اۄلمپِّک رتن بلبِیر سِںگھّ تِنّ مہِینِیاں تۄں پی جی آئی چںڈِّیگڑھ وِچ ذیرے اِلاج ہَے۔ اِہ کہِ لئۄ کِہ تِنّ مہِینِیاں تۄں اُہدا ذِںدّگی-مَۄت دا مَیچ چلّ رِہا ہَے۔ اُہدی جِیونی دا ناں مَیں ’گۄلڈن گۄل‘ رکھِّیا سی۔ اُسدِییاں اںتّلِییاں ستراں سن: اںتّرراشٹری اۄلمپِّک کمیٹی نیں تاں اُس نُۄں اۄلمپِّک رتن بݨا دِتّا ہَے٬ بھارت سرکار پتا نہِیں کدۄں بھارت رتن بݨاوے؟ بلبِیر سِںگھّ دا کہِݨا ہَے٬ “جِویں مَیچ برابر رہِ جاݨ پِچھّۄں اَیکسٹرا ٹائیِم دِتّا جاںدا ہَے٬ اَیکسٹرا ٹائیِم وِچ مَیچ برابر رہے تاں گۄلڈن گۄل دا سماں ہُںدّا ہَے٬ اُویں مَیں وی ہُݨ گۄلڈن گۄل دی اُڈِیک وِچ ہاں۔ کھیڈ ہُݨ اُپّرلے نال ہَے۔ جدۄں ’گۄلڈن گۄل‘ ہۄ گِیا تاں کھیڈ مُکّ جاݨی ہَے۔”
پُستک دے سماپتی شبد سن٬ “کی سرکار بلبِیر سِںگھّ دے ’گۄلڈن گۄل‘ دی اُڈِیک وِچ ہَے؟ کی بھارت وِچ مڑھِییاں دی پُۄجا ہی ہُںدّی رہِݨی ہَے جاں جِئۄُںدِیاں دی کدر وی پَیݨی ہَے؟”
اجّ جدۄں مَیں اِہ ستراں لِکھ رِہا ہاں تاں بلبِیر سِںگھّ پی جی آئی چںڈِّیگڑھ وِچ مشِیناں دے سہارے ساہ لَے رِہا ہَے۔ اُسدی دھی سُشبِیر کَۄر دے دسّݨ مُۄجب اُسدے پِتا جی نُۄں آکسِیذن تے دوائیِیاں دِییاں نلکِییاں لگّدِییاں رہِںدِّییاں ہن۔ ڈیڈھ مہِینا آئی سی یُۄ وِچ رہِݨ پِچھّۄں 21 دسمبّر نُۄں پھِر آئی سی یُۄ وِچ جاݨا پِیا۔ ہالت ستھِر ہَے۔ ہالے اُہ بۄلݨ دی ستھِتی وِچ نہِیں پر ہۄش وِچ ہن۔ چِہرے تۄں بھاو پرگٹ کردے ہن۔ پرِوار نُۄں آس سی کِہ اُنہاں دا 96واں جنم دِن منائُݨ تک اُہ گھر آ جاݨگے۔ پر لگّدا ہَے اُنہاں دا جنم دِن اِس وار ہسپتال وِچ ہی منائِیا جاویگا۔
سُشبِیر کَۄر تے اُس دا پُتّر کبِیر سِںگھّ بلبِیر سِںگھّ دی سیوا وِچ ہن۔ دۄہتے کبِیر دا کہِݨا ہَے کِہ اُس دا تاں جنم ہی نانا جی دی سیوا سمبھّال لئی ہۄئِیا سی۔ بلبِیر سِںگھّ دی اِک دھی تے تِنّ پُتّر ہن۔ پُتّراں دے پرِوار کَینیڈا وِچ رہِںدّے ہن۔ اُسدی پتنی سُشِیل کَۄر 1983 وِچّ پرلۄک سِدھاری تاں اُہ چںڈِّیگڑھ والی ’اۄلمپِّییا‘ ناں دی کۄٹھی ویچ کے وَینکُۄور آپݨے پُتّراں پاس چلا گِیا سی۔ دھی دِلّی وِکھے آپݨے پتی وِںگّ کماںڈر ملوِںدّر سِںگھّ بھۄمِییا نال رہِںدّی سی۔ رِٹائِر ہۄݨ پِچھّۄں اُہ چںڈِّیگڑھ آ وسے سن جِتھّے 2012 وِچّ ملوِںدّر سِںگھّ بھۄمِییا دا دیہاںت ہۄ گِیا۔ اُدۄں تۄں بلبِیر سِںگھّ آپݨی دھی کۄل آ گئے سن۔ 2014-15 وِچ مَیں چںڈِّیگڑھ وِکھے مِلدِیاں گِلدِیاں ہی مَیں بلبِیر سِںگھّ دی جِیونی ’گۄلڈن گۄل‘ لِکھی سی۔
بلبِیر سِںگھّ ہاکی دا یُگّ پُرش ہَے۔ اُس نیں سَیںکڑے مَیداناں وِچ ہذاراں گۄل کِیتے۔ اُس نُۄں ہاکی دا ’گۄل کِںگّ‘ کِہا جاںدا سی۔ اۄلمپِّک کھیڈاں دے پھائیِنل مَیچ وِچ سبھ تۄں ودھّ گۄل کرن دا اۄلمپِّک رِکارڈ 66 سال بائد وی اُہدے ناں کھڑھا ہَے! 2012 وِچ لںڈّن دِییاں اۄلمپِّک کھیڈاں مَۄکے اۄلمپِّک کھیڈاں دے سفر وِچّۄں جِہڑے 16 ’آئیِکَۄنِک اۄلمپِّیئن‘ چُݨے گئے سن اُنہاں وِچ ایشِییا دے سِرف دۄ تے ہِںدّ مہاںدِیپ دا کیول بلبِیر سِںگھّ ہی چُݨِیا گِیا سی۔ اۄلمپِّک کھیڈاں دے تِنّ گۄلڈ مَیڈل٬ ایشِیائی کھیڈاں دا اِک اتے بھارتی ٹِیماں دا کۄچ/مَینیجر بݨ کے بھارت نُۄں ستّ مَیڈل تے وِشو ہاکی کپّ جِتائُݨ والے بلبِیر سِںگھّ نُۄں کِسے سرکار نیں کۄئی وِشیش ماݨ/سنمان تاں کی دیݨا سی٬ سپۄٹرس اتھارٹی آف اِںڈِییا نیں اُہدِییاں انمۄل کھیڈ نِشانِییاں وی ’گُیا‘ دِتِّییاں ہن۔ مِیڈِیئے نیں اِس دی دُہائی وی پائی۔ اِہ ہال ہَے اۄلمپِّک کھیڈاں وِچّۄں سبھ تۄں ودھّ وار گۄلڈ مَیڈل جِتّݨ والی بھارتی ہاکی دی انمۄل وِراست نُۄں سمبھّالݨ دا!
1962 دی ہِںدّ-چِین جںگّ سمیں بلبِیر سِںگھّ نیں آپݨے تِنّے اۄلمپِّک گۄلڈ مَیڈل پْردھان مںتّری پھںڈّ لئی دان کر دِتّے سن۔ اُہ تاں پںجّاب دے سابکا مُکھّ مںتّری س. پْرتاپ سِںگھّ کَیرۄں دی دُۄرئںدّیشی سی کِہ اُس نیں مَیڈل سمبھّال رکھّے تے بلبِیر سِںگھّ نُۄں مۄڑ دِتّے۔ جے اُہ وی ’سائی‘ نُۄں دے دِتّے ہُںدّے تاں اُہ وی ’جاںدے‘ رہِݨے سن!
85 سال دی اُمر وِچ اُس نیں ہاکی بارے ’دی گۄلڈن یارڈسٹِک‘ پُستک لِکھی سی۔ اُس دا مُکھّ بںدّ اںتّرراشٹری اۄلمپِّک کمیٹی دے سابکا پْردھان یَیک رۄذ دے شبداں وِچ٬ “اِک اۄلمپِّیئن وجۄں مَینُۄں ’گۄلڈن ہَیٹ ٹْرِک‘ مارن والے لِیجَیںڈری ہاکی کھِڈاری بلبِیر سِںگھّ دی پُستک دا مُکھّ بںدّ لِکھدِیاں خُشی ہۄ رہی ہَے۔ ساڈے سمیں دے کھِڈارِییاں٬ ٹِیم کپتاناں٬ کۄچاں تے مَینیجراں نیں بلبِیر سِںگھّ نُۄں ہاکی دا سربۄتم کھِڈاری منِّیا ہَے۔ اِس پُستک دی پْرکاشنا نال بلبِیر سِںگھّ نیں ہاکی نال آپݨا سچّا سنیہ جتائِیا ہَے تے ہاکی دا سںدّیش بھارت تے باہر ساری دُنِییا تک پُچائِیا ہَے۔ ہاکی نال اُس دی لگن اتے کھیڈاں دِییاں کدراں نال پِیار اگلِییاں پِیڑھِییاں نُۄں اُتشاہِت کردا رہیگا۔ دیش وِدیش دے بچّے تے نَۄجُیان اُس دے وِکھائے کھیڈ مارگ ’تے چلّݨگے۔ اۄلمپِّک لہِر بلبِیر سِںگھّ جِہے کھِڈارِییاں دی رِݨی ہَے جِنہاں نیں 20وِیں سدی دے کھیڈ اِتِہاس نُۄں سُنہِری بݨائِیا۔”
2014 وِچ پںجّاب سرکار نیں کیںدر سرکار نُۄں چِٹھّی لِکھی سی کِہ بلبِیر سِںگھّ نُۄں بھارت رتن اوارڈ دِتّا جاوے جِس دا اُہ سہی ہکّدار ہَے۔ اُسدِییاں کھیڈ پْراپتِییاں ہاکی دے مرہُۄم کھِڈاری دھِیان چںدّ تۄں وی ودھّ ہن۔ اِہ تتھّ اِںٹرنَیشنل اۄلمپِّک کمیٹی نیں وی تسلِیم کِیتا ہَے۔ دھِیان چںدّ نیں بْرِٹِش اِںڈِییا لئی اَیںگلۄ اِںڈِیئن کھِڈارِییاں نال رل کے تِنّ گۄلڈ مَیڈل جِتّے تے یُۄنِیئن جَیک جھُلائے جد کِہ بلبِیر سِںگھّ نیں آذاد بھارت لئی نِرۄل بھارتی کھِڈارِییاں نال رل کے تِنّ گۄلڈ مَیڈل جِتّے تے تِرںگّے لہِرائے۔ بلبِیر سِںگھّ دۄ اُلمپِّکس وِچ بھارتی کھیڈ دلاں دا جھںڈّا بردار بݨِیا۔ ہَیلسِںکّی دِییاں اۄلمپِّک کھیڈاں دے پھائیِنل مَیچ وِچ ہالَیںڈ وِرُدھّ 5 گۄل کرن دا رِکارڈ اجے وی اُہدے ناں بۄلدا ہَے۔ اُتھّے بھارتی ٹِیم نیں 6-1 گۄلاں نال گۄلڈ مَیڈل جِتِّیا سی۔ بلبِیر سِںگھّ نیں پںجّاب دا سپۄرٹس ڈائِرَیکٹر ہۄݨ تۄں اِلاوا دۄ پُستکاں ’گۄلڈن ہَیٹ ٹْرِک‘ تے ’گۄلڈن یارڈ سٹِکّ‘ وی لِکھِییاں۔ میرا سُبھاگ ہَے کِہ مَینُۄں بلبِیر سِںگھّ نُۄں مِلݨ گِلݨ تے اُس دی جِیونی ’گۄلڈن گۄل‘ لِکھݨ دا مَۄکا مِلِیا۔
اُسدا جنم سُتںتّرتا سںگّرامی گِیانی دلِیپ سِںگھّ دے گھر ماتا کرم کَۄر دی کُکھّۄں 31 دسمبّر 1923 نُۄں اُس دے نانکے پِںڈّ ہرِیپُر خالسا وِچ ہۄئِیا سی۔۔ اُسدا دادکا پِںڈّ پوادڑا ہَے۔ اِہ دۄویں پِںڈّ تہِسِیل پھِلَۄر ذِلہا جلںدھّر وِچ ہن۔ پاسپۄرٹ اُتّے اُسدا پُۄرا ناں بلبِیر سِںگھّ دُساںجھ درج ہَے۔ اُہ کھُلّہے دِل والا مانووادی اِنسان ہَے۔ اُسدے تِنّے پُتّر کںوّلبِیر سِںگھّ٬ کرنبِیر سِںگھّ تے گُربِیر سِںگھّ کَینیڈِیئن ہن جِنہاں دِییاں پتنِییاں سِںگھّاپُر٬ چِین تے یُۄکرین تۄں ہن۔
کْرِکٹ دی کھیڈ دے نَۄجُیان کھِڈاری سچِن تیںدُلکر نُۄں تاں جِئۄُںدے جِیء بھارت رتن اوارڈ دے دِتّا گِیا۔ ویکھدے ہاں ہاکی دے یُگّ پُرش بلبِیر سِںگھّ نُۄں بھارت رتن اوارڈ اُہدے جِئۄُںدے جِیء مِلدَے جاں جِیوݨ اُپرںتّ؟