اگست دے دُۄجے ہپھتے تۄں ستمبّر دے ادھّ تک پںجّابِییاں نُۄں ہڑھاں دے کہِر نیں بُری ترہاں جھمبّ دِتّا۔ پُتّاں واںگ پالِییاں پھسلاں ہڑھاں دے پاݨی نال ڈھہِ ڈھیری ہۄ گئیِیاں۔ پشُۄ دھن دا وی بیپناہ نُکسان ہۄئِیا۔ کِرسان٬ کِرتی ورگ٬ دُکاندار ہر تبکا ہی اِنہاں ہڑھاں کارن گھرۄں بیگھر ہۄ گئے۔ بہُت سارے پںجّابِییاں نیں ریت دِییاں بۄرِییاں بھر کے پاݨی دے وہاء نُۄں ٹھلّہݨ دی کۄشِش کِیتی۔ اِںج پاݨی دے آپ مُہارے وہِںدّے پاݨی نال متھّا لا کے آئی مُسِیبت دا ساہمݨا کرن لئی ہر سمبھّو کۄشِش کردے رہے۔ اِس دُکھّ دی گھڑی وِچّ پںجّابی اِکّ دُۄجے دی مدد وِچّ جُٹے رہے۔ گُیاںڈھی پْراںتاں تۄں وی لۄک ٹرکّاں٬ ٹرالِییاں اتے ہۄر سادھناں راہِیں راہت سمگّری لَے کے آئے۔ پاݨی وِچّ گھِرے لۄکاں نُۄں سُرکھِّئت تھاںواں ’تے پہُںچّائِیا۔ پشُۄیاں لئی چارے دا پْربںدھّ وی کِیتا۔ سماج سیوی سںسّتھاواں٬ کار سیوا والے بھلے پُرش٬ ہۄر پرئُپکاری لۄک٬ پھَۄج دے جوان٬ پُلِس پْرشاسن سبھ ہڑھ پِیڑِتاں دی ہر سمبھّو مدد کر رہے سن۔ اُہناں دے کمّ آئُݨ دے جذبے٬ جان دی پرواہ ناں کردِیاں شُۄکدے پاݨی وِچّ تَیر کے پاݨی وِچّ گھِرے لۄکاں نُۄں سُرکھِّئت کڈھّݨ اتے اُہناں لئی لںگّر پاݨی دے پْربںدھّ کرن تۄں مہِسُۄس ہُںدّا سی کِہ پںجّاب ٹُٹِّیا نہِیں٬ جُٹِیا ہۄئِیا ہَے۔
کُجھ اکھَۄتی سماج سیوکاں نیں اِس دُکھّ دی گھڑی وِچّ ہڑھ پِیڑِتاں نُۄں تھۄڑھا مۄٹا سمان وںڈّݨ ویلے دِییاں پھۄٹۄیاں سۄشل مِیڈِییا ’تے پا کے آپݨے مہان پُرئُکاری ہۄݨ دا ڈھںڈّۄرا وی پِٹِّیا۔ اُس ویلے مدد لَیݨ والِیاں دی مانسِکتا اِس ترہاں دی سی:
کِلۄ کھںڈّ تے کِلۄ آٹا٬ ساڈے ہتھّ پھڑا کے۔
انّ داتا اُہ بݨ جاںدے نیں اِکّ پھۄٹۄ کھِچوا کے۔
سِیاسی لۄکاں نیں راشن والے تھَیلِیاں ’تے آپݨی آپݨی پارٹی دے چۄݨ نِشان والی پھۄٹۄ لا کے راشن وںڈّدِیاں پِیڑۄ پِیڑ ہۄئے لۄکاں تۄں سِیاسی لاہا لَیݨ وِچّ کۄئی کسر نہِیں چھڈّی۔ اجِہی ستھِتی وِچّ نَۄجواناں دے کاپھلے کِشتِییاں وِچّ لۄڑِیںدا سمان دھرکے ہڑھاں دی مار ہیٹھ آئے گھراں وِچّ پہُںچّ رہے سن۔ اٹھّ نَۄں پھُٹّ پاݨی وِچّ گھِرے لۄکاں نیں چھتّ ’تے آسرا لِیا ہۄئِیا سی٬ جاں پھِر کئیِیاں دا چھتّ ’تے پائِیا چُبارا اُہناں لئی ڈھۄئی بݨِیا۔ اجِہے ہی پاݨی وِچّ گھِرے اِکّ گھر وِچّ نَۄجوان کِشتی راہِیں پُجّ گئے۔ اُس گھر وِچّ بذُرگ مرد٬ اَۄرت اتے اُہناں دی جوان دھی آسوںدّ نذراں نال آلے دُیالے ولّ دیکھ رہے سن۔ اُنہاں دے چِہرِیاں ’تے چِںتّا دے نِشان سن۔ پںجّ چھے جواناں دا کاپھلا لۄڑِیںدا راشن لَے کے اُہناں کۄل پُجّ گِیا۔ نَۄجواناں نیں اُہناں نُۄں ہَۄسلا دِںدِّیاں کِہا٬ “پھِکر کرن نال کُجھ نہِیں بݨنا۔ ہَۄسلا رکھّۄ٬ مُسِیبتاں بںدِّیاں ’تے ہی آئُںدِییاں نیں۔ اِسدا ہلّ وی آپاں رلمِل کے ہی کرنا ہَے۔ پاݨی دا سُبھاء ہَے کِہ جِس تیذی نال چڑھدا ہَے٬ اُسے تیذی نال اُتّردا وی ہَے۔ ساڈے گُرُۄیاں پِیراں نیں سانُۄں مُسِیبتاں نال آڈھا لائُݨا وی سِکھائِیا ہَے اتے بل وی بکھشِیا ہَے۔ تھۄنُۄں جِہڑی چِیذ دی ہۄر لۄڑ ہَے٬ اُہ سانُۄں دسّۄ٬ اسِیں ہُݨے ہی دُہرا گیڑا لاکے تُہانُۄں پہُںچّا دِںدّے ہاں۔ ہال دی گھڑی اِہ سمان تاں رکھّۄ۔”
نَۄجواناں دے ہمدردی بھرے بۄل سُݨ کے جوان کُڑی بھُبِّیں رۄ پئی۔ اُسنے ہٹکۄرے بھردِیاں کِہا٬ “وِیرۄ٬ میرے ماں باپ نیں تِݨکا تِݨکا جۄڑ کے میرے داج دا سمان اِکٹھّا کِیتا سی۔ سارا کُجھ ہی پاݨی وِچّ رُڑھ گِیا۔” پھِر گھر دے بذُرگ نیں نَیݨاں دے کۄئِیاں وِچّ وہِںدّے کھُۄن دے اتھّرُۄ پُۄںجھدِیاں کِہا٬ “میری دھی مںگّی ہۄئی ہَے۔ دیݨ لَیݨ دا سمان اتے کُڑی نُۄں داج وِچّ دیݨ والے کِیمتی سُۄٹ٬ گہِݨے گٹّے سبھ کُجھ پاݨی رۄڑ کے لَے گِیا۔ ہُݨ کُڑی دے ہتھّ پِیلے کرن دی چِںتّا وڈھّ وڈھّ کھا رہی ہَے۔”
بذُرگ اتے کُڑی دی درد بھری وِتھِیا سُݨ کے نَۄجواناں نیں اِکّ دُۄجے ولّ دیکھِیا اتے پھِر نذراں راہِیں ہی سہِمتی ہۄݨ تۄں بائد کُڑی دے سِر تے ہتھّ رکھّ کے کِہا٬ “پھِکر ناں کر بھَیݨے٬ تیرے وِیر ساہمݨے کھڑھے نیں۔ اسِیں دھُۄمدھام نال کراںگے تیرا وِیاہ۔ گہِݨا گٹّا٬ داج دا سمان٬ برات دی سیوا سبھ کُجھ ساڈی ذِمّیواری ہَے۔”
پھِر بذُرگ مرد اتے اَۄرت نُۄں ہَۄسلا دِںدِّیاں کِہا٬ “پاݨی اُتّرن تۄں بائد وِیاہ دی ترِیک رکھّ لوۄ۔ اسِیں ہپھتا پہِلا آ کے سارِییاں تِیارِییاں آپ کراںگے۔ آپݨی بھَیݨ دی ڈۄلی وی اسِیں وِداء کراںگے۔”
پھِر اُہناں نیں کاگذ ’تے آپݨا پتا اتے مۄبائِل نمبّر لِکھ کے اُہناں نُۄں دِںدِّیاں کِہا٬ “اسِیں چھیتی ہی پھِر گیڑا ماراںگے۔ تُسِیں بِلکُل نہِیں ڈۄلݨا۔”
اِہ سُݨدِیاں ہی بذُرگ جۄڑے دے نال نال کُڑی دے چِہرے تے وی مُسکراہٹ آ گئی۔ آدر نال ہتھّ جۄڑن تۄں بائد نَۄجوان کِشتی وِچّ بَیٹھ گئے۔ بذُرگ جۄڑا مہِسُۄس کر رِہا سی جِویں پاݨی وِچّ گھِرے گھر وِچّ ہُݨے ہُݨے ربّ بہُڑِیا ہۄوے۔
کُڑی ڈاڈھے ہی مۄہ نال کِشتی وِچّ بَیٹھے آپݨے وِیراں ولّ دیکھ رہی سی۔
کِشتی وِچّ بَیٹھا نَۄجواناں دا کاپھلا ہَۄسلے٬ وِشواس اتے ہِمّت نال کِسے ہۄر ہڑھ پِیڑِت دے گھر ولّ ودھ رِہا سی۔
* * * * *