اجّ دا یُگ تکنِیکی ترکّی٬ تیذ جِیون-شَیلی اتے اسںکھّ ذرُۄرتاں دی پُۄرتی دی دَۄڑ نال بھرِیا ہۄئِیا ہَے۔ منُکھّ نیں بھَۄتِک تَۄر ’تے تاں کافی ترکّی کر لئی ہَے پر مانسِک اتے بھاوناتمک پدھّر ’تے اُہ اںدّرۄں کئی وار کھۄکھلا ہۄ رِہا ہَے۔ آدھُنِکتا نیں سہُۄلتاں تاں دِتِّییاں ہن پر نال ہی تݨاء٬ چِںتّا اتے ڈِپْرَیشن ورگِییاں مانسِک بِمارِییاں نُۄں وی ودھائِیا ہَے۔ اِہی کارن ہَے کِہ اجّ “آدھُنِکتا بنام مانسِک بِماری” اِکّ گمبھِّیر سماجِک چرچا دا وِشا بݨ گِیا ہَے۔

آدھُنِکتا دا چِہرا اتے منُکھّی جِیون ’تے پْربھاو

آدھُنِک یُگ وِچّ منُکھّ دی ذِںدّگی بہُت تیذ ہۄ گئی ہَے۔ سویر تۄں شام تک کمّ٬ مُکابلا٬ پَیسا کمائُݨ دی دَۄڑ اتے سۄشل مِیڈِییا دی لگاتار ورتۄں نیں منُکھّ دے من نُۄں بیچَین کر دِتّا ہَے۔ پہِلاں جِتھّے لۄک پرِوار نال سماں بِتائُںدے سن٬ ہُݨ ہر وِئکتی آپݨے مۄبائِل پھۄن اتے ڈِجِٹل دُنِییا وِچّ ہی گُمّ ہَے۔

پںجّاب ورگے راج٬ جۄ آپݨے ہسّمُکھ اتے مِلݨسار سُبھاء اتے بہادری لئی جاݨے جاںدے سن٬ اُتھّے وی ہُݨ تݨاء اتے مانسِک دباء دے ماملے ودھ رہے ہن۔ پِںڈّاں تۄں لَے کے شہِراں تک نَۄجوان ورگ وِچّ چِںتّا٬ بیرُذگاری اتے نشِیاں کارن مانسِک بِمارِییاں تیذی نال ودھ رہِییاں ہن۔

مانسِک بِماری: اِکّ ادْرِش پر گمبھِّیر رۄگ

مانسِک بِماری اُہ ہالت ہَے جۄ منُکھّ دی سۄچ٬ بھاوناواں اتے وِوہار نُۄں پْربھاوِت کردی ہَے۔ اِہ بِماری باہرۄں دِکھائی نہِیں دِںدّی پر اںدّرۄں منُکھّ نُۄں کمذۄر کر دِںدّی ہَے۔ وِشو سِہت سںگّٹھن (WHO) دے انُسار دُنِییا بھر وِچّ لگبھگ ہر 8 وِچّۄں 1 وِئکتی کِسے ناں کِسے مانسِک سمسِّیا نال جُۄجھ رِہا ہَے۔ بھارت وِچّ کرِیب 14% تۄں 20% لۄک مانسِک رۄگاں دے پْربھاو ہیٹھ آ رہے ہن٬ جِنہاں وِچّ ڈِپْرَیشن اتے چِںتّا سبھ تۄں آم ہن۔ مانسِک بِماری دا سبھ تۄں خترناک پکھّ اِہ ہَے کِہ پِیڑِت وِئکتی اکسر آپݨے درد نُۄں چھُپا کے رکھّدا ہَے۔ اُہ ہسّدا-بۄلدا دِکھائی دِںدّا ہَے پر اںدّرۄں ٹُٹّ رِہا ہُںدّا ہَے۔

مانسِک بِماری دے مُکھّ کارن

آدھُنِک سماج وِچّ مانسِک بِمارِییاں دے کئی کارن ہن:

1. پرِوارک ٹُٹّ-بھجّ اتے اِکلّاپن

پُراݨے سمِیاں وِچّ سںیُّکت پرِوار ہُںدّے سن جِتھّے ہر سمسِّیا ساںجھی کِیتی جاںدی سی۔ اجّ چھۄٹے پرِواراں اتے وِئست جِیون کارن لۄک اِکلّے ہۄ رہے ہن۔ ذِیاداتر پرِواراں وِچّ اجّ کلّہ اِکّۄ بچّا پَیںدا کرن دا چلݨ چلّ رِہا تے اُسنُۄں وی ماں پِئۄ اگلیری اُچّ وِدِّیا لئی باہرلے دیساں وِچّ بھیج دِںدّے ہن تے آپ اِکلّے رہِ جاںدیہن۔ اِس ترہاں اِہ اِکلّاپن ڈِپْرَیشن دا وڈّا کارن بݨ رِہا ہَے۔

2. مۄبائِل اتے سۄشل مِیڈِییا دی ادھِک ورتۄں

لگاتار سکْرِین دیکھݨا٬ سۄشل مِیڈِییا ’تے تُلنا کرن دی آدت اتے ورچُئل دُنِییا وِچّ جِئۄُݨا منُکھّ نُۄں اسلی ذِںدّگی تۄں دُۄر کر رِہا ہَے۔ اِس نال Anxiety اتے Loneliness ودھ رہی ہَے۔

3. نشِیاں دی سمسِّیا

نشا سِرپھ سرِیرک نہِیں سگۄں مانسِک تںدّرُستی نُۄں وی تۄڑدا ہَے۔ پںجّاب وِچّ نشِیاں دی سمسِّیا نیں نَۄجواناں نُۄں بہُت پْربھاوِت کِیتا ہَے۔ نشا کئی وار ڈِپْرَیشن دا کارن وی بݨدا ہَے اتے کئی وار نتِیجا وی۔

4. بیرُذگاری اتے آرتھِک دباء

نَۄکری ناں مِلݨا جاں آرتھِک استھِرتا منُکھّ نُۄں اںدّرۄں تۄڑ دِںدّی ہَے۔ اجّ کلّہ آم دیکھݨ وِچّ آئِیا ہَے کِہ اِہ بِماری امِیراں وِچّ گرِیباں دے مُکابلے ذِیادا دیکھݨ وِچّ آ رہی ہَے اِہی دباء کئی وار آتمہتِّیا تک وی لَے جاںدا ہَے۔

5. سِکھِّیا اتے مُکابلے دا دباء

اجّ دے وِدِیارتھی لگاتار مُکابلے وِچّ جِیء رہے ہن۔ اںکّاں دی دَۄڑ اتے ماپِیاں دِییاں اُمِیداں اُنہاں دے من ’تے بہُت دباء پائُںدِییاں ہن۔ کئی وار من اِچھّت نتِیجے ناں مِلݨ کارن بچّے مانسِک دباء ہیٹھ آ جاںدے ہن

مانسِک بِماری دے پْربھاو

مانسِک بِماری سِرپھ وِئکتی نُۄں نہِیں سگۄں پُۄرے پرِوار اتے سماج نُۄں پْربھاوِت کردی ہَے۔

وِئکتی دی سۄچݨ سمرتھّا گھٹ جاںدی ہَے۔

نِیںد ناں آئُݨ دی سمسِّیا ودھ جاںدی ہَے۔

رِشتِیاں وِچّ دُۄری آ جاںدی ہَے۔

کمّ کرن دی سمرتھّا گھٹ جاںدی ہَے۔

کئی ماملِیاں وِچّ آتمہتِّیا دی سمبھّاونا ودھ جاںدی ہَے۔

بھارت وِچّ ہر سال ہذاراں نَۄجوان آتمہتِّیا کردے ہن٬ جِنہاں وِچّ اِکّ وڈّا کارن مانسِک دباء اتے ڈِپْرَیشن ہُںدّا ہَے۔

پںجّاب دا سںدّربھ

پںجّاب٬ جۄ کدے بہادری٬ کھُشہالی اتے کھیڈاں لئی مشہُۄر سی٬ اجّ نشِیاں اتے مانسِک تݨاء نال جُۄجھ رِہا ہَے۔ کئی سرویکھݨاں انُسار پںجّاب دے نَۄجواناں وِچّ چِںتّا اتے ڈِپْرَیشن دے ماملے تیذی نال ودھے ہن۔ پِںڈّاں وِچّ وی اِکلّاپن اتے پرواس کارن پرِوارک ٹُٹّ-بھجّ ودھی ہَے۔

ہلّ اتے سُجھاء

مانسِک بِماری تۄں بچا سمبھّو ہَے جیکر سماج سہی دِشا وِچّ کدم چُکّے:

1. پرِوارک سماں

ہر وِئکتی نُۄں آپݨے پرِوار نال سماں بِتائُݨا چاہِیدا ہَے۔ رۄذانا گلّبات من نُۄں ہلکا کردی ہَے۔

2. سۄشل مِیڈِییا دی سِیمِت ورتۄں

ڈِجِٹل ڈِٹاکس اجّ دی لۄڑ ہَے۔ مۄبائِل دی ادھِک ورتۄں گھٹائُݨی چاہِیدی ہَے۔

3. کھیڈاں اتے کسرت

بچِّیاں اتے نَۄجواناں نُۄں کھیڈاں نال جۄڑنا بہُت ذرُۄری ہَے۔ اِہ من نُۄں تںدّرُست رکھّدا ہَے۔

4. نشِیاں ’تے کںٹّرۄل

سرکار اتے سماج دۄواں نُۄں مِل کے نشِیاں خِلاپھ سخت کدم چُکّݨے چاہِیدے ہن۔

5. مانسِک سِہت سیواواں

ہر سکُۄل٬ کالج اتے پِںڈّ پدھّر ’تے کَۄںسلِںگّ سہُۄلت ہۄݨی چاہِیدی ہَے اتے اِس سبںدھّی اجۄکے پاٹھکْرم وِچّ وی سُدھار دی ذرُۄرت ہَے۔

6. سِہتمںدّ جِیون-شَیلی

پَۄشٹِک آہار٬ پُۄری نِیںد اتے یۄگا مانسِک سِہت لئی بہُت لابھدائِک ہن۔

سماپتی

آدھُنِکتا نیں منُکھّ نُۄں سُوِدھاواں تاں دِتِّییاں ہن پر اُسدی اںدّرُۄنی شاںتی نُۄں کافی ہدّ تک پْربھاوِت کِیتا ہَے۔ مانسِک بِماری اجّ اِکّ اجِہی ہکِیکت ہَے جِسنُۄں اݨڈِٹھّ نہِیں کِیتا جا سکدا۔ جیکر سماج٬ پرِوار اتے سرکار مِل کے یتن کرن تاں اِس سمسِّیا ’تے کابُۄ پائِیا جا سکدا ہَے۔

سبھ تۄں وڈّی لۄڑ اِہ ہَے کِہ اسِیں آپݨے آپ نُۄں سِرپھ سرِیرک تَۄر ’تے نہِیں سگۄں مانسِک تَۄر ’تے وی تںدّرُست بݨائیِئے٬ کِئُںکِہ سِہتمںدّ من ہی اِکّ سِہتمںدّ سماج دی نِیںہ ہَے۔

* * * * *