امردِیپ مَیمۄرِیئل کالج مُکںدّپُر جِتھے مَیں پْرِںسِّیپل رِہا اُتھۄں دا سپۄرٹس سرپْرست درشن سِںگھّ گِلّ وِکٹۄرِییا رہِںدّا ہَے۔ اُہ آپݨے سمیں دا تکڑا کھِڈاری سی۔ ہُݨ اُہ وَیٹرنذ دے پاور لِپھٹِںگّ مُکابلِیاں وِچّ بھاگ لَیںدا ہَے تے ستّر سال دی اُمر تۄں وڈیرِیاں دا کَینیڈِیئن چَیمپِیئن ہَے۔ اُس دا سدّا سی کِہ وَینکُۄور آئے تاں مِلے بِناں ناں جاݨا۔

مَیں سںتّۄکھ مںڈّیر نُۄں وی وِکٹۄرِییا جاݨ لئی تِیار کر لِیا۔ اسِیں تواسن تۄں تِنّ وجے والی پھَیری پھڑنی سی۔ مَیں مںڈّیر نُۄں دۄ وجے ہی کہِݨ لگّ پِیا٬ “چلِّیئے٬ نہِیں تاں پھَیری نِکل جاویگی۔” پر اُس نُۄں وِشواس سی کِہ اُہ ادھّا گھںٹّا پہِلاں چلّ کے وی پھَیری پھڑا دیویگا۔ مَیں من `چ سۄچِیا کِہ اجّ اِہنُۄں پچھّڑ جاݨ دا اہِساس کروا ہی دیئیِئے۔ اُس نیں آپ جہاذ چڑھنا جاں کِسے نُۄں چڑھائُݨا ہۄوے تاں اَین مَۄکے `تے گھرۄں تُریگا۔ اِکّ دۄ وار مَیں مسِیں جہاذ پھڑ سکِیا۔ ہُݨ مَیں اُس نُۄں آپݨی پھلائیِٹ دے اسلی ٹائیِم تۄں ادھّا گھںٹّا پہِلاں دا ٹائیِم دسّدا ہاں۔ تد ہی آرام نال جہاذ چڑھِیا جا سکدَے۔ اُہ تِیار ہۄ کے کمپِّئۄُٹر اُتے بَیٹھا رِہا تے مَیں چُپّ کر کے ٹہِلدا رِہا۔

سوا دۄ وجے اُہ کمپِّئۄُٹر تۄں اُٹھِیا تے پںجّ ستّ مِںٹّ بائد اُس نیں کار تۄری۔ جِتھے وِہل مِلدی اُہ سپِیڈ سَۄ کِلۄمِیٹر تۄں تیذ کری گِیا۔ اگّۄں کاراں تے ٹرکّاں دی لامڈۄری لگّی آ رہی سی جِس دا متلب سی کِہ پھَیری پہُںچّ چُکّی ہَے۔ مںڈّیر نیں کار ہۄر تیذ کر دِتّی۔ مَینُۄں ٹِکٹاں دے کائۄُںٹر کۄل اُتارِیا تے گڈّی پارک کر کے جدۄں ہَۄںکدا ہۄئِیا میرے کۄل پہُںچّا تاں مَیں کِہا٬ “ساہ لَے٬ کِتے نی بھجّ چلّی تیری پھَیری۔ بسّ دۄ گھںٹّے دی گلّ اےَ٬ پںجّ وجے چلّیگی۔” اُہدا ساہ نال ساہ نہِیں سی رل رِہا۔ اُہ کائۄُںٹر اُتے گِیا تے میم نُۄں بینتی کرن لگّا کِہ اِسے پھَیری `تے چڑھا دِئۄ۔ پر اُہ جرگ دا یکّا نہِیں سی جِہڑا میلے دِییاں سوارِییاں اُڈِیک رِہا ہۄوے۔ میم نیں سَۄری کہِ دِتّا۔ گُسّے وِچّ اُہ بھارے کَیمرے والا بَیگ چلا کے مارن لگّا سی کِہ مَیں آکھِیا٬ “آپݨی دیری دا گُسّا اِس بیذُبان `تے کِئۄں کڈھّدَیں؟ چلّ تُر پھِر کے میلا ویکھِیئے۔”

پر میلا اُتھے کِتھے سی؟ اُترن والے چلے گئے سن تے چڑھن والِیاں نیں ساڈھے چار تۄں پہِلاں نہِیں سی آئُݨا۔ اُتھے سِرپھ سمُںدّری پںچھّی اُڈّ رہے سن۔ دۄ مِںٹّ دی دیری نیں ساتھۄں دۄ گھںٹِّیاں دی اُڈِیک کروائی۔ سِیاݨے اَیویں نہِیں کہِںدّے٬ “لںگھِّیا ویلا ہتھّ نہِیں آئُںدا۔” اسِیں پھۄن کر کے درشن گِلّ نُۄں سُنیہا دِتّا کِہ اُہ آپݨی ویٹ دی پْرَیکٹِس آرام نال کرے تے جِم `چۄں پھَیری سٹیشن `تے ساڈھے چار وجے دی تھاں ساڈھے چھے وجے آوے۔ سُنیہا دیݨ دے نال ہی مںڈّیر نیں اۄ.کے.بائے کہِ دِتّی ہالاں کِہ اۄ.کے.کہِݨ سمیں اُہ رۄݨہاکا ہۄئِیا پِیا سی!

پھِر تُر کے تے کںٹِّین تۄں کُجھّ کھا پی کے سماں لںگھّائِیا تے پںجّ والی پھَیری سوار ہۄئے۔ اِس پھَیری دا ناں سپِرٹ آف وَینکُۄور آئیِلَیںڈ سی۔ کاراں تے ٹرکّ اُہدے ڈھِڈّ وِچّ چلے گئے تے سوارِییاں اُپر چڑھ گئیِیاں۔ مںڈّیر بہِݨ سار ہی سَۄں گِیا تے مَیں چہِل کدمی کردا پھَیری `چ گیڑے دیݨ لگّا۔ چھتّ `تے چڑھِیا تاں نِکّی جِہی گُتّ تے بِلِّییاں بلَۄری اکھّاں والی اِکّ گۄری کُڑی بتِّییاں پی رہی سی۔ اُہ دھُۄںئیں دے ورۄلے چھڈّ رہی سی۔ ہوا دے بُلِّیاں نال اُہدِییاں گلّہاں باںدر دی پِٹھّ واںگ لال ہۄئیِیاں پئیِیاں سن۔ اُہ آپݨا راںجھا راذی کر رہی سی اِس لئی اُہدی بِرتی `چ وِگھن پَیݨ دے ڈرۄں مَیں تُرت ای تھلّے اُتّر آئِیا۔

پھَیری وِچّ بھاںت سُبھاںتے مُساپھِر سن۔ وِچے کالے٬ وِچے گۄرے تے وِچے کݨکونّے۔ وِچے چۄلِیاں والے تے وِچے ادھّ نںگّے۔ وِچے گںجّے تے وِچے پگّاں والے۔ پگّاں والے ہُݨ ہر تھاں ای ٹکّر جاںدے ہن تے ستِ سْری اکال ہۄ جاںدی ہَے۔ پھَیری وِچّ بَیٹھن لئی ہال کمرا سی٬ رَیسٹۄرَیںٹ سی٬ بچِّیاں لئی کھیڈاں سن تے ہۄر وی بہُت کُجھّ سی۔ دس ڈالر دے کے وِشیش ہاتے وِچّ کھاݨ پِیݨ دے نال پڑھِیا لِکھِیا جا سکدا سی۔ کمپِّئۄُٹر لئی کَیبِن سن۔ مَیں سُۄچنا کیںدر وِچّ نۄٹ کِیتا کِہ اِس پھَیری دے اِںجݨ دی تاکت 21394 ہارس پاور ہَے۔ لمبّائی 167.5 مِیٹر تے وذن 18747.44 ٹن ہَے۔ اِہ 2100 مُساپھِر تے 470 واہن لَے کے 19.5 کِلۄمِیٹر گھںٹّے دی رپھتار نال چلدی ہَے۔ اِس نیں ڈیڈھ گھںٹّے وِچّ وِکٹۄرِییا پُجّݨا سی۔ اِس تۄں اںدّاذا ہۄئِیا کِہ سمُںدّری جہاذ تاں لکھّ ہارس پاور تۄں وی ودھّ دے ہۄݨگے تد ہی تاں لکھّاں ٹن بھار ڈھۄںدے ہن۔

مَیں ڈَیکّ دے اُپر چڑھ کے تے پھِر باری تھاݨی باہر دے نذارے ویکھدا رِہا۔ ہَۄلی ہَۄلی دِن چھِپ رِہا سی٬ سمُںدّر دا پاݨی نِیلے تۄں سُرمئی تے پھِر کالا ہُںدّا جا رِہا سی۔ آس پاس دے ٹاپُۄ وی کالا ویس دھار رہے سن۔ کِتے کِتے بتِّییاں جگ رہِییاں سن جِنہاں دا لِشکارا پاݨی وِچّ پَے رِہا سی۔ اِئۄں لگّدا سی جِویں سۄنے دِییاں تاراں پاݨی وِچّ تَیر رہِییاں ہۄݨ۔ پَۄݨے ستّ وجے اسِیں اُڈِیک کر رہے درشن گِلّ کۄل پُجّے تے اُہدی کر وِچّ بہِ کے گھر چلے گئے۔ اُس نیں گھر نواں بݨائِیا سی جِس کرکے چٹھّ کرن دا سببّ بݨ گِیا۔ اُس دے گھر وِچّ مِنّی جِم بݨِیا وی ویکھِیا جِس تۄں اُس دے کھیڈاں دے شَۄک دا پتا لگّا۔ ستّر سالاں دے آم بںدِّیاں تۄں آپݨا بھار نہِیں چُکِّیا جاںدا پر اُہ کُئِںٹل تۄں ودھّ وذن باہاں اُتے تۄل رِہا سی۔

وِکٹۄرِییا جاݨ دا اِہ میرا چَۄتھا مَۄکا سی۔ پہِلی وار 1990 وِچّ گِیا ساں تے مُڑ کے آپݨے سفرنامے “اکھِّیں ویکھ ناں رجِّییاں” وِچّ وِکٹۄرِییا دی سَیر ناں دا کاںڈ لِکھِیا سی۔ اُدۄں اسِیں رائِل لںڈّن وَیکس مِئۄُذِیئم٬ بْرِٹِش کۄلمبِّییا پْرۄوِںشِّیئل مِٔذِیئم تے سِیء لَیںڈ ویکھ گئے ساں۔ اُہدے کئی دْرِش اجّ وی میرِییاں اکھّاں اگّے آ جاںدے ہن۔ وَیکس مِئۄُذِیئم دے ہَۄرر چَیمبر وِچۄں چِیکاں٬ آہاں٬ ہئُکِیاں تے کراہُݨ دِییاں آواذاں آ رہِییاں سن۔ گائیِڈ نیں اِکّ اجِہے کَیدی بارے دسِّیا سی جِس نُۄں سُنّی کال کۄٹھڑی وِچّ ورہِیامبدھّی رہِݨ کارن اِکلّتا نال ہی پِیار ہۄ گِیا سی۔ جدۄں اُس نُۄں رِہاء کِیتا گِیا تاں باہر دی کھُلّہی فِذا وِچّ اُہ کَیدی کال کۄٹھڑی دی اِکلّتا دے وِجۄگ دا مارِیا بہُتی دیر جِئۄُںدا ناں رِہا!

وِکٹۄرِییا اجائِبگھراں٬ باغاں٬ پارکاں تے آلِیشان اِمارتاں والا ساپھ سُتھرا شہِر ہَے۔ اِہ بْرِٹِش کۄلمبِّییا دی راجدھانی ہَے جِتھے آلِیشان پارلِیمَیںٹ ہائۄُس ہَے۔ جِتھے آم گھۄڑِیاں نالۄں ڈیڈھے دُگّݨے آکار دے گھۄڑے بگھِّییاں اُتے سَیلانِییاں نُۄں سَیر کرائُںدے ہن۔ اُنہاں دے مۄٹِییاں کھُرِییاں لگِّییاں ہُںدِّییاں ہن تے لِدّ ڈِگّݨۄں بچائُݨ لئی ڈائِپر لگّے ہُںدّے ہن۔ سِیء لَیںڈ وِچّ اسِیں ویکھِیا کِہ وڈِّییاں مچھِّییاں چھۄٹِییاں نُۄں نِگلی جا رہِییاں سن۔ کۄئی مچھّی لمّ سلمّی سی٬ کۄئی گۄل٬ کۄئی چَۄرس٬ کۄئی سپّ ورگی تے کۄئی پھُلّ ورگی۔ وِچے تںدُّۄئے سن تے وِچے ویل مچھِّییاں۔ سمُںدّر وِچّ اُگّی بنسپتی دا وی کۄئی اںتّ نہِیں سی۔ کئی مچھِّییاں دے متھِّیاں وِچۄں چانݨ نِکل رِہا سی جِویں ٹرچ جگدی ہۄوے۔ اِئۄں مہِسُۄس ہۄئِیا جِویں تھل نالۄں جل وِچّ ودھیرے جِیو جںتُّۄ رہِںدّے ہۄݨ تے پھسلاں وی بیئںتّ ہۄݨ۔

سِیء لائِنذ دا تماشا ویکھݨ والا سی۔ اِکّ گۄری نڈھّی `کلّے `کلّے سمُںدّری شیر نُۄں آپݨے کۄل سدّݨ لگّی۔ `کلّے `کلّے نیں آپۄ آپݨے پھنّ دا مُذاہرا کِیتا تے درشکاں تۄں تاڑِییاں وجّوائیِیاں۔ اِکّ شیر اویسلی کھڑھی کُڑی دا چھیتی نال چُمّݨ لَے گِیا۔ کُڑی شرمائی پر درشکاں دے دِلپرچاوے لئی اُس نیں آپݨے آشکی پٹھّے نُۄں دُۄجی گلّہ دا چُمّݨ آپ ہی دے دِتّا۔ جدۄں کۄئی شیر آپݨے ڈھِڈّ اُتے ہتھّ مار کے دسّدا کِہ مَینُۄں بھُکھّ لگّی ہَے تاں کُڑی اُس دے مُۄںہ وِچّ ماس دا ٹُکڑا پا دِںدّی۔ کُڑی ماس والی بالٹی کِلّی `تے ٹںگّ کے اںدّر کُجھّ لَیݨ گئی تاں تِنّ شیراں نیں اِکّ دُۄجے دے مۄڈھِیاں `تے چڑھ کے اُہ بالٹی لاہ لئی تے چۄری چۄری ماس دے ٹُکڑے کھاݨ لگّے۔ جدۄں کُڑی دی پَیڑ چال سُݨی تاں پھِر پاݨی وِچّ لُک چھِپ گئے۔ مَینُۄں بچپن یاد آ گِیا جدۄں اسِیں وی اِںج ہی ہارے والے دُدھّ تۄں ملائی لاہ کے کھائِیا کردے ساں۔

وِکٹۄرِییا دے بُچرٹ گارڈنذ نُۄں ہر سال لکھّاں درشک ویکھݨ جاںدے ہن۔ اِہ باغ 55 ایکڑ وِچّ پھیلَے ہۄئے ہن جِنہاں وِچّ ہذاراں دی گِݨتی وِچّ پھُلّ بُۄٹے ہن۔ اِکّ باغ تِتلِییاں دا ہَے جِس وِچّ انیکاں کِسماں دِییاں رںگِّین تِتلِییاں مںڈّرائُںدِییاں رہِںدِّییاں ہن۔ وَیکس مِئۄُذِیئم `چ تِنّ سَۄ تۄں ودھّ اہِم شکھسِیئتاں دے مۄمی بُتّ سُبھائِمان ہن۔ اِکّ پُراݨا کِلا ہَے تے اِکّ ہۄٹلنُما آدھُنِک جیلہ۔ یُۄنِیورسِٹی آف وِکٹۄرِییا وِچّ دُنِییاں بھر دے وِیہ ہذار وِدِیارتھی پڑھدے ہن جِنہاں دی پڑھائی لئی چار ہذار سٹاپھ مَیمبر ہن۔ پارکاں تے باغ بگِیچِیاں دا کۄئی اںتّ نہِیں تے رںگّ تماشے والِییاں تھاواں وی بیئںتّ ہن۔ اُتھۄں دے سمُںدّری بِیچاں دا آپݨا نذارا ہَے۔

اگلے دِن گھُمّدِیاں اسِیں اُہ جگہا وی ویکھی جِتھے ذِیرۄ مِیل دا پتھّر لگّا ہۄئِئَے یانی جِتھۄں کَینیڈا دی ہدّ شُرُۄ ہۄ کے ہَیلِیپھَیکس تک جاںدی ہَے۔ اُتھے کَیںسر دی بِماری تۄں مُکتی ہاسل کرن لئی پھںڈّ `کٹھّا کرن دَۄڑے پۄلِیئۄ دے مارے ٹَیری پھَۄکس دا بُتّ لگّا ہۄئِئَے۔ پارکاں وِچّ پُراݨے رُکھّاں تے بُۄٹِیاں نُۄں کِسے اݨمُلّی وستُۄ وجۄں سمبھّال کے رکھِّیا ہۄئِیا ہَے۔ درشن گِلّ نیں سانُۄں اُہ گُردوارا وی وِکھائِیا جِس دا نِیںہ پتھّر 1906 وِچّ رکھِّیا گِیا سی۔ اِس دا متلب سی کِہ اِس ٹاپُۄ اُتے سَۄ سال پہِلاں کاپھی سِکھّ پُجّے ہۄݨگے۔ ہُݨ اُتھے پںجّابِییاں دی گِݨتی دس ہذار دے نیڑ ہَے تے تِنّ گُردوارے وجُۄد وِچّ آ چُکّے ہن۔

گھُمّدے ہۄئے اسِیں دَۄدھر دے چرنجِیت سِںگھّ سِدھُّۄ نُۄں اُہدے گھر آ مِلے۔ اُہ مںڈّیر دے گُیاںڈھی لالی دا بھݨۄئیِیا ہَے۔ اُہدے گھر دَۄدھر دِییاں گلّاں چلدِییاں رہِییاں۔ اُس نیں درشن گِلّ نُۄں جِم جاݨ لئی کہِ کے سانُۄں پھَیری اُتے چڑھائُݨ دا ذِمّا لَے لِیا۔ اُس نیں سانُۄں اُنہاں پہاڑِییاں اُتے چڑھائِیا جِتھۄں سارا وِکٹۄرِییا دِسدا ہَے۔ آلے دُیالے پاݨی ہۄݨ کارن اِہ ٹاپُۄ ساپھ وی ہَے تے سُںدّر وی ہَے۔ اجِہی ساپھ سُتھری جگہا رہِ کے وِکٹۄرِییا واسِییاں دی اُمر پںجّ ستّ سال ودھ جاݨی مامُۄلی گلّ ہَے۔ چرنجِیت نیں دۄ گھںٹّے گھُما پھِرا کے سانُۄں پںجّ والی پھَیری آ چڑھائِیا تے رات پَیںدی تک اسِیں گھر پہُںچّ گئے۔

اِک شام مَیں آپݨے پِںڈّ چکر دے کِںگّرا پرِوار نال بِتائی۔ میجر سِںگھّ تے اُس دے پُتّر جگپال تے دِلباگ نیں مَیگذِین کھیڈ سںسّار دی مائِک سہائِتا کردِیاں کھیڈ سںسّار دی ٹِیم نُۄں نیںدا دِتّا سی کِہ اُنہاں دے گھر پدھارِیئے۔ سِیاٹل تۄں گُرچرن سِںگھّ ڈھِلّۄں وی پُجّ گِیا تے نال سَیکرامَیںٹۄ والا پتّرکار جتِںدّرپال رںدھّاوا وی آ گِیا۔ رات دیر تک مہِپھل لگّی تے پِںڈّ چکر دے وِکاس کارجاں دِییاں وِئُںتاں بݨدِییاں رہِییاں۔ اِہ ورݨنیۄگ ہَے کِہ چکر دے وِدیشاں وِچّ وسّدے دانِییاں نیں آپݨے پِںڈّ دے وِکاس لئی لکھّاں رُپئے بھیجے ہن۔

 

تِنّ نومبّر نُۄں لالا لاجپت رائے کالج ڈھُڈِّیکے دے پُراݨے وِدِیارتھِییاں دی سبھا ولّۄں سالانا ڈِنر سماگم سی جِس لئی مَینُۄں اُچیچا سدِّیا گِیا سی۔ سٹھّ ستّر وِدِیارتھِییاں دے پرِوار جُڑ بَیٹھے سن۔ بلوِںدّر بِںدّی سٹیج دی کاروائی چلا رِہا سی۔ دَۄدھر والا رِئَلٹر کںوّر سِںگھّ کَۄرا دارُۄ دپّے دا سپاںسر سی٬ کلہۄنے والا کرما سماگم دی جھۄلی ہذار ڈالر دا شگن پائُݨ لئی پہُںچّا سی۔ اۄںکار سِںگھّ٬ سادھُۄ سِںگھّ٬ سُرِںدّر سِںگھّ٬ لچھمݨ سِںگھّ٬ سُکھدیو سِںگھّ تے اَیکٹر ارشی نیں رَۄݨکاں لائیِیاں ہۄئیِیاں سن۔ بِیبی ہرجِیت تے کرمجِیت آپݨے پرِواراں تے سہیلِییاں نال ہاذر سن۔ اُتھے بھںگّڑے پئے٬ گِدھّے پئے تے سٹیج دے ہۄر کئی رںگّ رںگّ پْرۄگرام ہۄئے۔ پْرۄ.گُرمِیت سِںگھّ ٹِواݨا نیں اسّی سال دی اُمر `چ بھںگّڑے دا گیڑا دِتّا تے سٹیج تۄں بۄلدِیاں وِدِیارتھِییاں نُۄں اشِیرواد دِتّی۔

میری بۄلݨ دی واری آئی تاں مَیں آکھِیا٬ “آئۄ مَیں تُہانُۄں مُڑ کے ڈھُڈِّیکے لَے چلّاں۔ یاد کرۄ اُنہاں بَیںچاں نُۄں جِتھے `کٹھّے بہِ کے پڑھے٬ گرائۄُںڈاں `چ کھیڈے تے سٹیج `تے نچّے۔ اُنہاں راہاں تے ڈںڈِّییاں نُۄں یاد کرۄ جِتھۄں دی چلّ کے کالج پہُںچّدے رہے۔ اُتھے گُربخش سِںگھّ ملّہی وی پڑھِیا٬ رمِںدّر سِںگھّ گِلّ وی٬ گِلّ ہردِیپ وی تے تُسِیں وی۔ پںچھّی جِس رُکھّ `تے رات کٹّ جاوے مُڑ مُڑ اُہدے ولّ اہُلدَے۔ تُسِیں ڈھُڈِّیکے دے کالج وِچّ کئی سال پڑھے تے پڑھدِیاں آپس وِچّ مُہبّتاں پائیِیاں نیں جۄ ہمیشاں بݨِییاں رہِݨ۔ مَینُۄں یاد آ رہے نیں 1967-68 دے دِن جدۄں مَیں آپݨی جمات لاگلے کھُۄہ اُتے لا لَیںدا ساں۔ ہِیر راںجھا تے سۄہݨی مہِیںوال پڑھائُںدے نُۄں ڈںگّر چاردا اِکّ بذُرگ وی وٹّ `تے بَیٹھا سُݨدا رہِںدّا۔ اِکّ دِن کہِݨ لگّا٬ ماسٹر جی٬ جے تیری ایہۄ جی پڑھائی دا پِںڈّ پتا لگّ گِیا تاں پھیر کی بݨُۄں؟ اُہدے بھاء دا مَیں مُںڈّے کُڑِییاں نُۄں چۄری چۄری اِشک دے چِٹھّے پڑھا رِہا ساں۔ مَیں آکھِیا٬ مَیں تاں بابا اۄہی کُچھ پڑھا رِہاں جِہڑا سرکار نیں کِتاب وِچّ چھاپِیا۔ ناں پڑھاواں تاں تُہاڈے نِیاݨے پھیلہ ہۄ جاݨگے۔ بابا ہَیران ہۄئِیا کہِݨ لگّا٬ منّ گئے بئی اجّ کلّہ دِییاں پڑھائیِیاں نُۄں!”

اینی کُ گلّ نال ہاسے کھیڈے دِییاں ہۄر وی کئی گلّاں یاد آ گئیِیاں۔ اِکّ وار مَیں دسّ رِہا سی٬ “اِک بُڑھی دے وَیݨاں وِچّ اینا وَیراگ سی کِہ اُہ بںدّے بُڑھِییاں تاں کی کںدھّاں کۄٹھے رُیا دِںدّی سی۔” تدے پِچھّے بَیٹھا اِکّ مُںڈّا ذردے دی چُۄںڈھی لا گِیا۔ مَیں اُس نُۄں اُٹھݨ لئی کِہا تے پُچھِّیا٬ “بھلا مَیں کی دسّ رِہا سی؟” اُس نیں بُلّہاں `تے جِیبھ پھیری تے بݨا سوار کے آکھݨ لگّا٬ “تُسِیں دسّدے سی بئی اِکّ بُڑھی ہُںدّی سی جِہڑی کںدھّاں کۄٹھے ٹپّ جاںدی سی!”

ڈِنر تۄں پِچھّۄں کَۄرے تے بِںدّی ہۄراں نیں مَینُۄں ہۄر گلّاں کرن لئی آپݨے کۄل ہی رکھّ لِیا تے مںڈّیر نُۄں یُۄبا سِٹی دے نگر کِیرتن وِچّ ہاذری لُیائُݨ لئی وِہلا کر دِتّا۔ ڈھُڈِّیکے دے کالج تے لاگلے پِںڈّاں دِییاں گلّاں مُکّݨ وِچّ نہِیں سن آ رہِییاں۔ پںجّاب وِچّ لۄک کُکّڑ دی باںگ نال جاگدے ہن پر اسِیں کُکّڑ دی باںگ نال سُتّے۔ دُپہِرے اُٹھّ کے پرَۄںٹھے لیڑھے تے وہائیِٹ رَۄک اُتّے شام بِتائُݨ لئی چالے پائے۔ رستے `چۄں سادھُۄ تے سُرِںدّر نُۄں نال لِیا تے سمُںدّر دے کِنارے اُتے گیڑے دِتّے۔ ہنہیرے پئے دیسی جںکّشن ولّ مُہاراں مۄڑِییاں اتے رۄٹی پاݨی چھک کے بِںدّی تے کَۄرا مَینُۄں ہوائی جہاذ چڑھا گئے۔ جہاذ جد ٹۄراںٹۄ پُجّا تاں سُۄرج چڑھن والا سی۔ مَیں باری وِچّ دی اسمان ولّ ویکھِیا تاں اُپر سُرمئی امبّر سی تے ہیٹھاں دِسہدِّیاں اُتے لالی پھَیلی ہۄئی سی۔ مَیں گھر آئِیا تاں میرا کمپِّئۄُٹر مَینُۄں اُڈِیک رِہا سی۔