کۄرۄنا-19 کہِر وڈّے اِتِہاسک سںکّٹاں نال ڈِکّ رِہا ہَے۔ وڈّی جںگّ ورگے۔ نِرا ڈِکّ ہی نہِیں رِہا٬ سگۄں اُنہاں تۄں وی وڈِّییاں چُݨَۄتِییاں دے چرچے چھیڑی بَیٹھا ہَے۔ سرکاراں٬ وِگِیانِییاں٬ چِںتّکاں٬ لیکھکاں٬ پتّرکاراں٬ وِشلیشکاں درمِیان بھخویں تبسرے ہۄ رہے ہن۔ سںکّٹاں دے کارناں اتے سِٹِّیاں نُۄں تۄلِیا مِݨِیا جا رِہا ہَے۔ سںکّٹ اُتّے کابُۄ پائُݨ دے ہلّ٬ دوا-دارُۄیاں دِییاں کھۄجاں ہۄ رہِییاں ہن۔ کھۄجارتھی دِن رات سِدھاںت٬ پْرتِیسِدھاںت پیش کرکے پہِلے نالۄں بِہتر تے اُچّ پدھّرے سںیّۄجن ’تے پہُںچّݨ واستے تجربے کر رہے ہن۔ وِگِیانِییاں اِس کہِر ’تے کابُۄ پائُݨ لئی دْرِڑھ سںکّلپ ہَے۔ منُکھّ نیں پہِلے سںکّٹاں نال نِپٹݨ دے راہ کڈھّے لئے سن۔ پر جے پیٹَیںٹ دوائی ناں وی لبھّی٬ تاں وی پہِلِییاں مہامارِییاں واںگ اِس نال جِئۄُݨ دے ڈھںگّ ترِیکے ذرُۄر پیش کرنگے۔

نال ہی اِتِہاسک مہامارِییاں٬ جںگّاں٬ یُدھّاں دے پُۄرو اُتّر ہالات نُۄں وی ڈُۄںگھائی نال مُڑ گھۄکھِیا٬ وِچارِیا جا رِہا ہَے۔ اُہ سںکّٹ کِہڑے ہالات وِچّ اتے کِئۄں تے کِویں پَیدا ہۄئے۔ بِہتر ذِںدّگی جِئۄُݨ واستے اِہۄ جِہِییاں منُکھّی آپھتاں دے سدِیوی ہلّ٬ وِگڑِییاں ستھِتِییاں نُۄں سۄدھݨ, سُدھارن دے سادھن بھالݨ لئی جڑھاں تک سمِیکھِیا کِیتی جا رہی ہَے۔ پر اِکّ آواذ بڑی ہی اُچّی سُر وِچّ گُۄںج رہی ہَے۔ ’ہر آلمی سںکّٹ پِچھّۄں٬ سرکاری تںتّر تے سماجِک تاݨے-باݨے پہِلاں ورگے نہِیں رہِںدّے۔‘ اِتِہاس ’تے جھاتی مارۄ۔ وڈِّییاں آلمی جںگّاں٬ مہاں آرتھِک مںدِّییاں٬ کُدرتی سُنامِییاں٬ بھُچالاں اتے آپھتاں نیں ہر دیش دِییاں وِچاردھارک دِشاواں٬ سِیاسی٬ سماجِک٬ سبھِیاچارک تے بھُۄگۄلِک سںرّچناواں وِچّ اُتھّل-پُتھّل کر دِتّی سی۔ ورلڈ وار نُۄں ہی ویکھ لوۄ۔ جرمنی وِچّ بادشاہت کھتم ہۄئی۔ اُہ 1918 وِچّ گݨراج بݨ گِیا۔ رُۄسی ذارشاہی دا بِسترا ولیٹِیا گِیا۔ اکتُۄبر اِنکلاب (1917) نال یُۄنِیئن آپھ سۄوِیئت رشِییا ہۄںد وِچّ آ گِیا۔ ایشِییا اتے اپھرِیکا وِچّ سُتںتّرتا لہِراں ذۄر پھڑ گئیِیاں۔ کَۄماںتری لِیگ آپھ نیشنذ ہۄںد وِچّ آ گئی۔ پر ورسیلذ دے کرڑے سمجھَۄتے دُۄجے وِشو یُدھّ دا کارن وی بݨے۔ سامراجواد تے پھاشِیواد دِییاں نِیہاں ہِلّ گئیِیاں۔ آذادی لہِراں اگّے ودھِییاں۔

پر اِتِہاس سِدھّی لِیہے وی نہِیں چلّدا۔ سامراج نیں نوبستِیوادی٬ اُداروادی مکھَۄٹے پا مُڑ اُہۄ چالے پھڑ لئے۔ اُہۄ ہی آشے٬ اُہۄ ہی منشے۔ پچھّمی جرمنی تے پُۄربی جرمن دۄ وڈّے شکتِیشالی بلاکاں وِچّ وںڈِّیا گِیا۔ کۄلڈ وار دا گھڑمسّ چھِڑ پِیا۔ یُۄ.اَینّ.اۄ. 1945 وِچّ ستھاپت ہۄ گئی۔ پر وڈِّییاں تاکتاں دے وِیٹۄ ادھِکار نیں سامراجی تے ساموادی ٹکّر جاری رکھّی۔ پچھڑے اوِکست دیشاں دِییاں مںڈِّییاں اُتّے آپݨے رسُۄخ جمائُݨ لئی دۄویں بلاکاں دی کھِچّۄتاݨ ودھ گئی۔ ہر دیش دِییاں ستھانک پْرگتِیشالی لہِراں وی ذۄر پھڑن لگّ پئیِیاں۔ سۄوِیئت یُۄنِیئن دا پْربھاو ہر دیش دی مذدُۄر تے کِسانی جماتاں نیں کبُۄلِیا۔ لاںگ مارچ پِچھّۄں مائُذے تُںگّ دی وِچار دھارا دا پْربھاو پھَیلݨا شُرُۄ ہۄ گِیا۔ ایشِیئن مہاںدِیپ وِچّ پِیپلذ رِپبلِک آپھ چائِنا نیں پچھڑے دیشاں واستے اِکّ رۄل ماڈل وی تے وِکاس سادھناں دی ڈھال اتے ڈھۄئی وی بݨ گِیا۔ وِیتنام ورگے چھۄٹے جِہے دیش نیں امرِیکی سامراج وِرُدھّ 20 سال یُدھّ لڑِیا۔ لۄکاں نیں ورہدے بمبّاں وِچّ مۄڈھا وہِںگِّییاں دُیارا پھرںٹّ ’تے لڑدے سُۄرمِیاں واستے پُۄرتی لائیِناں کائِم رکھِّییاں۔ امرِیکی پھَۄج نیں نپام بمبّاں دی ورتۄں وی کِیتی۔ آکھِر اُس نُۄں سَیگۄن وِچّۄں ہَیلِیکاپٹراں راہِیں بھجّݨا پِیا۔ اِہ کْرِشما لۄک شکتی دا سی۔ اُدھّر وِیئتنام اتے اُتّر کۄرِییا نیں سِدھّے ہی چِین دے ماڈل ’تے چلّدِیاں بڑی تیذی نال کِرتی تے گرِیب ورگاں واستے سِکھِّیا٬ سِہت٬ سُرکھِّیا٬ سںچّار وِچّ اِنکلابی پْرِیورتن لَے آںدے جۄ آلم بھر دے مِہنتکش گرِیب ورگاں دے راہ دسیرے بݨ گئے۔ ساموادی لال سِتارا دمکݨ لگّ پِیا۔ جنتک سیواواں وِچّ بِہتری اتے بھلائی وِچّ اۄڑکاں دا وادھا ہۄئِیا۔ سامراجی مہاں شکتی دی بگل وِچّ ہی چھۄٹا جِہا کِئۄُبا سماجوادی لِیہاں ’تے چلّ پِیا۔ اُہنے سِہت٬ سِکھِّیا اتے پَۄشٹِک کھُراک مُہئیِیا کرنی مَۄلِک ادھِکار بݨا دیش نُۄں اُنتی دے راہ پائِیا۔ چھائُݨِییاں نُۄں مَیڈِیکل اتے سِکھِّیا کیںدراں وِچّ بدل دِتّا۔ کَۄماںتری پدھّر تے آرمامَیںٹ دی تھاں ’تے مَیڈِیکل ڈِپلۄمیسی راہِیں سُرکھِّئت تے سِہتمںدّ دیش بݨ گِیا۔ اجّ اُس کۄل پْرتی ہذار دے 8 ڈاکٹر ہن۔ دُنِییاں وِچّ سبھ تۄں اُپّر۔ بھارت کۄل پُۄرا اِکّ وی نہِیں (0.8)۔ اجّ کرۄنا کہِر دَۄران اُہ پِیڑت مُلکاں نُۄں ڈاکٹری ساذۄ سامان سمیت املے دے سہائِتا دیݨ دے اَیلان کر رِہا ہَے جدۄں کِہ سامراجی شکتی یُۄ.اَیسّ. کھُد ہی اِس اگّے بیوسّ پْرتِیت ہۄ رِہا ہَے۔

پہِلی جںگّ بائد رُۄس وِچّ ذارشاہی دی تھاں ’تے لَینِن دی اگوائی وِچّ سماجوادی یُگ آرمبھّ ہۄئِیا۔ اِس وِچّ ’ہر کۄلۄں اُس دی یۄگتا انُسار٬ ہر اِکّ نُۄں اُس دی دیݨ انُسار‘ ’تے امل شُرُۄ ہۄئِیا۔ اِسدی اگلی اوستھا سی سامواد جِتھّے ’ہر اِکّ کۄلۄں اُس دی سمرتھّا انُسار٬ ہر اِکّ نُۄں اُس دی لۄڑ انُسار‘ لاگُۄ ہۄݨا سی۔ پر لِیڈرشِپّ کۄلۄں سماجوادی تںتّر مذبُۄت ناں ہۄئِیا تے سۄوِیئت یُۄنِیئن ڈھہِ ڈھیری ہۄ گِیا۔ پِچھّۄں پُۄتِنشاہی دے 20 سالے راج وِچّ سماجوادی سکِیماں بِناں کمّ ناں چلِّیا۔ اُس نیں کارپۄریٹاں ’تے شِکںجّا کسِّیا اتے وِدِّئک پْربںدھّ٬ سِہت سیواواں٬ لۄک وسیبے تے کھیتی مسلِیاں لئی کَۄمی ترجِیہ یۄجناواں ارمبھّ دِتِّییاں۔ بُڈھیپا پَینشناں تے سِہت سہُۄلتاں وِچّ وڈّے وادھے کر دِتّے٬ جِس کرکے اُسدی راج شکتی کائِم ہَے۔ کۄرۄنا کہِر رُۄس وِچّ بہُتی مار نہِیں مار سکِیا۔

اجّ اِتھّے بھارت وِچّ لاکڈائۄُن٬ کرپھِئۄُ٬ کمّ بںدّ۔ دِہاڑِیدار کامِیاں دے پِیپے کھالی۔ اںدّرِیں ڈکّی وِلکدی کاما شکتی۔ کۄرۄنا کہِر دے بدّلاں ہیٹھ لاکڈائۄُن پِیڑت 40-50 کرۄڑ سادھن وِہُۄݨے سِرجݨہارِیاں دِییاں سِسکِییاں مہِسُۄسِییاں جا سکدِییاں ہن۔ اُنہاں اُتّے کِیامت دے بدّل چھائے ہۄئے نیں۔ افرا-تفری ودھی ہۄئی ہَے۔ کِرتی بھُکھّ دے مارے پِتّری سُۄبِیاں ولّ اُٹھّ تُرے٬ لاںگ مارچاں دے رُۄپ وِچّ۔ مر وی رہے ہن۔ دھکّے وی کھا رہے ہن۔ دیش دی چاݨکِیا نِیتی لۄکاں دا ڈھِڈّ نہِیں بھر سکی۔ نِرۄل گلّاں دے کڑاہ٬ گُتاوے ہر دُۄجے دِن پرۄسے جا رہے ہن۔ ’سبھ کا ساتھ٬ سبھ کا وِکاس‘, ’وۄکل اِںڈِییا٬ لۄکل اِںڈِییا٬ گلۄبل اِںڈِییا‘ پِںگّل رُۄپی جُملِیاں دا یُگ رہِنمائۄ بِیت چُکِّیا ہَے۔ کۄرۄنا دا مُکابلا کرن لئی اہِم سماجِک مہِکمِیاں دا کَۄمِیکرن کرنا بڑا ذرُۄری ہَے۔ کۄرۄنا اگّے سامراج ہار گِیا ہَے٬ کَۄمی سٹیٹاں کِہڑے باگاں دِییاں مُۄلِییاں نیں۔ لۄک-بیچَینی٬ بدئمنی ودھکے تُۄپھان بݨ جاݨا ہَے۔ لابھ بنام کِرت دی لُٹّ دی اِکّ پھَیسلاکُنّ ٹکّر بݨ رہی ہَے۔ لۄڑ ہَے ہُݨ سارکاری کامِیاں٬ دِہاڑِیداراں تے اسںگّٹھِت کِرت نُۄں ارتھ سُرکھِّیا دیݨ دی۔ ہُݨ تاں کُجھ اِماندار نِیتِییاں لاگُۄ کرن دی گھڑی ہَے۔

اُدۄں ہی کۄرۄنا گرجِیا! مَیں دھَۄلراں تے جھَۄمپڑِییاں نُۄں اِکّۄ اکھّ ویکھدا آں۔ امِیرۄ٬ پُۄںجِیپتِیئۄ! مَیں سمُچّے سںسّار نُۄں سمبّۄدھِت ہاں۔ مَیں اِکّ اِنکلابی وائِرل ہاں۔ ویکھۄ میرے ناں تۄں ہی دُنِییاں کمبّدی ہَے۔ میرا مُکابلا اَیٹمی شکتی وی نہِیں کر سکدی۔ کھٹمل اِکّ چھۄٹا جِہا جِیو ہُںدّا ہَے۔ اُہدا مُکابلا شیر٬ چِیتے٬ بگیلے وی نہِیں کر سکدے۔ مَیں تاں اُہتۄں وی چھۄٹا٬ برِیک جِہا وِشاݨُۄ ہاں۔ میری چھُۄیا-چھُۄت اِنی سُۄخم اتے تیذ ہُںدّی ہَے کِہ پتا ہی نہِیں لگّدا کدۄں٬ کِتھّۄں تے کِس ترہاں جہاذاں وِچّ٬ بِذنَیسّ تے اِکانۄمی کلاساں راہِیں سفر کر وکھّ وکھّ دیشاں وِچّ جا پْرگٹ ہۄئِیاں۔ مَیں پَیدل نہِیں تُردا۔ پِچھلِییاں ایڈذ (اَیچّ آئی وی), سپَینِش پھلُۄ٬ اۄبۄلا آدِ ورگِییاں مہامارِییاں نیں سرکاراں٬ ڈاکٹراں٬ وِگِیانکاں نُۄں چکّراں وِچّ پا دِتّا ہَے۔ ہُݨ وی ہر دیش واسی نُۄں میرے نال جُۄجھݨا پَے رِہا ہَے تے اگّے تۄں بچکے میرے نال جِئۄُݨا سِکھّݨا پَیݨا ہَے۔

کِہڑے سرکاری مہِکمے میرے نال سپھلتا سہِت ڈٹے ہن؟ گھۄکھوِیں٬ پڑچۄلوِیں نِگاہ مارِیاں سپشٹ دِسݨ لگّ پَیںدا۔ جنتک سِہت٬ سِکھِّیا٬ سںچّار٬ سُرکھِّیا اتے وںڈّتںتّر ہی مۄہری ہۄ کے میرے نال دۄ ہتھّ ہۄئے نیں۔ نِجّی ادارے٬ پْرائیِویٹ ہسپتالاں دے کارکُنّ پُۄچھاں دبا کے ایکاںتواساں وِچّ جا دُبکے۔ گھر گھر٬ گلی گلی٬ مُہلّے مُہلّے٬ پِںڈّ پِںڈّ٬ کسبا کسبا جُۄجھݨ نال مُنافا کۄئی نہِیں سی ہۄݨا۔ نفے نُکسان دے شترںجّی کھِڈاری کاہنُۄں ٹِکدے نیں۔ رݨ تتّے وِچّ تاں سماج سیوی سُۄرمے ہی ڈٹدے نیں۔ منّݨا پئیگا کِہ جنتک ہسپتالاں دے ڈاکٹر٬ نرساں٬ پَیرا مَیڈِیکل املا جِس ترہاں دے وی ساذۄسامان٬ ماڑے-چںگّے٬ ادھُۄرے-ادھۄراݨے نال لَیس سی٬ بہادراں واںگ لڑِئَے٬ اتے لڑ رہے ہن۔ بِمار ہۄئے٬ اِکاںتواس رہے۔ ٹھِیک ہۄ کے پھِر پھرںٹّ ’تے آ ڈٹے۔ بیباک پھکّر شائِر اُستاد دمن سہی پھرمائُںدا ہَے: ’واہگے نال اٹاری دی نہِیں ٹکّر٬ ناں ہی گِیتا نال کُران دی اے٬ نہِیں کُفر اِسلام دا کۄئی جھگڑا٬ ساری گلّ اِہ نفے نُکسان دی اے’۔ ساپھ ٹکّر کارپۄریٹ بنام کِرت دی ہَے۔ لہُۄ پِیݨِییاں جۄکاں بنام مِہنتکشاں دی۔

اِہ وِچار کۄئی شۄشا٬ گپَۄڑ٬ چھُرلی جاں کھمبھّاں دی ڈار ناں سمجھِئۄ! وِیرنۄ! اِہ تاں اِکّ دُۄر دْرِشٹ سںکّلن ہَے۔ گُلدستے وِچّۄں اُگمِیا ہَے۔ اَیویں اِکّ بھاوُک ہئُکا نہِیں۔ بھُلِّیئے ناں٬ یہُۄدِییاں واںگ ہُݨ وی سانُۄں آپݨِییاں پُشتاں نُۄں اُچیری سِکھِّیا دے کے دیش ہوالے کرنا پَیݨا ہَے۔ مارُۄتھلاں وِچّ دھکّے سُٹِّیاں نیں سُۄجھ٬ سۄچ٬ سِرڑ نال ریگِستان وِچّ نخلِستان پَیدا کر وڈِّییاں شکتِییاں دے ہاݨ دے بݨ آپݨے سوَیمان نال جِئۄُݨا سِکھِّیا ہَے۔ اِس سچّ نُۄں پچھاݨ کے لۄک پکھّی دیشاں دِییاں سرکاراں سِہت٬ سِکھِّیا٬ سںچّار٬ وںڈّ ورگے بُنِیادی تںتّراں دا کَۄمِیکرن کر دِتّا ہَے۔ یُۄ.کے., امرِیکا٬ یُۄرۄپ دِییاں کئی سرکاراں نیں سٹیٹ کںٹّرۄل لاگُۄ کر رہِییاں ہن۔ پھۄرڈ ورگی کمپّنی نُۄں وَیںٹِیلیٹر بݨائُݨ لا دِتّا ہَے۔ ہُݨ ڈائِلَیکٹِیکل تے ڈائِگنل دا سوال نہِیں۔ چۄݨ ہَے٬ ’بربرواد جاں سامواد’۔ مہان چِںتّک اِنہاں جنتک سیواواں دے کَۄمِیکرن ’تے بڑی دیر تۄں ذۄر دِںدّے آ رہے ہن٬ تجربے سفل وی ہۄئے ہن٬ اُہ تاں ہُݨ ڈبلِیُۄ.اَیچّ.اۄ. ’تے ذۄر پائُںدے ہن کِہ اِہناں ذرُۄری مانوی سیواواں دی اِکّ دھارا وِشو پدھّر ’تے تۄرنی چاہِیدی ہَے۔ آلم بھر وِچّ سںسّارِیکرن٬ سںسّکارتا ذرُۄری لۄڑ بݨدی جا رہی ہَے! اِہۄ جِہِییاں پْرستھِتِییاں آئُݨ والے سمِیاں وِچّ درپیش ہُںدِّییاں رہِݨِییاں نیں۔ جِویں کِہا جا رِہا ہَے کِہ اگلی مہاماری اَیمیذن دے جںگّلاں وِچّۄں آویگی۔ جۄ کِیامت بݨ سکدی ہَے۔ پر اِدّاں دا آدرشک سُجھاء ہالی شائِد کَۄمی ہدّاں ٹپّ ناں سکے۔

کۄرۄنا پھِر یاد کرائُںدا ہَے: ویکھۄ! میرے کہِر ساہمݨے اَیٹمی جںگّ تے واتاورݨ سںکّٹ دی کۄئی گلّ نہِیں کردا۔ مَیں پھِر اُنہاں تۄں اُپّر ہۄئِیا ناں۔ مَیں تاں سرکاراں نُۄں تُرںتّ تِکھّے تے دلیر پھَیسلے لَیݨ دا مَۄکا دِتّا ہَے۔ چلںتّ کۄرۄنا سںکّٹی پْرِذم وِچّ ویکھݨ والِیاں ماہراں نُۄں وِشو کلِیاݨ ارتھ پْربںدھّن وِچّ ہی دِسّدا ہَے۔ لۄکل آتم بل٬ آتم وِشواس٬ سںکّٹی مںتّر ہن۔ چۄݨ اسِیں٬ تُسِیں اساں سبھ نیں مِلکے کرنی ہَے۔ نِتّرکے چۄݨ بربرواد (وہِشی٬ اسبھِّئک تَۄر ترِیکے) اتے سامواد وِچّۄں کرنی پَیݨی ہَے۔ نسلواد تے پھِرکُۄپُݨے دا جھکھّڑ اُتھّے جھُلّدا ہَے جِتھّے بیئِنساپھی ہۄوے۔ سبھ کُجھ بِہترِین پْردان کرن لئی سٹیٹ نِیںتّرݨ ودھائُݨے پَیݨے ہن۔ اِس مرہلے ’تے کَۄمی سرکاراں نُۄں پھَۄجاں واںگ سِہت٬ سِکھِّیا٬ سںچّار٬ کِرت وِبھاگاں دے مذدُۄراں تے مُلاذماں دے ویتن سٹیٹ کںٹّرۄل ہیٹھ وڈِّییاں یۄجنابںدِّییاں کرنِییاں پَیݨگِییاں۔ اِنہاں پْرتی اُداسِینتا گھاتک سِدھّ ہۄویگی۔ کارپۄریٹی نِجِّیکرن نُۄں اِنہاں کھیتراں وِچّۄں ہارِیا گردانکے کھارج کرنا پویگا۔

وِگِیان٬ مَیڈِیکل تے سِہت سِکھِّیا مُڈھلِییاں شْریݨِییاں تۄں آرمبھّ ہۄ جاݨی چاہِیدی ہَے۔ اِہۄ جِہِییاں مہامارِییاں دا گِیان٬ ساودھانِییاں٬ رکھِّیاواں٬ اِلاج تے دوائیِیاں دی جاݨکاری ہر ناگرِک نُۄں آم تَۄر اُتّے پر سِہت پیشے والِیاں نُۄں وِشیش تَۄر اُتّے دیݨی چاہِیدا ہَے۔ جِویں کِہ اِمِئۄُن سِسٹم کی ہُںدّا ہَے؟ اِسدی سُرکھِّیا کِویں کرنی ہَے؟ کِہڑے بھۄجن کھاݨے چاہِیدے ہن٬ آدِ اِتیادِ۔ سِکھِّیا٬ سِہت تے سُرکھِّیا مہِکمے دے املے دے ویتن٬ چھُٹِّییاں٬ سہُۄلتاں٬ ترکِّییاں٬ بِیمے٬ رُتبے آدِ ستِکاریۄگ ہۄݨے چاہِیدے ہن۔ نال ہی کِرت کانُۄن ہر کھیتر وِچّ بڑی سختی نال لاگُۄ ہۄݨے چاہِیدے ہن۔ چۄݨ کِرت پکھّی ماڈل دی کرنی ہَے جاں پُۄںجِیپتی کارپۄریٹی دی۔ ذرا سمجھۄ! ’پُۄںجی مری ہۄئی کِرت ہُںدّی ہَے٬ جۄ لہُۄ پِیݨے بھُۄت واںگ جِئُںدی وی کِرت دا کھُۄن چُۄس کے ہی ہَے٬ اتے اُنّی ہی ودھیرے جِئُںدی ہَے٬ جِنّا ودھیرے کِرت دا لہُۄ چُۄسدی ہَے۔‘ لابھ بنام کِرت کلِیاݨ وِچّۄں اِکّ دی پھَیسلاکُنّ چۄݨ کرۄ۔ ذِںدّگی دا پْرواہ نہِیں رُکݨا۔ پُۄںجِیپتِیئۄ! جے کھُد جِئۄُݨا ہَے تاں دُۄجِیاں نُۄں جِئۄُݨ جۄگے رہِݨ دِئۄ۔ اِس لئی سرکاراں نُۄں بیباک٬ دھڑلّیدار نِرنے لَیݨے پَیݨگے۔ اِنہاں مہِکمِیاں وِچّ کَۄماںتری نِردیشاں انُسار دیش دے بجٹاں وِچّ گھٹّ تۄں گھٹّ کَۄمی جِیڈِیپی دا 6 پْرتِیشت نِویش کرنا پَیݨا ہَے۔ جے اِس دشا وِچّ سبھ کَۄمی سرکاراں پُۄری سُہِردتا٬ دْرِڑھتا نال تُر پئیِیاں تاں لۄکائی آلمی کۄہڑ گُربت٬ کُپۄشن٬ نابرابری٬ بیرُذگاری دے سںکّٹاں وِچّۄں نِکل سکیگی۔ پھِر کۄرۄنا-19 ورگے کہِراں دا سپھل ٹاکرا ہۄ سکیگا۔ کۄرۄنا پاتر دے شبد گُݨگُݨائُںدا ہَے: “مَیں راہاں ’تے نہِیں تُردا٬ مَیں تُردا ہاں تاں راہ بݨدے٬ جُگاں تۄں کاپھلے آئُںدے اِسے سچّ دے گواہ بݨدے٬ اِہ تپدی ریت دسّدی ہَے کِہ رستا ہَے میرا اِہ سڑدے پَیر٬ سڑدے دِل میرے سچّ دے گواہ بݨدے۔”