ماں دی گۄد٬ وڈِّیاں دے کںدھّاڑے تے سُہاگے اُتے چڑھن تۄں لَے کے مَینُۄں ڈِذنِیلَیںڈ دِییاں ڈھاݨِییاں لَیݨ تے لںڈّن دی چںڈّۄل جھُۄٹݨ دے مَۄکے مِلے ہن۔ مَیں سِیاٹل دی سپیس نِیڈل تے ٹۄراںٹۄ دے سی.اَینّ.اَینّ.ٹاور اُتے وی چڑھِیاں ہاں۔ امرِیکا دے ٹْریڈ ٹاور ڈھہِݨ تۄں اِکّ مہِینا پہِلاں ہی مَیں اُنہاں اُتے چڑھ کے نِئۄُیارک دے نذارے لئے سن۔ جے گِیاراں اگسّت دی تھاں گِیاراں ستمبّر نُۄں چڑھدا تاں اُتھۄں ای اُتاںہ چلا جاںدا۔ پھِر ناں جھُۄٹِیاں دی گلّ ہۄݨی سی تے ناں ڈھاݨِییاں دی۔

جھُۄٹِیاں تے ڈھاݨِییاں دا جِیون `چ بڑا انںدّ ہَے۔ بچّے رۄݨ لگّ پَیݨ تاں ڈھاݨی دیݨ نال وِر جاںدے ہن۔ پِںڈّاں دے میلِیاں دِییاں آم چںڈّۄلاں تۄں لَے کے ڈِذنِیلَیںڈ دِییاں ڈھاݨِییاں تک ارباں رُپِیاں دا وݨج وپار ہُںدَّے۔ رائیِڈاں منُکھّ دا منمۄہݨا منۄرںجّن ہن۔ مَیں جدۄں ’پںجّاب دِییاں دیسی کھیڈاں‘ پُستک لِکھ رِہا ساں تاں اِہ جاݨ کے ہَیران ساں کِہ بچِّیاں دِییاں بہُتِییاں کھیڈاں وِچّ ہارن والے جِتّݨ والِیاں نُۄں کںدھّاڑِیں چُکّ کے ڈھاݨِییاں ہی دِںدّے سن۔ کھِدّۄ کھُۄںڈی٬ گُلّی ڈںڈّا٬ ڈںڈّا ڈُکّ٬ شکّربھِجّی٬ وںجھّوڑِکّا٬ پِٹھُّۄ تے انیکاں ہۄرناں کھیڈاں وِچّ ڈھاݨِییاں لَیݨ دا ہی اِنام سی۔

مَیں آپݨے بچپن ولّ نذر مارداں تاں یاد آئُںدَے دائیِیاں دُکّڑے تے چھُۄہݨ چھُہائی کھیڈݨا۔ چانݨِییاں راتاں وِچّ کںدھّاں کَۄلِیاں اُہلے لُکدے پھِرنا۔ ڈںڈّا ڈُکّ کھیڈدِیاں رُکھّاں `تے چڑھنا تے ٹاہݨاں ٹاہݨِییاں تھاݨِیں بھُںجّے اُترنا۔ چھالاں ماردِیاں کئی وار سٹّاں وی کھا بہِݨا پر چھالاں لائُݨِییاں ناں چھڈّݨا۔ پُل تۄں سُۄئے `چ چھال مار کے ٹُبھّی لائُݨی تے پھِر تتّے ریتے `چ جا لِٹݨا۔ ریتے `چ لِٹ کے پھِر سُۄئے `چ وڑنا تے سُۄئے `چۄں نِکل کے بنّی دی ڈھال تۄں ہیٹھاں نُۄں تِلہکدے آئُݨا۔ شکّربھِجّی کھیڈدِیاں گھۄڑِییاں بݨا کے کںڈّاں `تے چڑھ بہِݨا تے بسّ ناں کرنی۔ مال ڈںگّر چاردِیاں مجھّاں تے جھۄٹِییاں اُتے ہی جھُۄٹے لَے لَیݨے۔ پِںڈّ `چ کۄئی لاری آ جاݨی تاں اُہدے پِچھّے جھُۄٹݨ لگّ پَیݨا تے پِںڈّ دی جُۄہ تک جھُۄٹدِیاں ہی جاݨا بھاویں اگلے پگّاں لاہ لَیݨ!

کھیت رۄٹی لَے کے جاݨا تاں سُہاگے سُہاگی اُتے چڑھن دا جھُۄٹا لَیݨا۔ باپُۄ٬ بابے تے چاچے دِییاں لتّاں پھڑ کے بہِ جاݨا۔ کِہا جاںدَے کِہ جٹّ سُہاگے `تے چڑھِیا ماݨ نہِیں ہُںدّا۔ مَیں وی سُہاگے دا جھُۄٹا لَے کے چَۄڑا ہۄ جاںدا ساں بھاویں کِہ مُۄںہ سِر مِٹّی نال بھر جاںدا سی۔ کدے لۄٹ پۄٹݨی وی لگّ جاںدی سی۔ کٹّے `تے چڑھ کے ہاتھی دی سواری دا سواد لَے لئیِدا سی۔ کھیتاں وِچّ کݨک دِییاں بلِّییاں٬ چھۄلِیاں دِییاں ہۄلاں تے مکّی دِییاں چھلِّییاں بھُنّ لئیِدِییاں سن۔ کھربُۄذِیاں تے کھکھّڑِییاں دی گِدّڑپاڑ کرِیدی سی۔ مائِک تںگّی دے باوجُۄد بچپن بادشاہاں ورگا سی۔ اُدۄں بۄتے دی سواری ہی نہِیں سی ماݨ۔ گڈّا ہی لِمۄجِین سی۔

سماں پا کے سچّمُچّ ہی لِمۄجِیناں تے ہوائی جہاذاں اُتے چڑھن دے مَۄکے مِل گئے تے ڈھاݨِییاں لَیݨ دی کۄئی کسر ناں رہی۔ 1990 وِچّ جدۄں مَیں تے میری پتنی امرِیکا گئے تاں میرا بھرا بھجن سانُۄں ڈِذنِیلَیںڈ وِکھائُݨ لَے گِیا۔ ڈِذنِیلَیںڈ وِچّ بںدّا دھرتی٬ پتال٬ پربت٬ پُلاڑ تے ساگر سبھ کاسے دی سَیر کرن دا انُبھو کر لَیںدا ہَے۔ اُہ پُلاڑی سٹیشناں `تے جا آئُںدا ہَے تے سمُںدّر دی تہِ ویکھ لَیںدا ہَے۔ جل تھل دے جِیو جںتُّۄیاں٬ پشُۄ پںچھِّییاں٬ پھُلّاں بُۄٹِیاں تے کلا کْرِتِییاں دے اِکۄ تھاں درشن ہۄ جاںدے ہن۔

ڈِذنِیلَیںڈ دا دُیار رںگّ برںگّے غُبارِیاں نال سجائِیا ہۄئِیا سی۔ اسِیں باہرلا در لںگھّے تاں ساہمݨے بڑا اُچّا پہاڑ نذرِیں پِیا۔ اُس دے سِکھر اُتے برف جمائی ہۄئی سی۔ کھبّے پاسے اَیڈوَیںچرلَیںڈ سی٬ اگّے پھرںٹِّیئرلَیںڈ٬ پھِر پھَیںٹَیسِیلَیںڈ تے اخِیر ٹُۄمارۄلَیںڈ سی۔ انیکاں پرکار دِییاں رائیِڈاں سن۔ اسِیں رائیِڈاں یانی ڈھاݨِییاں لَیݨ نُۄں پہِل دِتّی تاں جۄ بھِیڑ بھڑکّے تۄں پہِلاں ہی ودھّ تۄں ودھّ وارِییاں لئیِیاں جا سکݨ۔

سبھ تۄں پہِلاں اسِیں وڈّے ہال وِچّ چلدِییاں بگھِّییاں `تے سوار ہۄئے۔ بگھِّییاں ہنہیر گھُپّ `چ چلِییاں گئیِیاں تے اںدّرلی دُنِییا دے درشن کرائُݨ لگِّییاں۔ آلے دُیالے بَیںڈ وجّ رہے سن تے سَیںکڑے پںچھّی ساذاں دی ترذ `تے چہِکدے ہۄئے پُۄںجھے لہِرا رہے سن۔ رںگّ برںگّے پھُلّ بَیںڈ دِییاں دھُناں `تے جھُۄم رہے سن۔ بچّے غُبارے اُڈا رہے سن تے اُنہاں دے بھۄلے نِرچھل ہاسے چھݨک رہے سن۔ بگھِّییاں دے ہُلہارے پِیںگھ ورگے سن جِنہاں `چ کۄئی جھٹکا نہِیں سی وجّ رِہا۔ پںجّ مِںٹّاں دی اِہ ڈھاݨی رُۄہ کھُش کرن والی سی۔

اِک چَۄںک `چ ’مَیڈ ٹی پارٹی‘ چلّ رہی سی۔ پلیٹ وِچّ رکھّے پِیالے ورگے میذ سن۔ جدۄں پُۄر بھر جاںدا تاں مَیڈ ٹی پارٹی سُرُۄ ہۄ جاںدی تے سِیٹاں سݨے میذ گھُمّدے ہۄئے اِکّ دُۄجے کۄل دی لںگھّدے جِویں ناچ کردے ہۄݨ۔ گھُمّدے درشکاں نُۄں گھُمیراں چڑھدِییاں پر اُہ میذاں کُرسِییاں نُۄں گھُٹّ کے ہتھّ پائی سِیٹاں `تے جمّے رہِںدّے۔ درشکاں نُۄں لگّدا کِہ تیذ گھُمّدے ہۄئے میذ اِکّ دُۄجے نال ٹکرائے کِہ ٹکرائے پر اُہ کدے ٹکرائُںدے نہِیں سن۔ اُہ پارٹی ہاسِیاں ہُلارِیاں دا کیںدر سی۔ اسِیں وی اُس پارٹی وِچّ شامل ہۄ کے بچپن دِییاں جھاٹِییاں لَیںدے انُبھو کِیتا۔

اَیڈوَیںچرلَیںڈ وِچّ جںگّلی جانور٬ ندِییاں نالے تے سںگھّݨے جںگّل سن۔ بیڑِییاں راہی اِس دی ڈھاݨی دِتّی جاںدی سی۔ مجھّاں چِکّڑ وِچّ لِٹ رہِییاں سن تے ہاتھی سُںڈّاں وِچّ پاݨی بھر کے پھُہاراں پا رہے سن۔ کِدھرے گَیںڈے پھِر رہے سن تے کِدھرے شیر بگھیلے۔ وڈّے بھارے سپّ درکھّتاں تۄں لٹکدے دھرتی `تے مہیل رہے سن۔ جانور پلاسٹِک دے سن پر اُہ کنّ تے پُۄچھاں ہِلائُںدے اسلی جاپ رہے سن۔

کْرِٹر کمپّنی وِچّ اجِہِییاں بیڑِییاں سن جِنہاں دے پَیڈل مار کے ندِییاں دا نذارا لِیا جا سکدا سی۔ اِکّ بیڑی چلائُݨ دا سانُۄں وی مَۄکا مِلِیا۔ اِکّ تھاں مَینُۄں لگّا جِویں ساڈی بیڑی ساہمݨِئۄں آئُںدی بیڑی نال ٹکرائُݨ لگّی ہۄوے۔ مَیں سٹیئرِںگّ گھُمائِیا پر اُہ ہادسے ولّ ای ودھّدی گئی۔ بیڑِییاں بھِڑدِییاں بھِڑدِییاں بچِییاں۔ اسِیں ربّ دا شُکر کِیتا پر اِس تتھّ دا پتا بائد وِچّ لگّا کِہ اسِیں تاں اَیویں ای سٹیئرِںگّ پھڑی بَیٹھے ساں۔ بیڑِییاں رِمۄٹ کںٹّرۄل نال چلائیِیاں جا رہِییاں سن۔

اُتھے ’سپلَیش مائۄُںٹین‘ ناں دی بڑے جۄخم والی رائیِڈ دِتّی جا رہی سی۔ نۄٹِس بۄرڈ اُتے لِکھِیا ہۄئِیا سی کِہ جِہڑے وِئکتی دِل دے مرِیذ ہن جاں رِیڑھ دی ہڈّی جاں گردن دی تکلِیف ہَے اُہ اِہ ڈھاݨی ناں لَیݨ۔ گربھوتی اَۄرتاں تے چھۄٹی اُمر دے بچِّیاں لئی وی اُہ رائیِڈ ورجِت سی۔ اسِیں ہَۄںسلا کر کے چڑھ گئے تے سانُۄں شِکںجّے لا کے سِیٹاں `تے نُۄڑ دِتّا گِیا۔ ہرجِیت نیں دُپٹّا سِر اُتۄں دی کسّ کے بنّہ لِیا تے مَیں ٹھاٹھی پگّ اُتۄں دی بنّہ لئی۔

ٹرالِییاں پہِلاں تاں ہَۄلی ہَۄلی چلِّییاں پر اِکّ دۄ مۄڑ کٹّ کے ریلاں اُتے دگڑ دگڑ کردِییاں دَۄڑ پئیِیاں۔ کِتے اُتاںہ چڑھدِییاں تے کِتے ہیٹھاں مُڑدِییاں۔ وِچے کُۄہݨی مۄڑ کٹّی جاںدِییاں۔ کِتے دھڑکّ دیݨے ڈِگّدِییاں تے کاںٹے بدلدِییاں۔ اُس ڈھاݨی `چ جھٹکے لگّ رہے سن٬ ہُجھکے وجّ رہے سن تے دِل دھڑکّ دھڑکّ کری جاںدا سی۔ میرا اِکّ ہتھّ جیب `تے سی تے دُۄجا ٹرالی دے ڈںڈّے نُۄں گھُٹّ کے پائِیا ہۄئِیا سی۔ ٹھاٹھی ناں بنّہی ہُںدّی تاں پگّ نیں پتا نہِیں کِتھے ہۄݨا سی؟ کدے اسِیں سجّے پاسے اُلر رہے ساں کدے کھبّے۔ آپے پھاتھڑِیئے تَینُۄں کَۄݨ چھُڈائے والی گلّ ہۄئی پئی سی۔ پُٹھّا پںگّا لَے بَیٹھے ساں کِہ راکٹ بݨی ٹرالی پہاڑ تۄں ہیٹھاں پاݨی وِچّ آ ڈِگّی۔ مَیں سمجھِیا لَے آہ ہۄ گئی جاہ جاںدی!

پر اسِیں ہی نہِیں٬ سارے ہی بچ گئے تے بچ جاݨ دی کھُشی `چ اِکّ دُۄجے ولّ ویکھ کے ہسّݨ لگّے۔ بائد وِچّ پتا لگّا کِہ اِس خترناک ڈھاݨی `چ ہالاں تک اِکّ وی ہادسا نہِیں سی ہۄئِیا۔ اُںج پہِلی وار ڈھاݨی لَیݨ والا اِکّ وی نہِیں ہۄویگا جِیہدا ’سپلَیش‘ سمیں ساہ ناں سُۄتِیا گِیا ہۄوے۔

پھِر اسِیں پھرںٹِّیئرلَیںڈ دی پتالی گڈّی وِچّ پتال دِییاں ڈھاݨِییاں لَیݨ لگّے۔ اُتھے بھاںت بھاںت دِییاں کاناں سن٬ کھںدھّراں سن تے ہنہیرِییاں گُفاواں سن۔ اسِیں سمُںدّری جہاذ `تے سوار ہۄئے تے سمُںدّر دی سَیر کرن لگّے۔ اگّے سںگھّݨا جںگّل آ گِیا جِتھے جںگّلی جانور گھُمّ رہے سن۔ کِدھرے سرالاں سن٬ کِدھرے مِرگاں دِییاں ڈاراں تے کِدھرے سمُںدّری جانوراں دے جۄڑے پْریم کلۄلاں کر رہے سن۔ جہاذ وِچّ ملاہاں دے رسّے٬ لالٹَیݨاں٬ برتݨ, ہتھِیار تے ہۄر لکاتُکا مدھّ کال واںگ سجائِیا ہۄئِیا سی۔ پاݨی وِچّ مچھِّییاں تَیر رہِییاں سن تے مگرمچھّ دھُپّ سیک رہے سن۔ اِکّ ہاتھی سُںڈّ نال پاݨی دی پھُہار پا کے ہتھنی نال چھیڑ چھاڑ کر رِہا سی۔ باںدر تے لںگُّۄر آپۄ آپݨِییاں کلاباذِییاں وِچّ مست سن۔ اچانک خترے دا الارم وجّا تے جہاذ وِچّ بھگدڑ مچّ گئی۔ ملاہاں نیں بادبان کھِچّے٬ لالٹَیݨاں جگائیِیاں تے ہتھِیار سمبھّالے۔ سَیلانِییاں نُۄں سچّمُچ دے خترناک سمُںدّری سفر دا انُبھو کرائِیا گِیا۔

اِک گڈّی ندِییاں دے ناذک پُلاں اُتۄں لںگھّائُݨ دی ڈھاݨی دے رہی سی تے دُۄجی پہاڑی سُرںگّاں وِچّ لِجا رہی سی۔ دِن ڈھلے اسِیں پھَیںٹَیسِیلَیںڈ اپّڑے۔ اُتھے اٹھاراں کِسم دِییاں رائیِڈاں سن۔ ’سُتّی سُںدّرتا دے کِلے‘ وِچّ اِکّ رائیِڈ پری کہاݨی دِییاں وکھّ وکھّ جھاکِییاں وِکھائُںدی سی۔ برف گڈّی اُتے برفاں دا انںدّ ماݨِیا جا سکدا سی۔ اِکّ تھاں انںدّمئی ٹاپُۄ وِکھائِیا جا رِہا سی۔ ہاتھی ہوا `چ اُڈائے جا رہے سن تے ڈِذنِیلَیںڈ دے اُپروار مۄنۄریل اُتے ’جادُۄ دی بادشاہت‘ دا چکّر لُیائِیا جا رِہا سی۔ اسِیں کیبل کار وِچّ چڑھ کے ویکھِیا تے پھِر مۄنۄریل اُتے چڑھے۔

پھَیںٹَیسِیلَیںڈ دے ریلوے سٹیشن تۄں بھاف اِںجݨ والی پُراݨی ریل گڈّی پھڑی جِہۄ جِہی اجّ کلّہ وی پںجّاب دِییاں براںچ لائیِناں `تے چلدی ہَے۔ کِتے کِتے اُہ سُرںگّاں وِچّ داکھل ہُںدّی جِویں کالکا تۄں شِملے جاݨ والی ہُںدّی ہَے۔ سُرںگّاں وِچّ آد کال دے دْرِش سن٬ ریگستھان سن٬ سمُںدّری تٹّ تے پربتی وادِییاں سن۔ پلاسٹِک تے ہۄر اجِہِییاں وستاں دا سِرجِیا سںسّار اسلی سںسّار پرتِیت ہُںدّا سی۔

پھِر اسِیں پھَیںٹَیسِیلَیںڈ دا یُٹۄپِییا ویکھِیا جِتھے اجِہے پھْری ویء سن جِنہاں `تے کدے ٹْرَیپھِک جام نہِیں سی ہۄݨا۔ پُراݨے ماڈل دی کار تے نوِیں مۄٹر بۄٹ چلائُݨ دا شَۄک پُۄرا کِیتا۔ برف `تے چلّݨ والی بابسلَیجّ `تے چڑھے۔ سبھ تۄں ودھّ ہَیران تے کھُش کِیتا ’نِکّی دُنِییا دی لمبّی ڈھاݨی‘ نیں۔ کِںگّرِیاں والی وِشال اِمارت وِچّ اِہ ڈھاݨی شُرُۄ ہۄئی۔ دُنِییا بھر دے کھِڈائُݨے اِس اِمارت وِچّ مَۄجُۄد سن۔ اسِیں نہِر `چ چلدی کِشتی وِچّ سوار ہۄ گئے۔ آسے پاسے رںگّ برںگِّییاں گُڈِّییاں تے بھاںت سُبھاںتے کھِڈائُݨے اکھّاں چُںدھِّیائُݨ لگّے۔ اُتھے بچِّیاں دے انیکاں ساذ سن٬ کھیڈاں دا سمان سی٬ پُشاکاں سن تے بال کہاݨِییاں دِییاں جھلکاں سن۔ دِئۄ تے پرِییاں سن تے انیکاں پںگھُّۄڑے سن۔ سںگِّیت گُۄںج رِہا سی تے پھُلّ جھُۄم رہے سن۔ اَیویں نہِیں ڈِذنِیلَیںڈ نُۄں ’سُرگ دا جھُۄٹا‘ کِہا جاںدا۔

ٹُۄمارۄلَیںڈ وِچّ راکٹ دی ڈھاݨی دِتّی جا رہی سی۔ اِکّ گۄل ہال وِچّ لال تارے دی اُڈاݨ لئی راکٹ تِیار کھڑھا سی۔ اسِیں اُہدے اںدّر جا بَیٹھے۔ راکٹ دے انیکاں کلپُرذے چمک رہے سن۔ راکٹ اُڈِیا تاں کمپّݨ تے تھرتھراہٹ سُرُۄ ہۄ گئی۔ پائیِلٹ نیں دسِّیا کِہ اسِیں کئی ہذار مِیل دی رپھتار `تے پُلاڑ وِچّ جا رہے ہاں۔ پُلاڑی سٹیشن اُتے راکٹ رُکِیا تے بالݨ لَے کے اگاںہ ودھِیا۔ اںدّر انیکاں رںگّاں دِییاں بتِّییاں جگ-بُجھ جگ-بُجھ کر رہِییاں سن۔ راکٹ املے دے سارے بںدّے ربۄٹ سن جِنہاں نیں سانُۄں لال تارے تۄں مُڑ دھرتی اُتے لِیا اُتارِیا۔

پھِر اِکّ پݨڈُبّی `چ سوار ہۄئے جۄ سمُںدّر وِچّ چُبھّی مار گئی۔ شِیشے دے جھرۄکھِیاں تھاݨی سَیںکڑے پرکار دِییاں مچھِّییاں تے جل دا ہۄر جِییا جںتّ آپۄ آپݨی جُۄنیں پِیا دِسِیا۔ وڈِّییاں مچھِّییاں سچّمُچّ ہی چھۄٹِییاں مچھِّییاں نُۄں نِگل رہِییاں سن تے تںدُّۄئے پھاہِییاں پا رہے سن۔ سمُںدّر وِچّ گھۄگے سِپِّییاں تاں ہۄݨِییاں ہی سن سمُںدّری پھسلاں دا وی کۄئی اںتّ نہِیں سی۔

سبھ تۄں خترناک ڈھاݨی سی ’سپیس مائۄُںٹین‘ دی۔ اسِیں کِہا٬ ایتھے کِہڑا نِتّ نِتّ آئُݨَے٬ چلۄ اِہ ڈھاݨی وی لَیںدے چلِّیئے۔ دِل تکڑا کر کے اسِیں سپیس گڈّی اُتے چڑھے۔ بَیلٹاں لا کے سانُۄں کس دِتّا گِیا۔ سپیس گڈّی نیں پھِر سوارِییاں دِییاں اَیسِییاں بھمبِّیرِییاں گھُکائیِیاں کِہ اُمر بھر یاد رہِݨگِییاں۔ ساڈے نال اُہ ہۄئی جِہڑی واورۄلے دے ککھّاں نال ہُںدّی ہَے۔ پُلاڑ وِچّ ہوا چِیک رہی سی تے کنّ پاڑواں کھڑکا دڑکا ہۄ رِہا سی۔ گھُپّ ہنہیرے وِچّ لِشکارے وجّ رہے سن۔ ربّ ربّ کردِیاں اُہ ڈھاݨی مسِیں مُکّی۔ گڈّی تۄں اُتّر کے وی سانُۄں لگّی گِیا جِویں ساڈے پَیر دھرتی دی تھاں اجے وی پُلاڑ وِچّ ہۄݨ۔

اِویں ہی مَینُۄں لںڈّن دی چںڈّۄل جھُۄٹݨ دا مَۄکا مِلِیا۔ جِویں بٹھِںڈّے دے تھرمل پلاںٹ دی چِمنی نُۄں ربّ دا گھگّرا کِہا جاݨ لگّا سی اُویں اُس چںڈّۄل نُۄں وی ربّ دی چںڈّۄل کِہا جا سکدَے۔ اُس دا وذن 1900 ٹن ہَے تے اُہ ادھّے گھںٹّے `چ 450 پھُٹّ اُچّا جھُۄٹا دِںدّی ہَے۔ سِکھر تۄں چالی کِلۄمِیٹر تک لںڈّن دِیںہدا ہَے۔ مَیں تے میرے گراںئیِں ناہر سِںگھّ سِدھُّۄ نیں اُس ادبھُتّ چںڈّۄل دا جھُۄٹا `کٹھِّیاں لِیا سی۔

پلاسٹِک دے پاردرشی کَیپسُۄلاں `چ بَیٹھِیاں نیں اسِیں لںڈّن دِییاں انیکاں اِتِہاسک اِمارتاں ویکھ لئیِیاں سن۔ جِویں جِویں چںڈّۄل اُپر چڑھدی گئی تھیمس درِیا٬ لںڈّن بْرِج٬ سیںٹ پال کَیتھڈرل٬ گلۄب تھیٹر٬ ٹاور آف لںڈّن٬ کْرِسٹل پَیلس٬ بِگّبَینّ٬ وِکٹۄرِییا دے باگ٬ اِمپِیرِیئل وار مِئۄُذم٬ ہائۄُس آف لارڈذ٬ ہائۄُس آف کامنذ٬ وَیسٹمِںسّٹر اَیبے٬ ہائیِڈ پارک٬ ٹْرَیپھالگر سُکیئر تے چرچِل دا جھُکِیا ہۄئِیا بُتّ نذرِیں پِیا سی۔ جد کَیپسُۄل سِکھر `تے پُجّا سی تاں دِسہدّا چالی کِلۄمِیٹر تک پھَیل گِیا سی۔ لُدھِیاݨے دا گھںٹّا گھر لںڈّن دی چںڈّۄل جِڈّا ہُںدّا تاں اُتے چڑھ کے اِکّ پاسے مُکںدّپُر دا تِنّ مںذّلا کالج تے دُۄجے پاسے جھۄرڑاں دا تیراں مںذّلا ٹھاٹھ دِس پَیںدا۔

دُنِییاں وِچّ سبھ تۄں اُچّے ٹۄراںٹۄ دے سی.اَینّ.اَینّ.ٹاور `تے چڑھن پِچھّۄں سِیاٹل دی سپیس نِیڈل بہُت نِیوِیں لگّی سی۔ پر ہیٹھاں دھرتی نُۄں ویکھ کے من `چ کھِیال آئِیا سی٬ جے ہیٹھاں ڈِگّ پئیِئے پھیر؟ نِئۄُیارک وِچّ میرے گرائیِں مَینُۄں ٹْریڈ سَیںٹر دے ٹاوراں اُتے چڑھائُݨ لَے گئے سن۔ کُجھّ دِناں بائد مَیں برمِںگھّم چلا گِیا ساں۔ گِیاراں ستمبّر 2001 دے دِن مَیں امردِیپ مَیمۄرِیئل کالج مُکںدّپُر دے بانی گُرچرن سِںگھّ شیرگِلّ دے دپھتر وِچّ بَیٹھا ساں جدۄں خبر مِلی کِہ نِئۄُیارک دے ٹْریڈ ٹاور جہاذ مار کے ڈھاہ دِتّے گئے ہن۔

ٹی.وی.دی سکرِین `تے سڑدے ٹاور ویکھ کے مَیں سۄچݨ لگّا٬ جے مَیں اِکّ مہِینا ٹھہِر کے اُنہاں ٹاوراں `تے چڑھدا تاں میرا کی بݨدا؟ میری جِیون گاتھا اُتھے ہی مُکّ جاںدی تے اُہدی بات وی ناں پَیںدی۔