اِس ویلے کئی ترہاں دِییاں خبراں منُکھّی من نُۄں اُداس وی کردِییاں ہن اتے بھَیء بھِیت وی۔ پہِلی خبر آپݨی مِہنت٬ سِدک دِلی اتے ڈھُکوِیں وِئُںتبںدّی نال ستھاپِت کارۄباری نُۄں جدۄں اچنچیت وِدیشی پھۄن کال راہِیں بھاری راشی دی پھِرَۄتی مںگّی جاںدی ہَے اتے نال ہی سِیما بدھّ سمیں وِچّ اِہ مںگّ پُۄری کرن دی چِتاونی دے نال نال دھمکی وی دِتّی جاںدی ہَے کِہ جیکر مںگّ پُۄری ناں کِیتی تاں سارے پرِوار نُۄں مَۄت دے گھاٹ اُتار دِتّا جاویگا٬ اُس ویلے دھمکی پْراپت کرن والے دی ہالت ترسیۄگ بݨ جاںدی ہَے۔ اُس نُۄں اتے اُسدے پرِوار دے مَیمبراں نُۄں کںدھّاں تۄں وی بھَیء آئُݨ لگّ جاںدا ہَے۔ بُۄہا کھڑکݨ جاں کال بَیلّ وجّݨ ’تے سارا پرِوار سہِم جاںدا ہَے۔ پرِوار دے ہسّدے چِہرِیاں ’تے سۄگ دی پرت جمّ جاںدی ہَے۔ کُجھ کھاݨ پِیݨ نُۄں دِل نہِیں کردا۔ چارے پاسے مںڈّلائُںدی مَۄت دے کالے پرچھاویں کھُشِییاں نُۄں گْرہِݨ لا دِںدّے ہن۔ کئی وِئُپارِییاں نیں تاں اںدّرکھاتے گَیںگسٹراں نُۄں آپݨی پُۄںجی دا وڈّا ہِسّا دے کے کھہِڑا چھُڈوائِیا ہَے۔ اِہ کُجھ کرن نال وِئُپاری دے کارۄبار دا سارا تواذن ہی ہِلّ جاںدا ہَے۔

دُۄجے پاسے جِہڑے وِئُپارِییاں نیں لُٹیرِیاں دے ’ہُکم‘ دی پالݨا نہِیں کِیتی٬ لُٹیرِیاں نیں اُہناں نُۄں مَۄت دے گھاٹ وی اُتارِیا ہَے۔ بائد وِچّ پُلِس ولّۄں دۄشِییاں نُۄں چھیتی پھڑن دا دائوا کرن دے نال نال مْرِتک کارۄباری دے گھر وِدھائِک جاں مںتّری پرِوار نُۄں دِلاسا دیݨ لئی وی پُجّ جاںدے ہن۔ اِس ترہاں ہی مارے گئے اِکّ کارۄباری دے گھر جدۄں مںتّری اپھسۄس پْرگٹ کرن گِیا تاں مْرِتک وِئُپاری دے بھرا نیں غمگِین لہِجے وِچّ کِہا٬ “میرے بھرا نُۄں پِچھلے کئی دِناں تۄں جانی نُکسان پہُںچّائُݨ دِییاں دھمکِییاں مِل رہِییاں سن۔ اسِیں کئی وار ذِلہا پْرشاسن اتے پُلِس مُکھی کۄل جا کے جان دی خَیر مںگّدِیاں ’گنّ مَین‘ دیݨ دی بینتی کِیتی سی پر کُجھ نہِیں بݨِیا۔ اِںج کرۄ مںتّری ساہِب٬ اِہ جِہڑی تُہاڈے نال گنّمَیناں دی ہیڑھ پھِردی ہَے٬ اِہنُۄں اِتھّے بِٹھا کے تُسِیں اِکلّے اِکّ گیڑا شہِر دا لا دِئۄ۔ تُہانُۄں امن٬ کانُۄن دی ستھِتی دا آپے پتا لگّ جاویگا۔”

مْرِتک دے بھرا نیں کھُۄن دے ہںجھُّۄ وہائُںدِیاں کِہا٬ “جیکر تُہانُۄں آپݨی سُرکھِّیا دا پھِکر ہَے٬ پھِر لۄکاں دی سُرکھِّیا کَۄݨ کریگا؟ لۄکاں دے جان-مال دی سُرکھِّیا کرنا سرکار دا مُڈھلا پھرذ ہَے۔”

مںتّری کۄئی ڈھُکواں جواب نہِیں سی دے سکِیا۔ درئسل جدۄں سِیاسی وِئکتِییاں نُۄں لۄکاں دا سمرتھن مِلدا ہَے٬ اُہناں نُۄں لۄکاں دی امانت سمجھݨا چاہِیدا ہَے۔ اِہ امانت سَۄمپ کے لۄک امن-چَین دی ذِںدّگی جِئۄُݨا چاہُںدّے ہن۔

* * *

جِہڑے گھر وِچّ نشا وڑ گِیا٬ سمجھۄ اُس گھر وِچّ بھُۄت وڑ گِیا اتے اِہ بھُۄت پتا نہِیں کِس-کِس دا نُکسان کر دیوے۔ مانسِک٬ سرِیرک٬ بَۄدھِک اتے آرتھِک پکھّ تۄں نشئی گھر دی ہالت ککھّۄں ہَۄلی اتے پاݨِیئۄں پتلی کر دِںدّا ہَے۔ نشئی دے ماپے آپݨے آپ نُۄں ناں جِئۄُںدِیاں وِچّ اتے ناں ہی مرِیاں وِچّ سمجھدے ہن۔ بھاویں پںجّاب سرکار نیں 1 مارچ 2025 تۄں ’یُدھّ نشِیاں وِرُدھّ‘ دی مُہِمّ شُرُۄ کِیتی ہۄئی ہَے٬ جِس ادھِین کانُۄن دی املداری٬ نشِیاں دی سپلائی لائیِن رۄکݨی٬ تسکراں دی گْرِپھتاری اتے نشئیِیاں دا اِلاج شامل ہَے۔ اِس نِیتی ’تے امل کردِیاں جیلہاں وِچّ نشا تسکر جیلہاں دی سمرتھّا تۄں کِتے ودھّ اںدّر کِیتے ہۄئے ہن۔ نشا چھڈائۄُ کیںدراں وِچّ وی پُلِس نشئیِیاں نُۄں پھڑ کے دھڑادھڑ داخل کروا رہی ہَے۔ نشا برامدگی دِییاں خبراں وی رۄذ نشر ہُںدِّییاں ہن۔ سرہدّاں تے اَیںٹی ڈرۄناں وِچّ وی ہۄر وادھا کِیتا گِیا ہَے۔ اِنہاں سبھ یتناں دے باوجُۄد ذمِینی پدھّر ’تے ناں تاں نشِیاں دی اۄورڈۄذ نال مرن والِیاں دی گِݨتی گھٹی ہَے اتے ناں ہی نشے دی سپلائی لائیِن ’تے پُۄری ترہاں سٹّ وجّی ہَے۔ کئی تھاںواں ’تے تاں جِنہاں سماج دا بھلا سۄچݨ والِیاں نیں نشا تسکراں وِرُدھّ اواذ اُٹھائی ہَے٬ اُہناں اُتّے تسکراں نیں جانلیوا ہملے وی کِیتے ہن۔

پںجّاب دے اِکّ پِںڈّ وِچّ پِچھلے دِنِیں ماپِیاں دا اِکلَۄتا پُتّ نشے دی اۄورڈۄذ دا شِکار ہۄ گِیا۔ اُسدی لاش جھاڑِییاں وِچّۄں مِلی۔ اُپّرۄتھلی پِںڈّ وِچّ اجِہِییاں کئی ہۄر مَۄتاں وی ہۄ چُکِّییاں سن۔ اِکّ پاسے وِہڑے وِچّ نَۄجوان دی لاش دے نیڑے بَیٹھے کھُۄن دے اتھّرُۄ کیردے ماپِیاں دی ہالت ویکھی نہِیں سی جاںدی۔ مْرِتک نَۄجوان دے چاچے نیں ستھّر ’تے بَیٹھے لۄکاں نُۄں دۄ سرِںجّاں وِکھائُںدِیاں کِہا٬ “آہ اِک سرِںجّ تاں چِٹّے نال بھری ہۄئی اݨورتی مُںڈّے دی جیب وِچّۄں مِلی ہَے٬ دُۄجی اِس سرِںجّ نال اُسنے نشے دا ٹِیکا لائِیا سی۔”

ورتی ہۄئی سرِںجّ ’تے کھُۄن دے دھبّے لگّے ہۄئے سن۔ چاچے نیں بھُبّاں ماردِیاں کھُۄن والی سرِںجّ وِکھائُںدِیاں کِہا٬ “جیکر ساڈے مُںڈّے دا اِہی کھُۄن سرہدّ ’تے دیش دی راکھی کردِیاں ڈُلّہدا تاں اسِیں اُسدی شہِیدی ’تے ماݨ کردے۔ اِہ کھُۄن تاں ڈھائی تِنّ اِںچ دِییاں سرِںجّاں پی رہِییاں ہن۔ اِکّ پاسے سرکار نیں سرِںجّاں ویچݨ ’تے پابںدّی لائی ہۄئی ہَے٬ دُۄجے پاسے چِٹّا کھتم کرن دا دائوا کِیتا جا رِہا ہَے“ پھِر بھلا اِہ دۄنۄں جانلیوا چِیذاں کِتھّۄں آ رہِییاں نیں؟”

ستھّر ’تے سنّاٹا پسر گِیا۔ مْرِتک دے چاچے ولّۄں کِیتے پْرشن دا کِسے نُۄں وی جواب نہِیں سی سُجھّ رِہا۔

* * * * *