کلگی والِیا تیرے سکُۄل اںدّر سُݨِئَے اساں نیں لگّدی پھِیس کۄئی ناں ۔۔

اَیپر دیکھِیا جدۄں کلاس اںدّر پڑھن والِیاں دے دھڑ تے سِیس کۄئی ناں۔۔

کِسے کوی نیں گُرسِکھّی دے سکُۄل دا بہُت کھُۄبسُۄرت نکشا اُپرۄکت پںکّتِییاں راہِیں بِیان کِیتا ہَے۔ جی ہاں٬ اِہ بِلکُل سچّ ہَے اتے 100 % سچّ کِہ سِیس آپݨے کۄل رکھّ کے سِکھّ نہِیں بݨِیا جا سکدا٬ ہۄر کُجھ وی بݨی جاوۄ۔ گُرُۄ ساہِب دی پہِلی مںگّ ہی اِہۄ ہَے۔ سِیس دی مںگّ ہی کِئۄں ?? کِئُںکِہ اِس وِچّ ہُںدِّییاں ہن سۄچاں٬ وِچار٬ پھُرنے٬ ہئُمَے دا سارا پسار اِسے وِچّ ہُںدّا ہَے اتے جدۄں اِکّ سِکھّ سِںگھّ بݨدا ہَے تاں اُہ آپݨا سِیس٬ یانی آپݨِییاں سارِییاں سۄچاں٬ آپݨی مَیں گُرُۄ نُۄں ارپن کر دِںدّا ہَے۔ اتے اُس دِن تۄں بائد اُسدی آپݨی آپݨی جات٬ آپݨی کُلّ ,آپݨی متّ سبھ کُجھ کھتم ہۄ جاںدی ہَے اتے اُہ انںدّپُر دا واسی ہُݨ سِرپھ گُرُۄ-لِو وِچّ گُرُۄ دی متّ انُسار جِئۄُ کے ہی گُرسِکھّ اگوا سکدا ہَے اتے اجِہے گُرسِکھّ وِچّ گُرُۄ آپ ورتدا ہَے۔

گُرسِکھاں اںدّرِ ستِگُرُ ورتَے چُݨِ کڈھے لدھۄوارے ۔۔……………………….(پنّا 312,سلۄک م : 4)

ستِگُرُۄ اگّے من ویچݨ والے اجِہے ہی سِدکی سِکھّ اتے مہان سُۄربِیر سن بابا دِیپ سِںگھّ جی۔

پِںڈّ پُۄہِیوِںڈّ جِلا ترنتارن وِچّ بھائی بھگتا جی دے گھر بِیبی جِئۄُݨی جی دی کُکھّۄں 26 جنوری 1682 اِیسوی نُۄں اِکّ بالک دا جنم ہۄئِیا جِس دا نام دِیپا رکھِّیا گِیا۔ سۄہݨے پِیار دُلار نال پلدا دِیپا اجے 17 سالاں دا سی٬جدۄں 1699 دی وِساکھی نُۄں انںدّپُر ساہِب وِکھے گُرُۄ گۄبِںدّ سِںگھّ جی ولّۄں کھالسا ساجݨ دی انںدّمئی کھبر چَۄپاسِیں پھَیلدی ہۄئی اِس پرِوار کۄل وی پُجّی۔ دِیپا اُتشاہ وِچّ آ گِیا اتے ہۄلے مُہلّے والے دِن پرِوار سمیت انںدّپُر ساہِب جا پُجِّیا۔ گُرُۄ گۄبِںدّ سِںگھّ جی دے دربار وِچ اُہناں دے بچن سُݨ کے بہُت پْربھاوِت ہۄئِیا۔ پرِوار سمیت گُرُۄ جی تۄں کھںڈّے دی پاہُل چھکی اتے دِیپ سِںگھّ بݨ گِیا۔ پرِوار واپس آ گِیا پر دِیپ سِںگھّ اُتھّے ہی رُک گِیا۔ گُرُۄ ساہِب نیں اُسدی پڑھائی دا پْربںدھّ کِیتا جِس وِچ گُرمُکھی اتے فارسی بھاشاواں دے نال نال ششتر وِدِّیا گھۄڑ سواری آدِ وِچّ سِکھلائی دِوائی ۔ سرِیر دا چُست پھُست گبھّرُۄ اِہناں کلاواں وِچ چھیتی پْرپکّ ہۄ گِیا۔ گُرُۄ گۄبِںدّ سِںگھّ جی شِکار کھیڈݨ جاںدے اِس نَۄجوان نُۄں آپݨے نال رکھّدے۔ اِس تراں 20 دسمبّر 1704 تکّ دِیپ سِںگھّ نیں گُرباݨی٬ سیوا٬ سِمرن٬کِیرتن٬ یُدھّ کلا آدِ سبھ دے راہِیں گُرُۄ دی سںگّت وِچ گُرسِکھّی نُۄں ہِردے اںدّر دھارن کر لِیا۔

1704 اِیسوی نُۄں جدۄں گُرُۄ گۄبِںدّ سِںگھّ جی نیں انںدّپُر دا کِلہا چھڈِّیا٬ تاں گُرُۄ کے مہِل ماتا سُںدّری جی اتے ماتا ساہِب کَۄر دی سیوا سمبھّال دی ڈِئۄُٹی بھائی منی سِںگھّ٬ بھائی دِیپ سِںگھّ٬بھائی دھنّا سِںگھّ اتے بھائی جواہر سِںگھّ جی دی لگائی سی۔ اِہ سبھ دِلّی وِکھے بھائی جواہر سِںگھّ دے گھر گُرُۄ مہِلاں نُۄں سُرکھِئت لَے گئے سن۔ اُپرںتّ بھائی دِیپ سِںگھّ جی واپس آپݨے پِںڈّ وِکھے آ گئے سن۔ گُرسِکھّی کمائُݨ لگّے اتے امّْرِت سںچّار وی کردے رہے۔

گُرُۄ گۄبِںدّ سِںگھّ جی نیں دمدما ساہِب جدۄں گُرُۄ گْرںتھّ ساہِب سمپُّۄرن کرن لگّے تاں بھائی منی سِںگھّ جی نیں آپݨی سہائِتا لئی گُرُۄ ساہِب جی نُۄں بھائی دِیپ سِںگھّ جی نُۄں بُلائُݨ دی سلاہ دِتّی جِس نُۄں گُرُۄ ساہِب نیں تُرںتّ پْروان کِیتا ۔ سُنیہا مِلݨ تے بھائی دِیپ سِںگھّ جی دمدما ساہِب پُجّ گئے۔ اتے کاگذ اتے سِیاہی پُچائُݨ دی سیوا نِبھائُںدے رہے٬ جدۄ گُرُۄ جی لِکھا رہے سن اتے بھائی منی سِںگھّ جی لِکھ رہے سن۔ بھائی دِیپ سِںگھّ جی بِیڑ سمپُّۄرن ہۄݨ تے اُسدے چار اُتارے کِیتے اتے 1706 وِچ چارے تکھتاں نُۄں بھیجے ۔ گُرُۄ گۄبِںدّ سِںگھّ جی دے دکھّݨ نُۄں جاݨ سمیں دمدما ساہِب جۄ کِہ ہُݨ اِکّ ٹکسال بݨ چُکّی سی٬ اُسدی سیوا سمبھّال اتے گُرباݨی پْرچار دا کمّ دِیپ سِںگھّ جی نیں تنۄ منۄ ہۄ کے سمبھّالِیا۔ دمدما ساہِب وِکھے آپ جی نیں سںگّت دی لۄڑ انُسار اِکّ کھُۄہ وی لگوائِیا٬ جۄ ہُݨ وی مَۄجُۄد ہَے۔ آپ جی دا اِلاکے دِییاں سںگّتاں بہُت ستِکار کرن لگِّییاں۔

گُرُۄ گۄبِںدّ سِںگھّ جی نیں دکھّݨ تۄں بںدّا سِںگھّ بہادر نُۄں پںجّاب بھیجِیا٬ تاں سِکھّاں نُۄں ہُکمنامے وی بھیجے کِہ اُہ بںدّا سِںگھّ دا ساتھ دیݨ ۔ دِیپ سِںگھّ جی بںدّا سِںگھّ نال آ شامل ہۄئے اتے اُہناں ولۄں لڑِییاں گئیِیاں چپّڑچِڑی٬ سڈھَۄرا٬ سرہِںدّ آدِ دِییاں جںگّاں وِچ پُۄرے اُتشاہ نال آپݨی بِیرتا دے جَۄہر دِکھائے۔ جدۄں سِکھاں دِییاں 12 مِسلاں بݨِییاں تاں مِسل شہِیداں دے مُکھی دِیپ سِںگھّ جی نُۄں تھاپِیا گِیا۔ ستاروِیں سدی وِچ جدۄں اہِمد شاہ دُرانی پںجّاب لُٹّ کے واپس جا رِہا سی تاں باکی مِسلاں دے جتھِیاں سمیت اپھگان دھاڑوِییاں تۄں بہُۄ بیٹِییاں اتے لُٹّ دا مال چھُڈوائِیا۔

9 جُۄن 1716 نُۄں بںدّا سِںگھّ بہادر دی شہِیدی تۄں بائد کَۄم دۄ دھڑِیاں وِچّ وںڈّی گئی سی۔ بںدّئی کھالسا اتے تتّ کھالسا , جِس دا نِبیڑا بھائی منی سِںگھّ جی نیں پرچِییاں پا کے کروا دِتّا سی۔ اُس سمیں بھائی دِیپ سِںگھّ جی دا سہِیۄگ بھائی منی سِںگھّ جی نُۄں مِلِیا ۔ بھائی منی سِںگھّ جی نُۄں 1737 اِیسوی نُۄں لاہَۄر وِچ شہِید کر دِتّا گِیا اتے ذکرِییا کھاں نیں پںتھّ وِرۄدھی جُںڈّلی تِیار کر رکھّی سی جِس وِچ کرماں چھِینا٬ چَۄدھری نَۄشہِرا پنُّۄںیاں ,چَۄدھری مجِیٹھِییا٬ ہرِبھگت نِرںجّنِییا٬ راما رںدھّاوا اتے مسّا رںگھّڑ سن۔ جِناں وِچۄں مسّا رںگھّڑ نُۄں ہرِمںدّر ساہِب دا کار مُکھتار نِیُکت کر دِتّا گِیا سی۔ اُسنے دربار ساہِب وِچّ بَیٹھ کے ہُکّا پِیݨ اتے کںجّرِییاں نچائُݨ دا کمّ شُرُۄ کر دِتّا سی۔ کھبراں پتا لگّݨ تے دِیپ سِںگھّ جی جۄش وِچ آ گئے اتے بھرے اِکٹھّ نُۄں سمبّۄدھن کرکے پُچھِّیا کِہ مسّے رںگھّڑ دا سِر کَۄݨ وڈھّ کے لِیائیگا ? سِںگھّ دی دہاڑ سُݨ کے بھائی سُکھّا سِںگھّ اتے بھائی مہِتاب سِںگھّ نیں اِہ جِمّیواری چُکّی اتے گُرُۄ دی اۄٹ لَے کے سپھلتا پُۄروک سِیس وڈھّ کے دِیپ سِںگھّ ساہمݨے پیش کر دِکھائِیا۔

جسّا سِںگھّ آہلُۄوالِیئے دے آدیش تے باکی مِسلاں دے نال مِل کے ادِینا بیگ نُۄں سۄدھِیا اتے جِتِّیا اِلاکا جسّا سِںگھّ آہلُۄوالِییا دے ہوالے کر دِتّا۔

اہِمد شاہ دُرانی نیں جدۄں پُچھِیا کِہ اِہ کَۄݨ ہن جۄ میرِییاں پھَۄجاں نُۄں لُٹّ رہے ہن ۔ اِکّ کاجی نیں جواب دِتّا کِہ اِہناں دے گُرُۄ نیں بڑی کمال دی چِیج امّْرِت پِلائی ہَے اِہناں نُۄں جِس نال اِہ بلوان بݨ جاںدے ہن۔ اِکّ تھاں نہِیں ٹِکدے٬ بَیٹھدے ہی سَۄںدے نیں اتے چلّدے چلّدے کھاںدے ہن۔ پںتھّ پْرکاش دے لیکھک گِیانی گِیان سِںگھّ جی دے شبد دیکھۄ !!

ولی اِنکا اجب بھیۄ ہَے۔۔ اِنکۄ آبے ہیات دیۄ ہَے۔۔

گذب اسر تِسکا ہم دیکھا۔۔ بُذدِل ہۄوت سِںگھّ بِسیکھا۔۔

ہاڑ ن دِن بھر پِیوہِ پاݨی۔۔سِیال ن راکھہِ اگن نِیساݨی۔۔

بَیٹھت سۄوہِ چلتے کھاوہِ ۔۔ گْرام کِسی مہِ ٹِکݨ ن پاوہِ۔۔

—- گِیانی گِیان سِںگھّ (پںتھّ پْرکاش )

اہِمد شاہ دے آکھݨ تے اُسدے پُتّر تَیمُۄر شاہ نیں سکھتی ودھا دِتّی۔ ہرِمںدّر ساہِب دا سرۄور آپݨے جرنَیل جہان کھاں راہِیں پُۄر دِتّا۔ بھاگ سِںگھّ نیں دِیپ سِںگھّ جی نُۄں خبر کِیتی۔ تاں اُہناں اِکّدم دربار ساہِب دی راکھی لئی چالے پا دِتّے۔ پہِلاں اُہناں دے نال 5000 سِںگھّ ہۄ گئے جۄ ہۄر اگّے چلّ کے 10000 تکّ ہۄ گئے۔جہان کھاں گۄہلوڑی دی تھیہ تے بَیٹھا سی۔ دِیپ سِںگھّ جی نیں اِکّ لکِیر کھِچّ کے کِہا کِہ سِرپھ شہِیدی لئی تِیار ہی اگّے آئُݨ, باکی واپس جا سکدے ہن۔ سارے دے سارے سِںگھّ لکِیر ٹپّ آئے۔ دِیپ سِںگھّ جی نیں بکائِدا ارداس کِیتی کِہ پاتشاہ شہِیدی بیشک مِلے پر ہرِمںدِّر ساہِب آذاد ہۄوے۔ جہان کھاں ہاتھی تے اگّے ودھِیا تاں اُسنُۄں دِیال سِںگھّ دے تِیر نیں پار بُلائِیا۔ اُسدی مَۄت تۄں بائد جبردست کھاں اگّے آئِیا جِس نُۄں بلوںتّ سِںگھّ نیں مار مُکائِیا۔ پھیر رُستم کھاں اگّے آئِیا جِس دا مُکابلا پھیر بلوںتّ سِںگھّ نال آہمۄ ساہمݨے ہۄئِیا۔ دۄویں سُۄرمے اِکّ دُۄجے دے تلواراں مار کے مر گئے۔ دِیپ سِںگھّ جی نیں ساری سَینا نُۄں تِنّ جتھِّیا وِچ وںڈّ دِتّا۔ سجّے پاسے دی کمان گُربکھش سِںگھّ کۄل٬ وِچکارلے جتھّے دی کمان نَۄدھ سِںگھّ جی کۄل اتے کھبّے پاسے کھُد دِیپ سِںگھّ جی آپ ہۄ گئے۔ اُدھّر جمال کھاں آپݨی سَینا نُۄں للکارے مار رِہا سی کِہ شہِید ہۄݨ والِیاں نُۄں ہُۄراں مِلݨگِییاں آدِ۔ دِیپ سِںگھّ جی نیں اُس ولّ چکّر سُٹِّیا جِس نال اُسدا گھۄڑا جکھمی ہۄ کے ڈِگّ پِیا۔ اۄدھر دِیپ سِںگھّ جی دی گردن تے پھٹّ وجِّیا تے گردن لُڑک گئی ۔ جدۄ کِسے سِںگھّ نیں کۄلۄں کِہا کِہ بابا جی تُسِیں پرِکرما وِچ پُجّݨ دی ارداس کِیتی ہَے٬ اُہناں کھبّے ہتھّ نال گردن سمبھّالی اتے سجّے ہتھّ نال آپݨے 18 سیر دے دۄدھاری کھںڈّے نال لڑنا جاری رکھِّیا۔ اُہناں دا سِیس دربار ساہِب دی پرکرما وِچ ڈِگِّیا اتے اُہناں دی ارداس پُۄری ہۄئی۔ اِستراں اُہناں کَۄم لئی شہِیدی پْراپت کِیتی۔ اِہ شہِیدی 13 نومبّر 1757 اِیسوی نُۄں ہۄئی۔ اِس سمیں اُہناں دی اُمر 75 سال دی سی۔ ستِکار وجۄں ہی اُہناں نُۄں بابا جی آکھِیا جاںدا ہَے۔ پرِکرما وِچ جِس تھاں شہِیدی پْراپت کِیتی٬ اُتھّے گُردُیارا شہِید بُںگّا بݨِیا ہۄئِیا ہَے۔ اتے اُہ کھںڈّا اکال تکھت ساہِب وِچ سمبھّالِیا ہۄئِیا ہَے اتے رۄذانا شام دے نِتّنیم تۄں بائد سںگّتاں نُۄں اُسدے درشن کروائے جاںدے ہن۔

کی اِکلّا دھڑ لڑائی کر سکدا ہَے ??? :- ساڈا دُکھاںت ہَے کِہ ساڈے شانامتّے اِتِہاس نُۄں کُجھ اگِیانتا وسّ٬ کُجھ شردھا وسّ٬ اتے کُجھ جاݨ بُجھّ کے ساجِشاں تہِت تۄڑِیا مرۄڑِیا جا رِہا ہَے۔ اُس وِچ کراماتی اںشّ بھارُۄ کِیتے جا رہے ہن ,جدکِہ گُرباݨی اتے گُرمتِ سِدھاںت کرامات دے پُۄرن وِرُدھّ ہن۔ جِس ڈھںگّ نال پْرچارِیا جاںدا ہَے کِہ سِیس دھڑ تۄں الگّ ہۄ گِیا اتے دِیپ سِںگھّ جی کٹّے ہۄئے سِیس نُۄں کھبّے ہتھّ تے رکھّ کے لڑدے جا رہے ہن٬ وِگِیانک پکھّ تۄں دیکھِیئے تاں اِہ سمبھّو ہی نہِیں۔سِیس جے پُۄرا کٹِّیا جاوے٬ تاں کُجھ سکِںٹّاں وِچّ ہی اِنسان پُۄرا ہۄ جائیگا اتے کئی کِلۄمِیٹر تکّ لڑدے جاݨ۔ گُردُیارا بابا دِیپ سِںگھّ٬جِتھّے سِیس کٹِّیا گِیا٬ تۄں دربار ساہِب دی پرکرما تکّ٬ جِتھّے سِیس ڈِگِّیا ہَے٬ چرۄا-ڈلے دُۄری وی 1.4 کِلۄمِیٹر دے کرِیب بݨدی ہَے۔ اتے تیج چال والے پَیدل سوار لئی وی 10 تۄں 12 مِںٹّ دا سماں چاہِیدا ہَے۔ کِئُںکِہ اُس سمیں اُہناں کۄل گھۄڑا نہِیں سی۔ اِس تراں اِنے مِںٹّ لئی بِناں سِیس تۄں لڑدے اگّے ودھݨا سمبھّو نہِیں ہَے۔ اِس نُۄں پْرتِیکاتمک اںدّاج وِچ آکھِیا کِہا جا سکدا ہَے۔ ہۄ سکدا ہَے کِہ کِسے کلاکار ولۄں کھبّے ہتھّ سِیس تے سجّے ہتھّ کھںڈّے والی تسوِیر بݨائُݨ تۄں بائد اِہ گلّ ودھیرے پْرچلِّت ہۄئی ہۄوے۔ (کالپنِک تسوِیراں نُۄں سچّ منّݨ نال ہۄر وی بہُت تھاواں تے اِتِہاس دی گلت وِیاکھِیا ہۄئی مِلدی ہَے )۔

کُجھ پُراتن سرۄتاں دے ہوالے دیکھݨے جرُۄری ہن ۔ گُرپْرتاپ سُۄرج گْرںتھّ دے کرتا کوی سںتّۄکھ سِںگھّ(1843) رام رائُݨی والی لڑائی دا جِکر کردے ہۄئے اُہناں دی بہادری اتے شہِیدی دا جِکر کردے ہن٬ پر پُۄرا سِیس کٹّݨ دی گلّ نہِیں کردے۔ پْراچِین پںتھّ پْرکاش دے کرتا رتن سِںگھّ بھںگُّۄ(1810-41) اِس تراں لِکھدے ہن – “چبّا پِںڈّ وِچ پُجّ کے اتّل کھاں نیں بابا دِیپ سِںگھّ جی نُۄں گردن تے وار کِیتا جِس نال اُہناں دا سِر اِکّ پاسے جھُک گِیا۔ اِکّ سِکھّ نیں یاد دِوائِیا ‘,”تُسِیں سرۄور دی ہدّ تکّ پہُںچّݨ دا سںکّلپ کِیتا سی۔” اِس گلّ نُۄں سُݨ کے بابا جی نیں کھبّے ہتھّ نال سِر نُۄں سہارا دِتّا اتے سجّے ہتھّ نال دۄدھاری کھںڈّے نال دُشمݨاں نُۄں ہٹائُںدے ہۄئے ہرِمںدّر ساہِب دی پرِکرما تکّ پہُںچّے اتے اُتھّے پْراݨ تِیاگے۔ “…

اُپرۄکت وارتا وِچ پُۄرا سِیس کٹّݨ دا جِکر نہِیں ,سگۄں گردن تے گمبھِّیر چۄٹ درسائُںدا ہَے۔ گِیانی گِیان سِںگھّ دا پںتھّ پْرکاش اِس نال مِلدا جُلدا ہَے۔

شہِید بِلاس بابا دِیپ سِںگھّ جی (گِیانی ٹھاکُر سِںگھّ٬ 1904) وِچ بابا دِیپ سِںگھّ جی نُۄں لڑدے ہۄئے شہِید ہُںدّا دِکھائِیا ہَے پر چمتکاری ڈھںگّ نال سِیس ہتھّ تے چُکّے دا ویروا گھٹّ جۄر نال ہَے٬ ودھیرے دھِیان بہادری ولّ ہَے۔

پُستک انۄکھے شہِید بابا دِیپ سِںگھّ جی (کْرِت بھائی نِرںجّن سِںگھّ ہَیڈ گْرںتھّی دربار ساہِب) اتے اِستے ادھارِت مُکھتار سِںگھّ گۄرائِیا ولۄں پِںگّلواڑا لئی چھاپے گئے ٹْرَیکٹ وِچ پُۄرا سِیس کٹّے جاݨ اتے ہتھّ تے ٹِکائے جاݨ دا جِکر ہَے۔ شبد اِس تراں ہن –

بابا جی دا سِر لتھّا ویکھ کے اِک سِںگھّ نیں آکھِیا -,بابا جی تُسِیں ارداس کِیتی سی کِہ سِیس گُرُۄ رامداس جی دے چرناں ’چ دھرنا ہَے۔…” لتھّے ہۄئے سِیس وِچۄں آواج آئی کِہ سِںگھّ دا پْرݨ تۄڑ نِبھیگا۔ دھڑ ہِلِّیا کھںڈّا اگّے ہی ہتھّ وِچ سی۔ انۄکھے ہی جِیون وِچ بابا جی کھڑھے ہۄ گئے۔ سِیس کھبّی تلی تے رکھّ لِیا سجّے ہتھّ نال کھںڈّے نال اَیسی واڈھی پائی کِہ گِلجے تۄبا تۄبا کردے مَیدان چھڈّ کے بھجّ تُرے۔ ……بابا جی نیں سِیس تلی تے رکھّ کے رامسر تۄں اگّے لںگھّ سُدھاسر دِییاں پرکرما وِچ ستِگُرُۄ رامداس جی دی ہجُۄری وِچّ سِیس بھیٹ رکھّی۔…..

ہۄر اِتِہاسکاراں جِویں ڈا گںڈّا سِںگھّ٬ کھُشوںتّ سِںگھّ ,پْرِں ستبِیر سِںگھّ آدِ شہِید دِیپ سِںگھّ جی دے سِدک اتے بہادری دی گلّ کردے ہن , پر اُہناں دے سِیس ہتھّ تے رکھّݨ دی گلّ نُۄں سِرپھ رُۄپک تَۄر تے سِیس بھیٹ کرن دے اںدّاذ وِچّ ہی لِیا ہَے۔ اسلی اِتِہاسک پکھّ دے تَۄر تے نہِیں ۔

اِس تراں وکھّ وکھّ لِکھارِییاں اتے وِدواناں نیں آپۄ آپݨے اںدّاج وِچ اِسدی وِیاکھِیا کِیتی ہَے۔ جِس تھاں پرکرما وِچ سِیس ڈِگِّیا سی٬ اُتھّے شْرۄمݨی کمیٹی ولۄں لِکھوائے گئے اِتِہاس وِچّ وی پُۄرا سِیس کٹِّیا جاݨا اتے ہتھّ تے رکھّ کے لڑے جاݨا لِکھِیا ہَے۔ ……ساڈے اِتِہاس نُۄں وِگِیانک اںدّاج وِچّ پہِلی گلّ کِسے نیں لِکھِیا ہی نہِیں٬ جے کۄئی کۄشِش کریگا وی تاں شردھالُۄیاں نیں اُسدی منّݨی کِتھّے ہَے ?? اُسدا بھرواں وِرۄدھ ہۄئیگا۔ سِکھّ کَۄم دے اِہ ایجںڈّے وِچ ہی نہِیں کِہ اِتِہاس نُۄں ودھِییا ڈھںگّ نال لِکھا کے سمبھّالِیا جاوے۔ سگۄں وِرۄدھِییاں دے وںڈّ پائۄُ ایجںڈّے دا شِکار ہۄ کے سِکھّ اِکّ دُۄجے نال بہُت چھۄٹے مسلے تے لڑن مرن لئی تِیار ہۄ جاںدے ہن۔

اسل وِچ جِویں اسِیں لیکھ دے آرمبھّ وِچ ہی کِہا ہَے کِہ گُرمتِ تاں ہریک سِکھّ تۄں سِیس مںگّدی ہَے۔ گُرُۄ نانک نیں ہی آکھِیا سی

جئۄ تئۄ پْریم کھیلݨ کا چائۄ ۔۔سِرُ دھرِ تلی گلی میری آئۄ ۔

اِتُ مارگِ پَیرُ دھرِیجَے۔۔ سِرُ دِیجَے کاݨِ ن کِیجَے ۔۔………….(پنّا 1412, سلۄک واراں تے ودھِیک ۔۔مہلا 1)

اِسے تراں اِکّ ہۄر تھاں پھُرمان ہَے –

ستِگُر آگَے سِیسُ بھیٹ دیئۄ جے ستِگُر ساچے بھاوَے ۔۔………(پنّا 1114, تُکھاری چھںتّ مہلا 4)

سِکھّی ہَے ہی پْریم دی کھیڈ۔ اِتھّے پہِلاں مرنا کبُۄل کرن دا ہُکم ہَے۔ ستِگُرُۄ نال پْریم ہۄݨ تے اِکّ سِکھّ آپݨے پرِوار٬ دھن دَۄلت٬ اتے اِتھّۄں تکّ کِہ آپݨے سرِیر دا وی مۄہ نہِیں کردا۔ اُسنُۄں آپݨا سرِیر بھیٹ کرکے گُرُۄ دی کھُشی مِلݨی بہُت سستا سَۄدا لگّدا ہَے۔ بابا بںدّا سِںگھّ بہادر نیں دِیپ سِںگھّ جی دی بہادری دیکھ کے اُہناں نُۄں جِںدّا شہِید دا رُتبا وی دِتّا سی۔ لۄڑ ہَے اسِیں شہِیداں دا ستِکار کرِیئے اتے اُہناں تۄں گُرُۄ پْرتی پْریم اتے سِدک رکھّݨا سِکھِّیئے۔ اُہناں نال بیلۄڑِییاں کراماتاں ناں جۄڑدے رہِیئے۔

شہِید بابا دِیپ سِںگھّ دے نام تے ہۄ رہے کرم کاںڈ :- شہِیداں دا ستِکار کرنا مُبارک ہَے٬ جرُۄر کرنا چاہِیدا ہَے۔ پر اجّ جۄ ہۄ رِہا ہَے٬ مُیاپھ کرنا ,اُس وِچّ سِکھّی دی رُۄہ ہی نجر نہِیں آ رہی۔ جِتھّے کُجھ شردھالُۄ اُہناں نُۄں گُرُۄ ساہِبان تۄں وی ودھیرے ستِکار دیݨ لگّ پئے ہن۔ اُتھّے اُہناں دے نام تے بݨِییاں تھاواں تے گُردُیارِیاں نُۄں اِچھّا پُۄرِییاں کرن والا ستھان پْرچار کے سںگّتاں دا اِکّٹھ ہۄ رِہا ہَے۔ کۄئی شہِیداں دے پہِرے بابت گلّ کردا ہَے۔ اتے کُجھ سمیں تۄں اِکّ نوِیں پِرت چَۄپہِرے دی شُرُۄ ہۄ گئی ہَے۔ باݨی جِنّی مرذی پڑھۄ٬ جِہڑی مرجی اتے جِہڑے مرجی سمیں پڑھۄ٬ کۄئی اِتراج نہِیں۔ کھُشی اتے سںتُّشٹی دی گلّ ہَے پر اُس نال آپݨِییاں دُنِیاوی مںگّاں پُۄرِییاں ہۄݨ نُۄں جۄڑ لَیݨا ٹھِیک نہِیں۔ کُجھ وِدواناں دا وِچار ہَے کِہ امّْرِت ویلے تۄں تۄڑن دی ساجِش تہِت چَۄپہِرے شُرُۄ کِیتے گئے ہن۔ کارن جۄ وی ہۄوے٬ سِکھّاں دا وڈّا ہِسّا اِس نویں کرم کاںڈ ولّ رُچِت ہۄ گِیا ہَے۔ کِئُںکِہ گُرباݨی دا آپ ادھِئَن کرنا اتے اُسنُۄں جِیون وِچ کمائُݨ دے اَۄکھے کمّ نالۄں اجِہے کرم کاںڈ کرنے سَۄکھے لگّدے ہن۔ واہِگُرُۄ مِہر کرے۔ سانُۄں گُرباݨی دی سۄجھی بکھشے اتے اِتِہاس نُۄں گُرباݨی دی کسوٹّی تے پرکھݨا آ جاوے۔