یادوِںدّر سِںگھّ کلَۄلی سماجِکتا دے رںگّ وِچّ رںگِّیا کوی ہَے۔ اُسنُۄں پْرگتِیوادی کوی کہِ سکدے ہاں٬ کِئُںکِہ اُس دِییاں کوِتاواں لۄک ہِتّاں ’تے پہِرا دیݨ والِییاں ہن۔ اِنہاں کوِتاواں نُۄں پڑھکے مہِسُۄس ہُںدّا ہَے کِہ اُہ لۄکائی دی سماجِک٬ آرتھِک اتے مانسِک پِیڑ دی بھاونا دا پْرگٹاوا کرن والِییاں کوِتاواں لِکھدا ہَے۔ اِس کاوِ-سںگّْرہِ وِچّ 68 نِکِّییاں-وڈِّییاں کوِتاواں ہن٬ پْرںتُّۄ اِہ کوِتاواں بھاوپُۄرت ہن۔ نِکِّییاں کوِتاواں وِچّ وڈِّییاں گلّاں کِیتِییاں گئیِیاں ہن۔ یادوِںدّر سِںگھّ کلَۄلی دا اِہ پلیٹھا کاوِ-سںگّْرہِ ہَے۔ اِس وِچلِییاں کوِتاواں اِنسانِیئت دے ہِتّاں دی راکھی کرن والِییاں کوِتاواں لِکھدا ہَے٬ کِئُںکِہ اُہ آپݨے پِںڈّ دا سرپںچّ رِہا ہَے٬ اِس لئی لۄکائی دِییاں سمسِّیاواں تۄں بھلی بھاںت جاݨُۄں ہَے۔ اِس تۄں اِلاوا اُہ گُرشرن سِںگھّ ناٹککار دے پْرگتِیشِیل ناٹکاں وِچّ اداکاری کردا رِہا ہَے۔ اِہ کوِتاواں سماجِک سرۄکاراں دی پْرتِینِدھتا کردِییاں ہن۔ کوِتاواں دے وِشے منُکھّی رِشتِیاں وِچّ تْریڑاں٬ سماجِک ناں برابری٬ واتاورن٬ کُدرت٬ پَۄݨ پاݨی٬ رُکھّاں تے پںچھِّییاں دی سمبھّال٬ چاپلُۄسی٬ غرِیبی٬ ذِںدّگی دی جدۄجہِد٬ ذبر ذُلم٬ سِیاستدانا دا مُدِّیاں تۄں بھٹکݨا اتے اِنساف آدِ ہن۔ ’اُہ کِسّے‘ سِرلیکھ والی پہِلی کوِتا وِچّ لِکھدا ہَے کِہ سفلتا پْراپت کرن لئی مِہنت کرنی پَیںدی ہَے۔ اِکّ شِئر ہَے:

کھالی کھِیسے ’چ لبھّدا سی سںسّار٬ ہر پگڈںڈّی تے چیتے آئے٬ اُہ کِسّے۔

جد کدے وی گھیرِیا ہنہیرِیاں نیں٬ اَۄکڑ ویلے دۄست بݨ, ساتھ نِبھائے٬ اُہ کِسّے۔

اِس شِئر دی گمبھِّیرتا ویکھݨ والی ہَے کِہ مُسِیبتاں دے ہنہیرِیاں سمیں کۄئی ساتھ نہِیں دِںدّا٬ سِرف مِہنت ہی راس آئُںدی ہَے٬ سفلتا تۄں بائد ہر اِکّ ساتھ دیݨ لئی تِیار ہُںدّا ہَے٬ جدۄں اِنسان مُشکلاں ’تے کابُۄ پا لَیںدا ہَے۔ سماجِک تاݨے-باݨے وِچّ رِشتِیاں وِچّ گِراوٹ آ گئی ہَے۔ کِسے ’تے وی اِتبار کرن تۄں ڈر لگّدا ہَے۔ کوی نیں دس ’کُجھ ہۄر‘, اُہ کِسّے‘, ’بھا جی‘, ’آہ والی‘, ’اَۄکھے پَیںڈے‘, ’تیرے شہِر دے لۄک‘, ’ہۄر‘, ’تیری ٹۄلی‘, ’کھاس چِہرے‘ کوِتاواں وِچّ رِشتِیاں نُۄں اݨڈِٹھ کرن دا دْرِشٹاںتِک دْرِش پیش کِیتا ہَے۔ کِویں لۄک آپݨِیاں تۄں اَۄکھے سمیں مُۄںہ مۄڑ لَیںدے ہن۔ اِہ کوِتاواں سماجِک رِشتِیاں وِچّ آئی کھٹاس دا نمُۄنا ہن۔ ’کائِنات‘ کوِتا وِچّ کوی نیں بڑے اہِم نُکتے مہِںگّائی٬ بیرۄذگاری٬ وِدِیا دا وِئۄپار٬ غرِیبی٬ جِسمانی شۄشݨ, بدلے دی بھاونا٬ ہںکّار٬ غلت رسمۄ رِواذ اتے سِیاستدانا دا مُدِّیاں تۄ بھٹکݨا آدِ اُٹھائے ہن۔ اِس تۄں کوی دی آپݨے سماج دے ہِتّاں دی پْرتِینِدھتا کرن دی رُچی دا پتا لگّدا ہَے۔ اِہ نُکتے ذِںدّگی نُۄں سِدھّے رستے جاݨ تۄں رۄکدے ہن۔ رُکھّاں٬ ہواواں اتے پںچھِّییاں دی سامبھ سمبھّال دی چیتنا پَیدا کرن والِییاں ’سُݨلۄ ذرا‘, ’بِرکھاں سںگّ وںڈّاں‘, ’خُشہالی‘ اتے ’پرِںدّے‘ چار کوِتاواں ہن٬ جِہڑِییاں سماج نُۄں رُکھّاں٬ ساف سُتھرِییاں ہواواں تے پںچھِّییاں دی ہۄںد نُۄں برکرار رکھّݨ دی پْریرنا دِںدِّییاں ہن۔ رُکھّ٬ ہوا اتے پرِںدّے آپݨِییاں نِیامتاں دی خُشبۄ وںڈّݨ لئی دیشاں دِییاں سرہدّاں دے مُہتاج نہِیں ہُںدّے۔ شائِر نیں دیش دی وںڈّ دے سںتّاپ دا پْرگٹاوا وی کِیتا ہَے٬ کِئُںکِہ اِنسانِیئت دا خُۄن ڈُلّݨ نال وںڈِّییاں نہِیں پائیِیاں جا سکدِییاں۔ دۄہاں دیشاں دے لۄک گلوکڑِییاں پائُݨا چاہُدے ہن۔ نشِیاں دے پْرکۄپ بارے وی کوی نیں کئی کوِتاواں وِچّ دُکھّ پْرگٹائِیا ہَے جِویں ’چِٹّا نچّے‘ کوِتا وِچّ پںجّاں پاݨِییاں دی پوِترتا نُۄں کالخ دی بدلی نیں پلِیت کرن دی کۄشِش کِیتی ہَے٬ جِس کرکے نشِیاں دا چھیواں درِیا وگّݨ لگِّیا ہَے۔ کئی گھر تباہ ہۄ گئے ہن۔ یادوِںدّر سِںگھّ کلَۄلی دِییاں کوِتاواں وی بہُ-رںگّی ہن٬ جِتھے نشِیاں دی دلدل دی گلّ کردا ہَے٬ اُتھے ہی کِرتِییاں دی بات پائُںدا ’اُٹھّ کِرتِییا‘ سِرلیکھ والی کوِتا وِچّ لِکھدا ہَے٬ کِرتِییا تیرا کِسے نیں ساتھ نہِیں دیݨا٬ سبھ لۄک امِیراں دے مُدّئی بݨدے ہن۔ تُہانُۄں اِکّمُٹھّتا نال ہِمّت کرنی پویگی٬ کِئُںکِہ ایکے وِچّ برکت ہُںدّی ہَے٬ تُۄں سںسّار لئی اناج پَیدا کردا ہَیں تے کھُد تںگِّییاں ترُشِییاں دا ساہمݨا کردا ہَیں۔ ترلے مِنّتاں کرن دی لۄڑ نہِیں٬ سگۄں کافلا بݨاکے چلۄ سفلتا تُہاڈے پَیر چُمّیگی۔ سِیاستدان تاں دھرما٬ ذاتاں٬ پھِرکِیاں٬ مںدّراں مسجِداں دِییاں وںڈِّییاں پا کے راج کردے ہن۔ لۄکاں دے ہِتّاں تے پہِرا نہِیں دِںدّے۔ چۄݨاں مَۄکے وائدے کردے ہن٬ پْرںتُّۄ اُنہاں دے وائدے کدِیں وفا نہِیں ہُںدّے۔ اِسدے نال ہی کوی نفرتاں دے بِیج بِیجݨ والِیاں تۄں لۄکائی نُۄں سُچیت رہِݨ دی تاکِید وی کردا ہَے۔ نفرتاں اِنسانِیئت دی سۄچ دا نُکسان کردِییاں ہن۔ سدبھاونا دا ماہَۄل ترکّی دا پْرتِیک ہُںدّا ہَے۔ ہاکم دھِر ہمیشا پُٹھّی کھیڈ کھیڈدی رہِںدّی ہَے۔ نِکھٹُّۄ تے وِہلڑ سرکاراں دا ساتھ دِںدّے ہن۔ لۄک مُکھَۄٹے پائی پھِردے ہن٬ دۄہرے کِرداراں نال ذِںدّگی جِئۄ رہے ہن٬ جِسدا اِنسانِیئت نُۄں نُکسان ہُںدّا ہَے۔ ’سِکھر دی پَۄڑی‘ کوِتا وِچّ لۄکائی نُۄں جاگْرت کردا کوی کہِںدّا ہَے کِہ تیرے رستے وِچّ بھاویں کںڈّے بڑے ہن٬ پْرںتُّۄ تُۄں اجے سِکھر دی پَۄڑی چڑھنا ہَے٬ اِس لئی بھائیِوالی نال اگّے ودھّدا رہِ٬ دھرما والے تیرے رستے وِچّ رۄڑا بݨنگے٬ ڈرنا نہِیں۔ ڈیراواد بارے ’پھِر چلِّیا‘ کوِتا وِچّ دسّدا ہَے کِہ چِٹّے چۄلے پا کے مہِںگِّییاں گڈِّییاں وِچّ آنںدّ ماݨدے پھِردے ہن٬ پْرںتُّۄ سدبھاونا دی تھاں لۄکائی نُۄں گُمّراہ کرکے آپݨا کارۄبار کردے ہن۔ اِکّ ہۄر ’گلّ سُݨی اے‘ کوِتا وِچّ کوی لِکھدا ہَے کِہ مُکھَۄٹے پا کے اِہ سفَید پۄشاں دے پہِراوے وِچّ لۄکائی نُۄں نۄچ-نۄچ کے کھا جاںدے ہن۔ ایسے ترہاں ’جھگڑا اںدّر دا‘ کوِتا وِچّ وی سفَید پۄشاں دے کِردار بارے دسِّیا گِیا ہَے۔ اِنہاں تۄں بچݨ دی اِہ کوِتا تاکِید کردی ہَے۔ لۄک مَۄکاپْرست ہن۔ آدھُنِک دَۄر وِچّ اِنسان بہُت ہی خُدگرذ ہۄ گِیا ہَے٬ کوی نیں کھُدگرذی نال سمبّںدھّت ’تیرِییاں راہواں‘, ’رۄہ‘ اتے ’کھاس چِہرے‘, کوِتاواں وِچّ دسِّیا ہَے کِہ اَۄکھے سمیں دۄست وی کمّ نہِیں آئُںدے۔ لۄک نِجّی لابھ لئی ہی تُہاڈا ساتھ دِںدّے ہن۔ سماجِک سرۄکاراں دِییاں کوِتاواں تۄں اِلاوا ’وِکھاوے وِچّ‘, ’کںڈِّیاں واںگُۄں کھڑھے لُۄں‘, ’چِٹھّی‘, ’تیرے کِسّے‘, ’رَۄݨک‘, ’سَۄدا ذِںدّگی دا‘, ’چھۄہ جِہا‘ اتے ’جۄگی‘ اٹھّ کوِتاواں رُماںسواد نال سمبّںدھّت وی ہن۔

اخِیر وِچّ کِہا جا سکدا ہَے کِہ بھوِکھ وِچّ یادوِںدّر سِںگھّ کلَۄلی تۄں ہۄر بِہترِین کوِتاواں لِکھکے ماں بۄلی دی جھۄلی وِچّ پائُݨ دی آس کِیتی جا سکدی ہَے۔

80 پنِّیاں٬ 150 رُپئے کِیمت والا اِہ کاوِ-سںگّْرہِ جے پی. پبلِیکیشن پٹِیالا نیں پْرکاشت کِیتا ہَے۔

سمپّرک: یادوِںدّر سِںگھّ کلَۄلی : 9541436253