’وَیلنٹائیِن دِوس‘ پچھّم ولّۄں پُۄرب نُۄں مِلِیا تِئُہار ہَے۔ سمیں نال اِہ ’دِوس‘ اجّ اِکّ وِشیش تِئُہار واںگ بݨ گِیا ہَے۔ اجّ اِہ وِشیش تِئُہار ’وَیلنٹائیِنذ ڈیء‘ (دِوس) دے رُۄپ وِچ سںسّار دے لگپگ سارے ہی اُنتّ اتے غَیر-اُنتّ دیشاں وِچ پچھّمی دیشاں دی دیکھا دیکھی٬ پِیار دے پْرگٹاوے لئی٬ منّائُݨ دا رِواذ چلّ پِیا ہَے۔ اجِہے تِئُہاراں نُۄں منّائُݨ جاں ناں-منّائُݨ دے ِرواذ سبںدھّی کۄئی کِںتُّۄ-پرںتُّۄ اُٹھا کے کۄئی اُپدیش دیݨا لیکھک دی منشا نہِیں ہَے پر ہاں دِل-دِماگ نُۄں ٹھکۄرن لئی اِس سبںدھّی مِلدے ہوالِیاں سہارے تھۄڑا جِہا جانݨا-وِچارنا بݨدا ہَے۔ وَیلنٹائیِن دِوس نُۄں منائُݨ جا ناں منائُݨا ہر اِک دا آپݨا نِجّی پھَیسلا ہۄ سکدا ہَے۔

آئۄ کُجھ ہۄر جاݨِیئے: اجّ کئیِیاں لئی ’وَیلنٹائیِن تِئُہار‘ وِچ ہۄر وی وادھا ہۄ گِیا ہَے اتے اجّ کل ’وَیلنٹائیِن ڈیء‘ کیول اِک دِن دا ہی تِئُہار ناں رہِ کے پُۄرے اِک ہپھتے بھاو 7 پھروری تۄں 14 پھروری تکّ دا ہۄ گِیا ہَے اتے اِس تِئُہار دا سِکھّر ہفتے دے اںتّ بھاو ہر14 پھروری والے دِن ہُںدّا ہَے۔ ہُݨ ہر سال٬ ہر پْریمی جۄڑا٬ پتی پتنی٬ جِگری دۄست مِتّر اتے پروار اِس ’وَیلنٹائیِن دِوس اتے ہفتے دے اںتّ‘ دی اُڈِیک وِچ رہِںدّا ہَے۔

اِہناں ستّاں دِناں دے وِشیش کارج ہن جِویں کِہ-

7 پھروری والے دِن ’رۄذ‘ Rose Day۔ (چار رںگّاں دے گُلاب دے پھُلاں دا وکھّ وکھّ ارتھ ہُںدّا ہَے۔ کِس رںگّ دا گُلاب تُسِیں اِس دِن دِںدّے ہۄ٬ تُہاڈی چاہ درساںدا ہَے۔)

چِٹّا گُلاب = مَیں مُیافی چاہُںدّا ہاں۔

پِیلا گُلاب= تُسِیں میرے مِتّر ہۄ۔

گُلابی گُلاب= تُسِیں مَینُۄں پسںدّ ہۄ۔

لال گُلاب= مَینُۄں تُہاڈے نال پِیار ہَے۔

اِس تراں 8 پھروری نُۄں ’اِرادا ذاہِر‘ کرن دا دِن (تاں جۄ دُۄجے دی منشا دا وی پتا لگّ سکے), 9 پھروری نُۄں آپݨے پِیارے نُۄں ’چاکلَیٹ‘ دیݨ دا دِن٬ 10 پھروری نُۄں آپݨے پِیارے نُۄں ’ٹَیڈی بِئر‘ دیݨ دا دِن٬ 11 پھروری نُۄں آپݨے پِیارے نال ’وائدا‘ کرن دا دِن٬ 12 پھروری نُۄں آپݨے پِیارے دے ’گلے لگّݨ’ دا دِوس٬ 13 پھروری نُۄں ’چُمّݨ دِوس‘(پچھّمی رِواذ انُسار) اتے 14 پھروری نُۄں ’وَیلِنٹائیِن دِوس‘ بھاو پِیار دے پْرگٹاوے دا دِوس۔

اُںجھ ویکھِیا جاوے تاں پِیار تاں بہُت ہی پوِتّر اتے پلّ-پلّ جِیون لئی ذرُۄری جذبا ہَے۔ اِس جذبے نُۄں پْرگٹائُݨ لئی کِسے اِکّ دِن (جاں ستّ دِناں) دے کِسے رسمی تِئُہار دی چار دِواری وِچ نہِیں بنّہِیا جا سکدا۔ پر پھِر وی اِس ترہاں ہر سال پھروری دا پُۄرا ہفتا اتے اںتّ وِچ 14 پھروری والے دِن لۄکِیں آپݨے جِیون ساتھی٬ آپݨے وِشیس مِتّر٬ آپݨے پروار اتے جِگری دۄستاں-مِتّراں دے نال پرسنّتا والا سارتھک سماں گُذاردے ہن۔

ہُݨ سںکھّیپ وِچ ویکھدے ہاں کِہ ’وَیلنٹائیِن ڈیء‘ دی اِتِہاسک/پْرچلِت کہاݨی کی ہَے:

’وَیلِںٹّائیِن‘-Valentine کِسے دِن دا نام نہِیں ہَے۔ اِہ نام اِک ’رۄم‘ رہِںدّے پادری/سیںٹ دا سی۔ اجّ کَیتھۄلِک چرچ گھٹّۄ گھٹّ تِنّ(کئی تھاں باراں تکّ وی) وکھۄ وکھّ ’وَیلنٹائیِن‘ جاں ’وَیلنٹائیِنذ‘ سںتّاں نُۄں مانتا دِںدّا ہَے۔ اِہ تِنّے ہی سںتّ مار دِتّے (شہِید کر دِتّے) گئے سن۔ اِہناں وِچۄں اِک ’وَیلنٹائیِن‘ بارے پرسِدھّ ہَے کِہ اُہ رۄمن بادشاہ کلَۄڈِئُس(Claidius) دے سمیں٬ اِک رۄمن پادری اتے ڈاکٹر (دوا دارُۄ کرن والا) سی۔ بادشاہ کلَۄڈِئُس دا منّݨا سی کِہ اِک اِکلّا اݨوِیاہِیا سِپاہی/بںدّا (چھڑا), وِیاہے ہۄئے بھاو پتنی اتے پروار والے دے مُکابلے لڑائی دے لئی اِک چںگّا اتے پْربھاوشالی سِپاہی/پھَۄجی ہَے۔ کِئۄ جُ وِیاہے پھَۄجی نُۄں تاں ہر سمیں اِہ چِںتّا ہی ستاںدی رہیگی کِہ اُس دے مرن اُپرںتّ اُسدی بِیوی-بچِّیاں اتے پروار دا کی بݨیگا۔ اِس لئی اُسنے٬ پھَۄجی بنݨ والے نَۄجواناں دے پِیار اتے وِیاہاں اُتے کانُۄنی رۄک لگا دِتّی۔ اِس پھَیسلے نال آم جنتا بھاویں دُکھّی سی پر راجے دے اِس ہُکم دا وِرۄدھ ناں کر سکی۔ اجِہے سمیں ہی رۄم دے سںتّ ’وَیلنٹائیِن‘ نیں اِس رۄک نُۄں ناجائِذ اتے بے-اِنساپھی والا کرار دِتا۔ اُسنے ’کلَۄڈِئُس‘ دے ہُکماں دی اُلںگھّݨاں کردِیاں٬ بہُت سارے چاہوان نَۄجوان پریمی جۄۄڑِیاں دے گُپت ڈھںگّ نال وِیاہ کرنے آرمبھّ دِتّے۔ جِہڑا وی سِپاہی آپݨی پْریمِکا نال وِیاہ کرائُݨا چاہُںدّا سی٬ اُہ وَیلِنٹائیِن تۄں سہائِتا مںگّدا٬ وَیلِنٹائیِن اُہناں دا وِیاہ کروا دِںدّا۔

بہُت سماں اِہ کارج چلدا رِہا پر اںتّ راجے نُۄں اِس گلّ دی سُۄہ لگّ گئی۔ بادشاہ کلَۄڈِئُس نیں ’وَیلنٹائیِن‘ دی اِس ہرکت لئی اُس نُۄں مَۄت دے گھاٹ اُتارن دا ہُکم دے دِتّا۔ سںتّ وَیلِنٹائیِن اِک نیک دِل اِنسان سن اتے سبھ دی سہأِتا لئی سدا ہی تتپر رہِںدّے سن۔ اُس نیں جیلر دی وی سہائِتا کِیتی۔ جیلر دی اںںّنہی دھی ’اَیسٹِیرِیئس‘ (Asterius) دِییاں اکھّاں نُۄں وی ٹھِیک کر دِتّا۔ اُس دِن تۄں ہی ’سیںٹ وَیلِنٹائِن‘ اتے جیلر دی دھی ’اَیسٹِیرِیئس‘ وِچ پہِلاں مِترتا اتے پھِر پِیار ہۄ گِیا۔ پر جدۄں ’اَیسٹِیرِیئس‘ نُۄں پتا لگا کِہ سیںٹ وَیلِنٹائیِن دی راجے دے ہُکم نال ’مَۄت‘ ہۄݨ والی ہَے تاں اُسنُۄں اںتّاں دا دُکھّ ہۄئِیا۔ مَۄت دی سذا دا دِن نِیئت سی14 پھروری۔ سںتّ وَیلِنٹائیِن نیں جیلر تۄں کلم اتے کاگذ مںگِّیا اتے اُس کاگذ دے اُتّے جیلر دی دھی ’اَیسٹِیرِیئس‘ نُۄں الوِدا سںدّیش لِکھِیا اتے سُنیہے دے اںتّ وِچ لِکھِیا: تیرا وَیلِنٹائیِن۔

اجّ وی وَیلِنٹائیِن دے دِوس تے آپݨے پِیارِیا نُۄں بھیجے جاںدے سُنیہِیاں ہیٹھ کۄئی وی آپݨا ناں نہِیں لِکھدا سگۄں ’تیرا وَیلِنٹائیِن‘ لِکھدا ہَے۔ سُنیہا کِس بھیجِیا اِسدا اںدّاذا تُہانُۄں کھُدّ ہی لگائُݨا پَیںدا ہَے۔

اِک ہۄر کہاݨی اِںجھ وی پرچلِت ہَے کِہ رۄم دِییاں جیلہاں وِچ کَید کِیتے گئے ’اِسائیِیاں‘ نُۄں بڑے تسِیہے دِتّے جاںدے سن۔ ہۄ سکدا ہَے کِہ ’وَیلنٹائیِن‘ نیں اُہناں دی سہائِتا کِیتی ہۄوے اتے اِس کارن ہی اُسنُۄں مارن دا ہُکم دِتّا گِیا ہۄوے۔ اِس وَیلنٹائیِن دی لاش نُۄں ’رۄمن رۄڈ وائِیا پھلَیمِینا‘ وِکھے دپھنائِیا گِیا۔ پۄپ جۄلِیئس-1 نیں اِس کبر اُتے اِک گِرجا بݨوائِیا۔ اِک ہۄر وَیلنٹائیِن٬ اِٹلی دے اِک سُۄبے ٹَینی دا واسی سی۔ اِسنُۄں وی رۄم وِکھے پھاںسی چاڑھ دِتّا گِیا سی۔ اِک ہۄر دںدّ-کتھا انُسار ’وَیلنٹائیِن‘ نیں پہِلی ’وَیلنٹائیِن شُبھ اِچھا‘ جیلہ وِچ رہِںدِّیاں آپُۄں ہی بھیجی۔

اِںگلَیںڈ وِچ سبھ تۄں پُراݨا ’وَیلنٹائیِن‘ اِکّ کوِتا دے رُۄپ وِچ٬ چارلس (ڈِئۄُک آپھ اۄٹلِیئنذ) نیں آپݨی پتنی نُۄں , ٹاور آف لںڈّن وِچ کَید سمیں لِکھِیا۔ اِہ شُبھ-اِچھا 1415 نُۄں لِکھی گئی۔ اِس پِچھّۄں کُجھ سالاں بائد بادشاہ ہَینری-5 نیں٬ جَۄہن لِڈگیٹ ناں دے بںدّے نُۄں کَیتھرائیِن نُۄں وَیلنٹائیِن لِکھݨ لئی آکھِیا۔ برتانِییاں وِچ وَیلنٹائیِن دِوس منّائُݨ دی پْرتھا ستہاروِیں سدی وِچ آم ہۄ گئی۔ اٹھاہروِیں سدی تکّ آپݨے مِتّراں اتے پریمِییاں نُۄں تۄہفے دیݨ اتے ہتھّ لِکھت رُکّے/چِٹھِّییاں بھیجݨِییاں آرمبھّ ہۄئیِیاں۔ پھِر چھپائی دے سادھناں دے وِکاس نیں چھپّے ہۄئے کارڈ پْرچلت کر دِتّے۔ آپݨِییاں بھاوناواں دے سِدھّے پْرگٹاء وِچ دِکّت نیں وی چھپّے کارڈاں دی ورتۄں نُۄں وِکسِت کِیتا۔ ’گرِیٹِںگّ کارڈ اَیسۄسِیئیشن‘ انُسار ہر سال لگپگ اِک ’بِلِیئن‘ کارڈاں دا آدان پْردان ہُںدّا ہَے جد کِہ کِرسمِس دے مَۄکے 26 بِلِیئن کارڈ بھیجے جاںدے ہن۔ 85 پْرتِیشت دے کرِیب اِسترِییاں کارڈ کھرِیدِییاں ہن۔ لکھّاں ہi پَۄںڈ٬ کارڈ کھرِیدݨ اتے پھِر ڈاک راہِیں بھیجݨ لئی کھرچے جاںدے ہن۔ وِچارنا لۄڑِیںدا ہَے کِہ کی اِنا پَیسا بچا کے کِسے ہۄر چںگّے پاسے لگائِیا جا سکدا ہَے جاں نہِیں۔

بھارتی پرمپّرا وِچ آم کرکے اتے سِکھّ/پںجّابی جگت وِچ وِشیش کرکے٬ ’وَیلنٹائیِن دِوس‘ منّائُݨ دی کۄئی پِرت جاں پْرتھا نہِیں مِلدی۔ گُرباݨی اتے سِکھّ مرِیادا ’اِستری مرد‘ سبںدھّاں پْرتی بہُت ہی سجگ٬ ساودھان اتے سُکھدائی پْریرنا دیݨ والی ہَے۔ سِکھّ جگت اتے بھارتی سںسّکْرِتی وِیاہ جاں آنںدّ-کارج لئی ’ڈیٹِںگّ‘ جاں ’وِیاہ تۄں پہِلاں‘ دے سبںدھّاں نُۄں ا-دھارمک٬ ا-سماجک٬ دُکھّ دیݨ دی سمرتھا رکھّݨ والے اتے بے-لۄڑے سمجھدا ہَے۔ اِس کارن ’وَیلنٹائیِن دِوس‘ ناں کیول سِکھّ جگت وِچ ہی سگۄں اِک ترہاں نال سارے بھارتی مُۄل دے ایشِیائیِیاں لئی کۄئی بہُتی سُکھاوِیں کھِچہ دا کارن نہِیں ہَے۔ پر اجّ دے سمیں٬ پچھّم دے پربھاو سدکا٬ بھارت اتے پچھّمی دیشاں دے بیئںتّ نَۄجوان بچّے وی وَیلنٹائیِن دِوس نُۄں کارڈاں دے آدان-پْردان کردے ہن۔ ’وَیلنٹائیِن دِوس‘ دے ناں تھلّے بہُت کُجھ غَیر-آچرݨک وی واپردا ہَے۔

اساں آرمبھّ وِچ ہی لِکھِیا سی کِہ اجِہے تِئُہاراں نُۄں منّائُݨ جاں ناں-منّائُݨ دا اُپدیش دیݨا لیکھک دی منشا نہِیں ہَے۔ اِہ دِوس منّائُݨ جاں ناں-منّائُݨ دا پھَیسلا ہر اِکّ دا آپݨا ہَے پھِر وی اجّ دے پدارتھوادی جگّ وِچ لۄڑ ہَے: سجگتا دی٬ چںگّے آچرݨ اتے وِوہار دی٬ اِیمانداری اتے سد-بھاونا دی۔ پِیار کیول پلّ بھر دا سرِیرک سُکھّ نہِیں کِہ اِس نُۄں لاٹری واںگ ورتِیا جاوے۔ جیکر پِیار ہۄوے تاں پھِر آپݨے پِیارے دا نِرادر کِئۄں؟ سۄچݨا بݨدا ہَے کِہ وَیلنٹائیِن ڈیء پِچھّے چھُپّی کھُلہ دی بھاونا دے پْرگٹاء نُۄں اسِیں کِس ہدّ تکّ کھُلہ دیݨی ہَے۔ من-مرذِییاں کر کر کے کی پہِلاں ہی گھٹّ نُکسان ہۄئِیا ہَے؟ ٹھِیک ہَے٬ وَیلنٹائیِن دِوس رُماںس دا دِن کرکے منِّیا جاںدا ہَے پر رُماںس کیول کۄئی سادھارن جی پرچاوا جاں سرِیرک کھیڈ دا ہی ناں نہِیں۔ رُماںس کیول وِبھچاری کدم نہِیں ہُںدّا۔ رُماںس گمبھِّیرتا نال جِیون پْرتی آدر دی مںگّ کردِیاں اِک بںدھّن دی آس وی رکھّدا ہَے۔

لۄڑ ہَے کِہ پِیار نُۄں پِیار دی سہی تھاں دِںدِّیاں پِیار اتے پِیارے دا آدر کِیتا جاوے۔ اِہ آدر سربںگّی ہۄوے۔ اِسترِییاں دا سنمان کِیتا جاوے۔ اُہناں نُۄں کیول بھۄگ دی وستُۄ ہی ناں سمجھِیا جاوے۔ اِسدے نال نال ہی ’سربت دا بھلا مںگّدِیاں شاںتی٬ سد-بھاونا جاں سنیہ‘ دی سُۄچنا اتے شُبھ-اِچھاواں دیݨا ’وَیلنٹائیِن دِوس‘ دا کارج کھیتر بݨ سکے تاں اِہ ویلے دی اِک بہُت وڈّی لۄڑ نُۄں پُۄرِیاں کرن ول سارتھک کدم سابت ہۄ سکدا ہَے۔