پںجّابی ساہِت اکاڈمی٬ لُدھِیاݨا ولۄں ڈا. سُرجِیت پاتر نُۄں سمرپِت اِک رۄذا نَیشنل سَیمِینار سُرجِیت پاتر : شخسِیئت اتے ساہِت پںجّابی بھون لُدھِیاݨا وِکھے کروائِیا گِیا۔ سَیمِینار دا کُںجِّیوت بھاشن دِںدِّیاں ڈا. سُرجِیت سِںگھّ بھٹّی نیں کِہا کِہ اِہ سۄگ تے جشن دی گھڑی نہِیں سگۄں چِںتّن دی ہَے۔ اُنہاں آپݨی گلّ ڈا. جگتار دی غذل دے اِک شِئر نال شُرُۄ کِیتی۔ سُرجِیت پاتر یُگّ شائِر ہن۔ اُنہاں سرکار دے وِرُدھّ پتھّر نہِیں پھُلّ مار کے آپݨا سُنیہا پہُںچّا دِںدّے ہن۔ پاتر دے دُشمݨ وی اُس دی سۄچ دا لۄہا منّدے ہن۔ پاتر ستّاوادی نالۄں پْرگتِیوادی ذِیادا ہَے۔ اُہ اِک دھڑے دے ناں ہۄ کے سربتّ دے بھلے لئی لِکھدے رہے۔ پںجّابی یُۄنِیورسِٹی٬ پٹِیالا دے پْرۄفَیسر ڈا. سُرجِیت سِںگھّ نیں آپݨا کھۄج-پتّر پیش کردِیاں کِہا کِہ ڈا. سُرجِیت پاتر اِک شخسِیئت نہِیں ورتارا ہَے۔ پاتر آپݨے یُگّ دے وِرلے نہِیں اِکۄ اِک شائِر نیں جِنّہاں نُۄں سبھّ تۄں ودھّ سوالاں دا ساہمݨا کرنا پِیا جِنہاں دا اُنہاں آپݨِییاں رچناواں راہِیں جواب دِتّے۔ پاتر ساہِب دا رچنا سںسّار سِدھّ کردا ہَے کِہ اُہ مُکھّ رُۄپ وِچ ناٹککار نیں۔ اُنہاں دی کوِتا ناٹکی سںوّاد ہَے۔ اُنہاں دسِیا کِہ ڈا. سُرجِیت پاتر نیں 308 رچناواں لِکھِییاں پر اُنہاں دی پْرگٹاوے دی شائِری نذم ہَے۔ پر مہِفلاں وِچ غذل ہی سُݨی جاںدی رہی ہَے۔اُنہاں پںجّاب دے ہر لمہے دا ہُںگّارا بھرِیا۔ پاتر دے نِبںدھّ ساہِت تے آلۄچنا وِچالے ذخم بھردے ہن۔ پاتر دی دارشنِک فِلاسفی دا ولّا جُڑاو سِیاست نال ہَے۔ ڈا. سُرجِیت سِںگھّ نیں کِہا پاتر وامݨ تۄں وِراٹ رُۄپ سن۔ کۄئی وی دارشنِک اَیلان کرکے نہِیں کِرتاں/کمّ کرکے ہُںدّا ہَے۔ ڈا. جگوِںدّر جۄدھا نیں آپݨے کھۄج پتّر ’سُرجِیت پاتر دی وارتک : وِچار تے وِدھان‘ پیش کردِیاں کِہا کِہ ڈا. سُرجِیت پاتر نُۄں وارتک لِکھݨ دی لۄڑ کِئۄ پئی بارے گلّ کِیتی۔ اُنہاں کِہا غالِب نیں 1857 دے غدر نُۄں وارتک وِچ لِکھِیا۔

اُنہاں کِہا شائِر نُۄں آپݨے آپ نُۄں سمجھݨ لئی وارتک اِک مادھِئم ہَے۔ سوَے وِشلیشݨ ہَے۔ سُرجِیت پاتر نیں ناں سِرف کوِتا دے کھیتر وِچ اِک پُۄرا یُگّ چِترِیا بلکِہ اِس دے نال ہی وارتک اتے ہۄر ونّگِییاں وِچ وی سِرجݨا کِیتی۔ سماگم وِچ وِشیش تَۄر ’تے پہُںچّے ڈا. سُرجِیت پاتر ہۄر دے بھرا س. اُپکار سِںگھّ پاتر نیں بھاوُک ہُںدِّیاں کِہا کِہ مَیں پرِوار ’چ مجبُۄت رِہا پر ایتھے نہِیں رُک ہۄ رِہا۔ مَیں ماݨ مہِسُۄس کر رِہاں کِہ تُسِیں میرے وڈّے بھرا نُۄں اِس ترہاں یاد کر رہے ہۄ۔ اُنہاں پاتر دے مکبُۄل شِئر دُۄر اجے ہۄر ہنیرا ہَے. . . ترُنّم ’چ پیش کرکے کے پاتر دا بھُلیکھا پا دِتّا۔ پںجّابی ساہِت اکاڈمی٬ لُدھِیاݨا ولۄں دۄشالا دے کے اُنہاں دا سنمان کِیتا گِیا۔ سَیمِینار دے پہِلے سَیشن دا پْردھانگی بھاشن دِںدِّیاں س. امرجِیت سِںگھّ گریوال نیں کِہا کِہ پںجّابی ساہِت اکاڈمی٬ لُدھِیاݨا دا ڈا. سُرجِیت پاتر ’تے خُۄبسُۄرت سَیمِینار کردِیاں کِہا کِہ تِنّے وِدواناں دے پڑھے گئے پیپر پاتر ساہِب دی شخسِیئت نال اِنساف کردے ہن۔ 1971 تۄں ساڈی ساںجھ رہی۔ ڈا. سُرجِیت پاتر نیبھُۄتواڑا دے کنّسٹرکّشن بارے بۄلدِیاں کِہا کِہ پی.اے.یُۄ. دُۄسرا کنّسٹرکّشن سی اُدۄں پی.اے.یُۄ. آرٹِسٹاں دا گڑھ سی۔ پاتر ساہِب سِرف شائِر٬ گِیتکار٬ ناٹکار ہی نہِیں وڈّے چِںتّک سن۔ پںجّاب دا چِںتّن کوِتا راہِیں ہی ہۄئِیا ہَے۔ کِسے شائِر نُۄں سںتّ کِہا جاںدا تے ڈا. سُرجِیت پاتر 21وِیں سدی دے وڈّے سںتّ سن۔ اُنہاں آپݨی لیکھݨی راہِیں 21وِیں سدی وِچ جِیݨ دا ڈھںگّ دے کے گِیا۔ ہِئۄُمنِذم وی راشٹرواد ورگا ہی ہَے۔ منُکھّی ادھِکاراں دی گلّ تاں ہُںدّی ہَے۔اِنوائِرمَیںٹ جاں جِیواں دے ادھِکاراں دی گلّ نہِیں ہُںدّی۔

اِس مَۄکے ڈا. گُلذار سِںگھّ پںدھّیر ولۄں سمپّادِت سماںتر نذرِییا دا نَۄواں اںکّ جُلائی٬ اگست٬ ستمبّر لۄک ارپݨ کِیتا گِیا۔

سماگم دے دُۄجے سَیشن ’چ ڈا. دیوِںدّر سَیفی نیں ’پاتر کاوِ : تݨئۄ اتے بۄدھ‘ پیپر پیش کردِیاں کِہا کِہ پاتر کاوِ سماج تے راجنِیتی دے تݨائۄ دی بات پائُدا ہَے۔ پاتر پْرمپّرِک شائِراں واںگ نہِیں سگۄں وِسںگّتِییاں بارے لِکھدا ہَے۔ ڈا. نِیتُۄ ارۄڑا نیں ’سُرجِیت پاتر دی کوِتا وِچ پْرتِرۄدھ‘ بارے آپݨے کھۄج-پتّر پیش کردِیاں کِہا کِہ ڈا. سُرجِیت پاتر دا کاوِ سفر سُۄہے گُلاب دا وِچ کِہا کِہ پاتر کِیتے گئے سوالاں دے جواب آپݨی رچنا وِچ دِںدّا ہَے۔ پاتر سُچیت ہَے کِہ اُہ چِںتّن دا پلّا نہِیں چھڈّدا۔ پاتر پںجّاب تے پںجّابِیئت دا شائِر ہَے۔ پاتر دی کوِتا وِچلے سںوّاد نُۄں پاٹھک گلت سمجھ لَیںدا ہَے تے دُبِدھا دی شائِری کہِںدّا ہَے۔ پر اِہ سںوّاد ناٹکِیئتا تے آپݨے آپ نال ہُںدّا ہَے۔ جۄ بہُ-پرتی ہَے۔ ڈا. دِیپک دھلیواں نیں ’سُرجِیت پاتر دا گِیت کاوِ‘ بارے پیپر پڑھدِیاں کِہا کِہ پاتر دے گِیت اِک بھاو نُۄں ہی نہِیں وِئکت کردا سگۄں وِشلیشݨی ہُںدّا تُرِیا جاںدا ہَے۔ پاتر سِدھّے تَۄر ’تے کِسے دھِر دا شائِر نہِیں رِہا سگۄں وِشلیشݨ کردا کارناں دی تالاش کردا ہَے۔ گِیت وِچ اُداسی اںتّ وِچ اُمِید دی لۄء ہۄ جاںدی ہَے۔ پاتر راجسی تَۄر ’تے سُچیت کوی ہَے۔ مُہبّت اُنہاں دی رچنا دا کیںدری بِںدُّۄ ہَے۔ سماگم دے دُۄسرے سَیشن دا پْردھانگی بھاشن دِںدِّیاں پںجّاب یُۄنِیورسِٹی٬ چںڈِّیگڑھ دے پںجّابی وِبھاگ دے چیئرمَین ڈا. یۄگراج نیں کِہا کِہ تِنّے وِدواناں نیں پاتر دی کاوِ کلا نُۄں نِکھار کے پیش کِیتا۔ پْرگتِیشِیلتا جے ناں جِئُُدی ہُںدّی تاں اجّ دا سماگم ناں ہُںدّا۔ اسِیں شَۄٹ کٹّ نُۄں ودھّ پسںدّ کردے ہاں۔ سُرجِیت پاتر سمیت سمکالی لیکھکاں نُۄں اجے سمجھِیا جاݨا باکی ہَے۔

اکاڈمی دے جنرل سکتّر ڈا. گُلذار سِںگھّ پںدھّیر نیں دھنّواد کِیتا۔ اِس نَیشنل سَیمِینار دے سںیّۄجک ڈا. گُرئِکبال سِںگھّ نیں مںچّ سںچّالن کِیتا۔ اِس سَیمِینار مَۄکے ڈا. سُرجِیت پاتر دِییاں کوِتاواں ’تے آدھارِت ناٹک ’بھاشا وہِںدّا درِیا‘ جِس دے لیکھک تے اداکار ڈا. سۄمپال ہِیرا اتے نِردیشک ڈا. کںوّل ڈھِلّۄں ہن پیش کِیتا گِیا۔ اِس سَیمِینار وِچ پںجّاب اتے پںجّابۄں باہرلے دۄ سَۄ تۄں ودھّ وِدوان شامل ہۄئے۔

اِس مَۄکے ہۄرناں تۄں اِلاوا اکاڈمی دے سابکا پْردھان پْرۄ. روِںدّر سِںگھّ بھٹھّل٬ بھاشا وِبھاگ پںجّاب دے ڈائِرَیکٹر سْری جسوںتّ ذفر٬ آرٹ کائُسل دے چیئرمَین سْری سورنجِیت سوی٬ تْرَیلۄچن لۄچی٬ ڈا. ہروِںدّر سِںگھّ سِرسا٬ سُورن سِںگھّ وِرک٬ ڈا. نِرمل جَۄڑا٬ سردار پںچھّی٬ ڈا. سںتّۄکھ سِںگھّ سُکھّی٬ ڈا. گُرچرن کَۄر کۄچر٬ جسوِیر جھجّ٬ ڈا. ہری سِںگھّ جاچک٬ دِیپ جگدِیپ سِںگھّ٬ کرمجِیت سِںگھّ گریوال٬ امرِیک سِںگھّ تلوںڈّی٬ ترسیم نُۄر٬ ڈا. گُرمیل سِںگھّ٬ بھگوان ڈھِلّۄں٬ سۄما سبلۄک٬ گُرمیج سِںگھّ بھٹّی٬ پْربھجۄت سۄہی٬ روی روِںدّر٬ اِںدرجِیتپال کَۄر٬ سُرِںدّر دِیپ٬ مندِیپ اَۄلکھ٬ پرمجِیت سِںگھّ سۄہل٬ رام سِںگھّ٬ امۄلک٬ کُلوِںدّر کِرن٬ پرمجِیت کَۄر مہِک٬ جسپْرِیت املتاس٬ جسپْرِیت کَۄر٬ سںتّ سۄہل٬ بلوِںدّر سِںگھّ گلَیکسی٬ بلکَۄر سِںگھّ٬ ترلۄچن جھاںڈے٬ ذۄراور سِںگھّ پںچھّی٬ ترن بلّ٬ گُرلال سِںگھّ٬ جسوںتّ جسّڑ٬ رِشِکا٬ راجِںدّر ورما٬ کملدِیپ کَۄر٬ دِیپک اذِیج٬ رݨجِیت سِںگھّ٬ بلجِںدّر سِںگھّ٬ کرمجِیت سِںگھّ٬ ڈا. لکھوِیر سِںگھّ سِرسا٬ دِیپ دِلبر٬ سںدھّے سُکھبِیر آدِ شامل سن۔