کوِیشر کرنَیل سِںگھّ پارس دے جتھے نُۄں مَیں نِکّا ہُںدّا ویکھدا تے سُݨدا رِہا ساں۔ اُہ ساڈے پِںڈّ پۄہ سُدی ستّوِیں دے نگر کِیرتن اُتے آئُںدے۔ اُنہاں دی کوِیشری دے بۄل ساڈے بال مناں اُتے اُکرے جاںدے۔ بڑی اُچّی آواذ ہُںدّی سی رݨجِیت سِںگھّ سِدھّواں دی۔ اُہ کنّ `تے ہتھّ رکھّ کے دۄہرا لائُںدا۔ پھِر پارس تے چںدّ سِںگھّ جںڈّی `کٹھّے اتے رݨجِیت سِںگھّ `کلّا واری واری بںدّ سُݨائُںدے۔ باہاں کڈھّ کے کوِیشری کردے-لگّجے سبھا `چ پھُلّجھڑی چھںدّاں دی …۔ کدے گائُںدے-بھردے مِٹھاس شائِراں دی ذُبان `چ … تے کدے-بِن وِدِّیا دے ہَے کرتُۄتاں پشُۄیاں دِییاں `نہیرا ڈھۄݨے بھارت ورش دِییاں …۔

رِٹائِر ہۄݨ پِچھّۄں مَیں کَینیڈا دا پرواسی بݨِیا تاں ٹۄراںٹۄ دے برَیمپٹن شہِر وِچّ میرا ادھّی سدی بائد کرنَیل سِںگھّ پارس نال میل گیل ہۄݨ لگّا۔ اسِیں دۄںہ چہُں ہفتِیں شام نُۄں مِلدے۔ اُس دِییاں گلّاں بڑِییاں دِلچسپ ہُںدِّییاں۔ کمال دی یاد شکتی سی اُس دی۔ جُیانی ویلے دے جۄڑے چھںدّ بُڈھّیوارے وی ذُبانی یاد سن۔ لۄر وِچّ آئِیا اُہ مَینُۄں میرے پِںڈّ دِییاں گُجھِّییاں گلّاں دسّݨ لگّ پَیںدا۔ نگر کِیرتن پِچھّۄں جِیہدے جِیہدے گھر دارُۄ پِیݨ دِییاں مہِفلاں لائیِیاں ہُںدِّییاں اُنہاں دی کتھا کردا۔ پھِر اُنہاں دا ہال چال پُچھّدا۔ پُچھّدا ملّ دا تے مِکّر دا کی ہال اےَ؟ نالے سرپںچّ لکھّا سِئۄں دا۔ اُنہاں چۄں جِئۄُںدے تاں گھٹّ ہی ہُںدّے۔ جدۄں مَیں اُنہاں دے مرن بارے دسّدا تاں اُہ اپھسۄس کردا کہِںدّا٬ “بںدّے بڑے رَۄݨکی سی۔ پِیݨ کھاݨ دی تے گلّاں دی لڑی نی سی ٹُٹّݨ دِںدّے۔” مَیں من `چ کہِںدّا٬ “کۄئی ناں باپُۄ٬ آپݨا اپھسۄس وی لۄک اِہۄ جِہِییاں گلّاں کر کے ای کرنگے!”

اُہدِییاں کُجھّ الۄکار گلّاں پاٹھکاں نال کرن نُۄں دِل کر آئِیا ہَے۔ اُس نیں ساری اُمر رجّ کے دارُۄ پِیتی تے دبّ کے کوِیشری کِیتی۔ اِکّ وار ستّ دِن تاپ چڑھِیا رِہا پر اُہ شراب پی کے ستّے دِن اکھاڑا لائُںدا رِہا۔ اِکّ وار اُہ رامُۄوالے تۄں دَۄڑ کے ہی مُکتسر چلا گِیا سی۔ اُہ کِسے سکُۄل وِچّ نہِیں سی پڑھِیا۔ اِکّ سادھ تۄں گُرمُکھی دے اکھّر سِکھّے اتے انیکاں کِسّے تے پْرسںگّ لِکھے۔ مۄگے دے کِشن سِںگھّ ہمِیر سِںگھّ نُۄں چاہ دی باٹی بدلے دِتّا کِسّا ’دہُۄد بادشاہ‘ پَۄݨے دۄ لکھّ تۄں اُتے وِکِیا۔ سارے کِسّے تے پْرسںگّ تاں دس لکھّ تۄں وی ودھّ وِکے ہۄݨگے۔ اُنہاں دے رِکارڈ وی لکھّاں دی گِݨتی وِچّ وِکے۔

پارس نیں مدّۄکے دے گُردوارے `چۄں امّْرِت چھکِیا سی پر سِںگھّاں والا کچھہِرا اِکّ دِن وی نہِیں سی پائِیا۔ اِکّ وار بُرج کلارے دے گُردوارے دِوان لائُݨ گِیا تاں رات نُۄں اُہدی چۄری پھڑی گئی۔ اُہ اُہدے سِرہاݨے تھلّے رکھّی ’پْرِیت لڑی‘ سی۔ پھِر اُس نُۄں ناستک سمجھ کے گُردوارے `چۄں کڈھّ دِتّا گِیا۔

>

جدۄں اُہدی شراب مُۄلۄں ودھ گئی تاں مۄگے دے اِکّ ہکِیم نیں پںجّاہ کُ سال دی اُمر `چ بِمار ہۄئے پارس نُۄں کِہا سی-جے بچݨا تاں شراب پِیݨی چھڈّ دے۔ اُس نیں پِیݨی چھڈّ دِتّی پر جدۄں مرن لگّا تاں پھِر پی بَیٹھا بئی ہُݨ کاہدا ڈر اےَ! مرن دی تھاں اُہ نبّے سالاں نُۄں تاں ٹپّ ہی گِئَے تے کۄئی پتا نہِیں ہۄر کِنّا چِر پِیوے تے جِیوے!

اُس دے سِیاستدان پُتّر بلوںتّ سِںگھّ رامُۄوالِیئے نیں پارس دے 90ویں جنم دِن `تے کِہا سی کِہ مۄگے تۄں جگراواں والی سڑک `تے اۄنے ڈرمّ لُکّ دے نی پئے ہۄݨے جِنّے ڈرمّ ساڈا باپُۄ شراب دے پی گِیا ہۄویگا! اَیڈِییاں وڈِّییاں گلّاں کرنِییاں وی اُہنے آپݨے باپُۄ تۄں ہی سِکھِّیئَں۔ کوِیشراں دی گلّ سُݨی ہی تد جاںدی ہَے جے اُہ ودھا چڑھا کے سُݨائُݨ۔

کرنَیل سِںگھّ پارس نیں مَینُۄں پہِلی مُلاکات وِچّ ہی ٹْریلر وِکھا دِتّا سی کِہ کَینیڈا آ کے مَیں مݨ پکّا تاں پی گِیا ہۄئۄُں شہِد تے کُئِںٹل کھا گِیا ہۄئۄُں سَۄگی! مَیں من `چ کِہا سی٬ “ہئی شاباشے! جے مݨ مݨ دِییاں گلّاں کوِیشر نہِیں کرنگے تاں اسِیں کِتھۄں کراںگے؟ کوِیشر تاں ماڑے مۄٹے نہِیں ماݨ, پارس تاں پھِر وی ساڈا شْرۄمݨی کوِیشر اےَ!” اجے اُہنے پَۄݨی سدی `چ پِیتی دارُۄ دا ہِساب دسّݨ لگّݨا سی پر مَیں گلّاں دا رُکھ ہۄر پاسے مۄڑدِیاں پُچھِّیا سی٬ “تھۄڈے جتھے نُۄں کِنّے پَیسے مِلدے سی `کھاڑا لائُݨ دے؟ وںڈّ وںڈّائی کِویں کردے سی؟”

اُس نیں دسِّیا سی کِہ پہِلاں اُہناں دے جتھے نُۄں اِکّ `کھاڑے دے سٹھّ رُپئے مِلدے سی۔ دس سال سٹھّ رُپئے ای بھاء رِہا تے نال اِکّ بۄتل۔ سٹھّاں `چۄں وِیہ رُپئے رݨجِیت دے٬ ساڈھے ستاراں چںدّ دے تے ساڈھے بائی اُس دے ہِسّے آئُںدے سی۔ اُتلے ڈھائی رُپئے چھںدّ جۄڑن دا بۄنس سی۔ اُہ کِہا کردا سی٬ مَینُۄں گالہ لگّے جے مَیں جیب `چ پَیسے ہُںدِّیاں کِسے ہۄر نُۄں شراب `تے کھرچݨ دیواں۔ آم جٹّ دس دِن `کٹھّے نی کٹّ سکدے پر پارس دے جتھے وِچّ تِنّ جٹّاں نیں چالی ورہے `کٹھِّیاں کوِیشری کِیتی۔ اُہ `کٹھّے کھاںدے پِیںدے رہے پر کدے کۄئی جھگڑا جھیڑا نی کِیتا۔ جِیہدے گھر دا کھاݨا کھاںدے اُنہاں دی نُۄںہ دھی دا سِر پلۄسدِیاں بݨدا سردا پِیار دے جاںدے۔ پھِر اُہ گھر اُنہاں دے آئُݨ جاݨ دا پڑاء بݨ جاںدا۔

پارس مَینُۄں دسّدا کِہ ہُݨ مَیں بںدھّیج `چ دارُۄ پِیناں۔ ڈاکٹر نیں ستّر اَیمّ.اَیلّ.بنّہی اَیں پر مَیں پجھںتّر پا لَیناں۔ ڈاکٹر کِہڑا کۄل بَیٹھا دیکھدا؟ اِہ ڈھائی اَۄںس بݨدی اےَ۔ آئے گئے تۄں دس پںدّراں اَیمّ.اَیلّ.دا لالچ ہۄر ہۄ جاںدَے۔ اُہ مَینُۄں پھۄن کردا کِہ کئی دِن ہۄ گئے مِلے نُۄں۔ جدۄں لۄٹ لگّے آ جِیں٬ پر آئیِں آتھݨ نُۄں۔ مَیں سَیر کردا چلا جاںدا۔ جدۄں ستّ وجّدے تاں اُہ میذ دا دراذ کھۄلہدا٬ بیبی آئِل والی پلاسٹِک دی لمّی پتلی شِیشی کڈھّدا جِیہدے `چ ’شکتی واٹر‘ بھرِیا ہُںدّا۔ پھِر شِیشی دا لکّ گھُٹّ کے اَۄںساں تے مِلِیلِیٹراں دے لال نِشان والے مگّ `چ دھاراں ماردا تے چانݨ ولّ مگّ کر کے ویکھدا کِہ پجھںتّر مِلِیلِیٹر تۄں گھٹّ تاں نہِیں؟ پھِر اِکّ دھار ہۄر مار کے کہِںدّا٬ “چلّ اِہ بۄنس سہی۔ اجّ تُۄں مِلݨ آ گِئَں٬ اجّ نبّے مِلِیلِیٹر ہی سہی۔” پر ہُںدّی اُہ سَۄ مِلِیلِیٹر سی۔ لال لکِیر ساپھ دِسدی سی۔

26 جُۄن 2006 نُۄں آپݨا نبّیواں جنم دِن کَینیڈا `چ منا کے اُہ مَۄج نال مرن لئی رامُۄوالے چلا گِیا۔ سِیاݨے بِیاݨے پرواسی اِس ترہاں ہی کردے ہن۔ مَینُۄں وی مرنا نیڑے دِسِیا تاں شائِد مَیں وی ایویں ای کراں۔ پردیساں `چ مرن دا اُہ سُکھ کِتھے جۄ جمّݨ والے دیش `چ مِلدَے! پردیساں `چ مرن والِیاں دے تاں مگرلِیاں نُۄں وی دۄ دۄ مرنے کرنے پَیںدے ہن جِنہاں نال اُنہاں دا وی مرن ہۄ جاںدَے۔ دیش `چ اِکۄ مرنے نال سر جاںدا تے مرنا وی وِدیشاں واںگ مہِںگّا نہِیں پَیںدا۔ ناں دیہ دی سامبھ سمبھّال تے ناں کۄئی ڈھۄیا ڈھُیائی!

پِچھلے سِیال مَیں تے کبڈّی دا کُمَیںٹیٹر مکھّݨ سِںگھّ بِمار پئے پارس دا ہال چال پُچھّݨ رامُۄوالے گئے۔ اُہ بڑے تِہُ تپاک نال مِلِیا۔ ہتھّ وی چُمّے تے متھّا وی چُمِّیا۔ پر کنّاں نُۄں لائی مشِین نال وی اُہنُۄں چجّ نال نہِیں سی سُݨدا۔ پھِر اُہ سانُۄں کھاںدِیاں پِیںدِیاں نُۄں ویکھدا رِہا۔ کدے کدے کِسے گلّ دا ہُںگھّارا وی بھر دِںدّا جِویں گلّ سُݨ گئی ہۄوے۔ اسِیں وِدا ہۄݨ لگّے تاں اُس نیں ہئُکے ورگا لمّا ساہ لَے کے کِہا٬ “سروݨ سِیاں٬ ذِںدّگی جِئۄُݨ دا سُیاد اُدۄں تک ای اےَ جدۄں تکّ سُیاد بݨے رہِݨ۔ جدۄں سُیاد ای مر جاݨ پھِر کاہدا جِیݨا؟”

مَینُۄں کِسے دانشور دا کِہا کتھن یاد آئِیا کِہ جِیون دا آدھار ڈِیذائِر یانی خاہِش ہَے۔ ڈِیذائِر نُۄں اِچھّاواں تۄں لَے کے رِیجھاں تے چاواں تک جِنّے مرذی ناں دِتّے جا سکدے ہن۔ پُۄرب والے اِچھاواں نُۄں مارن تے سورگ سِدھارن اُتے ذۄر دِںدّے آ رہے ہن جد کِہ پچھّم والے اِچھاواں دی پُۄرتی لئی جۄ نہِیں سۄ کر رہے ہن۔ دُکھی اُہ وی ہن تے دُکھی اِہ وی ہن۔ سُکھی اُہ ہن جۄ اِچھاواں نُۄں ذابتے `چ رکھّدے٬ ہسںدِّیاں کھیلںدِّیاں پَینںدِّیاں کھاوںدِّیاں مُکتی پْراپت کردے ہن۔

* * *

17 جُلائی 2004 نُۄں مَیں یۄگی ہربھجن سِںگھّ دے درشن کِیتے سن۔ اُہ پلںگھّ اُتے پِیا سی۔ سپھَید وستراں وِچّ لِپٹِیا تے پَیراں `تے پٹِّییاں بجھِّییاں ہۄئیِیاں۔ درشن ابھِلاشِییاں نُۄں دسِّیا جاںدا سی کِہ کۄئی اُس دے پَیر ناں چھۄہے۔ اُس نُۄں کۄئی نامُراد رۄگ سی جِس دا لمّا اِلاج چلّ رِہا سی۔ کمرا کاپھی کھلّہا سی تے گُمبّدنُما چھتّ `چۄں نِگھّی رَۄشنی پَیںدی سی۔ اُس دِییاں اکھّاں ساہمݨے گُرُۄ رامداس جی تے شْری ہرِمںدّر ساہِب دے وڈّئکاری چِتّر سن۔ گُرباݨی دا پاٹھ تے کِیرتن دھِیمی سُر `چ ہُںدّا رہِںدّا سی۔

اسِیں ’کھیڈ سںسّار‘ مَیگذِین لئی مائِک سہائِتا `کٹھّی کرن دے ٹُۄر اُتے ساں۔ میرے نال سںتّۄکھ سِںگھّ مںڈّیر تے پہِلوان کرتار سِںگھّ دا بھرا گُرچرن سِںگھّ ڈھِلّۄں وی سی۔ بیکرذپھِیلڈ والے ناذر سِںگھّ کُۄنر نال اسِیں وی یۄگی دے مُںڈّے دے وِیاہ `چ شامل ہۄݨ لئی نِئۄُ مَیکسِیکۄ دے شہِر اَیسپِینۄلا چلے گئے۔ کُۄنر نیں یۄگی دے کمرے `چ چِٹّ بھیجی تاں سانُۄں اںدّر بُلا لِیا گِیا۔ اںدّر گئے تاں سِںگھّ ساہِب جتھیدار جۄگِںدّر سِںگھّ ویداںتی٬ جتھیدار ترلۄچݨ سِںگھّ٬ سںتّ دلجِیت سِںگھّ شِکاگۄ٬ پںجّابی یُۄنِیورسِٹی والا پْرۄ.بلکار سِںگھّ تے کُجھّ ہۄر سجّݨ بَیٹھے سن۔ اسِیں پھتِہ بُلائی تاں یۄگی نیں سانُۄں سِیاݨ لِیا۔ کُۄنر تاں مِلدا ہی رہِںدّا سی٬ مَیں دُۄجی وار مِل رِہا ساں تے سںتّۄکھ مںڈّیر نیں کئی وار اُس دے پھۄٹۄ کھِچّے سن۔ مںڈّیر نیں پھِر پھۄٹۄ کھِچّݨ دی آگِیا مںگّی تاں یۄگی نیں مُسکراںدِیاں کِہا٬ “ٹَۄہڑا پھۄٹۄ کھِچا کے مر گِیا سی٬ ویکھِئۄ کِتے میرے نال وی اۄہی ناں ہۄوے؟”

اُس دے اِنہاں بۄلاں نال کمرے دا ماہَۄل ہاسے کھیڑے نال بھر گِیا۔ یۄگی وی کھُلّہ کے ہسِّیا جِس نال اُس دِییاں اکھّاں چمک اُٹھِّییاں۔ مںڈّیر نیں کَیمرا پھۄکس کر لِیا تے یۄگی نیں وی سِرہاݨے دی مدد نال سِر اُچّا کِیتا۔ ساڈے کۄل آپݨے مَیگذِین ’کھیڈ سںسّار‘ دی کاپی سی۔ مَیں مَیگذِین یۄگی جی نُۄں بھیںٹ کِیتا تاں اُس نیں پِیار نال سِر پلۄسدِیاں اشِیرواد دِتّی کِہ اِہ ودھے پھُلّے۔ جُیانی وِچّ اُہ وی تکڑا کھِڈاری رِہا سی۔ اُس نیں کِہا کِہ کھیڈاں دے اِس مَیگذِین راہِیں چںگّی سِہت دا سُنیہا دیݨا۔

اسِیں ادھّا کُ گھںٹّا اُتھے بَیٹھے۔ سارا سماں اُہ گڑھکے نال گلّاں کردا رِہا۔ اُس دی آواذ وِچّ گُۄںج سی تے ہاسے وِچّ کھیڑا سی۔ لگّدا ای نہِیں سی کِہ بںدّا بِمار ہَے۔ اُہدِییاں مۄٹِییاں اکھّاں سُنیہے دِںدِّییاں جاپدِییاں سن۔ لمّا سپھَید داہڑا چھاتی اُتے پسرِیا ہۄئِیا سی۔ اسِیں وِیاہ دِییاں ودھائیِیاں دے کے تے جلد سِہتیابی دی کامنا کر کے وِدا لئی۔ کُجھّ دِناں بائد پتا لگّا کِہ اُہ پرلۄک سِدھار گِیا۔ کُدرت دے لیکھے وی لکھِّیں ہن۔ پارس پِیاکڑ ہۄݨ دے باوجُۄد نبّے سالاں تۄں اُتے جِئۄں رِہَے جد کِہ یۄگی ہربھجن سِںگھّ٬ یۄگی ہۄ کے وی پجھںتّر سال ہی جِئۄں سکِیا! اِہۄ گلّ سکاچ دے دۄ پَیگّ لائُݨ والے کھُشوںتّ سِںگھّ دی ہَے۔ اُہ مر گِیاں دِییاں گلّاں تاں کری جا رِہَے پر آپ مردا مردا وی نہِیں مر رِہا۔ مَۄت میری دہِلِیذ `تے لِکھ کے وی مَۄت نُۄں چۄر بھُلائی دےئی جا رِہَے!

یۄگی بھجن دا جنم 28 اگسّت 1929 نُۄں ذِلہا گُجراںوالے وِچّ ہۄئِیا سی۔ بچپن وِچّ آم مُںڈِّیاں واںگ شرارتاں کِیتِییاں۔ گُجراںوالے٬ ڈلہَۄذی تے چںڈِّیگڑھ وِچّ پڑھائی کِیتی۔ ہاکی پھُٹبال کھیڈݨ تے بی.اے.کرن پِچھّۄں دِلّی کسٹم وِبھاگ وِچّ نَۄکری کر لئی۔ بِیبی اِںدرجِیت کَۄر نال وِیاہ کرائِیا تے تِنّ بچِّیاں دا باپ بݨِیا۔ 1969 وِچّ کسٹم دی ناویں والی نَۄکری نُۄں لتّ مار کے کَینیڈا دے شہِر ٹۄراںٹۄ جا پُجّا تے پھِر کَیلیپھۄرنِییا چلا گِیا۔ اُہ چھۄٹے ہُںدِّیاں ہی کُںڈّلِنی یۄگا دا ماہِر بݨ گِیا سی۔ پہِلاں اُس نیں کَینیڈا تے پِچھّۄں امرِیکا وِچّ یۄگا دِییاں کلاساں لائیِیاں٬ لَیکچر کِیتے تے نال سِکھّ دھرم دا پْرچار کرن لگّا۔

اُس نیں `کلِّیاں اینا کمّ کِیتا جِنّا سِکھّاں دی کِسے سںسّتھا نیں وی نہِیں کِیتا۔ دھرتی دے دُۄجے پاسے اُس نیں سِکھّ دھرم دا اجِہا بُۄٹا لائِیا جۄ ودھ پھُلّ رِہَے۔ ہذاراں گۄرے گۄرِییاں سِکھّ دھرم دے پَیرۄکار بݨ چُکّے ہن۔ کالی نسل دے لۄک وی سِکھّ دھرم گْرہِݨ کرن لگّ پئے ہن۔ اِہ یۄگی ہربھجن سِںگھّ دا کْرِشما ہَے کِہ امرِیکا دی رِیاست نِئۄُ مَیکسِیکۄ دا شہِر اَیسپِینۄلا سِکھّاں دا دُۄجا امّْرِتسر بݨدا جا رِہَے۔ اسِیں اُس شہِر دے گیڑے کڈھّدِیاں مہِسُۄس کِیتا جِویں پںجّاب دے ہی کِسے دھرم ستھان دی یاترا کر رہے ہۄئیِئے۔ اُتھۄں دی ستھانک بھاشا سپَینِش ہَے۔ گۄرے داڑھِییاں رکھّی تے پگّاں بنّہی پھِردے اتے گۄرِییاں پںجّابی پُشاکاں پائی چُنِّییاں لئی پھِردِییاں ہن۔ اُہ اِکّ دُۄجے نُۄں مِلݨ سمیں پھتِہ بُلائُںدے ہن اتے کاراں وِچّ گُرباݨی دے شبد تے کِیرتن دِییاں دھُناں گُۄںجدِییاں ہن۔

اُتھے گُرُۄ رامداس بھون بݨِیا ہۄئِیا ہَے جِس دے درواذے اُتے لِکھِیا ہَے-سِکھّ دھرما آف نِئۄُ مَیکسِیکۄ۔ اگّے لِکھِیا ہَے-وَیلکم ٹُۄ دا اَیںڈ آف ارتھ۔ اُتھے سِںگھّاں دی تۄپ پئی ہَے٬ کھںڈّے والا نِشان ساہِب جھُۄل رِہَے تے نال ہی امرِیکا دا جھںڈّا لہِرا رِہَے۔ اکال سکِئُرِٹی دے دپھتر ہن جِس دے سکِئُرِٹی گارڈاں دی گِݨتی ہذاراں وِچّ ہَے۔ پںجّاب دِییاں ٹاہلِییاں تے نِمّاں ورگے رُکھّ ہن جِنہاں وِچّ مۄر پَیلاں پائُںدے ہن۔ یۄگی ولّۄں چلائیِیاں کارپۄریشناں تے کمپّنِییاں ہن جِنہاں دا ارباں رُپئے دا کارۄبار ہَے۔ اُس نیں سِکھّی دا دائِرا ودھائِیا جۄ سمیں دی لۄڑ سی۔ سمیں دی مںگّ ہَے کِہ سِکھّ دھرم نُۄں یۄگی ہربھجن سِںگھّ والی سِکھّی دی ماڈرن چھۄہ دِتّی جاوے۔

1995 وِچّ جدۄں مَیں یۄگی نُۄں پہِلی وار لاس ایںجلس وِچّ مِلِیا ساں تاں اُس نیں بڑِییاں کھُلّہِییاں گلّاں کِیتِییاں سن۔ اُس دِییاں گلّاں وِچّ مڑک وی سی تے رڑک وی سی۔ اُس نیں دِین دِییاں گلّاں کرن دے نال دُنِییاداری دے پھکّڑ وی تۄلے۔ اُس نیں دسِّیا سی کِہ دِلّی `چ کسٹم دی چۄری پھڑن لئی اُس نیں اِکّ دلّا گںڈھِّیا ہۄئِیا سی۔ اُہ اُس نُۄں ادھِییا کھرِیدݨ لئی وِیہ رُپئے دِںدّا سی تے ادھِیئے پِچھّے اُہ چۄراں نُۄں پھڑا دِیا کردا سی۔ اُس نیں کِہا کِہ اُہ دُنِییاداری وِچّ کِسے نالۄں گھٹّ نہِیں سی۔ مَینُۄں اُس دِییاں گلّاں بڑِییاں دِلچسپ لگِّییاں سن جِہڑِییاں اجّ وی یاد آ رہِییاں ہن۔ اُہ اَۄرت نُۄں گربھوتی جاں ہاملا کہِݨ دی تھاں گبھّݨ کہِ رِہا سی۔

گُرُۄگھر وِچّ اُس نیں نفِیس اںگّریذی وِچّ بھاشن دِتّا سی پر اںدّر بَیٹھک وِچّ اُہ پُۄرے پںجّابی رںگّ وِچّ سی۔ اُہ گلّاں کردِیاں ٹھُلّہِییاں گالہاں دا پلیتھݨ وی لائی جاںدا سی۔ اِکّ گۄری سِںگھّݨی اُس نُۄں کھاݨا کھُیا رہی سی تے سپھَید داڑھی `تے ڈُلہدے دال دہِیں دے تُپکے نَیپکِن نال ساپھ کر رہی سی۔ اسِیں بھُںجّے پںگّت وِچّ بَیٹھ کے لںگّر چھکِیا سی پر اُہ سِںگھّاسݨ والی کُرسی `تے بَیٹھا چھک رِہا سی۔