رُۄپ ڈھِلّۄں پرواسی پںجّابی ساہِتکار ہَے۔ اُسدِییاں نَۄں پُستکاں پْرکاشت ہۄ چُکِّییاں ہن٬ جِنہاں وِچّ اِکّ کوِتا/کہاݨی اتے اٹھّ ناول شامل ہن۔ اُسدی پُستک ’بھرِںڈّ‘ 2011 اتے باکی اٹھّ ناولاں وِچّ ’نِیلا نُۄر‘ 2007, ’بابیلۄنا : گھر واپسی ‘ 2009, ’اۄ‘ 2013, 2014, ’سمُرائی‘ 2015, 2018, ’سِںدھّباد 2020, ’چِٹّا تے کالا‘ 2021, ’ہَۄل‘ 2023 اتے ’ناگاں دی کھیڈ‘ 2025 وِچّ پْرکاشت ہۄئیِیاں ہن۔ 2007 تۄں لَے کے جدۄں اُسدی پہِلی پُستک چھپی سی٬ لگپگ ہر سال اُسدی اِکّ نوِیں پُستک جاں کِسے پُستک دا دُۄجا اَیڈِیشن پْرکاشت ہۄ رِہا ہَے٬ بھاو اُہ لگاتار پںجّابی ماں بۄلی دی سیوا کر رِہا ہَے۔’راںجھا‘ ناول اُسدی دسوِیں پُستک ہَے۔ اِہ ناول پںجّابی سبھِیاچار اتے برتانِییاں دے سبھِیاچار دا سُمیل ہَے٬ جِس وِچّ درسائِیا گِیا ہَے کِہ پںجّابی پرِوار برتانِییاں وِچّ جا کے بھاویں اُتھۄں دے سبھِیاچار٬ کانُۄن اتے کدراں کِیمتاں انُسار وِچرن دی کۄشِش کردے ہن٬ پْرںتُّۄ اِسدے باوجُۄد وی اُہ آپݨی وِراست نُۄں نہِیں بھُلّ سکدے٬ اںگّریذی تے پںجّابی بھاشاواں نُۄں رلگڈ کرکے بۄلدے ہن۔ اُہ دۄہاں سبھِیاچاراں وِچّ وِچردِیاں پُۄری ترِیکے نال کِسے وی سبھِیاچار ’تے پہِرا نہِیں دِںدّے۔ اِہ ناول اِکّ کِسم نال برتانِییاں وِچّ رہِ رہے چار پںجّابی پرِواراں دے بچِّیاں دے اِشک دی داستاں ماڈرن ہِیر راںجھے دے رُۄپ وِچّ ہَے۔ ناول دے سارے پاتراں دے ناں ہِیر راںجھے دے کِسّے دے پاتراں والے ہن۔ جِویں ہِیر٬ راںجھا٬ چُۄچک٬ کَیدۄ٬ سَیدۄ٬ سہِتی آدِ۔ رُۄپ ڈھِلّۄں نیں اِس ناول نُۄں اِتنا دِلچسپ بݨاکے لِکھِیا ہَے کِہ پاٹھک اِکّ بَیٹھک وِچّ ہی پڑھکے ختم کرن دی کۄشِش کردا ہَے۔ اِہۄ ناولکار دی سبھ تۄں وڈّی پْراپتی ہَے۔ ناول وِچّ پںجّابِییاں دے پرواس وِچّ جا کے جدۄ جہِد کرکے سَیٹل ہۄݨ اتے آپݨِییاں پُراݨِییاں آدتاں اتے نویں سبھِیاچار وِچّ اڈجسٹ ہۄݨ دی کہاݨی وی دِلچسپ بݨاکے وِکھائی ہَے۔ پںجّابی بھاویں سںسّار وِچّ کِسے وی کۄنے وِچّ رہِݨ, پْرںتُّۄ آپݨی بِمار مانسِکتا تۄں کھہِڑا نہِیں چھُڈا سکدے۔ پرواس وِچّ کھُلہا ڈُلہا جِیون ہَے٬ مرد اَۄرت دے آپسی وِچرݨ تے کۄئی شکّ نہِیں کِیتی جاںدی٬ پْرںتُّۄ پرواس وِچّ گئے پںجّابی دۄہاں سبھِئچاراں وِچّ اُلجھے ہۄئے ہن۔

اِس ناول وِچّ مۄہن سِںگھّ راںجھا دے اِکّ پرِوار دی جدۄ جہِد والی ذِںدّگی دا ورݨن کِیتا گِیا ہَے٬ دُۄجے پاسے ’سِیال اِیکُۄئیسٹرِیئݨ کیںدر‘ دے مالک (چُۄچک) پرِوار دے گھریلُۄ کلیش تۄں بائد اِںگلَیںڈ وِچّ جدۄ جہِد تۄں بائد خُشہال ذِںدّگی دا پْرگٹاوا ہَے٬ تِیجے ارجن سِںگھّ کھیڑا دے پرِوار جِس وِچّ پتنی جِیتۄ٬ سپُتّر (سادھُۄ سِںگھّ) سَیدۄ تے لڑکی سہِتی٬ چَۄتھے مُراد بلۄچ دا پرِوار شامل ہن۔ چار پرِواراں دِییاں کہاݨِییاں برابر چلدِییاں ہن۔ مۄہن سِۄںگھّ راںجھا دے پرِوار وِچّ تِنّ پُتر رݨدھِیر٬ اذِیم تے سبھ تۄں چھۄٹا دھِیدۄ سِںگھّ راںجھا٬ رݨدھِیر دی پتنی وِیݨا تے اذِیم دی پتنی سُکھی۔ دھِیدۄ سِںگھّ راںجھے دا اُتھۄں دے کانُۄن دے وِرُدھّ شراب پی کے گڈّی چلائُݨا آدِ درسائِیا ہَے۔ ناول دی کہاݨی رُۄپ ڈھِلّۄں٬ اذِیم دے پاتر راہِیں پھسٹ پرسن وِچّ سݨائُںدا ہَے۔

جِویں پںجّاب وِچّ ساںجھے پرِواراں دی آپسی کھِچۄتاݨ, رہِݨ سہِݨ, دراݨی جٹھاݨی٬ دِئۄر/جیٹھ بھرجائی دا اِشک مُشک اتے سکے بھَیݨ بھراواں وِچّ پِیار تے کھٹاس اتے پرِواراں دی جائِداد دے مسلِیاں دا ویروا دْرِشٹاںتِک ڈھںگّ نال دِتّا گِیا ہَے۔ رُۄپ ڈھِلّۄں ہر گلّ٬ گھٹنا اتے ہر پرِوار دا ویروا دیݨ سمیں اجِہا چِترݨ کردا ہَے کِہ سِین ساہمݨے وِکھائی دیݨ لگّ جاںدا ہَے٬ جِویں پاٹھک کھُد سارا کُجھ ویکھ رِہا ہَے۔ شائِد کُجھ چَیپٹر ناول دا سائیِذ ودھائُݨ لئی بݨائے گئے لگدے ہن۔ مَینُۄں لگّدا ہَے کِہ کئی وار اُہ مُکھّ وِشے تۄں دُۄر چلا جاںدا ہَے اتے اِنہاں ادھِیاواں وِچّ وکھّ-وکھّ وِشِیاں وِچّ چلا جاںدا ہَے۔ اِہ اِس ترہاں ہَے جِویں اُہ سارے وِشِیاں نُۄں اِکّ کِتاب وِچّ شامل کرنا چاہُںدّا ہَے۔

اِسے ترہاں ماپِیاں دا آپݨی اَۄلاد نال پِیار دی وی بِہترِین پْرگٹاوا وِکھائِیا گِیا ہَے۔ ماپِیاں لئی ساری اَۄلاد برابر ہُںدّی ہَے٬ پْرںتُّۄ پھِر وی تھۄڑھا بہُتا فرک رکھّدے ہن۔ پرِوار وِچّ اِکّ ناں اِکّ مَیمبر ذرُۄر باکِییاں نالۄں وِلکھّݨ کِسم دا ہُںدّا ہَے٬ جِویں سبھ تۄں چھۄٹا دھِیدۄ سِںگھّ راںجھا٬ جِسنُۄں نِکھٹُّۄ وی کہِںدّے ہن٬ پْرںتُّۄ وںجھّلی کمال دی وجائُںدا ہَے۔ اِکّ کِسم نال ہِیر راںجھے دی کہاݨی ماڈرن ہِیر راںجھے دے رُۄپ وِچّ درسائی گئی ہَے۔ دھِیدۄ سِںگھّ راںجھا بھرجائیِیاں دے مِہݨِیاں اتے ذِںدّگی وِچّ سپھل ہۄ کے سُںدّر پتنی لِیائُݨ نُۄں پُۄرا کرن لئی ہِیر دی بھال وِچّ جدۄ جہِد کردا ہَے۔ اُس وِچّ راںجھے والے سارے گُݨ وِکھائے گئے ہن۔ اُسنُۄں اݨکھی تے ہِیر نُۄں پائُݨ لئی مِہنت تے جدۄ جہِد کردا وِکھائِیا گِیا ہَے۔ رُۄپ ڈھِلّۄں دی اِکّ ہۄر کمال ہَے کِہ اُہ جۄ وی لِکھدا ہَے٬ اِئۄں مہِسُۄس ہُںدّا ہَے٬ جِویں سارا کُجھ واپردا پاٹھک ویکھ رِہا ہۄوے۔اِس کرکے ناول بھاویں ٹھیٹھ پںجّابی وِچّ ہَے٬ پْرںتُّۄ کئی وار اُسدی گلّ پلّے نہِیں پَیںدی کِہ اُہ کہِݨا کی چاہُںدّا ہَے٬ میری سمجھ انُسار٬ پںجّابی اُسدی دُۄجی بھاشا ہۄݨ اتے گُںجھّلدار واکاں نُۄں دھِیان نال لِکھݨ دا مِشرݨ ہَے جۄ اںگّریذی ساہِت اتے بھاشا دے ودھیرے آم ہن۔ اجِہا مہِسُۄس ہُںدّا ہَے جِویں پاٹھک ہر چِیذ نُۄں آسانی نال سمجھݨ لئی تِیار نہِیں ہَے پر اُسنُۄں اِس ’تے کمّ کرنا پَیںدا ہَے۔کِئُںکِہ پرواس وِچّ رہِݨ کرکے لِکھݨ دا تھۄڑھا اںتّر ہَے٬ کُجھ فِکرے اشپشٹ جِہے ہُںدّے ہن؟ بھاویں شبداولی وی اُہ ٹھیٹھ پںجّابی ورتدا ہَے٬ جِویں ہِڑھِڑائُݨا٬ بھۄںڈی تِیوِیں٬ جنَۄر٬ ساجھرا٬ تِہاکال٬ نِمبّل٬ بیداغ٬ چھڑا چھاںٹ سِیاپا٬ پْریم کُٹھّا٬ شِیش ڈبّ٬ ہِںڈّ٬ ہاجری٬ تڑّکخۄری٬ کںڈّ٬ لُۄمبڑ٬ تسکری٬ چمبّلدا٬ جھاڑ جھڑنا٬ دُساںگھِیاں٬ کھڑِیچ٬ پَیںتڑا٬ سُراکھِییاں٬ گھاتڑِیا٬ ٹٹواݨِییاں٬ کڑتل٬ اُمںگّ٬ جھُںجّل٬ بِلبِلائُںدا٬ جھںجّٹ٬ ہیروے٬ اکھّ مٹکّا٬ جھاکی جھاکی٬ کھُتکھُتِییاں٬ دکِیانُۄسی٬ مُکھالفت٬ شرِیک٬ آڑی٬ کاڑھنی٬ چُڑیل٬ کسۄہݨا٬ ہرارت اتے پِچھلپَیرے آدِ۔

اِںگلَیںڈ وِچّ وی جاتِیواد٬ وکھّرے گُردُیارے٬ ڈیرے ہن تے گۄرِیاں وِچّ وی پرِوارِک کلیش٬ جائِداد دے جھگڑے تے ترپھداری وِکھائی گئی ہَے۔ بھارت دِییاں پرمپّراواں نالۄں برتانِییاں دے سبھِیاچار دا فرک وی درسائِیا گِیا ہَے٬ لڑکے اتے لڑکِییاں نُۄں آپݨے ور آپ لبھّݨے پَیںدے ہن٬ اِتھے وِچۄلگِری دا رِواذ نہِیں ہَے۔ ہِیر دے پاتر نُۄں ادرشک وِکھائِیا گِیا ہَے٬ جۄ وِیاہ تۄں بائد وی آپݨے پتی نال ہمبِستر نہِیں ہُںدّی۔ بڑی کشمکش تۄں بائد راںجھا ہِیر دِییاں سہیلِییاں براستا سہِتی ہِیر نُۄں مِلݨ وِچّ سپھل ہۄ جاںدا ہَے۔ راںجھا سہِتی دے پْریمی مُراد بلۄچ نُۄں مِلدا ہَے تے پھِر اُہ دۄویں یۄجنا بݨاکے ہِیر نُۄں راںجھا تے سہِتی نُۄں مُراد بلۄچ بھجا کے لَے جاںدے ہن۔ وَیسے کہاݨی تاں جاݨِیئے ہِیر راںجھے دی کتھا دے ہِساب نال تُردی ہی ہَے۔ بہُتے ویورے نہِیں اِتھّے دیݨے کِئُںکِہ پاٹھک واستے کئی کُجھ پڑھنیۄگ ہَے۔ خُد پاٹھک دے تَۄر ’تے آپݨے لئی اِہ کھۄجݨ لئی کِہ بہُت کُجھ ہَے٬ جۄ اِسنُۄں مذیدار بݨا دیویگا۔اِس سارے بْرِتاںت نُۄں اجِہے ڈھںگّ نال لِکھِیا ہَے کِہ پاٹھک دی دِلچسپی ودھّ جاںدی ہَے کِہ اگّے کی ہۄویگا۔

ناول دا اںتّ دُکھاںتک ہُںدّا ہَے۔ اںتّ وِچّ کِہا جا سکدا ہَے کِہ برتانِییا وِچّ بَیٹھکے اجِہا دِلچسپ ناول لِکھݨا اِکّ وِلکھّݨ پْراپتی ہَے۔