کدے کدے اُداسی من وِچّ خلبلی پَیدا کردی ہَے۔ چِتّ وِیاکُل ہۄ اُٹھّدا ہَے اتے اِس وِیاکُلتا وِچّ سِرف ہۄٹھاں ’تے پسری چُپّ ہی ساتھ دِںدّی ہَے۔ اِس چُپّ وِچّۄں اُداسی دا اِکّ نغما٬ اںتّرِیو وِچّ پھَیل کے میرے سمُچّ نُۄں آپݨی لپیٹ وِچّ لَے لَیںدا ہَے۔ اِہ میری اُداسی میری ہی نہِیں٬ اِہ تاں چَۄگِردے دی اُداسی ہَے٬ ساڈے سارِیاں دی اُداسی ہَے٬ جِس وِچّ اسِیں جِئۄُںدے اتے اِس وِچّۄں ہی جِیون پَیڑاں نُۄں سِرجدے ہاں۔

اُداسی سِرف جاتی جاں نِجّ تکّ سِیمت کِیتی جاوے تاں اِہ بںدّے نُۄں کھا جاںدی ہَے٬ پر جد اِہی اُداسی سمُۄہِکتا وِچّۄں پَیدا ہُںدّی ہَے تاں اِس وِچّۄں رۄہ وی اُپجدا ہَے۔ اِس وِچّۄں رُۄہ دی اوگِّیا اتے آذادی وی اُپجدی ہَے۔ اِس وِچّ ہنیر وی ہَے٬ پر اِس وِچّۄں چانݨ دی کاتر وی تُہاڈے ہِسّے آئُںدی ہَے۔

اُداسی نُۄں کدے کھُلّہِییاں اکھّاں نال دیکھدے ہاں اتے کدے بںدّ دِیدِیاں وِچّۄں وی دیکھ سکدے ہاں۔ کدے سُݨدے اتے کدے اݨسُݨی وی کردے ہاں۔ کدے اِس اُداسی نُۄں اُلتھائُݨ دی کۄشِش کردے ہاں٬ پر کدے اسِیں اُداسی وِچّ خُد ہی اُلتھائے جاںدے ہاں۔ اِہ اُداسی کدے ساڈے شبداں وِچّ سِمّدی ہَے اتے کدے ارتھاں دی لۄء بݨ کے ورکِیاں نُۄں چانݨ نال بھردی ہَے۔ کدے اِہ من-مستک ’تے چلچِتّر بݨدی ہَے اتے کدے کِسے پھریم وِچّ جڑی ساڈی مانسِک کںدھّ ’تے جڑی جاںدی ہَے۔

اُداسی نُۄں مُخاتب ہۄݨ لئی جِگرا چاہِیدا ہَے۔ ذِںدّادِلی دی لۄڑ ہُںدّی ہَے کِئُںںکِہ اُداسی تُہانُۄں بہُت کُجھ کہِݨا چاہُںدّی ہَے٬ پر تُسِیں اُداسی وِچّۄں ہی نوِییاں سِکھراں دی بُلںدّی بݨنا چاہُںدّے ہۄ۔ اِس بُلںدّگی لئی ذرُۄری ہُںدّا ہَے کِہ اُداس پلاں نُۄں ہُلاس پلاں وِچّ تبدِیل کرن دی جُگت جاݨِیئے۔ ہتاش پہِر نُۄں ہساس وکت دی تشبِیہ دیئیِئے۔ من-مارُۄ خِیالاں دی جُۄہ وِچّ جِئۄُݨ-جۄگے خاب دھرِیئے۔

آپݨی اُداسی نُۄں ہِکّ وِچّ لُکۄ کے٬ کِسے دی اُداس رُتّ نُۄں بہار وِچّ بدلݨ دی سۄجھی آ جاوے تاں ذِںدّگی دی سارتھِکتا نُۄں ساہاں دے نام لائِیا جا سکدا ہَے۔ اُداسی دا گِیت لِکھݨ لئی ذرُۄری ہَے کِہ کھِلّرے والاں والے ہتھّ اڈِّیں نِکّے جِہے بالک دِییاں اکھّاں وِچلی تراسدی نُۄں سمجھ سکِیئے۔ اُس دے مر رہے بچپن ونِّیں نِیجھ نال دیکھݨا تاں پتا لگّیگا کِہ اُداسی دا گِیت کِنّا غہِرا اتے اِس نُۄں گائُݨا کِنّا کٹھِن ہَے۔

اُداسی دے گِیت نُۄں سمجھݨ لئی ذرُۄری ہَے کِہ لِیراں چُگ رہے بچّے دی مانسِکتا نُۄں پڑھنا جۄ ساف سُتھری وردی وِچّ سکُۄلے جا رہے بچِّیاں نُۄں دیکھ کے من-مسۄس کے رہِ جاںدا ہَے کِہ اُس دے ہِسّے دے پُۄرنے اُس تۄں ہی کِئۄں رُسّ گئے؟ اُداسی دی گِیتکاری لئی اتِ ذرُۄری ہَے کِہ سِر ’تے پرنا ولیٹے٬ وٹّ ’تے بَیٹھے اُس کِسان دی منۄدشا نُۄں چیتِیاں وِچّ لِیائُݨا جِس دی فسل ستھّر بݨ کے اُس دے بھوِکھّی سُفنِیاں نُۄں دھُیاںکھ گئی ہۄوے۔ اِنہاں سُفنِیاں دے سیک وِچّ اُس دے پرِوار اتے بچِّیاں دا بہُت کُجھ راخ ہۄ گِیا جِس نیں چَۄگِردے دی مہِک بݨنا سی۔

سچّ تاں اِہ ہَے کِہ؛

اُداسی

رِشتِیاں نُۄں گھیردی

تاں

سکِیرِییاں سُںگّڑ جاںدِییاں۔

اُداسی

لہُۄ وِچّ رچدی

تاں آپݨے ہتھّ ہی

تُہاڈی کبر دی کھُدائی کردے۔

اُداسی

مِتّر-مۄہ وِچّ گھُلدی

تاں

سُکھن-سُنیہے کھامۄش ہۄ جاںدے۔

اُداسی

ہۄٹھاں ’تے جمّ جاوے

تاں

بۄل سہِم جاںدے۔

اُداسی

شبداں ’چۄں سِمّݨ لگّ پوے

تاں

ورکِیاں ’تے گھرالاں وگدِییاں۔

اُداسی

کدماں وِچّ اُگّ آوے

تاں

سفر سۄگی ہۄ جاںدا۔

اُداسی

شَۄک نُۄں گلچھّ لوے

تاں

پلّے ’چ رہِ جاںدی مجبُۄری۔

اُداسی

تاںگھ وِچّ پنپݨ لگّے

تاں

تمنّاواں

تڑفݨ لگّدِییاں۔

اُداسی

آس نُۄں بییاس کردی

تاں

اُمِیداں دے چِراگ

ہٹکۄرے بھردے۔

اُداسی

گلوکّڑی ’چ پناہ لوے

تاں

نِگھّ

برف ہۄ جاںدا۔

اُداس تکّݨی ’چ

اکسر ہی

جھائُلِیاں دی

چِتّرکاری ہی ہُںدّی۔

اُداس

درِیا

بریتِیاں دی بستی ہُںدّے۔

پھِذا

اُداس ہُںدّی

تاں

پَۄݨ دی گھِگّی بجھّدی۔

رات

اُداس ہۄ جاوے

تاں

دھرتی ’تے مسِّیا پسردی۔

سُۄرج

اُداس ہۄوے

تاں

سمُچّی کائِنات گْرہِݨی جاںدی۔

اُداسی

دراں ’تے دستک دیوے

تاں

گھر چُپّ ہۄ جاںدا۔

اُداس

دِناں وِچّ

دِن وی

رات ورگا ہی ہُںدّا۔

اُداس

رات وِچّ

پُنِّیاں وی

مسۄسی جاںدی۔

اُداس دِلاں نُۄں

ہمدرد تاں مِل جاںدے

پر

ہمسفر نہِیں مِلدے۔

اُداسی ’چ

ذِںدّگی رُیاںسی جاںدی

سۄ

ذِںدّگی ’چ

مُسکراہٹ وںڈّدے رہۄ۔

اُداسی

اُداسِینتا نہِیں ہُںدّی

سگۄں

اُدّمشِیلتا دا الہام ہُںدّی۔

اُداسی

سدا سراپ نہِیں ہُںدّی

سگۄں

اِہی تاں وردان ہُںدّی۔

اُداس مَۄسم

درئسل

بِرخ-بںدّگی دا اِمتِہان ہُںدّا۔

اُداس رُتّ وِچّ

اکسر ہی

لۄک

اُداسِییاں ’تے نِکلدے۔

من دی اُداسی

جد

سۄچ دے سفر ’تے نِکلدی

تاں

تہِرِیک سِرجی جاںدی۔

اُداس رُتّ ’چ

پُںگّردِییاں کرُۄمبلاں

پتّجھڑاں دے وِہڑے

بہار دا سںدّیش ہُںدِّییاں۔

اُداسی تۄں

’اُداسی‘ تِیک دی یاترا

سِرف

کرمیۄگی کردے۔

اُداسی دَۄران

وجد ’چ آئی رباب

باݨی دا الہام ہُںدّا۔

اُداسی دے آلم ’چ

ہاکم نُۄں وںگّارِیا

تے

ربّ نُۄں اُلاہما دِتّا جا سکدا۔

اُداسی

ہمیشاں سفر ’تے

کدے

باہرۄں اںدّر نُۄں

تے کدے

اںدّرۄں باہر نُۄں تُردی۔

اںدّر وسدی اُداسی

جد

چِہرے ’تے نذر ناں آوے

تاں

سماں

شرمشار ہۄ جاںدا۔

اُداسی

پَیگمبّر وی بݨائُںدی

تے پِیر وی۔

پھکّر وی ہُںدّی

تے پھکِیر وی۔

خُد نال پِیار

تے خُد تۄں دِلگِیر وی۔

کدے تِڑکدی آس

تے کدے بنّہائے دھِیر وی۔

کدے اِکلّ دی ہامی

تے کدے اُمراں دی سِیر وی۔

کدے سِر دا تاذ

تے کدے پرنے دی لِیر وی۔

اُداسی دا رںگّ اُس بِرخ دے پِںڈّے ’تے اُگھّڑویں رُۄپ وِچّ ذرُۄر دیکھݨا جِہڑا پتّہِیݨ ہۄئِیا وی٬ برفباری نُۄں جِیردا اتے آپݨی اںدّرلی اگّ نُۄں بالی رکھّݨ لئی ہڈّاں نُۄں وی بالݨ تۄں گُریذ نہِیں کردا۔ اُداسی تاں امبّر نُۄں آپݨے کلاوے وِچّ لَے ہی لَیںدی ہَے٬ جدۄں سُۄرج دی اکھّ وِچّ تِیلہا پَے جاوے٬ دِن نُۄں آپݨی ارتھی ڈھۄݨ لئی مجبُۄر ہۄݨا پَے جاوے جاں چانݨ-لۄچا٬ کال-کۄٹھڑی وِچّ دم تۄڑ رہی ہۄوے۔ اُداسی اںتّرِیو وِچّ بہُت ڈُۄںگھی اُتر جاںدی ہَے٬ جدۄں آپݨِیاں دی تکّݨی تُہاڈے من وِچّ بھوِکھّی کہِر دا خَۄپھ پَیدا کردی ہَے۔ اُس ڈر کارن بںدّا ساہست-ہِیݨ ہۄ کے مَۄت-مںگّݨ دی نَۄبت تِیک پہُںچّ جاںدا ہَے۔ اُداسی دی رُتّ ہر بِرخ ’تے آپݨا آلہݨا پائُݨا لۄچدی ہَے٬ پر اِہ بِرخ دا سِرڑ کِہ اُہ اُداس رُتّ وِچّ کُملا جاݨ دی بجائے اِس اُداسی نُۄں خُشگوار پلاں وِچّ بدل دِںدّا ہَے۔

اُداسی جِیون دا اںگّ ہَے۔ جِیون وِچّۄں اِس نُۄں منفی نہِیں کِیتا جا سکدا کِئُںکِہ جِیون کدے وی اِکسار نہِیں ہُںدّا٬ پر اسِیں اُداسی دے گہِرے درِیا نُۄں تر کے ہُسِین پلاں نُۄں ہاسل بݨا سکدے ہاں۔ اُداس وکت دی کُکھّ وِچّ وی اݨمُلّے رتن ہن٬ پر اِنہاں دی نِشاندیہی کرن لئی ذرُۄری ہُںدّا ہَے خُد نُۄں اُداسی دے ڈُۄںگھے پاݨِییاں وِچّ ہںگھّالݨا اتے پھِر ہی کُجھ ہاسل ہۄ سکدا ہَے۔

اُداسی وِچّ مُسکرائُݨ دے ہُنر دی پْراپتی لئی ذرُۄری ہُںدّا ہَے کِہ جِیون وِچلِییاں نِرمُۄل جاپدِییاں خُشِییاں نُۄں ماݨدے رہِیئے۔

اُداس بِرخ تے اُداس راہی جدۄں اِکّ دُۄجے دے گلھ لگّ کے رۄںدے ہن تاں پتا نہِیں لگّدا کِہ کَۄݨ کِس نُۄں ہَۄسلا دے رِہا ہَے کِئُںکِہ کۄئی وی نہِیں دسّݨا چاہُںدّا کِہ اُہ اُداس کِئۄں ہَے؟ درئسل٬ مۄہوںتّی گلوکّڑی وِچّ اُداس وکت دا خِیال ہی نہِیں رہِںدّا۔

دِل دی اُداسی نُۄں دُۄر کرن لئی اِکّ اجِہے پِیارے دی ذرُۄرت ہُںدّی ہَے جِس نُۄں اُداسی دے کارن دسّے بگَیر٬ اُس دے مۄڈھے ’تے سِر رکھّ کے دِل دا بۄجھ ہلکا کر سکِیئے۔

کُجھ لۄک اِنی پرداداری نال مُسکرائُںدے ہن کِہ اُنہاں دِییاں اکھّاں وِچّ اُتری اُداسی کدے نذر نہِیں آئُںدی۔ کُجھ تاں اِنی مُہارت نال آپݨِیاں نال گلّاں کردے نیں کِہ اُنہاں دے بۄلاں وِچّ جذب ہۄئی اُداسی نُۄں سُݨِیا ہی نہِیں جا سکدا٬ پر اُداسی تاں اُداسی ہَے٬ اِس نیں تاں جگّ-ذاہر ہۄݨا ہی ہۄئِیا٬ کدے سُچیت اتے کدے اچیت۔

اُداسی

کدے بیوجہا نہِیں ہُںدّی

اِہ

ادِکھّ چِیس

اسہِ سدما

اکہِ درد

تے اشبد پِیڑا دا

چُپّ گِیت ہُںدّی ہَے۔

چھتّ ’تے

بچِّیاں دے دُڑںگّے مایُۄس ہۄ جاݨ

تاں

پتںگّ چڑھائُݨ والے وڈّے ہۄ جاںدے

اتے

جد وِہڑے دی چھپّڑی ’چ

مِیںہ دا پاݨی

تے کاگذ دی بیڑی

اُداس ہۄ جاوے

تاں سمجھۄ کِہ

لۄک سِیاݨے ہۄ گئے نیں۔

اکھّاں دی اُداسی تۄں

مُسکراہٹ تِیک دے سفر نُۄں

من دا لِباس بݨائُݨ والے

اُداس رُتّ دا گِیت ہُںدّے نیں۔

اکاش اُداس ہۄ

جدۄں گہِرا ہُںدّا

تاں

اُداسی

بارش دا رُۄپ دھار

دھرت نُۄں بھِئُںدی۔

سجّݨا!

اُداسی دی وجہا

کۄئی نہِیں پُچھّدا۔

یارا!

خُش رِہا کر

مِتّر-پِیارے

ہال-چال پُچھّدے رہِݨگے۔

اُداس رُتّ

سدا اُداس ہی نہِیں ہُںدّی

کدے کدائیِں

اُہ کُجھ مِل جاںدا

جِس دی آس نہِیں ہُںدّی۔

جِیون-اُداسِییاں

ورکِیاں ’تے پھَیل

ذِںدّگی دی کِتاب ہُںدِّییاں

اِس نُۄں پڑھدے رہِیئے

تاں

ہساس دِییاں رِشماں اُگّدِییاں۔

اُداس رُتّ ’چ

ٹاہݨِییاں پتّ-ہِیݨ

تے پھُلّ-پتِّییاں کِر گئیِیاں

آلہݨا

بے-آباد ہۄ گِیا

تاں

جڑاں بۄلِییاں

’اُداس ناں ہۄ

اسِیں

ہر اُداس رُتّ دی کُکھّ ’چ

بہار دِییاں کلماں لائُںدے رہِݨا۔‘

اُجّڑے آلہݨے دے

تِیلہِیاں دی اُداسی ’چ

دُۄر تُر گئی

بۄٹاں دی چہِکݨی

پرِںدِّیاں دی گُٹکݨی

تے چۄہل-چاء نُۄں دیکھ

بِرخ نیں

آلہݨے نُۄں کِہا

’فِکر ناں کر

پرِںدّے ذرُۄر پرتݨگے۔‘

سبھ تۄں اہِم ہُںدّا ہَے کِہ اُداسی دے سفر نُۄں سدا جاری رکھّۄ۔ اِس دی نِرںتّرتا ہی جِیون دا مُۄل مںتّر ہَے۔ اِس دے جاپ وِچّۄں ہی اسِیں پھِر اُس اُداسی ’تے خُد نُۄں تۄردے ہاں جِس دی اِچھّا خُد نُۄں خُد اتے خُدا دے دِیدارے کروائُںدی ہَے۔