اسِیں اکسر سادھارن گلّبات وِچ کئی وار اِہ آکھدے ہاں کِہ ’پھلاݨا' کوی گِیانوان ہَے٬ وِچاروان ہَے٬ بَۄدھِک ہَے٬ سُۄکھمتا پھڑن والا سُۄجھوان ہَے اتے 'پھلاݨا' نہِیں۔ اِہ گل کہِںدِّیاں٬ اِہ گلّ سۄچدِیاں شائِد اسِیں ڈا: رَۄشن لال آہُۄجا دے کتھن انُسار اِہ نہِیں کہِݨا چاہُںدّے کِہ اِہناں کوِییاں دے ’وِچاراں وِچ بھید’ہَے پر شائِد اِہ کِہ ’اِہناں دے بھاواں وِچ بھید’ہَے۔ اسل وِچ جِس نُۄں اسِیں وِچارشِیل کہِںدّے ہاں اُتھّے کوی کیول آپݨے وِچار ہی نہِیں پیش کر رِہا ہُںدّا٬ جِس کارن کِہ اُہ کوی ہَے٬ سگۄں وِچار دا بھاو-رُۄپ وی پْرگٹ کر رِہا ہُںدّا ہَے۔ اِہ وِچار تے بھاو دھُںدھّلے وی ہۄ سکدے ہن٬ سپشٹ اتے نِسچت وی۔ ساڈے ساہمݨے اِک وڈّی سمسِّیا کوِتا نُۄں سمجھݨ اتے پڑچۄلݨ لئی وِچار اتے بھاواں دا سمتۄل کرن دی ہَے۔ اِہ سمتۄل٬ کوِتا دی پرِبھاشا مِتھّدِیاں-لبھّدِیاں ہۄر وی کٹھن ' تے سںکّٹ والی بݨ جاںدی ہَے۔

برتانِییا وسّدا نچھتّر سِںگھّ بھۄگل (بھاکھڑِییاݨا) گِیان اتے سُۄجھ رکھّݨ والا نیک-دِل اِنسان ہی نہِیں سگۄں چںگّے وِچاراں دا دھارنی اتے سربت دا بھلا مںگّݨ والا٬ کوِتا نُۄں سمرپِت٬ وِچار اتے بھاواں وِچّ سمتۄل رکھّݨ والا سںوّیدنشِیل لۄک کوی ہَے۔ 1977 تۄں لِکھݨا آرمبھّ کرن مگرۄں اُس دے کدم پِچھاں نہِیں مُڑے۔ کلم کھڑۄت وِچّ نہِیں آئی اتے اُہ نِرںتّرتا نال لِکھدا آ رہا ہَے۔

پرسنّتا والی گلّ اِہ ہَے کِہ لۄک کوی بھۄگل آپݨے چار کاوِ سںگّْرہِ: (1) ’کلم تائیِں پھرِیاد‘ (2014) کردِیاں٬ (2) ’دسّ کِتھّے وسِیئے‘, دا جھۄرا لئی٬ (3) ’سُکھّ دے ساتھی‘ (2023) لبھّدِیاں بھالدِیاں٬ (4) ’کلم‘ دے سہارے کلم دی نۄک تِکھّی کردِیاں ہُݨ 85 کوِتاواں نال لبریذ ’جِیوندھارا‘ دا کاوِ-ڈھۄیا لَے کے پںجّابی-ساہِت نُۄں مالا-مال کرن دی آپݨی چاہ نُۄں ہۄر اُچِیائیِیاں بکھشݨ دے راہ تُرّ پِیا ہَے۔کوی بھۄگل نیں اتِ دے سُںدّر شبداں راہِیں آپݨی 52 پنّے ’تے درج ’کوِتا‘ ناں دی کوِتا وِچّ آپݨے وکھّرے اںدّاذ راہِیں کوِتا دی جۄ پرِبھاشا بنّہی ہَے٬ اُہ وِچارن یۄگ ہَے اتے ’جِیوندھارا‘ دی اِس لڑی وِچّ اُس دا ذِکر کرنا بڑا اُچِتّ رہیگا۔

باراں بںدّاں دی ’کوِتا‘ پڑھن٬ جانݨ اتے مانݨ یۄگ اِکّ با-کمال رچنا ہَیجِس راہِیں کوی آپݨی سِرجݨا سبںدھّی کُجھ ہدّاں سِرجدا وی نذر آئُںدا ہَے اتے نال ہی آپݨے ورتِیںدے شبداں دی چۄݨ, ورتۄں اتے نِبھاء دے درشݨ وی کرا دِںدّا ہَے۔کوی بھۄگل دی شبد-رچنا سُہِرد منُکھّی جذبِیاں/بھاوناواں دا پْرگٹاء لَے-بدھّ رُۄپ وِچّ کردی نذر آئُںدی ہَے۔ اُہ آپݨے وِچاراں نُۄںگِیان دی پُٹھّ دیںدِیاں کلپنا دی سہائِتا نالسچّائی دے رُۄ-ب-رُۄکرا دِںدّا ہَے۔ جی کردا ہَے کِہ ساری کوِتا ہی پاٹھکاں گۄچرے کر دیواں پر نہِیں٬ کیول کُجھ بںدّ ہی ’رِجھّہی دال‘ نُۄں ٹۄہݨ ہِتّ ہاذر ہن:

کُجھ کوِتاواں گائیِیاں جاوݨ, کُجھ پڑھِییاں کُجھ سُݨِییاں۔

کُجھ اُمراں دے درد ہںڈھّاوݨ, سِینے اُتّے کھُݨِییاں۔

کُجھ وِہڑے دے رُکھّاں اُتّے٬ لگّݨ سُۄہے رںگِّییاں۔ کُجھ ہوا دے بُلّے بݨکے٬ درد-اے-دِل بݨ ڈںگِّییاں۔ __

کُجھ کوِتاواں پرِییاں ورگِییاں٬ ارشۄں اُتّر آئیِیاں۔ نَیݨاں وِچّۄں مستی ڈلہکے٬ پِیار دِییاں تْرِہائیِیاں۔

اکھّراں دی بات پائُںدِیاں اُہ لِکھدا ہَے:

کئی کوی لِکھ دِںدّے کوِتا بݨ شبداں دے ساتھی۔ اکھّراں سںگّ اُہ تُردے جاںدے٬ جِئۄں مستی وِچّ ہاتھی۔

اُمرّاں دے درد ہںڈھّاوݨ, کھُݨِییاں٬ مستی دا دُہرائۄ٬ آدِ شبداں دی چۄݨ, شبداں دی یۄگ ورتۄں دا آنںدّ ماݨدِیاں ہی پاٹھک/سرۄتا کِیلِیا جاںدا ہَے۔ لَے وِچّ پرۄئے شبد٬ دِل نُۄں دھُۄہ تاں پائُںدے ہی ہن پر نال ہی کاوِ-پٹھن کرن والے جاں کوِتا سُݨن والِیاں نُۄں وی آپݨے نال نال٬ کاوِ درِیا دِییاں لہِراں سںگّ لۄٹ-پۄٹ ہۄ جاݨ لئی مجبُۄر کردِییاں ہن۔ کوی اݨدِسدے راہاں ولّ تۄردِیاں ویدنا نال پِیڑت ہۄئِیا سںوّیدنشِیل ہۄ جاںدا ہَے۔ سںگِّیتک لَے٬ دھُنّ٬ شبد-کلپنا اتے چِںتّن نال لبریذ لہِجے وِچّ اُہ پاٹھک نُۄں آپݨے نال تۄرن-جۄڑن وِچ سفلتا پراپت کردا ہَے۔پھِر کوی نُۄں کوِتا ’مہِبُۄبا‘ ورگی لگّدی ہَے اتے کدے امّی جائی٬ کدے سکے بھراواں ورگی اتے کدے کوِتا درِیا دے وہِݨ واںگ آپݨا راہ بݨائُںدی دِسدی ہَے:

اِکّ کوِتا مَینُۄں سۄہݨی لگّی٬ واںگ سُراہی سُۄرت۔ اُہ اُمّراں دی ساتھݨ ورگی٬ پاکِہ پوِتّر مُۄرت۔

کوی نچھتّر سِںگھّ بھۄگل نیں کوِتاواں وِچّ لئے وِشِیاں سبںدھّی ’کُجھ شبد میرے ولّۄں‘ وِچّ سپشٹ کِیتا ہَے: ’میرِییاں رچناواں دے وِشے جِتھّے پِںڈّ٬ شہِر٬ گلِییاں-مُہلّے٬ نہِراں-کسِّییاں٬ چھپّڑ-ٹۄبھے٬ درِیاواں٬ جھِیلاں٬ درختاں٬ پشُۄ-پںچھِّییاں اتے کُدرتی نذارِیاں نال اۄت-پۄت ہن اُتھّے ذاتِ-پات٬ گںدھّلی سِئست٬ نِیا-پْرݨالی٬ سماجِک بُرِیائیِیاں اتے کھُۄبِییاں٬ خاس تَۄر ’تے٬ دھرماں دی آڑ وِچّ سدِییاں

تۄں لتاڑے جا رہے اِنساناں دے درد نُۄں ہمیشاں آپݨی بُکّل وِچّ لَے کے پاٹھکاں دے رُۄ-ب-رُۄ ہُںدّے رہے ہن۔‘

اِس کاوِ سںگّْرہِ دا نام ’جِیوندھارا‘ رکھِّیا گِیا ہَے: جِیون اتے دھارا۔ ’جِیوندھارا‘ اِکّ اتِ وِیاپک سںکّلپ ہَے۔ اِہ وِیاپک سںکّلپ سانُۄں سِکھِّیا دِںدّا ہَے کِہ جِیون اِکّ لگاتار جاں نِرںتّر چلّݨ والی یاترا ہَے۔ اِہ ’جِیوندھارا‘ بِناں کِسے ٹھہِرائدے٬ ندی واںگ٬ سدا ہی اگہاں ہۄر اگہاں وگّدی چلی جاںدی ہَے۔ جِیون تے دھارا دا چۄلی-دامن دا ساتھ ہَے۔ دھارا لگاتار وہِݨ والی تاکت ہُںدّی ہَے جۄ جِیون نُۄں اِکّ ندی واںگ آپݨے رستے وِچّ آئُݨ والے ہر پتھّر اتے رُکاوٹ نُۄں پار کردی ہۄئی آپݨی مست چالے وگدی رہِںدّی ہَے۔ جِیون کدے وی اِکسار نہِیں رہِںدّا۔ منُکھّی جِیون تجربِیاں٬ نِجّی سںگھّرشاں اتے بھاوناواں دِییاں لپٹاں تۄں بچّدا٬ سِکھّدا٬ سدا ہی اگّے ہۄر اگّے٬ ہُݨ نالۄں نواں-نکۄر جاں بیہِتر بݨن دی کۄشِس وِچّ جُٹِّیا رہِںدّا ہَے۔

’جِیوندھارا‘ اِس سںگّْرہِ دی پہِلی کوِتا ہَے جِسدے ناں ’تے ہی اِس کاوِ-سںگّْرہِ دا نام رکھِّیا گِیا۔ اِہ کوِتا ’دسویں پاتِشاہ گُرُۄ گۄبِںدّ سِںگھّ جی مہاراج‘ دے کارنامِیاں نُۄں سمرپِت سُںدّر شیئر نال آرمبھّ ہُںدّی ہَے:

لا کے ٹِںڈّ دا سِرہاݨا٬ سُتّا ماہی متوالا۔ نںگّے پَیر٬ پَیرِیں چھالے٬ شاہی شہِنشا نِرالا۔ آپے گُرُۄ آپے چیلا٬ کِسّا ڈُۄںگھے راجاں والا۔ جے کۄئی دھرم پِتا جگّ دا٬ اُہ میرا پْرِیتم باجاں والھا۔

اِس کوِتا وِچّ بڑے ہی سُںدّر ڈھںگّ نال٬ بھاونا وِچّ گڑُچّ ہۄ کے کوی نیں گُرُۄ گۄبِںدّ سِںگھّ جی دے جِیون دا چِتّر پیش کِیتا ہَے۔ سارا پروار وِچھڑِیا تاں سرسا ندی دھاہاں مار اُٹھّی:

سرسا نیں دھاہاں مارِییاں٬ جدۄں وِچھڑِیا سی پروار۔ ہۄ لالچی دغا کما گِیا٬ اُہ گںگُّۄ جِہا بدکار۔

اسِیں ویکھدے ہاں کِہ ’جِیوندھارا‘ کاوِ-سںگّْرہِ وِچّ ہۄر وی بیئںتّ وِشِیاں نُۄں چھۄہِیا گِیا ہَے۔ سِکھّ دھرم اتے سِکھ گُرُۄ ساہِبان سبںدھّی کوِتاواں٬ سِکھّی لئی آپا وارن والے گُر-سِکھّاں دی گاتھا٬ سِرلتھّ یۄدھِیاں-جرنَیلاں نال سبںدھّت اِتِہاسک گھٹناواں٬ پراپت ہۄئیِیاں جِتّاں دا ورنݨ, بھگت ساہِباناں دِییاں جِیونِییاں اتے دھارمِک-سماجک تِئُہاراں ادِ سبںدھّی رچناواں وی اتِ سُںدّر شبداں٬ بِمبّاں٬ پْرتِیکاں اتے الںکّاراں راہِیں درج کِیتِییاں گئیِیاں ہن۔ اِہ کوِتاواں جِتھّے سِکھّ گُرُۄیاں اتے بھگت ساہِباناں٬ سُۄربِیر یۄدھِیاں نُۄں شردھاںجلی ہن اُسدے نال ہی وِئںگّاتمِک ڈھںگّ ورتدِیاں ڈیراواد دے کۄڑھ اتے دھرم اتے سماج وِچّ آئیِیاں کُرِیتِییاں نُۄں وی اُجاگر کردِییاں ہن۔

پنّا 85 اُپّر ’اںدھّ وِشواسی سِکھّ‘ ناں دی درج کوِتا ’سِکھّاں‘ وِچّ آ رہی ادھّۄ-گتی دا بڑا ہی وِئںگّمئی دْرِش پیش کردی ہَے۔ گُرُۄ نانک دے پَیرۄکار آپݨے گُراں دے اُپدیش نُۄں بھُلا کے کِویں کرم-

کاںڈ دے چکّراں وِچّ گلتان ہۄ کے ’سِکھّ‘ اکھوائُݨ دا ہکّ وی گُیا رہے ہن۔ سِکھّاں دی اِہ ہالت کیول بھارت وِچّ ہی نہِیں سگۄں سںسّار بھر وِچّ وسّݨ والے سِکھّاں نُۄں وی سمجھݨی بݨدی ہَے۔ مُسِیبتاں تۄں گھبرا کے بںدّا-کیول سِکھّ ہی نہِیں٬ سارے ہی٬ کی کُجھ کرن لئی تِیار ہۄ جاںدے ہن؟ نمُۄنا ویکھݨ والا ہَے:

مڑِییاں-مٹھّ٬ مُۄرتاں پُۄجاں دھاگے توِیت کروا لَیناں ہاں۔ جادُۄ-ٹُۄݨے٬ تںتّر-مںتّر٬ پتّری وی کھُلوا لَیناں ہاں۔

راہُۄ-کیتُۄ تۄں مَیں ڈردا٬ پاںدھے نُۄں ہتھّ وِکھا لَیناں ہاں۔ وہِماں-بھرماں دے وِچّ پھسکے٬ جِیون نرک بݨا چُکّا ہاں۔ سِکھّ اکھوائُݨ دے کابل نہِیں مَیں٬ اِہ ہکّ آپ گُیا چُکّا ہاں۔

’سچّ بنام جھُۄٹھ‘ کوِتا وِچّ بڑے ہی سہِج نال اتے دارشنِک اںدّاذ وِچّ کوی سپشٹ کردا ہَے کِہ سںسّار دے کِسے خِتّے وِچّ وی چلے جائیِئے کئی وار٬ کئی ستھِتِّییاں وِچّ سچّ بۄلݨا بہُت اَۄکھا بہِںدّا ہَے۔ سچّ بۄلݨ نال اگّ مچݨ دا ڈر رہِںدّا ہَے پر بںدّا کرے تاں کی کرے؟ کی چُپّ ہۄ جاوے جاں چُپّ دی ساذِش وِچّ شامِل ہۄ جاوے؟ جدۄں آپݨے ہی خُدّگرذ ہۄ کے٬ آپݨا متلب کڈھّ کے پرائے ہۄ جاݨ اتے آپݨے ہی پِٹھّ وِچّ چھُرا مار جاݨ تاں کی ہۄوے؟ کی کِیتا جاوے؟ بِڈمبّݨا ویکھۄ کِہ جِتھّے کَۄم دے وارساں اتے سِرلتھّ جۄدھِیاں نیں بیلݨِیاں وِچّ پِیڑے جا کے شہِیدِییاں پْراپت کِیتِییاں اُتھّے ہی ستّا نیں٬ اُسے کَۄم دے نَۄجواناں نُۄں اتِوادی کہِ کہِ ناں کیول بھںڈِّیا ’تے ذلِیل ہی کِیتا سگۄں اُنہاں اُپّر تشددّ ڈھاہُݨ دی اِںتہا وِیکِیتی اتے کۄہ کۄہ مارِیا وی۔ سںوّیدنشِیل کوی بھۄگل دا من اجِہی ہالت ویکھدِیاں کُرلا اُٹھّدا ہَے٬ ’ہرکھ ہُںدّا تے جاگے رۄسا٬ نیکی جدۄں کۄئی بھُلّدا‘, اتے اُہ آپݨا رۄسا درج کروائُݨۄں نہِیں جھِجھّکدا:

آپݨِیاں کلہ کری کُتاہی٬ اجّ بھُگتݨی پَیںدی۔ سپّ دے مُۄںہ وِچّ آئی کِرلی٬ ناں چھڈّے ناں کھائے۔

سِوِیاں دے وِچّ دھُۄںیاں چڑھِیا٬ ماںواں دی اکھّ رۄئی۔ بیدۄشاں دے لہُۄ نُہاوݨ, اِکّۄ کُکھّ دے جائے۔

’کلماں نُۄں تاہناں‘ ناں دی کوِتا وِچّ کوی بھۄگل نیں بہُت ہی سُںدّر٬ مارمِک اتے دِل نُۄں دھُۄہ پائُݨ والے شبداں راہِیں ’منِیپُر کاںڈ دے ذبرجِناہ اتے دہِشت وِرُدھّ آپݨی آواذ اُٹھائی ہَے۔ اِنسانِیئت دے آلمی اِتِہاس وِچّ کئی وار اجِہے دردناک پل آئُںدے ہن جدۄں سماجک سۄچ٬ وِدھِییاں اتے سںسّکاراں دا آدھار ساڈی آتما تکّ نُۄں ولُۄںدھر کے رکھّ دِںدّا ہَے۔ اِہ کوِتا بے-ہِسّ جاں اہِساس وِہُۄݨے سماج دی کرُۄرتا نُۄں اُجاگر کرن وِچّ سفل رہی ہَے۔ کئی کِںتُّۄ-پرںتُّۄ کِیتے جا سکدے ہن کِہ سمُچّے سماج جاں دیش نُۄں دۄشی نہِیں گردانِیا جاݨا چاہِیدا۔ پر اِس گلّ وِچّ وی تاں کۄئی دۄ راواں نہِیں کِہ بھارت واسی دھرم دے ناں تے ڈِیںگاں ماردِیاں ’اِستری نُۄں دیوی‘ بݨا کے پُۄجݨ تکّ جاںدے ہن پر ماواں٬ بھَیݨاں٬ بیٹِییاں دی بیہُرمتی کرن ویلے پَیراں وِچّ رۄلݨ نُۄں کۄئی گُناہ نہِیں سمجھدے۔ اجّ اَۄرت دی اِذّت٬ اُسدے مَۄلِک ادھِکاراں اتے اُس دی آذادی نُۄں اِکّ کھِڈَۄݨا بݨائِیا جاںدا ہَے۔ سِتم دی گلّ اِہ ہَے کِہ ’اِستری‘ دی پتّ دی سُرکھِّیا لئی اتے اُس اُپّر ہۄ رہے ذُلماں دی راکھی لئی پُلس٬ آم لۄک٬ سرکار٬ نیتا٬ لِکھاری٬ مِیڈِییا آدِ دے مُۄںہِیں جںدّرے وجّے رہِںدّے نیں۔ اِہ ’سشکت-کوِتا‘ دبِّییاں-کُچلِییاں ابلاواں دی وِیاکُل آواذ نُۄں اُبھاردِیاں٬ چُپّ رہِݨ والِیاں نُۄں جھںجھّۄڑدی ہَے٬ للکاردی ہَے اتے اجِہے گںدّے سماج وِرُدھّ رۄہ اُپجائُݨ دے یتن کردِیاں ’منُکھّتا‘ نُۄں جاگݨ لئی سُچیت کردِیاں جِیون دی دھارا نُۄں بدلݨ لئی کوی بھۄگل وںگّاردِیاں کُۄک اُٹھّدا ہَے:

سُتِّیئے کلمیں جاگ پَے٬ تَینُۄں اݨکھّ رہی للکار٬ ہَے چھلݨِیں ہۄئی آبرُۄ٬ رۄںدی اِذت بھُبّاں مار۔

نِربستر تکّ وِچارِییاں٬ شرم ’چ ڈُبّا جگّ۔ درِںدِّیاں مُۄہرے لا لئیِیاں٬ جِئۄں گئۄُیاں دا وگّ۔

شرماں نیں گھُںڈّ کڈھّ لئے٬ ساڈا وِرسا چُکّا کھۄ۔ ہۄئی داغی چِٹّی پگّ ہَے٬ رہی اگّ دے اتھّرُۄ رۄ۔ -- دیوی پُۄجا کرن لئی٬ رہے مُۄرتِییاں تاںئیِں سجاء۔ اَۄرتاں کرکے نںگِّییاں٬ رہے گلِییاں وِچّ گھُماء۔

سمُچّی کوِتا ساڈے سماج دی وِڈمبّنا نُۄں سپشٹ کرن دا جیرا کردی ہَے۔ اجّ جدۄں کِہ اسِیں 21وِیں سدی وِچّ آ پُجّے ہاں٬ تاں وی ابلاواں/اِسترِییاں نال ہِںسّا اتے اُہناں دی اِذت نال کھیڈݨ والے اکھائُتی اِکھلاکی٬ آرتھِک٬ دھارمِک٬ سماجک/راجنِیتک جاں تکنِیکی اُنّتی دِییاں سِکھّراں چھۄہ رہے لۄک کِسے جںگّلی دَۄر دے جانور دِسدے ہن۔ شہِید بھگت سِںگھّ نیں آپݨی شہادت تۄں پہِلاں کُجھ اِس ترہاں آکھِیا سی: کِسے وی سماج وِچّ سبھ تۄں وڈّی گُلامی اُہ ہُںدّی ہَے جدۄں لۄک سۄچݨاں اتے سُیال کرنا چھڈّ دِںدّے ہن۔ اِس لئی٬ کوی بھۄگل دے آکھݨ انُسار جیکر اسِیں چاہُںدّے ہاں کِہ اِہ سںسّار بِہتر ہۄوے٬ ہِںسّا گھٹے٬ ابلاواں دی دُردشا بںدّ ہۄوے٬ کِسے وی مذلُۄم اُپّر ذُلم کِیتے جاݨ دی سمبھّاوناں دی لگام کسّی جاوے تاں چُپّی دا تِیاگ کرنا پویگا۔ ہر انِیائ دے وِرُدھّ بۄلݨا پویگا٬ لِکھݨا پویگا اتے اِنساف دی پْراپتی لئی یتن کرنا پویگا۔

کوی آپݨے آلے-دُیالے واپرن والے ورتارِیاں سبںدھّی جاگرُۄک ہَے اتے اُہ آپݨے پاٹھکاں نُۄں آپݨی کوِتا نال جۄڑی رکھّݨ وِچّ سفل رہِںدِّیاں ’خترے دی کھیڈ‘ وِچّ شامِل اِنساناں نُۄں ساودھان کرنۄں وی پِچھّے نہِیں ہٹدا۔ اُسدی کوِتا سِدھّا کۄئی پرچار نہِیں کردی سگۄں اُہ پۄلے-پۄلے شبداں نال ٹکۄراں لا لا٬ ہُجّاں ماردِیاں پاٹھکاں اتے کاوِ-سرۄتِیاں دی سۄچ نُۄں ٹُمبّدا ہَے۔ دھۄکھے کرن والِیاں٬مَۄت دا سامان چُکّی٬ ویچدے پھِردے پْرماݨُۄ ہتھِیاراں والِیاں٬ مجہبی دںگّے کروائُݨ والِیاں اتے راجنِیتکاں تۄں سُچیت رہِݨ لئی ہۄکا دیںدِیاںلِکھدا ہَے:

نال خترِیاں کھیڈدا٬اجّ کلہ دا اِنسان٬ مانوتا نُۄں کھُۄںجے لا کے٬ بݨِیاں پھِرے ہَیوان۔

بھرمی ٹۄلی٬ وہِمی لاݨا٬ رچدا نویں اڈمبّر٬ پتھّراں دے ربّ پُۄجی جاںدا٬ مڑھِییاں٬ مٹھّ٬ مساݨ۔ --- مجہبی دںگّے آپ کراوے٬ اِیرکھا دی اگّ بالھے٬ ترس دے پاتر بݨے وِچارے٬ گِیتا٬ گْرںتھّ-کُران۔ رُکھّاں نال دُشمݨی کِیتی٬ بِکھّ گھۄلی وِچّ پاݨی٬ ہواواں نُۄں پْردُۄشت کرکے٬ خترے پائی جان۔

اتے اںتّ ’بھۄگل‘ نویں چُگِردے دی بھال وِچّ لِکھدا ہَے:

’بھۄگل‘ کۄئی جُگت بݨا کے٬ سِرجِیئے نواں چُگِردا٬ جِہڑا سمیں دی نبذ پچھاݨے٬ لبھّے کۄئی لُکمان۔ کاوِ پُستک ’جِیوندھارا‘ دِییاں کوِتاواں منُکھّی بھاوناواں نُۄں بہُت ہی گمبھِّیرتا نال چھۄہںدِّییاں ہن اتے پاٹھکاں نُۄں اتم-مںتھّن لئی اُتشاہِت کردِییاں ہن۔ساڈا ہرمن پِیارا لۄک کوی نچھتّر سِںگھّ بھۄگل کوِتا دے رُۄپ اتے وِشے-وستُۄ سبںدھّی چیتنّ ہَے۔ اُہ آپݨے پُراݨے وِرسے٬ تِئُہاراں٬ روائِتاں٬ سِکھّ دھارمِک٬ سماجِک اتے راجنِیتک ڈھاںچے اتے ورتارے دی رگّ رگّ تۄں واکِف ہَے۔کوی بھۄگل آپݨی پرمپّرا نال پُۄرِیں ترہاں جُڑِیا ہۄئِیا ہَے۔ اُہ سماجک٬ سبھِیاچارک٬ اِتِہاسک٬ دھارمک اتے ادھِیاتمک سرۄکاراں دا کھِیال رکھّݨ والا مانوتا دا شَیدائی کوی ہَے۔ لۄک-بھلائی لئی اُسدی کوِتا وِچلا سہِج٬ سُہج٬ سچّ سادگی٬ سُہپّݨ, اتے سِئݨپ سدا ہی کائِم رہِںدّی ہَے۔ بھاشائی سُۄجھ-بُۄجھ٬ سُہج بھری٬ تالبدھّ٬سُںدّر٬ سںگِّیتک شبداں دی جڑت اتے بِمبّ٬ پْرتِیک اتے الںکّاراں نال لبریذ کوِتا کہِݨ والے کوی نچھتّر سِںگھّ بھۄگل نُۄں اِس پںجّویں کاوِ-سںگّْرہِ ’جِیوندھارا‘ لئی مُبارکاں۔