شاںتی دے پُںجّ٬ دْرِڑھ اِرادے دے مالک٬ باݨی دے بۄہِتھ٬ شہِیداں دے سِرتاج سْری گُرُۄ ارجن دیو جی دی شہادت نُۄں کِتے ٹِکے ہۄئے من نال٬ دھُر اںدّرۄں چِتوݨ دی کۄشِش کرِیئے٬ تاں من انۄکھے وِسماد وِچ آ جاںدا اے۔ دُنِیاوی پدارتھاں دی چکاچَۄںدھ وِچ رتِّیا اتے تھۄتھے گِیان نال آپݨے آپ نُۄں بھرپُۄر کہائُݨ والا ہِردا وی بھِجّ جاںدا ہَے اتے سچّے شبد دی کرامات اگّے سِر جھُک جاںدا ہَے۔ جبر اتے سبر دی اِس جںگّ وِچّ ہۄئی سبر دی جِتّ نُۄں لِکھݨ دی نِماݨی جِہی کۄشِش کرن لگِّیا ہاں۔

گُرُۄ ارجن دیو جی دا جنم گۄئِںدوال ساہِب وِکھے پِتا گُرُۄ رامداس جی دے گھر ماتا بھانی جِیں دی کُکھّۄں 15 اپْرَیل 1563 نُۄں ہۄئِیا۔ آپ جی نیں بچپن دے 11 سال آپݨے نانے گُرُۄ امرداس جی دی سںگّت وِچ بِتائے ۔ اُہناں کۄلۄں ہی آپ جی نیں گُرمُکھی اتے گُرمتِ سِکھّی۔ پںڈِّت بیݨی جِیں تۄں سںسّکْرِت ,ماما مۄہری تۄں گݨِت٬ ماما مۄہن جِیں تۄں دھِیان لگائُݨا سِکھِّیا۔ گھر دا گُرمتِ والا واتاورݨ آپ جی دی شکھشِیئت دی گھاڑت وِچّ بہُت سہائی ہۄئِیا۔ نِمرتا٬ باݨی دا پِیار٬ وڈِّیاں دا ستِکار اتے سمدْرِشٹی ورگِییاں بھاوناواں شُرُۄ تۄں ہی پکّدِییاں گئیِیاں۔

1574 اِیسوی وِچ گُرگدّی مِلݨ تے پِتا گُرُۄ رامداس جی آپݨی پتنی ماتا بھانی جِیں اتے تِنّے پُتّراں پْرِتھی چںدّ٬ مہادیو اتے ارجن نُۄں نال لَے کے گُرُۄ کے چکّ وِکھے آ گئے۔ 16 سال دی اُمر وِچّ تہِسِیل پھِلَۄر دے پِںڈّ مَۄ وِکھے گںگّا جی نال آپ جی دا وِیاہ ہۄئِیا۔ اتے آپ گْرہِستھی جِیون نِبھائُںدے ہۄئے گُرُۄ گھر دی سیوا کردے رہے اتے نام سِمرن وِچ وی لگّے رہے ۔ 1-9-1581 نُۄں گُرُۄ رامداس جی نیں آپ جی نُۄں ہر پاسِئۄں یۄگ جاݨ کے گُرگدّی دی وڈّی جِمّیواری سَۄمپ دِتّی۔ آپ جی دے بھراواں نُۄں اِس گلّ دی نراجگی سی٬ کھاس کرکے پْرِتھی چںدّ جۄ وڈّا ہۄݨ کرکے گُرگدّی تے آپݨا ہکّ سمجھدا سی٬ اُس نیں آپݨی وِرۄدھتا اتے نراجگی کئی وار گھٹِییا ہرکتاں کرکے دِکھائی وی۔

گُرُۄ بݨن تۄں بائد دے کارج :– پہِلاں تاں گُرُۄ ارجن جِیں پِتا گُرُۄ دے کارجاں وِچ مدّدگار ہی ہُںدّے سن۔ پر پِتا جی دے جۄتی جۄت سمائُݨ تۄں بائد اتے گُرگدّی دی جِمّیواری مِلݨ تے آپ ہۄر ودھیرے کارجاں وِچّ رُجھّ گئے۔

1. باݨی دی سمبھّال اتے کھُد باݨی لِکھݨا :– چلّدی مریادا انُسار ہی گُرُۄ رامداس جی نیں گُرِیائی دی جِمّیواری سَۄمپݨ سمیں ہی باݨی دی پۄتھی وی ارجن جی نُۄں دِتّی سی۔ اِس پۄتھی وِچ گُرُۄ نانک دیو جی تۄں گُرُۄ رامداس جی تکّ دی ساری باݨی اتے گُرُۄ نانک جی ولۄں آپݨِییاں اُداسِییاں دَۄران اِکّٹھی کِیتی ہۄئی بھگت باݨی وی شامل سی ۔ گُرُۄ ارجن جی نیں آپ وی بہُت وڈّی ماترا وِچ اتے بہُت ہی شاںت اتے انںدّمئی باݨی لِکھی ۔ آپ جی دی باݨی مَۄجُۄدا گُرُۄ گْرںتھّ ساہِب جی دے 31 راگاں وِچۄں سِرپھ اِکّ راگ – جَیجوںتّی نُۄں چھڈّ کے باکی 30 راگاں وِچّ لِکھی ہۄئی ہَے۔ آپ جی دُیارا رچی گئی باݨی وِچۄں سُکھمنی ساہِب جِیں نُۄں آپ جی دی شاہکار رچنا آکھِیا جا سکدا ہَے۔ اِس تۄں بِناں راگمئی شبد٬ بارہ ماہا٬ باون اکھّری٬ واراں٬ گُݨوںتّی٬ اںجّلی٬ پہِرے٬ دِن رَیݨ ,گاتھا٬ پھُنہے٬ چئُبۄلے٬ سلۄک سہسکْرِتی٬ مُںدّاوݨی اتے سلۄک مہلا 5 آدِ ہن۔ آپ جی دی باݨی دا پْردھان رس شاںت رس ہَے٬ بھاویں کوِتا دے باکی دے رس وی مَۄجُۄد ہن۔ باݨی وِچ ورتے گئے بِمبّ٬ پْرتِیک٬ الںکّار٬ مُہاورے آدِ کمال دے ہن اتے لۄک من دے بہُت نیڑے ہن۔ وِشا پکھّ تۄں آپ جی نیں نام جپݨ, ودھِییا کِردار بݨائُݨ, نِمرتا اتے سہِج وِچ جِںدّگی جِئۄُںدے دُۄسرے دے کمّ آئُݨ والا جِیون جِئۄُݨ دی پْریرنا دِتّی ہَے۔ پْربھُۄ دے ہُۄکم نُۄں سچّ کرکے منّݨا اُنہاں دا مُکھّ اُپدیش وی رِہا ہَے۔

2. آدِ گْرںتھّ دا سںکّلن اتے پْرکاش :– گُرُۄ گھر اِیرکھالُۄیاں ولۄں اِیرکھا وس باݨی وِچ مِلاوٹ کرنی شُرُۄ کر دِتّی گئی سی۔ کِئُںکِہ پْرِتھی چںدّ دا پُتّر مِہربان اتے اُس دا پُتّر ہرِ جی آپ لِکھاری سن۔ اُنہاں ولۄں نانک چھاپ ہیٹھ باݨی لِکھی گئی سی۔ جِس کارن سِکھّ سںگّتاں نُۄں بھُلیکھے تۄں بچائُݨ دی ڈاڈھی لۄڑ سی ۔ اِس لئی آپ جی نیں بھائی گُرداس جی دی مدّد نال ساری باݨی نُۄں باکائِدا اِکّ ترکِیب اتے نِئم بدھّ کِیتا ۔ سمپّادنا دا اِہ کارج اِنی بارِیکی نال اتے مِہنت نال کِیتا گِیا ہَے کِہ ہُݨ اِس وِچ مِلاوٹ دی کۄئی گُںجّائِش ہی نہِیں رہی۔ سارے شبداں نُۄں راگ انُسار کِیتا گِیا٬ پھِر شبد٬ چھںتّ٬ اشٹپدِییاں آدِ سبھ دی گِݨتی وی درج کر دِتّی گئی ۔ ساڈے اجۄکے دُنِیاوی سمپّادکاں تۄں اُلٹ اِکّ وی پںکّتی ناں تاں کٹّی گئی ہَے اتے ناں ہی بدلی گئی ہَے۔ جِتھّے کِتے سپشٹتا دی لۄڑ پئی ہَے٬ اُتھے نال آپݨے ولۄں سلۄک آدِ لِکھ دِتّا گِیا ہَے٬ پر مُۄل باݨی نُۄں بِلکُل وی نہِیں بدلِیا گِیا۔ بھائی گُرداس جی ولۄں لِکھی اِس بِیڑ نُۄں آدِ گْرںتھّ آکھِیا گِیا۔ اِس نُۄں ہرِمںدّر ساہِب وِکھے 30 اگست 1604 نُۄں پْرکاش کِیتا گِیا سی ۔ بابا بُڈھّا جی پہِلے گْرںتھّی بݨے۔ اُس دِن تۄں گُرُۄ ارجن دیو جی نیں آدِ گْرںتھّ نُۄں اُچّی تھاں رکھِّیا اتے آپ ہیٹھاں پھرش تے سَۄںدے رہے ۔

3. شبد باݨی دا پْرواہ اتے کِیرتن :– گُرُۄ ارجن دیو جی نیں شبد باݨی دا اٹُٹّ پْرواہ چلائِیا۔ اُنہاں آپ کِیرتن کِیتا وی اتے گُرسِکھّاں نُۄں کھُد کِیرتن کرن لئی کِہا وی۔ اُنہاں شبد اتے سںگِّیت دے ماہر ہۄݨ تے جۄر دِتّا٬ پر بھُلّ کے وی سُۄکھم جِہا ہںکّار وی ناں کرنا دْرِڑھ کروائِیا۔ اِس سمبّںدھّی اِکّ وار پۄتھی ساہِب مۄہن جِیں تۄں لَیݨ والی ساکھی اتے دُۄجی ستّے بلوںڈّ دے کِیرتن کرن تۄں اِنکار کرن والی ساکھی تۄں آپ جی دا شبد اتے سںگِّیت پْرتی پِیار دا پتا لگّدا ہَے۔ کِیرتن نُۄں گُرُۄ ساہِب جی نیں بہُت اُچّا ستھان دِتّا ہَے۔ ہرِمںدّر ساہِب وِچ لگاتار کِیرتن٬ چَۄںکِییاں آدِ گُرُۄ ارجن جِیں دی دیݨ ہَے۔ سارںدّا ساج گُرُۄ جی نیں آپ بݨوائِیا اتے سِکھّاں نُۄں سِکھائِیا۔

4. ہرِمںدّر ساہِب دی اُساری :- گُرُۄ ساہِب دے مہان کارجاں وِچۄں اِکّ کارج سی , سِکھّی دے کیںدری دھُرے وجۄں جاݨے جاںدے دربار ساہِب دا نِرماݨ کروائُݨا ۔ اِس مہان اُساری دی پُۄری اگوائی اتے دیکھ ریکھ گُرُۄ جی نیں آپ پُۄری تندیہی نال کِیتی۔ بھائی گُرداس جی٬ بابا بُڈھّا جی٬ بھائی سالۄ جِیں اتے ہۄر انیکاں ہی گُرسِکھّاں نیں آپ کارسیوا وِچ ہِسّا لِیا۔ دربار ساہِب اِمارتساذی دا اِک بہُت وِلکھّݨ نمُۄنا ہَے۔ اِس دے چار درواجے چارے ورݨاں لئی ساںجھے ہۄݨ دا پْرتِیک ہن اتے گُرُۄ ارجن جِیں نیں پْرسِدھّ سُۄفی پھکِیر سائیِں مِییاں مِیر جی تۄں اِس دی نِیںہ 3-1-1588 نُۄں رکھوا کے دھارمِک ایکتا دے مُدئی ہۄݨ دا سبُۄت دِتّا۔

5. ہۄر گُردُیارِیاں دا نِرماݨ:- ہرِمںدّر ساہِب تۄں بِناں آپ جی نیں 1590 وِچ ترنتارن ساہِب اتے 1593 وِچ کرتارپُر ساہِب (جِلا جلںدھّر) دا وی نِرماݨ کروائِیا۔ اِسے تراں گُرُۄ کی وڈالی دا وی نِرماݨ کروائِیا۔ آپ جی نیں سرۄور اتے کھُۄہ بݨوائُݨ ولّ وِشیش دھِیان دِتّا تاں کِہ پاݨی دی گھاٹ پُۄری کِیتی جا سکے۔ آپݨے ساہِبذادے ہرگۄبِںدّ دے جنم دی کھُشی وی کھُۄہ لگوا کے ہی منائی سی ۔ اِہناں سبھ تھاواں تے گُرمتِ سِدھاںتاں انُسار پںگّت اتے سںگّت دا پْرواہ چلݨا جاری کِیتا۔

6. لاہَۄر دا کال سمے گُرُۄ ساہِب دا یۄگدان :– 1597 وِچ لاہَۄر وِچ بھُکھّمری اتے کال پَے گِیا۔ آپ جی نیں ہرِمںدّر ساہِب دی اُساری رۄک کے ,اُس لئی دسوںدھّ دی آئی ساری رکم نُۄں لاہَۄر دے کال پِیڑِتاں دی مدّد تے کھرچ کِیتا۔ گُرُۄ جی آپ لاہَۄر وِکھے گئے۔ دُکھی جنتا دی مدّد کِیتی۔ ڈبّی باذار وِچ اتے چُۄنا مںڈّی وِچ لںگّر چلائے اتے بائُلی وی بݨوائی ۔ (ساڈے اجّ دے پْرچارک اِس گلّ دا پْرچار کِئۄں نہِیں کردے ??? ساڈے کار سیوا والے بابے٬ ساڈِییاں سِکھّ سںسّتھاواں جۄ کَۄم دی مائِیا نُۄں سںگّمرمر اتے سۄنا لگائُݨ تے کھرچ کر رہِییاں ہن٬ کی اُنہاں نُۄں ساڈے دیش دے لکھّاں دُکھی لۄک نجر نہِیں آ رہے ????)۔ 1598 وِچ جدۄں اکبر گۄئِںدوال آئِیا تاں اُچیچا گُرُۄ ارجن جِیں نُۄں مِلݨ آئِیا۔ اُس نیں گُرُۄ ساہِب ولۄں کال پِیڑِتاں دی مدّد کِیتے جاݨ تے گُرُۄ جی دا دھنّواد وی کِیتا۔ اُس نیں لںگّر لئی جگِیر دی پیشکش کِیتی جۄ گُرُۄ جی نیں پْروان نہِیں کِیتی , کِئُںکِہ لںگّر وِچّ سبھ دا ہِسّا ہُںدّا اے اتے اِہ کِسے اِکّ ولۄں نہِیں ہۄ سکدا۔ گُرُۄ جی نیں اکبر دِییاں پھَۄجاں دے اُتھے رہِݨ کارن آم جنتا دے ہۄئے نُکسان دی بھرپائی وجۄں اکبر نُۄں لگان مُیاپھ کرن لئی کِہا٬ جۄ اُس نیں کھُشی نال کر وی دِتّا ۔

7. گُرُۄ جی دی شہادت (کِئۄں اتے کِویں دا سچّ):- گُرُۄ ساہِب دی شہِیدی دے کِئۄں اتے کِویں بارے کُجھ بھُلیکھے جرُۄر اجے وی چلّ رہے ہن۔ شہِیدی دے کارناں وِچۄں مُکھّ کارن جہاںگِیر دی دھارمِک کٹّڑتا سی۔ سکھی سرورِیئے اتے اہِمدِیئے جمات دے لۄک گُرمتِ سِدھاںتاں تۄں واہوا اَۄکھے سن ۔ کِہا جاںدا اے کِہ چںدُّۄ دی بیٹی دا ساک ہرگۄبِںدّ جی لئی پْروان ناں کرن تے اُہ بہُت ناراذ سی۔ اِہ گلّ ٹھِیک ہَے٬ اِہ وی ٹھِیک ہَے کِہ اُہ راجے دا درباری سی پر س کھُشوںتّ سِںگھّ اِتِہاسکار دی کھۄج انُسار چںدُّۄ کِسے اَیڈے وڈّے اہُدے تے نہِیں سی کِہ اُہ بادشاہ نُۄں رِشتا ٹھُکرائے جاݨ تے ہی کتل کِیتے جاݨ دا ہُکم دیݨ لئی مجبُۄر کردا۔ آدِ گْرںتھّ دی سمپّادنا وِچّ وکھّ وکھّ سںتّ کوِییاں دی رچنا شامل کِیتی جاݨی اتے جہاںگِیر دے کہِݨ تے وی گُرُۄ ساہِب ولۄں اُس وِچ کۄئی تبدِیلی ناں کرنا , شاہی تکھت اتے گُرُۄ گھر وِچ دُۄری ہۄر ودھائُںدا ہَے۔ پر اِہ وی شہِیدی دے مُکھّ کارن وِچ نہِیں کہِ سکدے۔ کھُسرۄ دی بگاوت اتے کھُسرۄ دے گُرُۄ دربار وِچ آئُݨ تے گُرُۄ ساہِب ولۄں اُسنُۄں پِیار ستِکار دیݨا شہِیدی دا تتکالی اتے مُکھّ کارن بݨدا ہَے ۔ جہاںگِیر دی آپݨی لِکھت ,جۄ اُہ تُجکے-جہاںگِیری وِچ لِکھدا ہَے٬ اُس نُۄں اسِیں وڈّا اتے ودھِییا سبُۄت منّ سکدے ہاں۔ جہاںگِیر دے آپݨے شبد دھِیان دیݨ یۄگ ہن—

” بِیاس درِیا کںڈھّے گۄئِںدوال نگر وِچ اِکّ پِیراں بذُرگاں دے بھیس وِچّ ارجن نام دے ہِںدُّۄ نیں بہُت سارے بھۄلے بھالے ہِںدُّۄیاں اتے بیسمجھ مُسلماناں نُۄں وی آپݨے مگر لا کے آپݨی پِیری دا ڈھۄل اُچّا وجائِیا ہۄئِیا سی۔لۄک اُسنُۄں گُرُۄ ارجن آکھدے سن۔ تِنّ چار پِیڑھِییاں تۄں اِہ دُکان چلّ رہی سی۔ چِر تۄں مَیں سۄچ رِہا سی کِہ اِس جھُۄٹھ دی دُکان نُۄں بںدّ کِیتا جاوے۔ جاں اِس گُرُۄ نُۄں اِسلام وِچّ لِیا جاوے۔ اِنہاں دِناں وِچ ہی ہکُۄمت دا باگی کھُسرۄ اِدھر آئِیا تے اِس گُرُۄ نیں اُس دے متھّے تے کیسر دا ٹِکّا لا کے جِتھّے اُسدی کامیابی دی ارداس کِیتی٬ اُتھّے مالی سہائِتا وی کِیتی۔جدۄ مَینُۄں اِسدا پتا لگِّیا تاں مَیں ہُکم کِیتا کِہ اِس گُرُۄ نُۄں پکڑ کے میرے ہوالے کِیتا جاوے۔ اُسدا گھر گھاٹ بچّے اتے مال اسباب مُرتذا کھاں دے ہوالے کر کے اُس نُۄں یاسا دںڈّ دے کے مار دِتّا جاوے ۔“

جہاںگِیر دے لِکھے اِہ شبد مہتّوپُۄرن ہن۔ اِہ تاں ہۄ سکدا اے کِہ اُسنُۄں کھبر دیݨ والِیاں نیں ٹِکّا لگائُݨ ورگی گلّ ودھا چڑھا کے کہِ دِتّی ہۄوے ۔ پر مُکھّ کارن اتے جہاںگِیر ولّۄں مارے جاݨ دا ہُکم دِتّے جاݨا سپشٹ ہُںدّا ہَے۔ اُپرۄکت ہُکم انُسار مُرتذا کھاں نیں 24 مئی نُۄں گُرُۄ جی نُۄں گْرِپھتار کر لِیا اتے راجے کۄل پیش کر دِتّا۔ سجا دِتّے جاݨ دی چںدُّۄ دی ڈِئۄُٹی لگائی دسّی جاںدی ہَے٬ جِس نیں رِشتا ٹھُکرائے جاݨ والی گلّ دا بدلا لَیݨ لئی ودھیرے ذُلم کِیتے جاݨ دی سمبھّاونا سہی سابت ہُںدّی ہَے۔

یاسا سجا اُہ ہُںدّی ہَے جِس وِچ مُلاجم نُۄں تسِیہے دے کے اِس تراں مارِیا جاںدا اے جِس نال اُسدے کھُۄن دی اِکّ وی تِپّ دھرت تے ناں ڈُلّے۔ پْرچلِّت کتھاواں انُسار اسِیں اِہ ہی پڑھدے سُݨدے آئے ہاں کِہ گُرُۄ جی نُۄں تتّی توی تے بِٹھا کے ہیٹھاں اگّ بالی گئی اتے اُپرۄں تتّا ریتا پائِیا گِیا۔ اِس دا مُکھّ سرۄت گِیانی سںتّۄکھ سِںگھّ جی رچِت سُۄرج پْرکاش ہَے ۔ پْرسِدھّ اِتِہاسکار اتے کھۄجی ڈاکٹر ہرجِںدّر سِںگھّ دِلگِیر جی انُسار پہِلاں گُرُۄ جی نُۄں دیگ وِچ اُبالِیا گِیا۔ اتے اِس مگرۄں اُنہاں دے ہتھّ پَیر بنّہ کے تپدی ریت وِچ سُٹِّیا گِیا۔ جیٹھ دے مہِینے وِچ ریت اگّ واںگ تپ رہی سی۔ اُہ کیسر سِںگھّ چھِبّر دے ہوالے نال لِکھدے ہن

” چار دِن اُنہاں نُۄں راوی دے کںڈھّے ’تتّی توی واںگ‘ تپدی ہۄئی ریت وِچ تراں تراں دے تسِیہے دِتّے گئے۔ اِس سمے اُتھۄں لںگھّدے مُسلمان اُنہاں تے پتھّر ماردے گئے تے اِنہاں وِچۄں اِکّ پتھّر جان-لیوا سابت ہۄئِیا۔ مگرۄں اُنہاں دے جِسم نُۄں پتھّراں نال بنّہ کے راوی درِیا وِچ رۄڑھ دِتّا گِیا۔” ….(کیسر سِںگھّ چھِبّر٬بںسّاولِیناما دساں پاتشاہِییاں کا٬ چَیپٹر 5, بںدّ 137-39)

دبِستان-اِ-مجاہِب دے لیکھک مُتابِک وی گُرُۄ جی نُۄں تپدی ریت وِچ بِٹھا کے اُنہاں دے نںگّے جِسم تے تتّی ریت پائی گئی سی تے نال ہی ہۄر وی تشدّد کِیتا گِیا سی جِس نال اُنہاں دا جِسم چھالے پَیݨ مگرۄں سڑ-گل گِیا تے اکھِیر اُنہاں نُۄں رسِّیاں نال بنّہ کے درِیا وِچّ رۄڑھ دِتّا گِیا۔..(مئۄُباد ذُلپھِکار اردستانی)

ڈاکٹر دِلگِیر نیں سںتّۄکھ سِںگھّ بارے اِہ وی لِکھِیا ہَے کِہ اُہ آپ اِکّ واری لِکھدے ہن کِہ گُرُۄ جی نیں کھُد اِشنان کرن دی اِچھّا پْرگٹائی سی اتے سںسّکار ناں کِیتے جاݨ بارے کِہا سی (چَیپٹر 37, بںدّ 31) جد کِہ اِسے پُستک دے اِسے چَیپٹر ( بںدّ 39 تۄں 48) وِچ لِکھِیا ہَے کِہ اُنہاں اِک بْراہمݨ دے گھرۄں گھاہ مںگّوائِیا٬ اُس اُپّر لیٹ گئے اتے پھیر دیوتے اُنہاں دی رُۄہ نُۄں لَے گئے۔ راس چَۄتھی وِچ جل پْرواہ لِکھِیا ہَے ,جد کِہ اِسے سُۄرج پْرکاش دی راس پںجّوی (چَیپٹر 10,بںدّ 41) وِچ اُہ گُرُۄ جی دا سںسّکار وی کروا دِںدّا ہَے۔ ڈاکٹر دِلگِیر انُسار راوی دے کںڈھّے تپدی ریت نُۄں تتّی توی(توی وی تپی تۄں بݨِیا ہَے) نال تشبِیہ دِتّی جاںدی سی۔ اِہۄ جِہی توی لاہَۄر ہی نہِیں٬ جمُّۄ وِچ وی جھناں دی سہائِک ندی دے کںڈھّے نُۄں وی توی کہِںدّے سن ۔ اجّ وی جمُّۄ دا اُہ اِلاکا “جمُّۄ توی ” اکھوائُںدا ہَے۔

اِہ گلّ سپشٹ ہَے کِہ گُرُۄ جی نُۄں بہُت جِیادا تسِیہے دِتّے گئے سن۔ سِکھّ اِتِہاس وِچ شہِیدی دا مُڈھّ بنّہِیا گِیا سی اتے اِسے ہی پْریرنا سدکا ہۄر کِنِّییاں ہی شہِیدِییاں اِتِہاس نیں درج کِیتِییاں ہن۔ اِہ وی ذِکر آئُںدا اے کِہ آپݨی گْرِپھتاری تۄں پہِلاں ہرگۄبِںدّ جی نُۄں گُرگدّی دیݨ سمیں آپ جی نیں اُنہاں نُۄں شکتی دھارن کرن بابت وی اِشارا کر دِتّا سی جِس تے امل کردِیاں ہی گُرُۄ ہرگۄبِںدّ جی نیں بھگتی اتے شکتی دا سںکّلپ ساہمݨے لِیاںدا سی۔

اِکّ پاسے بھٹّاں نیں پہِلے گُرُۄ ساہِبان سمیت گُرُۄ ارجن جِیں دی سِپھت سلاہ لِکھی ہَے جۄ گُرُۄ گْرںتھّ ساہِب جی وِچ درج ہَے۔ بھائی ساہِب بھائی گُرداس جی نیں آپ جی دے گُݨاں دا جِکر اِںجھ کِیتا ہَے —

“رہِںدّے گُرُ درِییائۄ وِچِ مِین کُلِین ہیت نِرباݨی ۔۔

درشن دیکھِ پتںگّ جِئۄ جۄتی اںدّرِ جۄتِ سماݨی ۔۔

سبدُ سُرتِ لِو مِرگ جِئۄ بھِیڑ پئی چِتِ اورُ ن جاݨی ۔۔

چرݨ کول مِلِ بھور جِئۄ سُکھ سمپّٹ وِچِ رَیݨِ وِہاݨی ۔۔

گُر اُپدیسُ ن وِسرَے بابِیہے جِئۄ آکھ وکھاݨی ۔۔

گُرمُکھِ سُکھ پھل پِرم رسُ سہج سمادھِ سادھ سںگِّ جاݨی ۔۔

گُر ارجن وِٹہُ کُرباݨی ۔۔………….(بھائی گُرداس جی٬ وار 24, پئُڑی 23)