سںجِّیو سِںگھّ سَیݨی پْرسِدھّ کالم نوِیس ہَے۔ اُس دے لیکھ لگپگ ہر رۄذ کِسے ناں-کِسے-اِکّ اخبار وِچّ پْرکاشت ہُںدّے رہِںدّے ہن۔ اُس دے لیکھاں دے وِشے اِنسان دی اِنسانِیئت اتے رۄذانا ذِںدّگی نُۄں خُۄبسُۄرت بݨائُݨ دے اُپرالِیاں والے ہُںدّے ہن۔ بھاو ذِںدّگی نُۄں خُۄبسُۄرت بݨائُݨ لئی کِہڑِییاں گلّاں دا دھِیان رکھّݨا چاہِیدا ہَے۔ ہُݨ تکّ اُس دِییاں دۄ پُستکاں ’کِسان اںدّۄلن‘ اتے ’سماج اتے جِیون جاچ‘ پْرکاشت ہۄ چُکِّییاں ہن۔ ’خُۄبسُۄرت ذِںدّگی دا راذ‘ اُس دی تِیجی پُستک ہَے۔ اِس پُستک وِچّ اُس دے چار درجن لگھُۄ لیکھ ہن۔ سارے لیکھ لۄک سرۄکاراں نال سمبّںدھّت ہن٬ جِہڑے لۄکائی نُۄں آپݨا جِیون سفل بݨائُݨ وِچّ اگوائی کر سکدے ہن۔ آم بۄلچال وِچّ ورتی جاݨ والی شبداولی ٹھیٹھ ملوئی ہَے۔ لیکھاں دے واک وی چھۄٹے-چھۄٹے ہن۔ اِنہاں لیکھاں وِچّۄں سںجِّیو سِںگھّ سَیݨی دا نِمرتا والا وِئتِتو وِکھائی دِںدّا ہَے۔ اِس پُستک وِچّ ذِںدّگی جِئۄݨ دے نُکتے دِتّے گئے ہن٬ جِنہاں ’تے امل کرن نال سفلتا لۄکائی دے پَیر چُمّیگی۔ ورتمان سماجِک تاݨے-باݨے اُپر آدھُنِکتا دے پئے پْربھاو تۄں بچ کے آپݨی پُراتن وِراست نال جُڑے رہِݨ دی پْریرنا وی دِںدّے ہن۔ کِسے وی سماج دا سبھِئچار ہر دُۄجے سبھِیاچار تۄں تۄں وکھّرا ہُںدّا ہَے٬ جِہڑا مانوتا نُۄں اِکّ دُۄجے نالۄں وکھّرا بݨائُںدا ہَے۔ اِس لئی لیکھک دی اِنہاں لیکھاں وِچّۄں آپۄ-آپݨے سبھِئچار انُسار وِچرݨ دی بھاونا وِکھائی دِںدّی ہَے۔

ورتمان سماج وِچّ سماجِک٬ آرتھِک٬ سبھِیاچرِک اتے وِوہارِک جِیون وِچّ آئیِیاں ترُٹِییاں اِنسانی کدراں کِیمتاں نُۄں خۄرا لا رہِییاں ہن۔ لیکھک اِنہاں ترُٹِییاں دے وِرُدھّ آپݨے لیکھاں وِچّ آواذ بُلںدّ کردا ہَے۔ سںجِّیو سِںگھّ سَیݨی دے لیکھاں دے سِرلیکھ وڈّے ہُںدّے ہن٬ اُس دے لیکھ دا سارںسّ سِرلیکھ پڑھکے ہی پتا لگّ جاںدا ہَے۔ بھاویں لیکھاں وِچّ کئی-کئی وِشے چھۄہے ہُںدّے ہن۔ لیکھک نُۄں سِرلیکھ چھۄٹے رکھّݨے چاہِیدے ہن تاں جۄ پاٹھک نُۄں سِرلیکھ تۄں پتا ناں لگّ سکے٬ اُس لیکھ وِچّ کی مَیٹر ہَے٬ سگۄں سِرلیکھ اجِہا ہۄݨا چاہِیدا ہَے٬ جِس نُۄں پڑھدِیاں ہی پاٹھک نُۄں لیکھ پڑھن دی اُتسُکتا پَیدا ہۄ جاوے۔ اُہ لِکھدا ہَے٬ پِیار سفل ذِںدّگی بسر کرن دا دھُرا ہَے۔ اِمانداری٬ شہِنشِیلتا٬ سہِیۄگ٬ سہِہۄںد اتے نمرتا اِنسان دے گہِݨے ہن۔ نفرت٬ ہئۄمَے٬ دھۄخا٬ فریب اتے خُدگرذی سپھل جِیون نُۄں گْرہِݨ لائُںدے ہن۔ اِنہاں تۄں تِلاںذلی لَیݨی چاہِیدی ہَے۔

وِیاہاں وِچّ مَیرِج پَیلساں دی ورتۄں پُراتن پرمپّراواں اتے پںجّابی سبھِیاچار نُۄں ٹھیس پہُںچّا رہے ہن۔ پُراتن ڈھںگّ نال کِیتے جاںدے وِیاہاں وِچّ سدبھاونا بݨی رہِںدّی سی۔ اِک دُۄجے دا سہائی بݨنا مِلورتن دی بھاونا پَیدا کردا سی۔ بھٹھّی چڑھائُݨ سمیں سارے آںڈھی-گُیاںڈھی اِکٹھّے بَیٹھ کے لڈُّۄ وٹّدے۔ گھرے شُدھ مٹھِیائیِیاں بݨدِییاں۔ بھاجی دِںدّے , نانکا میل آئُںدا٬ سِٹھݨِییاں دِںدّے پںجّابی سبھِئچار دا پْرگٹاوا ہُںدّا سی۔ پَیلساں وِچّ خرچے ودھّ ہُںدّے ہن۔ پْری وَیڈِںگّ دے چۄچلے وی خرچے ودھائُںدے ہن۔ لیکھک دُدھّ وِچ ہۄ رہی رسائِݨک مِلاوٹ تۄں چِںتّا پْرگٹ کردا لِکھدا ہَے٬ مِلاوٹ نال بِمارِییاں نُۄں سدّا دِتّا جاںدا ہَے۔ جںکّ فُۄڈ وی سِہت لئی ہانِیکارک ہُںدّا ہَے۔ تکنالۄجی دے لابھاں نالۄں نُکسان ذِیادا ہۄ رہے ہن۔ مۄبائیِل نیں بیڑا ہی گرک کر دِتّا ہَے۔ دُکھّ-سُکھّ دے ساںجھِیوال نہِیں بݨدے۔ چںگّا بݨن دی کۄشِش کِسے کمّ نہِیں آئُںدی بلکِہ چںگّے کمّ کرۄ۔ وِکھاوے تۄں پْرہیج کرۄ٬ وڈّے گھر ٹھِیک نہِیں٬ وِتۄں باہرا کۄئی کمّ ناں کرۄ۔

منُکھّ تے کُدرت دا گُۄڑھا سمبّںدھّ ہَے۔ درکھّت لگائۄ اتے بچائۄ تاں واتورن ساپھ رہیگا٬ کُدرتی واہئۄ ناں رۄکۄ پھِر ہڑھ نہِیں آئُݨگے ۔ دُکھّ-سُکھّ اِک سِکّے دے دۄ پاسے ہن٬ دۄہاں وِچّۄں کۄئی وی ہمیشا نہِیں رہِںدّا۔ اگّے ودھّکے مُسِیبتاں دا ٹاکرا کرۄ٬ سپھلتا مِلیگی۔ لگاتارتا دا نام ذِںدّگی ہَے۔ آتم وِشواس کائِم رکھّۄ کِسے تۄں کۄئی آس ناں رکھّۄ٬ کھُد مِہنت کرۄ٬ لۄکاں وِچّ سوارتھِیپُݨا بھارُۄ ہَے۔ ہر اِنسان وِچّ کۄئی اِکّ گُݨ ہُںدّا ہَے۔ اِس لئی آپݨے اںدّرلے گُݨ دی پچھاݨ کرۄ تے اُس ’تے امل کرۄ۔ ذِںدّگی بِہترِین تۄہفا ہَے٬ اِس دا سدئُپیۄگ کرۄ۔ گُسّا تھُکّ دِئۄ٬ سکُۄن مِلیگا۔ ہمیشا مُسکرائُںدے رہۄ٬ ہر سمسِّیا دا ہلّ ہۄ جاویگا۔ ساکارتمک سۄچ اپݨائۄ٬ سپھل لۄکاں تۄں سبک سِکھّۄ اتے چںگِّییاں پُستکاں پڑھۄ۔ اِچھاواں ’تے کابُۄ رکھّۄ٬ سارِییاں خواہِشاں کدی پُۄرِییاں نہِیں ہُںدِّییاں۔ سبر-سںتّۄکھ دا پلّا پھڑھۄ۔ خُش رہۄ اتے سِہتمںدّ کھاݨا کھائۄ٬ دۄستاں دا ساتھ ماݨۄ۔ آپݨی ذِںدّگی دا ٹِیچا نِسچت کرکے سخت مِہنت کرۄ۔ مُکابلے دے اِمتِہان وِچّۄں اِک وار اسپھل ہۄݨ تۄں بائد پھِر کۄشِش کرۄ٬ پڑھائی دا سماں نِسچت کر لوۄ٬ اِک- ناں-اِک دِن سپھلتا مِلیگی۔ وِکھاوا گھُݨ واںگ کھا رِہا٬ کِسے نُۄں نِیواں ناں وِکھائۄ٬ پہِلاں کچّے تے چھۄٹے گھراں وِچ خُش رہِںدّے سی کِئُںکِہ وِکھاوے تۄں دُۄر سی۔ آپݨی کدر آپ کرۄ پْرںتُّۄ اَینے مِٹھّے ناں بݨۄ٬ دُۄجے لۄک تُہانُۄں نِگل جاݨ۔ دۄستی سۄچ سمجھکے کرۄ کِئُںکِہ لۄکاں دے کِردار دۄہرے ہن۔ سۄچ اُچی تے سُچّی رکھّۄ٬ غلتِییاں نُۄں سُدھارکے کُجھ سِکھِیا لئۄ۔ شاںت چِت رہۄ٬ پںجّاب دے لۄک بدل گئے ہن٬ لڑن نُۄں تِیار رہِںدّے ہن۔ گلّ سۄچ سمجھ تے تۄل کے سفلتا دی پْراپتی لئی اجّ دا کمّ کلہ ’تے ناں چھڈّۄ۔ ٹَینشن تۄں کھہِڑا تُڈائۄ٬ ہر مُسِیبت دا خُشی نال مُکابلا کرۄ۔ خُشی لبھّݨ دا ہُنر سِکھّݨا چاہِیدا ہَے۔ بدلے سمیں انُسار جِیون بسر کرۄ۔ سرِیرک سُںدّرتا ستھائی نہِیں ہُںدّی پْرںتُّۄ اںدّرُۄنی سُںدّرتا ہمیشا برکرار رہِںدّی ہَے۔ ذِںدّگی تۄں ہار نہِیں منّݨی چاہِیدی۔ اِچھّا شکتی مذبُۄت رکھّۄ۔ جِیون جِئۄݨ دی کلا دا ڈھںگّ اپݨائُݨا چاہِیدا ہَے۔ منُکھّتا دی سیوا نِرسوارتھ ہۄ کے کرنی چاہِیدی ہَے۔ کِسان بھراواں نُۄں پرالی نُۄں اگّ نہِیں لگائُݨی چاہِیدی کِئُںکِہ واتاورن دُۄشِت ہۄ جاںدا ہَے۔ جِیو جںتُّۄ تے پںچھّی پْربھاوت ہُںدّے ہن۔ رہِںدّ کھُۄںہد دا سہی اِستیمال کِیتا جاوے۔ ذِںدّگی نُۄں کدی وی بۄجھ نہِیں سگۄں کُدرت دی نِیامت سمجھۄ۔ کِسمت تے وِشواس ناں کرۄ٬ مِہنت سپھلتا بخشدی ہَے۔ اسپھلتا ہار نہِیں ہُںدّی سگۄں دُبارا مِہنت کرن دی پْریرن کردی ہَے۔ گھبرائُݨا نہِیں چاہِیدا٬ گھبرائُݨ نال کِسے مسلے دا ہلّ نہِیں ہُںدّا۔ آپݨے تۄں چھۄٹے لۄکاں دی ذِںدّگی تۄں سبک سِکھّۄ۔

بھگوںتّ سِںگھّ مان اتے اُس دی سرکار تے کارگُذاری نال سمبّںدھّت تِنّ لیکھ ہن۔ پںجّاب دے لۄک نشے٬ اوارا پشُۄیاں٬ اوارا کُتِّیاں٬ پْرواس٬ بھرِشٹاچار٬ سرکار ’تے کرذے آدِ تۄں پںجّاب دے لۄکاں نیں چھُٹکارا پائُݨ لئی بھگوںتّ سِںگھّ مان دی سرکار بݨائی ہَے۔ لیکھک لِکھدا ہَے کِہ لۄکاں دِییاں آساں تے پُۄرے اُترے تے لۄکاں نُۄں سںتُّشٹ کرنا چاہِیدا ہَے۔ آپݨے ہی مںتّرِییاں اتے وِدھانکاراں تے سرکار ولّۄں بھرِشٹار سمبّںدھّی چُکّے گئے کدم سہی ہن پْرںتُّۄ اجے سرکار تۄں پںجّاب دے لۄکاں نُۄں آساں ہن۔ بذُرگ سُرکھِّئت نہِیں٬ بھرِشٹاچار اجے برکرار ہَے٬ اِلاج مہِںگّے ہن٬ شہِراں وِچّ گںدّگی دے ڈھیر٬ سڑکاں دے مںدّے ہال اتے لۄک بُنِیادی سہُۄلتاں تۄں آتُر ہن۔ سںجِّیو سِںگھّ سَیݨی نیں اِنہاں لیکھاں وِچّ سفل جِیون جِئۄݨ لئی نُکتے دسّے ہن٬ جِہڑے اِنسان دا جِیون سُنہِرا بݨا سکدے ہن۔ اِہ نُکتے اُداہرݨا سمیت دِتّے گئے ہن تاں جۄ پاٹھک سمجھ سکے۔ ہر لیکھ وِچّ دُہرائۄ لۄڑ تۄں ذِیادا ہَے۔ جِہڑا نُکتا اِک لیکھ وِچّ آ گِیا اُہ دُۄجے وِچّ نہِیں آئُݨا چاہِیدا۔ اِہ لیکھ اخباراں وِچّ پْرکاشت ہۄئے ہن٬ ہر لیکھ دے نال اُس دے پْرکاشت ہۄݨ دی تارِیک پائُݨی چاہِیدی سی۔ پھِر وی سںجِّیو سِںگھّ سَیݨی دا اُدم سلاہُݨیۄگ ہَے۔

176 پنِّیاں٬ 325 رُپئے کِیمت والی اِہ پُستک پُلاںگھ پْرکاشن برنالا نیں پْرکاشت کِیتی ہَے۔

***