پِںکّی بھارت تۄں وِیاہ کروا کے واپِس پرت آئی سی۔وِیاہ تۄں بائد کُڑِییاں تے جۄ رُۄپ چڑھدا ہَے٬اُس نُۄں نہِیں سی چڑِیا۔واپِس آئُݨ سار اُس نیں گہِݨے گٹّے تے بِںدِّییاں چُۄڑے لاہ٬وگاہ مارے سن۔اُہ تاں سگۄں پہِلاں نالۄں وی مُرجھا گئی سی۔کی ہۄ گِیا سی اُس نُۄں؟

اُہ مَینُۄں اُدۄں تۄں ہی جاݨدی سی٬جدۄں اُس نیں تِنّ سال پہِلاں یَۄرک یُۄنِیورسِٹی٬چائیِلڈ سائیِکالۄجی وِچّ داکھلا لِیا سی۔اُدۄں اُہ میرے کۄل ڈْرائیِوِںگّ دے لَیسن لَیݨ آئی سی۔بھارت جاکے وِیاہ کروائُݨ تۄں بائد اُہ ہائیِویء دا ٹَیسٹ پاس کرن لئی اِکّ دم کاہلی پَے گئی سی۔پہِلاں وی اُہ میرے نال آپݨے پرِوار اتے جِیون دِییاں سارِییاں گلّاں ساجھِیںیاں کر لَیںدی سی۔مَینُۄں لگّدا سی کے جے مَیں ہُݨ وی کۄئی گلّ چھیڑی تاں اُہ سارا کُجھّ دسّ دیویگی۔

اُس نیں مَینُۄں دسِّیا سی کِہ جدۄں اُہ گِیاراں کُ سال دی سی٬اُس دی وڈّی بھَیݨ نیں اُنہاں نُۄں سپاںسر کِیتا سی۔جۄ آپ کِسے ہسّپتال وِچّ نرس ہَے اتے اُس دا پتی اِکّ ڈاکٹر ہَے۔پِںکّی دے ماتا پِتا اُس نُۄں بھَیݨ کۄل کنیڈا چھڈّ کے واپِس بھارت مُڑ گئے سن۔ایتھے اُنہاں دا دِل نہِیں سی لگِّیا۔ اُہ نیں اِہ وی دسِّیا سی کِہ اُسدے پاپا آئی: اے: اَیسّ: آپھِیسر رِٹائِر ہۄئے سن تے ممّی ٹِیچر سی۔مںڈّی گۄبِںدّگڑ اُنہاں دی بہُت وڈّی کۄٹھی ہَے٬نَۄکر چاکر سن۔وڈّے لۄکاں نال سبںدھّ سن۔مہلّے دے لۄک اُنہاں دی بیہدّ اِجّت کردے ہن۔پر کنیڈا آکے اُنہاں دے ممّی پاپا دی سکھشِیئت سُںگّڑ گئی سی۔اُہ گھر وِچّ کَید ہۄ گئے سن اتے رِشتِیاں وِچّ ٹھںڈھّ بھر گئی سی۔تاں اُنہاں واپِس مُڑنا ہی مُناسب سمجھِیا سی۔ہُݨ اُہ سال دۄ سال بائد کنیڈا گیڑا جرُۄر مار جاںدے ہن۔

اُس نیں اِہ وی دسِّیا کِہ کئی واری اُسدا پِتا سۄچدا وی کِہ اُسدے سِرپھ دۄ دھِییاں ہی سن اُس نیں کنیڈا کِئۄں تۄر دِتِّییاں؟جد کِہ سارا کُجھّ اُناں پاس سی۔تاں بسّ کنیڈا دی کریذ تۄں بِناں اُس نُۄں کُجھّ وی سمجھ ناں پَیںدا۔ ایسے ترہاں بہُت سارے سِکھِّیارتھی کار سِکھّݨ دے نال نال٬میرے کۄل نِجّی گلّاں وی ساجھِییاں کر لَیںدے۔وڈّی اُمر دے آئے وی گھریلُۄ سمسِّیاواں چھۄہ لَیںدے۔کئی وار اِنسٹکٹر تے سٹُۄڈَیںٹ والا رِشتا دۄستی وِچّ بدل جاںدا۔پںجّابی٬بںگّالی٬گُجراتی٬نِپالی لۄکاں دے نال نال میرے پاس پاکِستانی٬رُۄسی٬اِرانی٬بںگّلادیسی٬شْرِیلںکّن اتے کئی ہۄر دیشاں دے وِدِیارتھی ہُںدّے۔سبھِّیاچار بھاںویں وکھّۄ وکھّرے سن٬پر سمسِّیاواں سبھ دِییاں اِکّۄ جِہِییاں سن۔اُنہاں نُۄں سُݨن والا کۄئی نہِیں سی۔ماپے٬بھَیݨ بھرا٬دۄست مِتّر٬رِشتیدار سبھ آپۄ آپݨے کمّاں وِچّ بِذی سن۔میرے کۄل دِل دِییاں گلّاں کر٬اُہ من دا بۄجھ ہَۄلا کر لَیںدے۔ پِںکّی نیں وی میرے نال بہُت سارِییاں گلّاں ساںجھِییاں کِیتِییاں سن۔پِںکّی دِییاں یُۄنِیورسِٹی وِچّ ہۄر وی سہیلِییاں سن جۄ اِکٹھِّییاں رل کے اسائیِنمَیںٹس پُۄرِییاں کردِییاں۔تھِیئیٹر وِچّ پھِلم ویکھݨ جاں کۄئی سںگِّیت پْرۄگرام سُݨن جاںدِییاں تے جاں پھِر کِسے پارٹی تے جا٬ڈاںس وگَیرا کردِییاں۔سہیلِییاں اُس دی ہر گلّ نُۄں بہُت لائیِٹلی لَیںدِییاں تے کئی وار مذاک وِچّ وی اُڈا دِںدِّییاں۔بھَیݨ اتے جِیجے کۄل تاں وکت ہی نہِیں سی ہُںدّا۔ماں پِئۄں بھارت سن۔پھیر اُہ گمبھِّیر گلّاں کِس نال کردی؟

اِکّ دِن اُس نیں دسِّیا کِہ اُس دا اِکّ بُیائے پھرَیںڈ وی ہَے۔پر ہَے اُہ پاکِستانی۔اُداں رںدھّاوے جٹّ ہن۔لہَۄر کۄل اُنہاں دا پِںڈّ ہَے۔اُس دا پِتا کھیتی کردا ہَے تے بھائی کِسے چںگّی نَۄکری تے ہَے۔آپ اُہ کنیڈا وِچّ سٹُۄڈَیںٹ وِیذے تے آئِیا ہَے۔تے اجّ کلّ آپݨے مامُۄ کۄل رہِںدّا ہَے۔اُس نیں دسِّیا کِہ “ارشد ہَے بہُت چںگّا ہَے”۔بِلکُلّ میر کھِیالاں دا...” پِںکّی رۄذ ہی ارشد دی گلّ تۄر لَیںدی کِہ ارشد آہ تے ارشد اُہ...۔اُہ دسّ رہی سی کِہ “اُس نُۄں اینے چُٹکلے آںئُدے نیں کِہ ہسا ہسا ڈھِڈِّیں پِیڑاں پُیا دِںدّا ہَے”۔اُس نیں اِہ وی دسِّیا کِہ پِچھلے وَیلئِنٹائیِن نُۄں اُہ پہِلی وار اُس نال ’ڈیٹ‘ تے گئی سی۔پھیر تاں اُہ اُس نال ہر دُۄجے تِیجے دِن باہر چلی جاںدی سی۔پِںکّی اُس نُۄں بیہدّ چاہُںدّی سی۔ اُدۄں مَیں چِںتّت ہۄ کے اُس نُۄں پُچھِّیا سی کِہ “پِںکّی تیرے گھر دے اُس نال تیرا وِیاہ کرنا منّ جاݨگے۔تاں اُہ بۄلی “پاپا نُۄں پُچھّاںگی۔پر اجے ڈر لگّدا ہَے٬شائِد مُسلم کرکے ناں کرن”۔پھِر اُہ آپ ہی کہِںدّی ناں “پاپا اِئۄں تاں نی کردے پڑھے لِکھے نیں۔مَینُۄں اَینا پِیار وی کردے نیں۔نالے اُنہاں آپ وی تاں اٹھائی سال پہِلاں ممّی نال لو مَیرِذ کروائی سی”۔پھیر اُہ سۄچِیں پَے جاںدی۔

کدے اُداس ہُںدّی پِںکّی کہِںدّی “پاپا نال گلّ کِویں کراں؟”

مَیں جواب دِںدّا٬ “پِںکّی جے اِس رِشتے وِچّ اگّے ودھݨا ایں تاں جِنّی چھیتی ہۄ سکدا اے گلّ تۄر لَے۔اِہ ناں ہۄوے کِہ تُۄں اَینی اگّے لںگھّ جاویں پھیر پِچھّے مُڑنا اَۄکھا ہۄ جاوے”

میری گلّ منّ اُس نیں آپݨے پاپا نُۄں اُسے دِن پھۄن لگا دِتّا سی٬ “پاپا میرے لئی اِںڈِییا ’چ مُںڈّا ناں دیکھِئۄ۔مَیں اِس وار اِںڈِییا آواںگی جرُۄر٬پر وِیاہ نہِیں کرواواںگی۔اُہ مَیں کنیڈا ہی کرواںواںگی۔مُںڈّا مَیں ڈِیسائیِڈ کر لِیا ہَے”

سُݨکے اُسدے پاپا مُںڈّے بارے جانݨ لئی بیہدّ اُتیجت ہۄ گئے تے بۄلے “اچھّا ہُݨ میری بیٹی اَینی سِیاݨی ہۄ گئی ہَے کِہ آپݨی ذِںدّگی دے پھَیسلے آپ لَے سکدی آ” تے پھیر اُناں سوالاں دی جھڑی ہی لا دِتّی۔“کی مُںڈّاں سِکھّاں دا ہَے؟جٹّ ہَے؟ذمِین کِنّی آںئُدی ہَے پِچھّے...?کی پڑھدا ہَے؟جاں نَۄکری کردا ہَے؟”

پِںکّی نیں لمبّا ساہ لَے کے کِہا سی٬ “پاپا سِکھّ نہِیں مُسلم ہَے۔ہاں جٹّ جرُۄر ہَے ٹۄراںٹۄ سٹُۄڈَیںٹ وِیذے تے ہَے۔میرے نال ہی یُۄنِیورسِٹی وِچّ آ...”

ہرگُرلال نُۄں جِویں کرںٹّ وجِّیا۔کھُۄن اُبالے کھاݨ لگِّیا۔اںدّر سُتّا اکھّڑ جٹّ جاگ پِیا۔پِیار دی پرِبھاشا دھُںدّلی پَے گئی٬اۄہ بھُڑکِیا “تیرا دِماگ تاں ٹھِیک آ...مَیں اَینا ماڈرن وی نہِیں کِہ اِکّۄ چھال نال سبھ ہدّاں بنّے ٹپّ جاواں۔مُسلم آ٬پاکِستانی آ..مَیں بھائیِچارے ’چ کی مُۄںہ دِکھاواںگا؟تُۄں مُسلمان تے یکِین کِویں کر لِیا...۔اُس دے اںدّر سُتّا سِکھّ وی جاگ پِیا سی۔اُہ کڑکِیا “کِئۄں مَینُۄں جِیںدے جی مارن لگّی ایں؟اِہ کہاݨی ایتھے ہی کھتم کر دے۔کۄئی پھائِدا نہِیں اگّے ودھائُݨ دا...” پِںکّی نیں آپݨے پاپا دا اِہ رُۄپ پہِلی وار دیکھِیا سی۔جِویں اُدے پاپا نیں ٹھکّ دے کے پھۄن مارِیا سی اُہ ٹھکّ ٹھکّ کئی دِن اُسدے دِماگ وِچّ وجّدی رہی۔ پھیر پِںکّی کئی دِن رۄںدی رہی سی۔اُس نیں دسِّیا سی کِہ ناں تاں اُس نیں چجّ نال رۄٹی کھادھی تے ناں ہی چجّ نال سُتّی۔اُہ اگلے کُجھّ دِن لئی یُۄنِیورسِٹی چلی گئی سی۔پر اُسے دِن اُس دے پاپا نیں آپݨی وڈّی بیٹی سِمرت نُۄں پھۄن کِیتا سی۔اُہ اُس نُۄں وی بیہدّ گُسّے وِچّ بۄلے سن “تُۄں پِںکّی دا کھِیال نہِیں رکھّدی۔جے اسِیں کۄل نہِیں تاں ایہدا اِہ متلب نہِیں کِہ اُہ جۄ مرجی کردی پھِرے۔جے نہِیں کھِیال رکھّ سکدے تاں ساپھ ساپھ دسّ دِئۄ۔اسِیں تھۄڈی جِمّیواری تے چھڈّی آ۔چلّ جے مُںڈّا جات دھرم دا ہُںدّا تاں وی ہۄر گلّ سی٬ سۄچ لَیںدے۔ہرگُرلال نُۄں ہُݨ جِہڑے ماݨ اِجّت نال بُلاںئُںدے نیں کلّ نُۄں اُہ کہِݨگے کِہ مَیں کُڑی مُسلماناں دے تۄر دِتّی”اِس تۄں بائد تاں اُہ رۄء ہی پئے سن۔ اِس تۄں بائد پِںکّی دے پرِوار وِچّ مہامبھارت شُرُۄ ہۄ گِیا سی۔ہسدی گُٹکدی پِںکّی کملائُݨ لگّی۔من وِچّ اُسارے سُپنِیاں دے مہِل ڈھہِ ڈھیری ہۄݨ لگّے سی۔کدی پِیار نال اتے کدی تکرار نال پِںکّی نُۄں سمجھائِیا جاݨ لگّا۔پر انور تاں اُس دے رۄم رۄم وِچّ رچِیا پِیا سی۔

پِتا دی آدھُنِکتا الۄپ ہۄ گئی۔اُس اںدّرۄں تاں سگۄں سدِییاں دے دبّے سںسّکار وی اُٹھّ کھلۄتے۔اُہ مُسلماناں نُۄں کدے گُرُۄ ساہِب دے بچِّیاں تے کِیتے ذُلماں لئی گالھاں کڈھّدا تے کدے آنںدّپُر ساہِب وِچّ تۄڑے واہدِیاں لئی۔اُہ کہِںدّا کِہ “اِس کَۄم تے تاں وِشواس کِیتا ہی نہِیں جا سکدا”۔کدے اُہ کہِںدّا “انور نیں اِمِیگریشن لَیݨ ہی مکاری نال پِںکّی نُۄں پھسائِیا ہۄویگا۔اِہ اُہ ہی لۄک نیں جِنّاں 1947 وِچّ ساڈے دادے پڑدادِیاں نُۄں پاکِستان وِچّۄں اُجاڑِیا سی۔گُرُۄ ساہِب دے بچّے جاناں کُربان کر گئے پر دھرم نہِیں بدلِیا۔کِیہدی کھاتر...ساڈی کھاتر...۔مَیں آپݨی اَۄلاد نُۄں کِویں مُسلمان بݨدا ویکھ لواں؟مَیں مر جاواںگا پر اِہ انرتھ نہِیں ہۄݨ دیݨا” اُس نُۄں سُپنے وِچّ وی مُسلمان ہملاور کتلۄ گارت مچائُںدے تے لۄکاں دِییاں دھِییاں بھَیݨاں چُکّدے وِکھائی دِںدّے۔اُس نُۄں مہِمُۄد گذنوی٬مُہمّد گَۄری دے ہملے یاد آںئُدے۔اتے لگّدا کِہ اِہ وی اِکّ ہملا ہی ہَے۔کۄئی مُسلمان اُس دی دھی نُۄں اُس پاسۄں کھۄہݨ دا یتن کر رِہا ہَے۔“اُہ اُس دا دھرم بدلیگا٬نِماذ پڑھائیگا اتے ناںئۄ تکّ وی بدل دیویگا۔پھیر اُس دی دھی جۄ ہمِیدا جاں رشِیدا بݨ چُکّی ہۄویگی اُس دے مُسلم بچّے پَیدا ہۄݨگے۔میری تاں نسل ہی بدل جاویگی”۔اُہ سۄچ سۄچ شراب پِیںدا سِر دے وال پُٹّدا۔اِہ سِئُںک اُس دی آدھُنِکتا نُۄں کھاء گئی سی۔کدی سۄچدا اِںڈِییا بلاکے کُڑی نُۄں ہی مار مُکاوے۔کدی سۄچدا کھُد نُۄں گۄلی مار لوے۔اُہ آپݨے پْریم وِیاہ دے دِن بھُلّ گِیا سی۔اُس دے تاں کھاس دۄست وی بلدی تے تیل پا رہے سن۔

اُسدا اِںگلَیںڈ تۄں مُڑِیا اِکّ دۄست کہِ رِہا سی کِہ “مُسلمان مُںڈّے اِںگلَیںڈ ’چۄں وِیاہ دا جھاںسا دیکے سَیںکڑے کُڑِییاں نُۄں پاکِستان لَے گئے۔تے بائد وِچّ جاں ویچ دِتِّییاں جاں دھںدّا کرن لا دِتِّییاں۔اکھے کاپھراں دِییاں کُڑِییاں نیں۔جِناں چۄں بہُتِییاں لہَۄر دی ہِیرا مںڈّی وِچّ دھںدّا کردِییاں نیں۔جے کۄئی بھارتی جاں پںجّابی مِلدا ایں تاں اُنہاں نُۄں اُس نرک چۄں کڈھّݨ لئی ترلے لَیںدِییا نیں۔پر بائد ’چ پچھتائِیاں کی بݨدَے؟” اِہ گلّاں سُݨ سُݨ ہرگُرلال دی رُۄہ کمبّدی۔اُہ اُسے وکت آپݨی وڈّی بیٹی سِمرت نُۄں پھۄن کردا سمجھاںئُںدا٬ترلے کردا٬وِلکدا تے بھامبڑ واںگُۄں مچّدا۔ سِمرت نیں جدۄں اِہ سمسِّیا آپݨے پتی ہرکیش ناں ساںجھی کِیتی تاں اُس دا وی ڈاکٹر من ڈۄل گِیا۔اُہ وی اِنسانی لہُۄ نُۄں وکھّرے رںگّاں اتے وکھّری تاسِیر وِچّ ویکھݨ لگِّیا۔اُہ آپݨی پتنی نُۄں کہِںدّا “ٹھِیک ہَے اِنسانی لہُۄ دا رںگّ اِکّ ہَے٬پر نسل وی تاں ماہنے رکھّدی آ۔جانوراں دِییاں نسلاں ہُںدِّییاں نیں٬پشُۄیاں پںچھِّییاں دِییاں تے پھسلاں بُۄٹِیاں دِییاں وی نسال نیں٬ہر نسل دا سُبھاء وکھّرا ہُںدّا ہَے۔پِںکّی ہۄر دھرم وِچّ جمّی پلی اے اُسدے سںسّکار ہۄر ہن۔اۄپری ذمِین وِچّ اُہ کِویں کھُش رہیگی؟اۄپری مِٹّی وِچّ تاں بُۄٹے وی سُکّ جاںدے نیں۔اَیویں تاں نی لۄک چںگِّییاں نسلاں پالھدے”اُس نیں تاں ایتھۄں تکّ وی آکھ دِتّا٬ “جے پِںکّی ناں ہٹی تاں اُہ میرے گھر نہِیں رہِ سکدی۔اگّۄں ساڈے بچّے وی اجِہا کُجھّ ہی سِکھّݨگے۔جے اُس مُںڈّے دا پھۄن میرے گھر آئِیا تاں میرے تۄں بُرا کۄئی نہِیں”

پِںکّی دے چارے پاسے اِکّ جھکھّڑ شُۄک رِہا سی تے اُہ آپݨے آپ نُۄں ککھّۄں ہَۄلی مہِسُۄس کر رہی سی۔گھر دا مہَۄل جدۄں کںڈِّیاں دی سیذ بݨ گِیا تاں اُس نیں گھر آںئُݨا ہی چھڈّ دِتّا۔اُس دا پڑھائی وِچّ وی من ناں لگّدا۔انور اُس نُۄں٬اِس اُداسی ’چۄں کڈھّݨ دی پُۄری کۄشِش کردا۔پر اُس نُۄں لگّدا جِویں اُس دا پُنُۄں کۄئی اُدھال کے لَے جاویگا تے اُہ بْرِہا دے مارُۄتھل وِچّ تڑپھ تڑپھ کے مر جاویگی۔گھۄر اُداسی دے اِس مہَۄلھ وِچّ کۄئی کُڑی اُس نُۄں کۄئی سلاہ دِںدّی تے دُۄسری کۄئی ہۄر۔

اِکّ دِن اُس دی بھَیݨ نیں پھۄن تے دسِّیا کِہ “پاپا کہِںدّے نیں جے پِںکّی ناں منّی تاں مَیں کھُد مر جاںواگا اُہ جۄ مرجی چُݨ لوے۔مَینُۄں جاں انور نُۄں” اُس دی بھَیݨ دسّدی رۄء رہی سی۔اُدے پاپا جِدّی سن٬اُہ جاݨدی سی۔اُس رات اُس نُۄں نِیںد ناں آئی۔سُپنے وِچّ کدے دِکھدا پاپا نیں رِوالور پُڑپڑی تے رکھّی ہۄئی آ۔کدی وِہڑے وِچّ چِٹّی چادر ہیٹھ پئی لاش دِکھائی دِںدّی۔کدی اُس دی ممّی وال پُٹّدی اتے سِیاپا کردی دِسدی۔پِیار اُہ آپݨے ممّی پاپا نُۄں وی گھٹّ نہِیں سی کردی۔اُہ آپݨے پِیار دی ایڈی وڈّی کِیمت نہِیں سی چُکا سکدی۔کِہ ممّی پاپا دے نال نال اُس لئی دیش دے درواجے وی بںدّ ہۄ جاݨ۔اُہ اِس دھمکی تۄں سہِم گئی سی۔ من ’چ آئُݨ لگِّیا کِہ جے پِیار کُربانی دا ہی ناں ہَے تاں اُہ آپݨی کُربانی دے دیویگی۔تے جِںدّا لاش بݨ کے رہیگی۔انور نیں اُس نُۄں سمجھائِیا کِہ پِیار نِکاہ دے بںدھّن تۄں کِتے اُچّا ہَے۔اسِیں ودھِییا دۄست بݨ کے وی تاں رہِ سکدے ہاں۔اُس دِن اُہ انور دی ہِکّ تے سِر دھر کے بہُت رۄئی کِہ “مَیں ہار گئی ہاں انور٬اجے دھرم دِییاں کںدھّاں بہُت اُچِّییاں نیں تے مَیں نِکّی جِہی جان..۔جے مَیں اِہ کںدھّ تۄڑی تاں میرے پاپا اِس دے تھلّے آ جاݨگے۔مَیں تیرے نال نِکاہ نہِیں پڑھوا سکدی۔جدۄں مَیں تیری ہۄ ہی نہِیں سکدی پھیر مِلݨا گِلݨاں وی کی ہۄئِیا۔اجّ تۄں آپݨے رستے اڈّ اڈّ” انور نیں اکھّاں پُۄںجھدے نیں اَینا ہی کِہا سی “جھلّی ناں ہۄوے تاں...۔ہۄر دسّ مَیں تیرے لئی کی کراں” پِںکّی نیں کِہا “اجّ تۄں بائد مَینُۄں ناں مِلی” تے اُہ آپݨے بۄلاں تے پُۄرا اُترِیا سی۔

پِںکّی نیں گھر پھۄن کر دِتّا سی کِہ انور نالۄں اُس نیں سبںدھّ تۄڑ لئے ہن۔سِمرت اُس نُۄں اُسے وِیک اَیںڈ تے یُۄنِیورسِٹی ’چۄں آکے لَے گئی سی۔پر اُس دِییاں گلّاں وِچّ اجے وی انور بارے نپھرت دا ڈںگّ سی۔پِںکّی آپݨی بھَیݨ نُۄں کہِݨا تاں چاہُںدّی سی کِہ ’انور تُہاڈے ورگا متلبی بںدّا نہِیں سی’۔جے اُس نیں کنیڈا پکّا ہۄݨ لئی ہی رِشتا جۄڑِیا ہُںدّا تاں ہۄر بتھیرِییاں کُڑِییاں سن٬اُس تے مر مِٹݨ والِییاں۔پر اُہ چُپّ ہی رہی۔کدی رۄء پَیںدی اتے اُداس ہۄ جاںدی۔بھُکھّ ناں لگّدی ناں راتاں نُۄں نِیںد پَیںدی۔انور بہُت یاد آںئُںدا٬جۄ اُس دی جان ہی کڈھّ کے لَے گِیا سی۔تے اُہ بیجان بُتّ بݨ گئی سی۔سۄچدی “مِٹّی دا کی اے ہُݨ کِتے وی تۄر دیݨ...”۔اُس نیں آپݨی مرجی مار لئی سی۔ گھر وِچّ کھُشِییاں پھیر تۄں پرت آئیِیاں سن۔اُسدے پاپا پِںکّی نال کمجۄر پَے گئے رِشتے نُۄں پھِر تۄں گںڈھّ تُپّ کرن لگّے۔کُجھّ مہِینے دی چُپّ چاپ تۄں بائد اُس دے رِستے دی گلّ اُسّلوٹّے لَیݨ لگّی۔ تے اجّ اُس تۄں بائد دی کہاݨی پِںکّی مَینُۄں اِکّۄ ساہے سُݨا دیݨا چاہُںدّی سی۔

“پھیر میرا جِیجا آپݨی ماسی مُںڈّے نال میرا رِشتا کروائُݨ لگِّیا۔اُہ گںگّانگر لاء کر رِہا سی تے کِسے وی کِیمت تے امرِیکا جاں کنیڈا آںئُݨا چاہُںدّا سی۔اُںّجھ اُنہاں کۄل راجستھان وِچّ پںجّاہ ایکڑ ذمِین سی تے آپݨی کۄٹھی سی۔گھرے دۄ کاراں کھڑِییاں سن۔پر اُہ باہرلے مُلک آئُݨ لئی جِدّ کردا سی۔بی اے تکّ اُہ چںڈِّیگڑ پڑھِیا سی۔مَۄڈرن سی۔مَیں وی کۄئی ناںہ نُکّر ناں کِیتی۔جے انور نہِیں سی مِلِیا پھیر کۄئی وی مِل جاںدا٬کی پھرک پَیںدا سی۔اُس نال گلّ پکّی ہۄ گئی۔تے مَینُۄں اِںڈِییا وِیاہ واستے لَے گئے۔بسّ وِیاہ ہۄ گِیا...”۔

مَیں اُس نُۄں کُملائی٬مُرجھائی ہۄئی نُۄں ویکھ ویکھ سۄچ رِہا ساں کِہ پھیر وِیاہ والا رںگّ اِس نُۄں کِئۄں نہِیں چڑھِیا۔مںَے اگّے اُس نُۄ کُریدݨا شُرُۄ کِیتا۔تے اُہ وی من دا بۄجھ ہلکا کرن لئی تِیار سی۔

“کی گلّ رںگّ دا پتّا نہِیں مِلِیا؟”

“رںگّ وِچّ بھںگّ ہی کہِ لوۄں”

“پھیر وی پْروان کر لِیا”

“جدۄں انور ہی نہِیں مِلِیا۔اُس نُۄں تاں٬ماں پِئۄ لئی دھۄکھا دے ہی چُکّی سی۔مَیں تاں ذِںدّگی ہی کھراب کر لئی تے پڑھائی وی وِچّے کھراب ہۄئی۔ہُݨ تاں یُۄنِیورسِٹی جاݨ نُۄں وی دِل نہِیں کردا۔کِسمت دے کھیل نیں...۔مَیں تاں اِہ رںگّ وی پْروان کر لِیا سی پر جے اُہ رںگّ وی بدرںگّ نِکّل جاوے پھیر کۄئی کی کرُۄ؟” اُس نیں لمبّا ساہ بھرِیا۔ مَیں کِہا پِںکّی مَینُۄں کھُلّ کے دسّ آکھر واپرِیا کی ہَے؟

اُہ کہِںدّی تُہانُۄں دسّݨ ہی تاں آئی ہاں۔اِکّ تُسِیں ہی ہۄ جِس نال مَیں ہر گلّ ساںجھی کر لَیںدی ہاں۔میرے گھر دے میرا یکِین ہی نہِیں کردے سۄچدے نیں کِہ مَیں انور کرکے اجِہا کردی ہاں۔مُںڈّے نُۄں جاݨکے سپاںسر نہِیں کرنا چاہُںدّی۔پر بھاء جی٬جے مَیں انور نال وِیاہ کروائُݨ دی جِدّ پھڑ ہی لَیںدی تاں مَینُۄں رۄک وی کَۄݨ سکدا سی؟مَیں کنیڈا دا کنُۄن کِتے جاݨدی نہِیں۔بالگ ہاں...۔مَیں ماپِیاں دی کھُشی لئی اِس مُںڈّے نال رہِݨ دا پُۄرا من بݨا لِیا سی۔پر جِس بںدّے لئی تُسِیں سارا کُجھّ چھڈّ چھڈا پُۄری اُمر رہِݨا ہَے اُہ پُۄرا بںدّا تاں ہۄوے ناں” مَیں ہَیران ہُںدّے نیں پُچھِّیا جِس نال تُۄں وِیاہ کروائِیا ہَے اُہ بںدّا نہِیں؟اُہ سِر مار کِہ بۄلی “نہِیں”

“اُہ اُس کۄل دۄ مہِینے رہی ساڈا پتی پتنی والا رِشتا بݨِیا ہی نہِیں۔اُہ واہ ذہان دی لا ہٹِیا پر کامیاب نہِیں ہۄ سکِیا۔ہُݨ جے مَیں کِسے ہۄر نُۄں دسّاں تاں اگلا یکِین نہِیں کردا سارے مَینُۄں ہی غلت کہِںدّے نیں...” مَیں اُس نُۄں ہۄر وِستھار نال دسّݨ لئی کِہا تاں اُہ بۄلی “گُرپْرِیت ہَے تاں بہُت چںگّا٬لمبّا لںجھّا چھے پھُٹّ اُچّا کدّ ہَے۔کپّڑے پائے ہۄئے بتھیرے جچدے نیں۔اِس سال اُس نیں لاء دی ڈِگری وی پُۄری کر لَیݨی ہَے۔اُس دی اِکّ بھَیݨ تے اِکّ چھۄٹا بھرا نیں۔ماں باپ دی نیچر وی بہُت چںگّی ہَے۔سہُرا میرا ٹھیکیدار ہَے٬ہۄر سبھ کُجھّ ٹھِیک ہَے۔پر گُرپْرِیت مرد نہِیں ہَے۔ڈاکٹر کہِںدّے ہن تِیہ پْرسَیںٹ ٹھِیک ہۄ وی سکدا ہَے تے نہِیں وی ہۄ سکدا۔جِیادا کہِںدّے ٹھِیک نہِیں ہۄ سکدا”

کُجھّ دیر چُپّ رہِݨ تۄں بائد پھیر اُہ کھُلّ کے گلّاں کرن لگّی۔“وِیاہ تۄں پہِلاں سانُۄں مِلائِیا گِیا٬اسِیں اِکٹھِّیاں رل کے وِیاہ دی شَۄپِںگّ کِیتی۔پھۄن تے وی گلّاں کردے رہے پر وِئہ والی رات تۄں ہی میرے کۄلۄں نسّݨ لگّ پِیا۔جِویں اُس نُۄں میرے تۄں ڈر لگّدا ہۄوے۔شگنا والی رات دا ہر کِسے نُۄں چاء ہُںدّا ہَے۔پر اُہ دُۄسرے کمرے وِچّ بَیٹھا ٹی وی دیکھدا رِہا۔رات دے دۄ وجّ گئے پر اُہ نہِیں آئِیا۔مَینُۄں بہُت گُسّا چڑھِیاں۔مَیں رۄء رۄء کے سَۄں گئی۔اِہ میری بہُت وڈّی بیئِجتی سی۔جدۄں اُس نیں دیکھِیا کِہ مَیں سَۄں گئی ہاں تاں آپ وی آکے دُۄسرے پاسے نُۄں مُۄںہ کرکے سَۄں گِیا۔دُۄسرے دِن تاں اُس دا بِیہیو پُۄری ترہاں بدل گِیا سی”۔ پھیر اجِہا اکسر ہی ہۄݨ لگّ پِیا۔مَیں اُس اںدّر سُتّے پئے مرد نُۄں بتھیرا بجگائُݨ دی کۄسِش کردی پر اُہ اگّۄں کھِجھدا تے گالھاں وی کڈھّدا۔مَیں اِس لڑائی تۄں تںگّ پَیݨ لگّی۔اُہ کہِںدّا مَیں سِرپھ کام دی بھُکھّی ہاں۔مَیں کہِںدّی ’مَینُۄں اسلِیئت دسّ جاں وِچّۄں کۄئی ہۄر گلّ ہَے؟مَیں پسںدّ نہِیں٬جاں کۄئی ہۄر رۄگ ہَے؟کُجھّ تاں مُۄہۄں بۄل...”۔اِکّ دِن تاں اُہ رۄء ہی پِیا تے کہِݨ لگّا “میرا اِلاج چلّ رِہا ہَے۔مَیں اَۄرت نال سبںدھّ بݨائُݨ دے یۄگ نہِیں ہاں۔ڈاکٹر کہِںدّا سی ٹھِیک ہۄ جاواںگا۔پر اجے سماں لگّیگا۔میرے من وِچّ ایہۄ ڈر ہَے...۔پہِلی رات تاں ہی مَیں اںدّر نہِیں سی آئِیا۔تیرے ساہمݨے تاں میرا مرن ہۄ جاںدا۔اُدۄں دا کدے سۄچدا ہاں گھرۄں ہَۄ دَۄڑ جاواں۔جاں کھُدکشی کر لواں۔پر ماں پِئۄں دے پِیار نیں تے تیرے پِیار نیں مَینُۄں مرن وی نہِیں دِتّا”۔اُہ بچِّیا واںگُۄں ہَۄکے لَے رِہا سی۔

مَیں اُس دا ہتھّ گھُٹِّیا تے پِیار نال کِہا ’چلّ کۄئی گلّ نی آپاں اِلاج کروا لواںگے۔تے پھیر ساڈا سارا سماں ڈاکٹراں دے چکّراں وِچّ ہی گُجر گِیا۔اُس نُۄں تاں میرے سپرش تۄں وی ڈر لگّدا سی۔کدے کمبّل لَے کے پھرش تے پَے جائِیا کرے کدے سۄپھے تے...”۔ کُجھّ دیر رُک کے اُہ پھیر بۄلی٬ “پُۄرا اِکّ مہِینا اسِیں ڈاکٹراں کۄل پھِردے رہے ڈاکٹر کہِںدّے ’نساں بیجان ہن۔کھُۄن دَۄرا ہی نہِیں کردا’۔اِسدا کارن کی سی کِسے نُۄں وی نہِیں پتا۔ناں ہی گُرپْرِیت کُجھّ دسّدا۔جد ساڈے سبںدھّ ہی کۄئی نہِیں تاں اَۄلاد نیں کِتھّۄں پَیدا ہۄݨا ہَے؟وِیاہ سبںدھّاں دے سُکھّ تۄں بِناں تاں مَیں سںتّان پَیدا وی نہِیں کر سکدی۔بچّے مَینُۄں بہُت چںگّے لگّدے نیں ایسے کرکے ہی تاں مَیں چائیِلڈ سائیِکالۄجی کردی ہاں۔پر کِس نُۄں کہاں...”

کُجھّ دیر رُک کے اُہ پھیر بۄلی٬ “آکھری دِن تاں بسّ نرک ورگے سن جدۄں میرے واپِس آئُݨ دے دِن نیڑے آئُݨ لگّے تاں اُس دی لڑائی وی ودھݨ لگّی۔ہَۄلی ہَۄلی ساڈی لڑائی بَیڈّرُۄم تۄں باہر وی آئُݨ لگّ پئی۔سسّ سۄچدی شائِد مَیں ہی ماڑی ہاں٬میرے وِچّ ہی سارے نُکس نیں۔پر اِکّ دِن مَیں آپݨے سہُرا ساہِب نُۄں ساپھ ساپھ دسّ دِتّا کِہ اُسدا پُتّ وِیاہ کروائُݨ دے کابل ہی نہِیں سی۔بسّ پھیر اِہ گلّ گُرپْرِیت تۄں بْرداشت ناں ہۄئی تے گھر وِچّ اجِیبۄ گرِیب ستھِتی بݨ گئی۔اُس تۄں بائد گُرپْرِیت کمرے وِچّ ہی پِیا رہِںدّا۔گھرۄں باہر وی ناں نِکّلدا۔میرے نال تاں اکھّ ہی ناں مِلائُںدا...” “اسِیں جے کِسے جرُۄری کمّ جاںدے وی تاں اُہ گڈّی وِچّ چُپّ ہی رہِںدّا۔سُنّ بٹّا بݨ کے ایدھر اُدھر جھاکی جاںدا۔جے مَیں ماڑا جِہا وی نال لگّ جاںدی تاں ٹُٹّ کے پَیںدا۔مَیں جاݨدی سی کِہ اُس دا کۄئی کسُۄر تاں نہِیں پر اُس نیں آپݨے ماں باپ نُۄں پہِلاں کِئۄں ناں دسِّیا کِہ اُہ وِیاہ کروائُݨ دے یۄگ نہِیں ہَے۔میری ذِںدّگی کِئۄں کھراب کِیتی؟میرا انور نال اجِہا کۄئی سبںدھّ نہِیں سی۔جے مَے چاہُںدّی تاں سبںدھّ کِتے وی بݨا٬پتنی ہۄݨ دا ڈراما وی کر سکدی سی۔پر میرے تۄں اِہ دۄہرے ماپدںڈّ نال ساری اُمر جی نہِیں ہۄݨا۔آکھر مَیں وی تاں یںگّ ہاں۔آکھری ہپھتے مَیں آپݨے ممّی ڈَیڈی کۄل مںڈّی گۄبِںدّگڑ آ گئی۔مُڑکے آئُݨ ویلے تکّ اُس نیں مَینُۄں پھۄن تکّ وی نہِیں کِیتا۔پاپا سگۄں مَینُۄں ہی بۄلدے رہے کِہ مَیں جاݨکے اُس نُۄں تںگّ کردی ہاں۔مَیں اجے وی انور نال رہِݨا چاہُںدّی ہاں۔پر بھاء جی مَینُۄں کسم لگّے جے مَیں کدی اجِہا سۄچِیا وی ہۄوے”

ایدھر آکے مَیں ممّی پاپا نُۄں ساپھ ساپھ دسّ دِتّا کِہ گُرپْرِیت آپݨا اِلاج کروا لوے تاں ہی مَیں اُس نُۄں سپَۄںسر کراںگی۔نہِیں تاں میرا رستا وکھّرا تے اُس دا وکھّرا...۔مَیں پڑھی لِکھی ہاں بالگ ہاں آپݨا جِیون کھراب نہِیں کرنا چاہُںدّی۔مَینُۄں اُسدی ذمِین کۄٹھِییاں کاراں کُجھّ وی نہِیں چاہِیدا۔پر اِکّ پُۄرا پتی تاں چاہِیدا ہَے٬جۄ میرے بچِّیاں دا باپ بݨ سکے۔جِس دے ہُںدِّیاں مَینُۄں کۄئی ادھُۄراپݨ مہِسُۄس ناں ہۄوے۔اِہدے وِچّ بھلاں کی گلت ہَے؟”

“مُڑکے سارے میرے ہی گلھ پَے گئے۔جِیجے نیں مَینُۄں کںجّری تکّ کِہا۔مَیں وی رِشتا تۄڑ لِیا تے سارا ہار شِںگّار لاہ دِتّا۔جدۄں مَیں کِسے دی پتنی ہی نہِیں بݨی۔مَیں تاں اجے وی کُیاری ہاں٬پھِر وِیاہی ہۄݨ دا ڈراماں کِئۄں کراں؟بھَیݨ بھݨۄئیِیا ہُݨ مَینُۄں بلائُںدے تکّ نہِیں۔بسّ ہُݨ کدے کدے کہِںدّے نیں کِہ اُس نُۄں ایدھر کڈھّ دے پھیر بیشکّ چھڈّ دئیِں۔اُہ وی ہُݨ اُدھرۄں ترلے بھرِییاں چِٹھِّییاں بھیجدا ہَے۔پر آپاں تاں بھاء جی نِکّی جِہی چِیج آپݨے واستے تسلّی کرکے لَیںدے ہاں٬مَیں جِیون بھر دا دُکھّ کِویں سہیڑ لواں۔اِہ تاں میری ذِںدّگی دا سوال ہَے”

“مَیں لائیِسںسّ لَے کے بھَیݨ تۄں وکھّ ہۄ جاݨا ہَے۔آپݨے پَیراں تے کھڑاںگی اتے آپݨے ہی رںگّ وِچّ رہاںگی” کہِںدِّیاں اُس نیں رَیمپ تۄں ہائیِویء وِچّ داکھل ہۄݨ لئی پُۄرے جۄر نال اَیکسِیلیٹر دبائِیا۔ہُݨ اُہ ہائی ویء دی تیذ رپھتار آواجائی دا ہِسّا بݨ گئی سی۔تے مَیں اُسدے آتموِشواس نُۄں ویکھ کے سۄچݨ لگِّیا٬ ہُݨ پِںکّی پھیل نہِیں ہۄ سکدی۔