اِس ویلے پںجّاب دے 23 ذِلہِیاں وِچّۄں 22 ذِلہِیاں دے لۄک ہڑھاں دے کہِر کارن گھرۄں بیگھر ہۄ گئے ہن۔ اِکّ پاسے ہڑھاں کارن پںجّاب بیہال ہَے٬ دُۄجے پاسے درِیا اتے ڈَیم نکّۄ نکّ بھرے ہۄئے منُکھّی جان مال٬ پشُۄیاں اتے پھسلاں دا نُکسان کر رہے ہن۔ لۄک بھَیء بھِیت ہن۔ اجِہا کہِر 1988 تۄں بائد دُۄجی وار پںجّابِییاں دے ہِسّے آئِیا ہَے۔ 11 اگست تۄں لگاتار بھاری مِیںہ کارن 1655 پِںڈّاں دے 3.55 لکھّ لۄک مُسِیبتاں دا ساہمݨا کر رہے ہن۔ ہُݨ تک 37 لۄک ہڑھاں دی لپیٹ وِچّ آ کے آپݨی جان تۄں ہتھّ دھۄ بَیٹھے ہن اتے کُجھ وِئکتی لاپتا وی ہن۔ اِنہاں ہڑھاں کارن 365 پشُۄیاں دی مَۄت وی ہۄ چُکّی ہَے۔ 11750 مُرگِییاں وی ہڑھاں دی مار کارن مر گئیِیاں ہن۔ پاݨی وِچّ کرںٹّ آئُݨ کارن لُدھِیاݨے وِچّ تِنّ بچِّیاں دی مَۄت ہۄ گئی ہَے۔ گھگّر درِیا کھترے دے نِشان تۄں ٹپّݨ کارن پٹِیالا ذِلہے دے 21 پِںڈّ اتے راجپُرا اِلاکے دے 10 پِںڈّاں دے لۄکاں نُۄں سُرکھِّئت تھاںواں ’تے جاݨ لئی ذِلہا پْرشاسن ولّۄں کِہا گِیا ہَے۔ گھگّر درِیا دے نال نال ستلُج٬ راوی٬ ٹاںگری ندی٬ چِٹّی ویئیِں دے کئی تھاںواں تۄں ٹُٹّے بنّہاں کارن پھسلاں اتے گھر ڈھہِ ڈھیری ہۄ رہے ہن۔ گُرداسپُر ذِلہے دے کئی پِںڈّاں وِچّ نَۄں-نَۄں پھُٹّ پاݨی وگ رِہا ہَے۔ چھتّاں ’تے بَیٹھے لۄک وی آپݨے آپ نُۄں سُرکھِّت مہِسُۄس نہِیں کر رہے۔ ہڑھاں کارن ریلاں دِییاں پٹڑِییاں اُپّر وی پاݨی وگݨ کارن ریل مارگ وی پْربھاوِت ہۄئِیا ہَے اتے پںجّاب دے کئی اِلاکِیاں وِچّ ریل مارگ ٹھپّ ہۄ گِیا ہَے۔

سرکار ولّۄں ہڑھاں کارن ہۄئے نُکسان دا جائِذا لِیا گِیا٬ جِس انُسار 4.35 لکھّ ایکڑ پھسلاں نُۄں نُکسان پُجِّیا ہَے۔ اِس وِچّ گُرداسپُر ذِلہے دِییاں اِکّ لکھّ ایکڑ اتے امّْرِتسر وِچّ 70537 ایکڑ پھسلاں دا نُکسان شامل ہَے۔ کِساناں دِییاں پھسلاں وِچّ جھۄنا٬ مکّی٬ گنّا اتے نرمے دِییاں پھسلاں ہڑھاں دی کرۄپی دا شِکار ہۄئیِیاں ہن۔ اِس بھاری نُکسان نیں سُۄبے دی آرتھِکتا اتے واتاورݨ نُۄں وی ڈُۄںگھا جھٹکا دِتّا ہَے۔ ہڑھاں کارن 845 گھر پُۄری ترہاں تباہ ہۄ گئے ہن اتے 3254 ہۄر گھر ڈِگُۄں ڈِگُۄں دی ہالت وِچّ ہن۔ رستے٬ پُل اتے بِجلی دِییاں لائیِناں تباہ ہۄݨ کارن آواجائی اتے وِئُپار نُۄں وی ڈُۄںگھی سٹّ وجّی ہَے۔

پںجّاب دا تکرِیبن ہر کِسان اَۄستن 3.5 لکھّ دا کرذائی ہَے۔ پھسلاں دی بربادی نیں اُسدی ہالت پاݨِیئۄں پتلی کر دِتّی ہَے۔ پاݨی سُکّݨ اُپرںتّ کھیتاں وِچّ ریتے دی پرت جمّݨ کارن کِساناں نُۄں دُبارا پھسل بِیجݨ سمیں کئی دِکّتاں دا ساہمݨا کرنا پویگا۔

پںجّاب سرکار ولّۄں سماج سیوکاں دے سہِیۄگ نال 171 راہت کَیمپاں وِچّ 5167 لۄکاں نُۄں پہُںچّائِیا گِیا ہَے اتے 19597 لۄکاں نُۄں ہڑھاں دے پاݨی وِچّۄں سُرکھِّئت باہر کڈھِّیا گِیا ہَے۔ راہت کارجاں لئی آم لۄک٬ سماج سیوک٬ پھَۄج٬ پُلِس اتے اَینّ. ڈی. آر. اَیسّ دے جوان تندیہی نال لگّے ہۄئے ہن۔ پںجّاب سرکار نیں ہڑھ راہت اتے مُڑ وسیبے لئی 71 کرۄڑ رُپئے جاری کِیتے ہن۔ اِس درمِیان پہِلے پڑاء وِچّ 35.50 کرۄڑ رُپئے ہر ذِلہے نُۄں جاری کِیتے جا چُکّے ہن۔ کئی تھاںواں ’تے راہت کارجاں لئی کِشتِییاں اتے تھَیلِیاں دی گھاٹ رڑکدی ہَے۔ جِس ترِیکے نال کلاکار٬ سماج سیوی٬ مُلاذم ورگ٬ پتّرکار بھائیِچارا اتے سماج دا ہر ورگ اِس سںکّٹ دی گھڑی وِچّ اگّے آئے ہن٬ اِسدے لئی اُہ ودھائی دے پاتر ہن۔

دُۄجے پاسے دُکھاںتک پکھّ اِہ وی ہَے کِہ کُجھ اکھَۄتی سماج سیوک مُفت دی پْرشںسّا لئی بِسکُٹاں وگَیرا دے اِکّ دۄ پَیکٹ لۄڑوںدّاں دے ہتھّاں وِچّ پھڑا کے پھۄٹۄ سَیشن ’تے ذۄر لا رہے ہن۔ درئسل اجِہے دانِییاں دی ستھِتی اِس ترہاں دی ہَے:

اِکّ دۄ کیلے٬ اِکّ ادھّ پَیکٹ ساڈے ہتھّ پھڑاکے۔

انّداتا اُہ بݨ جاںدے نیں اِکّ پھۄٹۄ کھِچواکے۔

اِتھّے اِہ دسّݨا وی ذرُۄری ہَے کِہ کئی سماج دۄکھِییاں نیں اِس دُکھّ دی گھڑی دا آرتھِک لابھ لَیݨ دی کۄشِش کِیتی ہَے۔ کئی بھدّر پُرشاں نیں ہڑھ پِیڑِتاں دی مدد لئی آپݨے بَیںک کھاتے دا نمبّر دے کے پَیسے بھیجݨ دی اپِیل کِیتی ہَے۔ اجِہے ٹھگّاں تۄں سُچیت رہِݨا وی ذرُۄری ہَے۔

ہاں٬ ہڑھاں دی مارُۄ ستھِتی سمیں سِیاسی واء-ورۄلے دا ذِکر کرنا وی ذرُۄری ہَے۔ پںجّاب دے سنَۄر اِلاکے دا وِدھائِک سٹیٹ دے پْربںدھّکی کمّاں وِچّ دِلّی والے آگُۄیاں دی لۄڑ تۄں ذِیادا دکھل اںدّاذی اتے پںجّاب دے جل سرۄت وِبھاگ دے پْرمُکھّ سکتّر دی کارگُذاری تۄں سںتُّشٹ نہِیں سی۔ اِکّ نومبّر نُۄں اُسنے ٹاںگری ندی ’تے کِشتی وِچّ بہِکے بُلںدّ آواذ وِچّ کِہا کِہ وِدھائِکاں نُۄں پںجّاب وِچّ دِلّی والِیاں دی ہر پْربںدھّکی کمّ وِچّ نجائِذ دکھل اںدّاذی وِرُدھّ آواذ اُٹھائُݨی چاہِیدی ہَے۔ اُسنے اِہ وی کِہا کِہ دِلّی والِیاں دِییاں نِیلِییاں پھِلماں وی میرے کۄل ہن اتے سماں آئُݨ ’تے مَیں نشر وی کراںگا۔ اِتھّے اِہ وی ورنݨیۄگ ہَے کِہ سنَۄر والا وِدھائِک پںجّاب دے مُکھّ مںتّری دا نذدِیکی رِشتیدار وی ہَے۔

بھلا دِلّی والے اِہۄ جِہے چُبھویں شبد کِںجھّ برداشت کر لَیںدے؟ اُنہاں ولّۄں تُرںتّ کاروائی کردِیاں اِکّ نومبّر نُۄں ہی جبر جناہ دے کیس وِچّ دھارا 376 ادھِین مُکدّما درج کرکے اُس نُۄں کرنال نیڑے پِںڈّ ڈبری وِچّۄں گْرِپھتار کرن لئی دۄ نومبّر نُۄں سویرے ہی اَیںٹی گَیںگسٹر ٹاسک پھۄرس بھیجی گئی۔ مُکدّمے دا پِچھۄکڑ 2021 وِچّ وِدھائِک وِرُدھّ دِتّی اُہ ارذی سی جِس وِچّ اِکّ اَۄرت نیں دۄش لائِیا سی کِہ وِدھائِک نیں پہِلی پتنی ہُںدِّیاں اُس نال 2021 وِچّ وِیاہ کروا کے دھۄکھا دِتّا سی۔

ہُݨ اِتھّے وِستھار وِچّ جاݨ دی تھاں ’تے اِہ گمبھِّیر ہۄ کے سۄچݨ والی گلّ ہَے کِہ اَۄرت تاں اِنساپھ لئی 2021 تۄں رَۄلا پا رہی سی٬ مُکدّما درج اُدۄں ہُںدّا ہَے جدۄں اُہ دِلّی والِیاں دے وِرُدھّ بۄلدا ہَے۔ اِس تۄں پہِلاں اَۄرت دی بینتی کِئۄں نہِیں سُݨی گئی؟ لۄک اِہ وی کہِںدّے ہن کِہ جیکر اُہ دۄشی سی٬ پھِر پارٹی ولّۄں اُس نُۄں 2022 وِچّ چۄݨ لڑن لئی ٹِکٹ ہی کِئۄں دِتّی گئی؟ اِس ویلے جدۄں لۄک پِیڑِت ہن٬ گھرۄں بیگھر ہۄ کے در در دِییاں ٹھۄکراں کھا رہے ہن٬ اُس سمیں پُلِس دی دھاڑ وِدھائِک نُۄں گْرِفتار کرن دی تھاں چںگّا ہُںدّا جے اِہ پُلِس دا وڈّا کافلا ہڑھ پِیڑِتاں دی مدد لئی بھیجِیا جاںدا۔ ستّا وِرُدھّ آواذ اُٹھائُݨ والے وِدھائِک نُۄں “سُۄت” کرن لئی اتے دُۄجے وِدھائِکاں نُۄں “سُنیہا” دیݨ لئی اِہ سماں ڈھُکواں نہِیں سی۔

* * * * *