سرگم سںدھُّۄ میری پۄتری دا ناں ہَے۔ ہُݨ اُسدی اُمر ساڈھے نَۄں سال دی ہَے پر مَیں جدۄں دی گلّ کرن لگّا ہاں اُس ویلے اُہدی اُمر ہی کِنّی سی! اُسدے کہِݨ مُۄجب اُہ تاں اجے سِرف٬ 'پھائیِو اَیںڈ ہاف یِیئر اۄلڈ' سی۔ اُس وِچّ سںگِّیت نال کِسے وِشیش کِسم دی کھِچّ جاں لگائۄ مَینُۄں اجے تکّ نذر نہِیں آئِیا۔ اِہ ہۄ وی سکدا ہَے کِہ آئُݨ والے سمیں وِچّ اُہ سںگِّیت نُۄں اُچیچا پِیار کرن لگّ جاوے۔
پر اِکّ گلّ ذرُۄر ہَے سںگِّیت اُسدی رُۄہ وِچّ بۄلدا ہَے٬ بۄلاں وِچّ گُۄںجدا ہَے تے وتِیرے وِچّ چھلکدا ہَے۔ سرگم دِییاں ستّے سُراں کدی کدی جدۄں الاپ لَیںدِییاں ہن تاں مَیں کئی وار ہَیران رہِ جاںدا ہاں۔
سرگم بارے 'ودھا-چڑھا' کے گلّ کرن لگّا ہاں تاں میرے آدرش سکُۄل دے پْرِںسِّیپل منمۄہن سِںگھّ دا چِہرا میرِییاں اکھّاں اگّے ہسّݨ لگّدا ہَے۔ جدۄں میرِییاں سہِکرمݨ ادھِیاپکاواں بڑے چاء تے اُتشاہ نال آپݨے
بچِّیاں٬ بھتِیجے-بھتِیجِییاں٬ بھݨیویں-بھݨیوِییاں دِییاں 'الۄکار' گلّاں سُݨائُںدِییاں تاں اُہ آکھدا٬ "اِہ اَیویں بھرم ای ہُںدَّے کِہ ساڈا بچّا ہی کۄئی وِلکھّݨ سُرتی-بِرتی دا مالک ہَے۔ سارے ہی بچّے بچپن وِچّ اجِہِییاں کُجھّ ناں کُجھّ وکھّرِییاں گلّاں کردے-پُچھّدے ہن کِہ وڈِّیاں نُۄں لگّݨ لگّدا ہَے کِہ اِہ تاں سِرف اُہناں دے بچّے دا ہی کمال ہَے!" اُسدی گلّ ٹھِیک سی۔ ہریک بچّے لئی دِسدا سںسّار الۄکار ہُںدّا ہَے۔ اُس اںدّر اِکّۄ وار ہریک دِسدی شَیء٬ شبد٬ سمبّںدھّ بارے جاݨ لَیݨ دی جگِیاسا بڑی تِیبر ہُںدّی ہَے۔ اِسے جگِیاسا دی تْرِپتی لئی اُہ کئی وار چکاچَۄںدھ کرن والے سوال پُچھّدا ہَے۔ اِہ سوال کئی وار تاں اجِہے مہتّوپُۄرن ہُںدّے ہن جِنّہا نال ساڈے رِخی-مُنی٬ سادھ-سںتّ تے مہامپُرش کھَۄجھلدے رہے ہن۔ اسِیں آپݨے پتھرائے جواباں نال اُسدی جُگِیاسا مدھۄلی جاںدے ہاں۔ آپݨا رںگّ چڑھائی جاںدے ہاں۔ اُسدے کۄرے تے ساف-شفاف من 'تے چِیچ-گھچۄلے واہی جاںدے ہاں۔ اُسنُۄں اُہدے ورگا رہِݨ ہی نہِیں دِںدّے؛ آپݨے ورگا بݨائی جاںدے ہاں۔ بچّے بارے اکسر کِہا جاںدا ہَے کِہ اُسدا من کۄری سلیٹ ہُںدّا ہَے۔ ماپے٬ چَۄغِردا تے ہالات جۄ کُجھّ اُسدے من تے اُکردے جاںدے ہن اُہۄ اُسدا سںسّار تے سمجھ بݨدے جاںدے ہن۔
اجے سرگم 'تے باہرلا رںگّ چڑھنا شُرُۄ نہِیں ہۄئِیا۔ اُس وِچّ شُدھتا٬ سُہِردتا٬ سںتُّلن تے سمجھ اجے دھُرۄں مِلے رںگّ ورگی ہَے۔ ربّی رںگّ ورگی۔ نِرۄل اُہدے آپݨے ورگی۔ اِسے لئی اُہدا سُبھاء تے وِہار کئی وار میرے من وِچّ لِشکۄراں ماردا ہَے۔ مَینُۄں اُسدی سُچّتا 'تے لاڈ آئُںدا ہَے۔
اِک دِن مَینُۄں کہِںدّی٬ "وڈّے ڈَیڈی! سٹۄری سُݨائۄ۔"
مَیں اُسنُۄں کِہا کِہ ساڈِییاں دادِییاں نانِییاں آپݨے بچِّیاں نُۄں جِہڑی پہِلی کہاݨی سُݨائُںدِییاں سن اُہ سی چِڑی کاں دی کہاݨی۔
مَیں اۄسے اںدّاذ وِچ کہاݨی سُنائُݨ لگّا جِہڑے وِچ سانُۄں سُݨائی گئی سی:
"اِک سی چِڑی٬ اِک سی کاں۔ دۄواں نُۄں بھُکھّ لگّی۔ کہِںدّے آپاں رل کے کھِچڑی بݨائیِئے۔ کاں نیں لِیاںدا چَۄلا دا داݨا۔ چِڑی نیں لِیاںدا مۄٹھاں دا داݨا۔ دۄواں نیں چُلّہے 'تے کھِچڑی رِجھݨی رکھّ دِتّی۔"
کھِیال آئِیا اِہنُۄں چُلّہے دا کی پتا۔ مَیں چُلّہے دی تھاں 'گَیس 'تے کھِچڑی رِجھّݨ رکھّ دِتّی۔'
"ہاں٬ جدۄں کھِچڑی بݨ گئی تاں چِڑی کہِںدّی پہِلاں نہا لئیِئے۔ پھِر کھِچڑی کھاواںگے۔ کاں نہائُݨ چلا گِیا۔ چِڑی دے من وِچ کھۄٹ سی۔ اُہنے تاں کاں نُۄں جاݨ-بُجھّ کے باہر بھیجِیا سی۔ اُُہنے پِچھّۄں ساری کھِچڑی کھا لئی۔ پھِر ڈر گئی کِہ کاں آ کے لڑُۄگا کِہ مَیں اُہدے ہِسّے دی کھِچڑی کِئۄں کھا لئی؟ اُہ بھجّ کے چکّی دے پُڑ ہیٹھاں لُک گئی۔"
"چکّی دا پُڑ کی؟" اُہنے پُچھِّیا تاں مَیں بِیان بدل لِیا٬ "تُۄں سمجھ لَے پھرِجّ دے اۄہلے لُک گئی۔ کاں آئِیا۔ ویکھِیا کِہ کھِچڑی تاں ساری چِڑی نیں کھا لئی۔ اُہنُۄں بڑا گُسّا آئِیا۔ اُہنے پھرِجّ پِچھّۄ چِڑی دا پُۄںجھا ویکھ لِیا۔ گُسّے وِچ اُہنے تتّا تتّا چِمٹا لِیا تے لُکی بَیٹھی چِڑی دی پُۄچھ نُۄں جا لائِیا۔ چِڑی رۄݨ چِیکݨ لگّی٬ 'چِیں چِیں!! میرا پُۄںجھا سڑِیا۔" کاں آکھے٬ "کِئۄں پرائِیا کھِچّڑ بھپّا کھادھا؟!!!"
جِویں اسِیں سُݨدے آئے ساں۔ کہاݨی سُݨا کے مگرۄں سِٹّا سمجھائُݨا۔ مَیں تۄڑا جھاڑِیا٬ "اُہنے اۄہدی کھِچڑی کھادھی تاں اُہدی پُۄچھ نُۄں تتّا چِمٹا تاں لگّݨا ہی سی!"
سرگم کُجھ پل چُپّ رہی۔ پھِر کہِںدّی٬ "نہِیں وڈّے ڈَیڈی! اُہ دۄویں ای رَۄںگ سن۔ اِکّ نیں کھِچری کھا کے رَۄںگ کِیتا٬ دُۄجے نیں تتّا تتّا چِمتا لا کے رَۄںگ کِیتا۔" مَیں ہَیران رہِ گِیا۔
مَیں تاں کدی اِس کہاݨی دے اجِہے سِٹّے بارے اجّ-تکّ سۄچِیا ای نہِیں سی۔ سرگم نُۄں گل نال لا کے اُہدا متھّا چُمِّیاں۔
مَیں آپݨے ڈُۄںگھ وِچ اُتر گِیا۔
کی اجّ تکّ کِسے دادے/دادی نیں پۄتی نُۄں بۄلݨ دا مَۄکا ہی نہِیں دِتّا ہۄویگا جۄ کِیتی ذِیادتی دا بدلا لَیݨ لئی دُۄجے دی پُۄچھ 'تے تتّا چِمٹا لائُݨا اسِیں نِیائِیُکت بݨا لِیا۔ جے ساڈی 'پہِلی بات' بدلا لَیݨ نُۄں نِیائِسںگّت ٹھہِرائُںدی ہَے تاں بدلا لَیݨا ساڈی چیتنا دا ہِسّا تاں بݨنا ہی سی۔ شائِد ایسے کر کے اسِیں 'بدلا لَیݨ' وِچ ہی فخر مہِسُۄس کردے ہاں اتے پھیر لئے ہۄئے بدلِیاں دِییاں واراں گائُںدے ہاں۔ سَیںکڑے سالاں تۄں اسِیں بدلے دی سِیاست کر رہے ہاں۔ اِک دُۄجے دا سِر وڈھّݨ-وڈھّݨ کھیڈ رہے ہاں۔
اسِیں 'بدلا لَے کے کٹّے ہۄئے سِر' آپݨی ہِکّ 'تے تمغِیاں واںگ سجا رکھّے ہن۔ اِہناں تمغِیاں دی چمک نال چُںدھِّیائی ساڈی نذر نُۄں ساڈے گُرُۄ دا چِہرا دِسݨۄ ہٹ گِیا ہَے۔
بدلا لَیݨ دی تھاں اسِیں مُیاف کرنا کدۄں سِکھّاںگے۔ سِر لاہُݨ نالۄں کِسے دے سِر اُتّے رکھِّیا ہتھّ شائِد گُرُۄ نُۄں ذِیادا چںگّا لگّے!
اِہ اُہ خِیال سن جِہڑے آپݨے ڈُۄںگھ وِچۄں مَینُۄں اُس پل لبھّے جدۄں سرگم نیں سُݨائی بات نُۄں اُلٹے رُخ کر کے مَینُۄں سہِون تے بھۄلے-بھاء ہکِیکت دا نواں چِہرا وِکھا دِتّا سی۔