مرہُۄم راشٹپتی اے.پی.جے ابدُلّ کلام دا کہِݨا سی کِہ بذُرگ پرِواراں دِییاں انمۄل لائِبریرِییاں ہُںدّے ہن۔ اُنہاں دی مَۄت لائِبریری دا تباہ ہۄݨا ہُںدّا ہَے۔ شْری کلام دے اِس کتھن بارے جیکر سںوّیدنشِیلتا٬ ڈُںگھّائی اتے تہمّل نال وِچار کِیتا جاوے تاں اُنہاں دا اِہ کتھن نَۄجوان پِیڑھی لئی اِکّ لائیِٹ ہائۄُس واںگ ہَے۔ ہر بذُرگ پِیڑھی کۄل ذِںدّگی جِئۄُݨ دے گُراں٬ تجربِیاں٬ انُبھواں دا اِکّ انمۄل کھذانا ہُںدّا ہَے۔ اُنہاں کۄل آپݨی ذِںدّگی دے ہںڈھّائے دُکھّاں-سُکھّاں٬ جھلِّییاں تکلِیفاں اتے ویکھے ماڑے وکتاں دا انُبھو٬ اہِساس اتے تجربا ہُںدّا ہَے۔ دُشوارِییاں اتے مجبُۄرِییاں وِچّ ہَۄسلا رکھّݨ دا سُنیہا ہُںدّا ہَے۔ اُنہاں کۄل سمسِّیاواں نال نجِٹھّݨ دے سبک اتے نسِیہت ہُںدّی ہَے۔ اُنہاں دے ذِںدّگی دے اِہ کَۄڑے-مِٹھّے انُبھو٬ تجربے اتے اہِساس اُنہاں دی ذِںدّگی رُۄپی لائِبریری دِییاں انمۄل پُستکاں ہُںدِّییاں ہن٬ جۄ آئُݨ والِییاں پِیڑھِییاں لئی راہ دسیرِییاں بݨدِییاں ہن۔ پِچھلے لمبّے سمیں تۄں اِہ گلّ اِکّ کہاوت وجۄں سُݨی جاںدی ہَے کِہ جِنہاں گھراں وِچّ بذُرگ ہُںدّے ہن٬ اُنہاں گھراں وِچّ سمسِّیاواں بہُتا سماں نہِیں ٹھہِردِییاں کِئُںکِہ بذُرگ اُنہاں سمسِّیاواں دا ہلّ آپݨی سِیاݨپ نال چھیتی ہی لبھّ لَیںدے ہن۔ پاکِستان دے پْرسِدھّ وِدوان ڈاکٹر جاوید اِکبال دا کہِݨا ہَے کِہ جِنہاں گھراں وِچّ بذُرگ نہِیں ہُںدّے٬ اُہ گھر ملاہ وِہُۄݨی کِشتی واںگ ہُںدّے ہن پر جِنہاں گھراں وِچّ بذُرگاں دے ہُںدّے ہۄئے وی اُنہاں دی اَۄلاد ولّۄں اُنہاں دی کدر نہِیں کِیتی جاںدی٬ اُہ گھر سدا ہی سمسِّیاواں نال گھِرے رہِںدّے ہن۔ کِسے پرِوار وِچّ بذُرگ دی مَۄت تۄں بائد اُسدے پُتّراں نُۄں پگڑی دیݨ دا متلب اُس تۄں بائد اُنہاں دا بذُرگ ہۄݨا ہُںدّا ہَے۔

کیول ماں-باپ٬ دادا-دادی٬ تائے-چاچے اتے تائیِیاں-چاچِییاں ہی بذُرگ نہِیں ہُںدّے سگۄں بڑے بھرا-بھرجائیِیاں وی بذُرگ ہی ہُںدّے ہن۔ بذُرگاں نُۄں پرِواراں دے پُل وی کِہا جاںدا ہَے کِئُںکِہ اُنہاں دے جِئۄُںدے رہِݨ تک سارے اِکّ دُۄجے نال جُڑے رہِںدّے ہن۔ سارے رِشتیداراں دا آئُݨا-جاݨا بݨِیا رہِںدّا ہَے۔ بذُرگاں دے اکھّاں مِیٹدِیاں ہی سارِیاں دے رستے وکھّرے-وکھّرے ہۄ جاںدے ہن۔ اِکّ بذُرگ نیں آپݨے پُتّر دا رِشتا امِیر پرِوار دی کُڑی نُۄں چھڈّکے گرِیب پرِوار دی کُڑی نال کِیتا۔ پرِوار دے دُۄجے مَیمبراں نیں اُس بذُرگ نُۄں سوال کِیتا٬ “لالا جی٬ تُسِیں امِیر پرِوار دی کُڑی دا رِشتا چھڈّکے گرِیب پرِوار وِچّ آپݨے مُںڈّے دا رِشتا کِئۄں کِیتا؟” اُس بذُرگ ولّۄں دِتّا گِیا جواب بہُت ہی سُۄجھ-بُۄجھ والا سی۔ اُسنے کِہا٬ “گرِیبی مِہنت کرکے امِیری وِچّ بدلی جا سکدی ہَے پر مُۄرکھتا اکل مںدّی وِچّ نہِیں بدلی جا سکدی۔”

نوِیں پِیڑھی نُۄں اِنہاں بذُرگ لائِبریرِییاں دی کدر کرنی چاہِیدی ہَے۔ اِنہاں دے انُبھواں٬ تجربِیاں اتے اِہساساں نُۄں آپݨی ذِںدّگی دے سبک بݨائُݨا چاہِیدا ہَے۔ پر اجّ دے جُگّ وِچّ نوِیں پِیڑھی نِجّتا٬ سوارتھ٬ ہئُمَیں٬ بھَۄتِکواد٬ اکْرِتگھݨتا اسہِݨشِیلتا٬ بیسمجھی اتے تِیاگ وِہُۄݨتا دا شِکار ہُںدّی جا رہی ہَے۔ جِس اَۄلاد نُۄں اُنہاں نیں پال پۄس کے٬ پڑھاکے رۄٹی-رۄذی جۄگا کِیتا ہُںدّا ہَے٬ جِنہاں تۄں اُنہاں نیں آپݨے بُڈھاپے دی ڈںگّۄری ہۄݨ دی اُمِید رکھّی ہُںدّی ہَے٬ اُہ اَۄلاد آپݨے بذُرگاں نُۄں بۄجھ سمجھݨ لگّ پَیںدی ہَے۔ بذُرگ آپݨی اَۄلھاد دے وتِیرے تۄں تںگّ آکے مَۄت اُڈِیکݨ لگّ پَیںدے ہن۔ اُنہاں نُۄں آپݨی ذِںدّگی بۄجھ اتے نرک لگّݨ لگّ پَیںدی ہَے۔ اُہ سماج دے لۄکاں اتے رِشتیداراں لئی ترس دے پاتر بݨکے رہِ جاںدے ہن۔ اُنہاں نُۄں اِکلّتا دا سںتّاپ بھۄگݨا پَے جاںدا ہَے۔ اَۄلاد دے اِہۄ جِہے اکْرِتگھݨ وتِیرے کارن اِہ بذُرگ رُۄپی لائِبریرِییاں گھراں دے سٹۄراں٬ بِردھ آشرماں وِچّ پہُںچّ رہِییاں ہن۔ اِکّ بذُرگ نیں آپݨی مَۄت تۄں بائد آپݨے داہ-سںسّکار اتے کِرِیا کرم دا کھرچ بِردھ آشرم وِچّ جمہاں کروا دِتّا کِئُںکِہ اُس نُۄں ناں کۄئی دیکھݨ آئُںدا سی اتے ناں ہی مِلݨ۔ جدۄں تۄں ساڈے پرِواراں وِچّ اِنہاں بذُرگ رُۄپی لائِبریرِییاں دی بیئدبی ہۄݨی شُرُۄ ہۄئی ہَے٬ اُدۄں تۄں ادالتاں وِچّ تلاک٬ آپسی جھگڑِیاں دے مُکدّمے ودھدے جا رہے ہن۔ پرِوار ٹُٹّدے جا رہے ہن۔ نشِیاں اتے کھُدکُشِییاں دا سِلسِلا ودھدا جا رِہا ہَے۔ نوِیں پِیڑھی وِچّ تلخی٬ بدلے٬ گُسّے٬ ہئُمَیں دی بھاونا ودھ رہی ہَے کِئُںکِہ اِہ نوِیں پِیڑھی بذُرگاں دی نسِیہت اتے سِکھِّیا دے سبک تۄں وِہُۄݨی ہُںدّی جا رہی ہَے۔

* * * * *