اِہ گلّ کۄئی ’اُنّی سَۄ بنّویں‘ دے کِسے مہِینے دی ہَے۔ شائِد دِوالی والے مہِینے دی۔ بڑی مامُۄلی گلّ۔ اِہۄ جِہِییاں گلّاں اُدۄں مامُۄلی ہی سن۔ مَیں کِسے ہۄر دا سِر کھاݨا چھڈّ دِتّا سی۔ لۄکاں نیں میرے کۄل کھلۄݨا ہی چھڈّ دِتّا سی۔ بسّ اِکّ بِیوی بچی سی۔ بھاجی٬ مَیں اُدۄں اَینا بُڑ-بُڑ وی نہِیں کردا سی٬ جِنّا ہُݨ کردا ہاں۔ پر لۄک اُدۄں میرے تۄں ذِیادا دُکھی سن۔ دھَۄلھ-دھفا وی کر دِںدّے سن تے تْرہِںدّے وی سن۔ پر ہُݨ لۄک وی میرے واںگ سِیاݨے ہۄ گئے ہن٬ کُجھ نہِیں کہِںدّے۔ بسّ ہسّ چھڈّدے ہن۔ ٹھںڈھّا جُۄس پِیائُںدے ہن۔ بڑی تسلّی نال میری گلّ سُݨدے ہن٬ جِویں میرا کۄئی وی مسلا٬ اُنہاں دا آپݨا ہۄوے۔ اُہناں دا٬ سُدھا آپݨا۔ جِویں مَیں کۄئی پِیر ہۄواں۔ نِرا ربّ دا بںدّا۔ میرے دِتّے نمبّراں ’تے تاں لۄکاں لاٹرِییاں پائُݨِییاں شُرُۄ کر دِتِّییاں ہن۔ مَینُۄں تاں کئی درویش وی سدّدے ہن۔ پر مَینُۄں درویش کہائُݨا چںگّا نہِیں لگدا۔ بںدّے نُۄں بںدّا ہی رہِݨا چاہِیدا ہَے۔

مَیں گھرے پھۄن کِیتا٬ “اجّ مَیں دۄ تِنّ گھںٹّے لیٹ آئُݨا ہَے٬ اۄور ٹائیِم ہَے۔ میرا کھاݨا ناں بݨائی۔"

“سُݨۄ٬ مَیں تاں رۄٹی پکا لئی ہَے۔ تُسِیں پہِلاں نہِیں دسِّیا۔” میری بِیوی نیں پکائے پھُلکِیاں دا پھِکر ذاہر کِیتا۔

“نالے تُسِیں تے آپݨی دُیائی پَیکسل وی گھرے بھُلّ گئے ہۄ۔ ڈاکٹر نیں تُہانُۄں تِنّاں مہِینِیاں باد کمّ ’تے جاݨ دی اِجاذت اۄور ٹائیِم لئی نہِیں دِتّی۔”

“اِکّ دِن دُیائی ناں کھادھی تاں مر تے نہِیں چلِّیا٬ اِہ اۄور ٹائیِم کِہڑا رۄذ رۄذ مِلݨا ہَے۔”

“آہۄ٬ کری جائۄ بُڑبُڑ آپݨے آپ نال تے کری چلّۄ سِر کھپائی جِہڑا وی مِلدا۔” بِیوی کھِجھی بَیٹھی سی٬ “جے ادھّی رات نُۄں میرا سِر کھادھا پھیر دیکھِئۄ۔”

“اَیداں کر٬ اِنہاں پکائے پھُلکِیاں نُۄں چںگّی ترہاں ولیٹ ولُۄٹ کے رکھّدے٬ سویرے کمّ آ جاݨگے۔” مَیں سِیاݨپ تۄں کمّ لِیا۔

“اُہ ربّ دِیا بںدِّیا٬ تُۄں کِئۄں میری جان کھادھی آ۔ دیکھ٬ آپݨے چھۄٹے چھۄٹے بچّے آ۔ سِر تیرا کمّ نہِیں کردا۔ کملا رملا لۄکاں تۄں وی گلّاں سُݨدا تے میرا وی لہُۄ پِیتا تُۄں۔”

اِہ تاں اَیویں ماردی آ٬ وَیسے مَیں تُہانُۄں پہِلاں ہی دسّ دِیاں٬ مَیں سِیاݨا بہُت ہاں پر اِس گلّ نُۄں منّدا کۄئی نہِیں٬ میرے سِوائے۔ میری بِیوی وی لۄکاں دی چُکّ وِچّ آ گئی آ۔ ورنا مَینُۄں چھڈّکے کِئۄں جاںدی؟ مَیں تُہانُۄں تاں دسّداں کِہ پِچھّۄں رَۄلھا ناں پوے۔ پھَیسلا تُسِیں کرنا ہَے۔ جنانِییاں دی متّ دا تُہانُۄں پتا ہی ہَے اَیویں پاݨی نُۄں بُکّاں وِچّ ہی پائی جاݨگِییاں۔ بںدّا پُچھّے٬ بِیبا٬ ربّ نیں گلاس کِئۄں بݨائے ہن٬ جے تُسِیں بُکّاں نال ہی سارنا ہَے؟ بُکّاں تھاݨی تاں ادھّا پاݨی اُںجھ ہی کِر جاںدا ہَے۔ اَیویں اڈِّییاں رگڑی جاݨگِییاں۔

“سُݨۄ٬ گھںٹّا کُ پہِلاں اِںڈِییا تۄں پھۄن آئِیا سی٬ میری بھُۄیا دا۔ کہِںدّے اجّ دِوالی ہَے٬ اسِیں سۄچِیا ودھائی ہی دے دئیِئے۔ نالے پُچھّدے سی دوائی دا کۄئی اسر ہۄئِیا؟ بڑا پہُںچِّیا ہۄئِیا ہَے گُگّا۔ پر تُسِیں تاں کھاںدے ہی لںگّے ڈںگّ ہۄ۔"

“اچھّا٬ اجّ دِوالی ہَے؟ مَیں وی کہاں٬ میرے بگَیر ہۄر کۄئی ٹھہِرِیا کاہتے نہِیں۔ تاںہی مَینُۄں پُچھِّیا اۄور ٹائیِم لئی۔” مَیں ہَیرانی نال کِہا۔

“ہۄر کی! تے تُسِیں وی بس ...”

“چلّ اِدّاں تاں چںگّا ہی ہَے۔ دِوالی چںگّا شگن ہُںدّی ہَے۔ وَیسے آپاں دِوالی کْرِسمِس دِییاں چھُٹِّییاں وِچّ مناواںگے۔ اِکّ دِن دِوالی٬ اِکّ دِن وِساکھی٬ اِکّ دِن ہۄلی تے ہَۄلی ہَۄلی چھُٹِّییاں بِتاواںگے۔ اَیںتکی کاہلی نہِیں کرنی۔ اَیویں دۄ دِناں باد بِمار ہۄ جائیِدا۔”

بِیوی نیں ہسّکے پھۄن رکھّ دِتّا۔

مَیں پھۄن رکھّکے دِوالی بارے سۄچݨ لگّا۔ دِوالی دا سبںدھّ لچھّمی نال وی ہَے تے اُہ مَیں گھۄٹی جاںدا ہاں دِنۄں دِن٬ اِس سال دے اکھِیر تکّ پںجّ لکھّ دی اَیپھ. ڈی. جرُۄر کرائُݨی ہَے ستّ سالاں دی۔ ستّاں سالاں وِچّ دُگݨے یانِ دس لکھّ۔ دس لکھّ دا وِیاج ای نی ماݨ۔ ڈھِبّری کۄنے والے پلاٹ وِچّ تھلّے دُکاناں پائۄُںگا تے اُتّے کمرے۔ بلّے بلّے ہۄ جائۄُ بسّ۔ ہُشِیار نُۄں تاں مَیں اُتھّے پَیر وی نہِیں پائُݨ دیݨا۔ اُہدے نال تاں مرنے پرنے دی ساںجھ وی مُکّ گئی سمجھۄ۔ ہُشِیار نُۄں تاں کِیڑے پَیݨگے٬ کِیڑے۔ کر لئے جۄ کرنا۔ بچُّۄ٬ گلّ تاں نِبّڑُۄ بھائیِچارے وِچّ ہی۔ اِتھّے سالے پْردیساں وِچّ کَۄݨ پُچھّدا۔ پِںڈّ جاکے کرائۄُں کھںڈّپاٹھ۔ جدۄں کھۄلہی ناں پںڈّ٬ پھیر پتا لگُّۄ ارُۄڑ سِںگھّ شَیء کی ہَے ...

“چلّ اُئے ارُۄڑِیا٬ بریک کھتم ہۄ گئی۔ کۄک جِہا آپݨے ٹیبل تے آکے ہی پِیوِیں۔” ہَینری نیں جِویں میرے دِوالی دے پٹاکے کھۄہ لئے ہۄݨ۔

“ہاں بئی مِلِیئن ڈالر مَین٬ چلّݨا نہِیں گھر نُۄں ... اجّ دِوالی آ۔” کۄلۄں لںگھّدِیاں مۄڈھے تے لٹکائے بَیگ نُۄں دُۄجے مۄڈھے ’تے کردِیاں پِیٹر بۄلِیا۔

“نہِیں پِیٹر وِیر٬ تَینُۄں تے پتا میرے پںگِّیاں دا۔ میرا سردا نہِیں۔” پْردُمّن تۄں بݨے پِیٹر نیں مُسکرا کے میرے ولّ دیکھِیا۔ مَینُۄں لگّا جِویں مَیں نںگّا کھلۄتا ہۄواں۔ مَینُۄں اِںجھ لگّا٬ جِویں مَینُۄں ٹھںڈھّ وی لگّݨ لگّ پئی ہۄوے۔ پِیٹر نیں میرے ولۄں مُۄںہ پھیرکے دُۄجے پاسے کر لِیا۔ پھیر اُہ تِنّۄں جݨے گلّاں کردے کردے ہسّ پئے۔ اُنہاں کی گلّ کِیتی؟ اُہ کِئۄں ہسّے؟ اِس گلّ نیں میرے دِماگ دِییاں ناڑاں نُۄں جکڑ لِیا۔ مَیں مۄٹی جِہی گالہ کڈھّی۔ پر مَینُۄں آپ ہی اُہ گالہ نہِیں سُݨی۔ کڈھّی کِہنُۄں مَینُۄں اِہ وی نہِیں پتا سی۔

مَیں سکرِئۄُ کسّݨے شُرُۄ کر دِتّے۔ اچانک مَینُۄں لگّا جِویں مَیں بہُت تھکّ گِیا ہاں۔ گھڑی دیکھی٬ اجے تاں وِیہ مِںٹّ وی نہِیں گُذرے سن۔ سارے پلاںٹ وِچّ گِݨتی دے دس کُ ہی ورکر سن۔ پںجّابی تاں مَیں اِکّلا ہی سی۔ میرا دھِیان کمّ ولۄں اُکھّڑ گِیا۔ سِمّی اِس وکت کی کردی ہۄویگی۔ میرے سامہݨے تاں کنّاں نُۄں ہتھّ لائُںدی ہَے کِہ ہُݨ نہِیں کدے ہُشِیار نُۄں پھۄن کریگی۔ پر اَۄرت جات دا کی بھرۄسا۔ بھرۄسا تاں اجّکل کِسے دا وی نہِیں رہِ گِیا۔ ناں اَۄرت٬ ناں مرد٬ ناں کۄئی بیلی تے ناں دُشمݨ۔ بسّ ساری دُنِییاں متلب نال بجھّی ہۄئی آ۔ ٹَیلِیپھۄن دی گھںٹّی نیں میری بِرتی بھںگّ کر دِتّی۔ ہَینری دُۄر سی٬ مَیں پھۄن چُکِّیا۔

“ہَیلۄ٬ ڈِیلکس وِںڈّۄ۔”

“لگّدِیا وِںڈّۄ دِیا٬ مَیں چھِںدّا بۄلداں٬ تُۄں اِتھّے کی کرداں٬ باہر تاں اَینا ڈِیلکس مَۄسم آ٬ اُتّۄں دِوالی۔ مَیں گھرے پھۄن کِیتا سی۔ سِمّی کہِںدّی سی٬ جی اُہ تے کمّ تے ہن۔” چھِںدّے نیں جِویں ’سِمّی‘ کہِݨ تے جۄر دِتّا ہۄوے تے ’جی‘ تے وی۔ اُہنے پتا نہِیں کِس لہِجے وِچّ کِہا پر مَینُۄں اگّ لگّ گئی۔

“ناں تَینُۄں کِنّی وار کِہا٬ میرے گھرے پھۄن ناں کرِیا کر۔”

“ناں مَینُۄں تاں تُۄں کدے نہِیں کِہا٬ کِسے ہۄر نُۄں کِہا ہۄݨا۔” چھِںدّا اُچّی اُچّی ہسّݨ لگّ پِیا۔ اُسدے ہاسے نیں میرا مُۄڈ ہۄر کھراب کر دِتّا۔

“اَیویں ناں گُسّا کرِیا کر بہُتا۔ تَینُۄں بںدّا کُبںدّا پرکھݨا نہِیں آئُںدا۔ مَینُۄں پتا تیرے نال بہُت جِیادتی ہۄئی ہَے۔ پر اُہدے وِچّ تیرا آپݨا وی تے کسُۄر ہَے؟ گُسّا تُۄں ہر اِکّ تے کڈھّی جانا۔ سِمّی تاں میرِییاں بھَیݨاں واںگ ہَے۔ اُہ تاں ہمیشا کہِںدّی ہَے کِہ تیرا کھِیال رکھِّیا کراں۔” چھِںدّے نیں گلّ لمکائُںدِیاں کِہا۔

ہَینری اجے وی دُۄر ہی سی۔ مَیں پھۄن نال چِمبّڑِیا رِہا٬ “ناں سِمّی میرا کھِیال رکھّݨ لئی تَینُۄں کِئۄں کہیگی؟” مَیں جِویں کِسے گلّ دی تہِ وِچّ جاݨا چاہُںدّا ہۄواں۔

“مَیں اُہدا دِئُر ہاں۔ مَینُۄں نہِیں کہیگی اُہ؟ نالے سارے دِئُر اِکّۄ جِہے نہِیں ہُںدّے۔ اُہ چھڈّ ارُۄڑِیا٬ یبھّلا٬ تیرے تے تاں ترس آئُںدا ہَے۔ پِیری پھکِیری دی وی کۄئی ہدّ ہُںدّی ہَے۔ شُدائیِیاں واںگ نہِیں رہِیدا۔ مرد٬ بݨ مرد۔ چںگّا پھیر جِیںدا وسدا رہِ٬ ... پھیر سئی کدے۔” تے چھِںدّے نیں پھۄن رکھّ دِتّا۔ میرے ہتھّ وِچّ پھڑِیا پھۄن لمبّی ہُۄںگ دیݨ لگّ پِیا۔ مَیں پھۄن رکھّکے پھیر ورک سٹیشن ولّ آ گِیا۔

کی سِمّی سچّمُچّ ہی بدل گئی ہَے؟ اِہدِییاں کی لۄڑاں سن؟ کی میرے آکھے لگّکے اُہنے جۄ گلتی کِیتی سی٬ اُہ گلتی اُسدی جرُۄرت بݨ گئی؟ ڈھٹھّے کھُۄہ وِچّ پوے سبھ کُجھ٬ جد اِتھّے رہِݨا ہی نہِیں۔ بسّ اِکّ واری گھراں دِییاں کِیمتاں کُجھّ چکّ ہۄ جاݨ, بسّ کَینیڈا والا میلا کھتم۔ جِنّی ناہتی٬ اُنّا پُنّ۔ میرا سبھ تۄں وڈّا نُکّس ہی اِہۄ ہَے کِہ مَیں لۄکاں دِییاں گلّاں وِچّ آ جاںدا ہاں۔ پہِلاں باپُۄ دے آکھے لگّکے گھر پٹِّیا تے ہُݨ اِہ ... کی لۄڑ سی مَینُۄں سِر پھسائُݨ دی؟”

“دیکھ٬ پھَیکٹرِییاں پھُۄکٹرِییاں وِچّ کُجھّ نہِیں پِیا۔ جے تے بݨائُݨے آں چار پَیسے٬ تاں گھر کھرِید لَے۔ دِنۄں دِن کِیمتاں اُتّے جا رہِییاں ہن۔ سال باد دیکھِیں٬ جے کِیمتاں دُۄݨِییاں ناں ہۄ گئیِیاں تاں۔”

’ہُۄں ... ہۄ گئیِیاں دُۄݨِییاں۔ آپݨی کمِشن وٹّکے اگلا راہے پِیا۔ ہُݨ تاردا رہُ پُتّ کِشتاں۔ کِیمتاں تاں پَۄݨِییاں وی نہِیں رہِییاں۔ ناں کِیمتاں چڑھن تے ناں میری جان چھُٹّے۔ اِکّ تاں اِہ سَیکںڈّ مارگیج نیں لہُۄ پِیتا ہۄئِیا۔ جِنّا مرذی کمّ کری جائۄ۔ سبھ کُجھ ڈکار ہۄئی جاںدا۔ اَیتکِیں تاں مارگیج ہۄلڈ کرکے ہی اَیپھ. ڈی. بݨُۄ۔ وَیسے کمّ کار تۄں مَیں نہِیں ڈردا پر جِہڑی کڑھی ہُشِیار نیں گھۄلی آ٬ اِہنے مَینُۄں ککھّۄں ہَۄلے کر دِتّا۔ اِذّت وی سالی کۄئی چِیذ ہُںدّی آ۔‘

ہتھّ دھۄںدِیاں مَیں سۄچِیا٬ اچھّا تے اجّ دِوالی آ … کاہدی دِوالی ... دِوالی تاں رہِگی اِںڈِییا۔ دِوالی تاں آپ جگائُݨی پَیںدی آ۔ اِہنے آپے تے نہِیں جگمگائُݨ لگّ پَیݨا۔ کِنّا کھُش سی مَیں٬ جدۄں رپھِئۄُجی سٹیٹس مِلِیا سی۔ سۄچِیا سی٬ پکّا ہۄواںگا۔ جے ناں وی ہۄئِیا تاں چار پَیسے تاں پلّے ہۄݨگے۔ ہُݨ سۄچدا ہاں٬ جے میرا کیس رِیجَیکٹ ہۄ گِیا ہُںدّا تاں کِنّا چںگّا ہُںدّا۔ تِنّاں سالاں وِچّ ہی مَیں کاپھی کُجھّ بچا لِیا سی۔

کَینیڈا آئُݨ تۄں باد٬ کَینیڈا آئُݨ تۄں پہِلاں تے اِتھّے رہِںدِّیاں مَیں کئی بُتّاں نُۄں مِلِیا ہاں۔ کئی اپہُںچّ بُتّاں دی پُۄجا کرن لئی مَیں اگّے ودھِیا ہاں۔ بڑے ہی ہُسِین بُتّ سن۔ بِلکُل ربّ ورگے٬ کِسے بیہدّ کھُۄبسُۄرت کُڑی ورگے۔ ماواں ورگے٬ باپ ورگے۔ کئیِیاں بُتّاں نُۄں ربّ نیں آپ بݨائِیا سی۔ کئیِیاں نُۄں دِماگ دِتّا سی رُڑھ جاݨے ربّ نیں۔ کئیِیاں نُۄں کئی کُجھ دیکے وی مںگّتے رہِݨ دی اسِیس دِتّی سی۔ سراپ نہِیں٬ بلکِہ اسِیس۔ سراپ تاں اُہ ہُںدّا ہَے جِس تۄں آدمی دُکھّی ہۄوے۔ ربّ نیں اِہ تاں ذرُۄر کِہا ہۄویگا٬ ’ہے بھلیماݨس بُتّۄ ... مَیں تُہانُۄں سۄہݨا تاں بݨا دِتّا ہَے٬ پر تُسِیں آپݨی سپھائی آپ کرنی ہَے۔ میرے کۄل اِنا ٹائیِم نہِیں ہَے۔ اِنہاں بُتّاں نیں ربّ دی گلّ نہِیں سُݨی٬ میری کی سُݨنگے؟ اِنہاں چںگّے لگدے بُتّاں دے مَیں جِئۄں جِئۄں نیڑے گِیا٬ اپھسۄس نال پاݨی پاݨی ہۄ گِیا۔ واپس مُڑنا چاہِیا ... پر واپس مُڑکے کِتھّے جاوۄگے؟ کِسے ہۄر بُتّ دی تلاش وِچّ ...

پکّے ہۄکے مَیں پِںڈّ گِیا سی۔ آپݨے مکّے دے لۄکاں وِچّ ... ہُشِیار سِںگھّ دِلّی آئِیا۔ میرے گلھ وِچ سِہرے پاکے سُیاگت کِیتا گِیا جِویں مَیں مائۄُںٹ اَیورَیسٹ تۄں اُتّرِیا ہۄواں۔ مَینُۄں اُدۄں کی پتا سی٬ اِکّ دِن اِہدے کرکے میرے ہتھّکڑی وی لگّیگی۔ سِمّی نال وِیاہ ہۄ گِیا۔ مَیں کھُش ساں۔ میرے ماں-باپ کھُش سن۔ پںدّراں سال چھۄٹی سِمّی وی کھُش سی۔ لگّدی تاں سی پر پتا نہِیں٬ شائِد آپݨے ماں-باپ دی کھُشی وِچّ ہی کھُش ہۄوے۔ سِمّی دے ماپے ساڈے سارِیاں تۄں وارے وارے جاںدے سن۔

تُرن تۄں پہِلاں میرے ہِسّے دِییاں چابِییاں میرے باپ نیں میری جھۄلی پا دِتِّییاں۔ چابِییاں دا بھار نہِیں سی٬ اِہ تاں پھُلّ سن۔ اِنہاں وِچّۄں سُگںدھّ آ رہی سی۔ اِہ سُگںدھّ سِرپھ میرے وتن دی سی٬ میری مِٹّی دی۔ پر اُدۄں مَینُۄں کی پتا سی اِہ پھُلّ سجّرے نہِیں سن۔ اِہ تاں لۄہے دِییاں چابِییاں سن٬ جِنہاں نال اِنہاں چابی دیݨ والے دِماگاں نیں کئی جںدّرے کھۄلہݨے سن۔ مَیں اُہ چابِییاں دا گُچھّا ہُشِیار نُۄں پھڑا دِتّا۔ اجّ مَیں ہُݨ سۄچدا ہاں٬ ہُشِیار نُۄں میرا جِںدّرا آپ نہِیں کھۄلہݨا چاہِیدا سی۔ ہُݨ جد وی ہُشِیار دِییاں اکھّاں بارے سۄچدا ہاں تاں لگدا ہَے کِہ جے مَیں چابِییاں ناں وی دیںدا تاں وی اِہنے کھِڑکی درواذے تۄڑ ہی دیݨے سن۔ اُہ تاں شُرُۄ تۄں ہی اتھّرا ہَے۔ ماں دا چھِںدّا۔ ... چلۄ٬ چںگّا ہی ہۄئِیا اِہنے میرِییاں چابِییاں نال ہی درواذا کھۄلہِیا۔ گھڑی پل آرام کِیتا۔ جد آپݨا گھر بݨ گِیا تاں میری چابی مَینُۄں واپس کر دِتّی۔

دسّ وجّ چُکّے سن۔ کارڈ پںچّ کرکے مَیں کار سٹارٹ کِیتی۔ اِںجݨ وِچّۄں کۄئی اجِیب جِہی اواذ آ رہی سی۔ اِس کار نیں وی کِسے دِن کھڑھ جاݨا ہَے۔ مَینُۄں چِںتّا ہۄئی۔ بس پرسِنِّیئے دۄ چار مہِینے کڈھّ دے۔ اَیویں ناں بیوپھائی کرِیں تُۄں وی۔ پرسِنّی تُردی تُردی پہِلاں گھُٹّی وٹّی جِہی رہِںدّی ہَے٬ پھیر دۄ کُ کِلۄمِیٹر تُرکے اِہدا سرِیر کھُلّہدا۔ پھیر نہِیں اِہ کِسے نُۄں لاگے لگّݨ دیںدی۔ کدے کدے تاں بریک دے آکھے وی نہِیں لگدی۔ اِسدا اِکّ پھائِدا اِہ وی ہَے اِہدے ہُںدِّیاں گَیس سٹیشن نہِیں ڈھُۄںڈݨا پَیںدا۔ گَیس سٹیشن ویکھکے تاں اِہ آپ ہی اُدھّر نُۄں تُر پَیںدی ہَے٬ جِویں ورہِیاں دی پِیاسی ہۄوے۔ پِیاس تاں کۄئی وی ہۄوے٬ میری پْرسِنّی ورگی ہی ہۄݨی چاہِیدی ہَے۔ جِویں میری پِیاس میری مِٹّی ہَے۔ پںجّاب دی مِٹّی ... پْرݨام ...۔

گھر پہُںچِّیا تاں سِمّی میرا اِںتذار کر رہی سی۔ اُسنے اگّے ودھکے میرا بَیگ پھڑِیا۔ ٹَیلِیوِیئن چلّ رِہا سی۔ نِیاݨیں دۄویں سُتّے پئے سن۔ شاںت واتاورݨ وِچ میرے دِل وِچ کاہلی جِہی پئی٬ اِک کھۄہ جِہی رُۄہ کھۄرن والی٬ جِویں میرے ویُۄد دی لۄڑ اُس تںدّ نال جُڑی ہۄئی ہۄوے۔ جِویں تِڑکے رِشتِیاں دی گرامر نیں کۄئی میرے لئی اُداس گِیت لِکھݨا ہۄوے۔ جۄ سِرپھ میرا ہۄوے۔ مَیں اُس گِیت وِچّۄں بلدی اگّ دا سیک اپݨا کے آپݨی ہۄںد نُۄں کۄئی آکار دیݨا چاہُںدّا ہاں۔ مَیں وی ہاں۔ میری تاں سِرپھ اِہۄ تلاش ہَے۔ اجّ سِمّی نُۄں پُچھّدا ہاں۔ سچّ سچّ دسّ۔ تَینُۄں میری سۄںہ لگّے ...

’کی دسّاں؟ ...’

’تَینُۄں پتا ہی ہَے ...’ میرا رۄݨا نِکّل گِیا۔

’تُسِیں تاں اَیویں کملے ہۄ گئے ہۄ۔ جۄ ہۄ گِیا٬ سۄ ہۄ گِیا ... مِٹّی پائۄ۔ ... رۄذ دِہاڑی اِکّۄ گلّ ... نالے آپ دُکھی ہُںدّے ہۄ تے نال مَینُۄں دُکھی کردے ہۄ۔‘

“تُسِیں نہا لَیݨا سی۔” سِمّی تَۄلِییا لَیکے درواذے وِچ کھڑھی سی۔ مَیں بھُچّکا جِہا رہِ گِیا۔ مَینُۄں کھُشی وی ہۄئی۔ اجّ اجے تکّ مَیں کُجھ وی نہِیں سی پُچھِّیا۔

“چلّ اِک وار دسّدے٬ مُڑکے نہِیں پُچھّدا۔ دسِّیں رِیݨ رِیݨ گلّ ... مَیں تَینُۄں کُجھ نہِیں کہِںدّا۔” مَیں پھیر اُہۄ راگ الاپ لِیا۔

سِمّی نیں میرِییاں اکھّاں وِچ اکھّاں پاکے میرے متھّے نُۄں چُمِّیا تے اُہدے مُۄںہ تے اتھّرُۄیاں نیں جھڑی لا دِتّی۔

“جا٬ مُۄںہ دھۄ کے آ۔” مَیں اُسنُۄں کِہا۔ جدۄں اُہ چلے گئی تاں مَیں سۄچݨ لگّا٬ میری سمسِّیا کی ہَے؟ مَیں کِئۄں اِہنُۄں تںگّ کردا ہاں٬ جد کِہ سارا کُجھ کِیتا کرائِیا میرا ہی ہَے۔ ’نہِیں جۄ ہۄ گِیا سۄ ہۄ گِیا٬ لۄکِیں گلّاں کردے ہن تاں کری جاݨ۔ لۄکاں نیں تاں سِیتا ’تے وی دۄش لائے سی ... پر سِمّی تے سِیتا نہِیں۔‘ میرا کھُۄن پھیر اُبالے کھاݨ لگّا۔ ساڈے لئی تاں اِہۄ چںگّا٬ کَینیڈا چھڈّکے اِںڈِییا چلے جائیِئے۔ چںگّی بھلی سرداری دِسدی سی سامہݨے۔ آہ سالا گھر والے پںگّے نیں سارا کھیل ہی وِگاڑ دِتّا۔ اِہۄ جے اِںڈِییا کُجھ کھرِیدِیا ہُںدّا٬ ہُݨ نُۄں دُۄݨا تِیݨا ہۄ جاݨا سی۔ گھر دا کھِیال آئُںدِیاں ہی میرا دِل بکبکا ہۄ گِیا۔ لِوِںگّ رُۄم٬ پھَیمِلی رُۄم نُۄں جاںدِییاں گھُمّوِییاں پَۄڑِییاں مَینُۄں ذہِر دِسݨ لگِّییاں۔ مَیں اِنہاں پَۄڑِییاں تے بہُت گھٹّ چڑھدا سی۔ جِنّا لہُۄ اِس ڈبل گَیراج گھر نیں میرا پِیتا سی٬ اُنّا لہُۄ تاں ہُشِیار نیں وی ...

ہُشِیار دا چیتا آئُںدِیاں ہی مَینُۄں پھیر کاہلی پَیݨ لگّی۔ سِمّی واش رُۄم وِچّۄں واپس آ گئی سی۔

بۄلی٬ “جی٬ مَیں اجّ نِںدّی دے سکُۄل گئی سی۔ اِسدے ٹِیچر نیں سدِّیا سی۔ کہِںدّا تُہاڈا نِںدّی بہُت تیذ ہَے۔ مَیتھ ’چۄں تاں اِسدا گریڈ اے-پلسّ ہَے۔ باکی سبجَیکٹاں وِچّۄں وی ساری کلاس نالۄں اگّے ہَے۔ سکُۄل نُۄں اَیسے بچِّیاں ’تے ماݨ ہَے۔ اَیتکِیں دِوالی اسَیمبلی تے اِہنُۄں رام بݨائِیا سی۔”

“تُۄں اَیویں ناں اُنہاں دِییاں گلّاں سُݨِیا کر۔ مَیں جاݨدا اِنہاں گۄرِیاں نُۄں۔ اِہ دِلۄں سانُۄں نپھرت کردے ہن۔ بس مُۄںہ دے ہی مِٹھّے ہن۔ نالے آپاں کِہڑا اِتھّے رہِݨا۔ پڑھائی پڑھُۄئی تے تاں دیکھِیئے جے آپاں اِنہاں تۄں نَۄکری کرائُݨی ہۄوے۔ اِںڈِییا لَے جاݨا٬ اُتھّے بُلّے لُٹّݨگے۔ وَیسے نِںدّی ہَے کِنّویں گریڈ ’ چ؟” مَیں سِمّی نُۄں پُچھِّیا۔

"نالے تُۄں اَیم.اے. کرکے کِہڑا پہاڑ ڈھاء لِیا۔” مَیں سِمّی دے بۄلݨ تۄں پہِلاں ہی پھیر بۄل پِیا۔

سِمّی مُسکرا پئی۔ اُسدی مُسکراہٹ نیں میرا دِل پھیر کاہلا کر دِتّا۔ اِہنُۄں پُچھّاں ... پھیر سۄچِیا کاہنُۄں دِوالی والی رات دی جڑھ پُٹّݨی ہَے۔ اِہنے دسّݨا تاں ہَے نہِیں۔ اَیویں گۄلمۄل گلّ کرکے پۄچا پائُݨا ہَے۔

“اچھّا٬ تُۄں تے پڑھی لِکھی ہَیں۔ پںجّاب ’چ چںگّا سکُۄل کِہڑا اےَ٬ جِتھّے آپاں نِیاݨِیاں نُۄں داکھل کرائُݨا؟ پَیسے دھیلے دا پھِکر ناں کر۔ بس آہ مکان دا پھستا جِہا وڈھّ لَیݨ دے۔ جِنّے مرذی پَیسے لگّ جاݨ۔ کی کہِںدّی ہُںدّی ایں تُۄں ... ڈُنیشن۔”

سِمّی نیں میرے چِہرے ولّ نِیجھ نال دیکھِیا تے بۄلی٬ “اِتھّے پڑائی پھری٬ کمّ کرائُݨ لئی کۄئی وڈھّی نہِیں۔ ساپھ سُتھرِییاں سڑکاں٬ کۄئی اُۄچ نِیچ نہِیں۔ تُہاڈے گھردے اِتھّے٬ میرا پرِوار اِتھّے٬ میرِییاں بھَیݨاں اِتھّے٬ پھیر۔”

“تَینُۄں کِنّی وار کِہا٬ اِس گلّ دی بہِس نہِیں۔ تَینُۄں اِک وار کہِ دِتّا٬ بس کہِ دِتّا۔ ساپھ سُتھرِییاں سڑکاں نُۄں سِر ’چ مارنا٬ جد بںدّے ہی چجّ دے نہِیں۔ اِںڈِییا آپݨی سرداری۔ اِتھّے سالے ٹکے ٹکے دے گۄرے٬ مَینُۄں سِیری سمجھدے آ۔ ناں تَینُۄں چیتا بھُلّ گِیا جدۄں آپݨے نِںدّی ہۄئِیا سی؟”

“تُسِیں تاں ہر گلّ نُۄں آپݨی تکّڑی چ تۄلدے ہۄ۔ اُس گلّ نُۄں اجے تکّ پلّے بنّہی پھِردے ہۄ۔ کی پتا اُہ٬ کی ناں سی اُہدا؟”

“مائیِک۔” مَیں یاد کرائِیا۔

“ہاں مائیِک٬ کی پتا اُہ ڈھاڈھا ہی چںگّا ہۄوے۔ ہر اِکّ دی کھُشی ’چۄں لُتپھ لَیںدا ہۄوے۔” سِمّی نیں پھیر پںگّا لَے لِیا۔

“ناں لۄکِیں تے مَینُۄں پاگل کہِںدّے ہی ہن٬ سمجھدے ہی ہن٬ ہُݨ تُۄں وی!”

اِہ گلّ 1992 دی دِوالی تۄں وی ستّ سال پہِلاں دی ہَے جدۄں میرے کاکا ہۄئِیا سی۔ سویر دے ساڈھے اٹھّ وجّے سن۔ جدۄں نرس نیں ودھائی دیںدِیاں کِہا سی٬ "مِسٹر ارُۄڑ سِںگھّ٬ یُۄ ہَیو اے بیبی بُیائے۔”

’ناں ہُݨ تُسِیں آپ دسّۄ٬ جِہڑا بںدّا دس سال پہِلاں دی گلّ چِٹّے دِن واںگ رِیݨ رِیݨ دسّ سکدا ہَے تے پھیر دسّدا دسّدا اُستۄں وی ستّ سال پہِلاں دی گلّ یاد رکھّ سکدا ہَے٬ اُہ کملا کِویں ہۄ گِیا؟ اسل وِچ کسُۄر تُہاڈا وی نہِیں تے میرا وی نہِیں۔ کسُۄر کِیہدا ہَے؟ اِسدا پھَیسلا آپاں وکت تے نہِیں چھڈّݨا٬ اجّ ہی مُکا دیݨا ہَے۔ مَینُۄں وی چانݨ ہۄ جُۄ کِہ تُسِیں میرے ولّ دے ہۄ جاں کِیہدے ولّ دے۔ تُہاڈے وِچ مَیں بَیٹھا ہاں جاں میرے ’چ تُسِیں بَیٹھکے میرے تۄں اَیویں گلت کمّ کرائی جاںدے ہۄ۔ بھاجی٬ کِسے تے بھرۄسا کر لَیݨا بیوکُۄپھی تے نہِیں۔ بھرۄسے تے دُنِییاں کَیم ہَے۔ وِشواش ’چ لَیکے کِسے دے پَیسے کھا جاݨے۔ کِسے دی بݨی بݨائی چِیذ نپّ لَیݨی۔ کِسے دی جنانی کھۄہ لَیݨی۔ اِہنُۄں تُسِیں سِیاݨپ کہۄگے؟ کہی جائۄ٬ مَیں تۄ ناں مانُۄں۔ اِہ سمارٹی کِدّاں ہۄ گئی؟ مَینُۄں تُسِیں اُدۄں ناں ڈکِّیا۔ ناں جے تُسِیں میرے یار سی ... ڈکّدے اُدۄں۔ کہِںدّے٬ بھائی باکی سبھ ٹھِیک ہَے پر وِیر میرے آہ کمّ ناں کر٬ سِمّی والا۔ ہُݨ اَیویں سپّ دی لکِیر پِٹّی جاںدے ہۄ۔ مَینُۄں بِیتِیا بھُلّݨ وی نہِیں دیںدے۔

سپّ تۄں مَینُۄں یاد آئِیا٬ "سِمّی٬ تُۄں کی کہِںدّی ہُںدّی سی٬ مَیں سویرے سویرے پجاما اِںجھ لائُںدا ہاں جِویں سپّ کُںجّ لائُںدا ہَے۔” سِمّی ہسّ پئی۔ اُہنے آپݨِییاں باہواں میرے گلے دُیالے لپیٹ دِتِّییاں۔ اِکّ ہتھّ نال آپݨی گُتّ پھڑکے میرے سِر تے رکھّ دِتّی تے کہِںدّی٬ “کہِںدّی ہُںدّی سی پر ہُݨ تے نہِیں کہِںدّی۔” میرا دِل بھر آئِیا۔

“سِمّی مَیں آپݨی کُںجّ ’چ دُبارا نہِیں وڑ سکدا؟” دِل کرے سِمّی نُۄں آپݨے دِل دی کِسے ہنیری نُکّرے لُکا لواں۔

“جی٬ اِکّ گلّ کہاں؟”

“بۄل۔” مَیں کِہا۔

“جی٬ تُسِیں بہُت ہی چںگّے ہۄ٬ سِیاݨے ہۄ٬ ربّ دے بںدّے ہۄ۔”

“آہۄ٬ چںگّا تاں آپے لگّݨا۔ جد واہ ہی جٹّ نال پَے گِیا۔ میرے واںگ پِیلُۄ وی سِیاݨا سی۔ اکھے بھٹھّ رنّاں دی دۄستی٬ کھُری جِنہاں دی متّ٬ ہسّ ہسّ لائُںدِییاں یارِییاں رۄ رۄ دیوݨ دسّ۔ سِمّی اِہ گلّ میری سمجھ ’چ ہُݨ آئی ہَے۔ جِہڑا جِنّی چھیتی رۄ پوے٬ اُنّا ہی سِیاݨا تے جِہنے میرے ورگے نیں کُٹّ کھا کے رۄݨا ہَے٬ پگّ لُہا کے رۄݨا ہَے٬ اُہنُۄں لۄکِیں سِیاݨا نہِیں کہِںدّے۔ ہُݨ تیرے ساہمݨے ہی ہَے٬ جݨا کھݨا مَینُۄں ٹِچّراں کردا۔”

“پر لۄک تاں اَیویں دھُۄں ’چۄں اگّ کڈھّدے ہن۔ ناں بںدّا پُچھّے اِنہاں سِیاݨِیاں نُۄں٬ اِدّاں کۄئی دُنِییاں سڑ جُۄ؟ تُسِیں کۄئی ماڑا نہِیں کِیتا۔ بسّ ساڈی کِسمت ماڑی سی۔ رُڑھ جاݨی میری متّ ’تے پردا پَے گِیا۔ اَۄرت جۄ ہۄئی۔ مَیں تُہانُۄں کِہا وی سی اِہ کھترناک کھیڈ ناں کھیڈۄ۔ پر تُسِیں تے باپُۄ جی آپݨِییاں ہی شرتاں تے اُتّر آئے۔ مَیں وی کی کردی۔ لۄکاں نیں اَیویں بھرم جال بُݨ بُݨ جگاہ جگاہ سُٹّے ہۄئے ہن۔ چلۄ چھڈّۄ٬ پھِر کی ہۄئِیا۔” سِمّی نیں میری سُرت پِچھّے ولّ مۄڑی۔

“جدۄں نرس نیں کِہا٬ بئی آپݨے کاکا ہۄئِیا٬ تاں سچّ جاݨی٬ اِکّ واری تاں میرا سالا رۄݨا جِہا ہی نِکّل گِیا۔ بئی کلّہ نُۄں مَیں اَیڈا وڈّا سردار بݨنا۔ لۄکاں نیں جھُک جھُک سلاماں مارنِییاں تے اجّ اُہۄ سردار اِکلّا کھڑھا۔ کۄئی ودھائی دیݨ والا ہی نہِیں۔” مَیں اِک سۄپھے تۄں اُٹھّ دُۄسرے تے بَیٹھ گِیا۔

“سِمّی پھرِجّ ’چۄں سۄڈا تاں کڈھِّیں۔” سِمّی سۄڈا لَیݨ چلے گئی۔

’مَیں بہُتا جذباتی جِہا بںدّا نہِیں٬ بئی اَیویں رۄ لِیا٬ اَیویں ہسّ لِیا۔ مَیں تاں بڑا گھَیںٹ بںدّا ہاں۔ تُہانُۄں پتا ہی ہَے۔ سارا پِںڈّ جاݨدا۔ تُسِیں میری پَیںٹھ ویکھی ہی نہِیں۔ میرا سِرپھ تُسِیں نںگّ ویکھِیا ہَے۔ اِسے کرکے مَینُۄں تُسِیں گھَیںٹ نہِیں سمجھدے۔ اِسدے کارݨ وی مَیں جاݨدا۔ پر اِہدے ’چ میرا کسُۄر کی ہَے؟ اُدۄں اجے ہُشِیار ہُرِیں اِںڈِییا ہی سن۔ چلۄ چھڈّۄ٬ سبک مَیں وی سِکھّ لِیا۔ آپݨے پُتّ نُۄں سمجھا کے مرُۄںگا۔ کںجّرا٬ کِسے دا کدے اِتبار ناں کرِیں۔ میرا وی نہِیں۔‘

سِمّی پھرِجّ وِچّۄں سۄڈا لَے آئی۔ بۄلی٬ “کی سۄچدے ہۄ؟”

“اَیویں نِںدّی دے جمّݨ ویلے دی گلّ دِماگ ’چ گھُمّی جاںدی ہَے۔”

“اُہ مائیِک والی؟”

“ہاں۔” مَیں کِہا۔

“چلۄ اجّ پھیر مَینُۄں سُݨائۄ۔ بڑا مذا آئُںدا۔ جدۄں تُسِیں کدے کدے ڈاںگ سۄٹے دی گلّ کردے ہۄ۔”

“چلّ تَینُۄں مَیں سُݨائُںدا پہِلاں٬ پھیر تُۄں مَینُۄں آپݨی سُݨائیِں۔” مَیں سِمّی دی دُکھدی رگ تے پھیر ہتھّ رکھّ دِتّا۔

“مَیں چلّی آں سَۄݨ۔” سِمّی سچّی اُٹھّکے کھڑھی ہۄ گئی۔ کِنّی اجِیب دُبِدھا سی میری۔ ہتھِّیں لائی اگّ نُۄں بار بار کِئۄں یاد کرنا چاہُںدّا سی۔

"نہِیں٬ نہِیں٬ بہِ جا٬ چلّ سُݨائُنا تَینُۄں بات۔” مَیں سِمّی دا ہتھّ پھڑکے اُسنُۄں بِٹھائُںدِیاں کِہا۔

“تُۄں تے اجے بیہۄش ہی سی۔ سِجیرِیئن دے ٹِیکے دا اسر سی۔ مُںڈّا ہۄئے نُۄں اجے گھںٹّا کُ ہی بِیتِیا سی٬ مَیں گُسّے وِچ آ گِیا سی۔ مائیِک دی ذُرئت کِویں پئی؟ مَینُۄں نہِیں پتا پر اَیہۄ جِہے ٹِںڈّ گھسِیاں کۄلۄں مَیں بِیئر کِویں پی لئی۔ میری سمجھ وِچ اجے تکّ نہِیں آئُںدا۔ وکت مُڑ آوے تاں سالے دے کُرسی چُکّکے سِر ’چ ماراں۔”

“پھیر ماری کِئۄں نہِیں؟” سِمّی نیں جِویں میری سرداری نُۄں سوِیکار کِیتا ہۄوے۔

“اُدۄں وکت ہی کُجھّ اَیسا سی۔ تُۄں ہسپتال٬ ہُشِیار ہُرِیں اِںڈِییا۔ بس اَیویں سِیاݨپ دی سِڑی جِہی سِر نُۄں چڑھی ہۄئی سی۔ نِری بکواس … آدمی نُۄں سمجھَۄتا تاں ذِدگی ’چ کرنا ہی نہِیں چاہِیدا۔ تُۄں دیکھ ہی لِیا ہَے۔” … مَیں پھِر جِویں کُجھ چِتار رِہا ہۄواں۔ سِمّی نیں پھیر اکھّاں نِیوِیںیاں پا لئیِیاں۔ مَیں وکت دی نذاکت نُۄں سمجھِیا۔ دِوالی والی رات کھراب نہِیں ہۄݨی چاہِیدی۔ مَیں گلّ جاری رکھّدِیاں کِہا٬ "اُدّݨ تاں مَیں آپݨی جان ہی بچائُݨی ٹھِیک سمجھی۔ لَے ’کلّی جان ہی کی٬ مَیں تے اِک دھپھّا تک نہِیں کھاںدا۔ ناں ہۄر پْردیساں ’چ دھکّے کھاݨ دا پھائِدا کی٬ جے بںدّا آپݨے کپّڑے پڑوائُݨۄں وی نہِیں بچا سکدا؟ آپاں تاں وڈّے وڈّے ناڈھُۄ کھاں گۄرِیاں نُۄں بیوکُۄپھ بݨا لئیِدا۔ پر اُہ سمارٹی وی کاہدی ہۄئی٬ جِہڑی جذباتاں دے بُرکے تھلّے ہۄوے۔ میرا تاں سِمّی مُںڈّا دیکھݨ تۄں باد جی کرے کِہ دارُۄ پِیتی جاوے۔ ٹھیکے اجے کھُلّہے نہِیں سن تے گھر جاݨا٬ اُہ وی بس وِچ بہِکے … اُنّے چِر نُۄں تاں مُںڈّا جُیان ہۄ جاݨا سی۔”

سِمّی ہسّݨ لگّ پئی٬ "ناں تُسِیں رات ہی کِئۄں ناں مِکّی لَیکے میرے بَیگ ’چ پا لئی۔ جِویں اکسر کردے ہۄ۔”

“ناں رات میرے سُپنا آئُݨا سی کِہ سویرے مُںڈّا ہۄݨا؟ جے کُڑی ہۄ جاںدی پھیر۔”

میری گلّ سُݨکے سِمّی دا ہاسا بںدّ ہۄ گِیا٬ بۄلی٬ "ہاں گلّ تاں ٹھِیک ہَے۔ کُڑی دی کاہدی کھُشی۔ کُڑِییاں تاں اَیویں گۄل لکّڑ ہُںدِّییاں ہن جِدھّر کۄئی ریڑھ دیوے۔”

مَیں اُہدی گلّ گَۄلݨ دی بجائے اگّے دسّݨ لئی کاہلا سی٬ "مَیں سِمّی ہَۄسلا جِہا کِیتا٬ چلۄ اجّ رَیسٹۄرَیںٹ ’چ بہِ کے پِینے آ۔ پَیسِیاں سالِیاں نیں نال جاݨا۔ رَیسٹۄرَیںٹ وِچ بَیٹھے سن٬ اِہ مائیِک ہۄݨی چار گۄرے۔ لںڈّر جِہے دیکھݨ نُۄں ہی پھُکرے لگّݨ۔ بَیٹھے بِیئر پِیںدے سی۔ مَیں آلا دُیالا دیکھِیا٬ کِتے ہنیری جِہی نُکّر لبھّی جاوے۔ جِتھّے بَیٹھکے مُںڈّے دا جشن منائِیا جاوے۔ مَیں سۄچ رِہا سی٬ دۄ بِیئراں مںگّاواں٬ اِکّ آپݨے لئی تے اِکّ ہُشِیار لئی۔ اُہدا نام لَیکے پِییاںگا۔ اُہ چارے میرے ولّ ویکھݨ لگّے۔ اِک وار تاں سۄچِیا٬ چلّ چھڈّ مناں٬ جشن جُشن نُۄں رہِݨ دے اَیویں۔ اِک وار اَیڈمِںٹّن وی بِناں گلّ تۄں کُٹّ کھا چُکّا سی٬ اَیویں نِیاݨے دے چاء ’چ گِچّی وِچ گھسُنّ کھائۄُںگا۔”

“اَیڈمِںٹّن کی ہۄئِیا سی۔ پہِلاں تاں تُسِیں کدے گلّ نہِیں کِیتی۔” سِمّی نیں ہَیرانی نال پُچھِّیا۔

“سارِییاں گلّاں دسّݨ والِییاں تھۄڑھۄ ہُںدِّییاں؟ تُۄں کِہڑا دسّدِیں ہَیں؟ بس کۄئی ہَیںکی پَیںکی بِذنِس سی تیرے ورگا۔” سِمّی پھیر جھیمپ گئی۔ "اچھّا اگّے دسّۄ۔”

“مَیں واپس جاݨ لئی اجے اُٹھِّیا ہی سی تاں مائیِک نیں مَینُۄں اواذ مار لئی٬ "اُہ پاکی٬ کمّ ہِیئر۔” مَیں سۄچِیا لَے بئی مناں منا لَے جشن۔ ’ارُۄڑ سِںہّاں اِتھّۄں پَیسے اِکٹھّے کر٬ تے دَۄڑ جا پِںڈّ نُۄں۔‘ ہُݨ سمسِّیا سی٬ جے تاں مَیں اُہدی گلّ سُݨدا تاں مردا٬ جے نہِیں سُݨدا تاں مردا۔ مَیں جکّۄتکّی اُنہاں کۄل چلا گِیا۔ جِدّاں میرا نام ہی پاکی ہۄوے۔ اُہنے مَینُۄں کھڑھے کھڑھے نُۄں ہی پُچھِّیا٬ "وائ یُۄ لُکّ سۄ ہَیپی۔”

مَیں کھڑھے کھڑھے ہی کِہا٬ “بیبی بُیائے بَۄرن۔”

“اُہ یاہ اَیندر پاکی بَۄرن۔ وَیری گُڈّ٬ سِٹّ ڈائۄُن اَۄن دی چیئر۔” مَینُۄں لگّا جِویں مَیں کۄئی نِیوِیں شَے ہۄواں۔ جۄ اُہ پُچھّے٬ مَیں دسّاں۔ جدۄں اُہ کہے بہِ جا٬ مَیں بہِ جاواں۔

“مائی نیم اِذ مائیِکل۔” گۄرے نیں ہتھّ اگّے کردِیاں کِہا۔ مَیں جھکدِیاں اُہدے نال ہتھّ مِلائِیا۔ سِمّی مَیں ہُݨ سۄچداں مَیں ہتھّ مِلائُݨ لئی جھُکِیا کِئۄں سی۔ کھڑھے کھڑھے گلّاں کردے دے ہتھّ میرے کابُۄ وِچ کِئۄں نہِیں سن۔ اُہ کِئۄں بار بار پِچھّے چلے جاںدے سن٬ جِویں اِںڈِییا وِچ چپڑاسی کردے ہن٬ آپݨے اپھسر اگّے۔

“اِہ تُہاڈا کمپّلَیکس ہَے۔ تُسِیں کدے وی آپݨے آپنُۄں کَینیڈِیئن کلچر نال جۄڑکے نہِیں ویکھدے۔ آدمِییاں دِییاں جاتاں٬ کِسماں تُہاڈے دِماگ وِچ وڑِییاں ہۄئیِیاں ہن۔ اِہ جٹّ ہَے٬ اِہ سِیری ہَے۔ اِہ بِیج بہُت ڈُۄںگھے کھُبھّے ہۄئے ہن٬ تُہاڈے وِچ۔ اِس بِیج نُۄں پالݨ لئی تُسِیں کۄئی وی کِیمت تارن لئی تِیار رہِںدّے ہۄ۔ کی نہِیں اِس مُلک وِچ٬ ساد مُرادے لۄک٬ ساپھ سُتھرا کمّ کاج٬ کۄئی رِشوت نہِیں٬ کۄئی ٹھگّی نہِیں۔ اُدھّر اِںڈِییا وِچ ہۄ رہی چۄر بذاری نُۄں تُسِیں آپݨے جٹّپُݨے دی بُکّل وِچ اِس ترہاں لپیٹِیا ہۄئِیا ہَے کِہ تُسِیں کھُد ہی دیکھ نہِیں سکدے۔ تُسِیں سمجھدے ہۄ٬ تُسِیں اُچّے ہۄ تے تُہاڈی لۄڑ ہَے کِہ کۄئی نِیواں ہۄوے۔ جدۄں کۄئی نِیواں نہِیں لبھّدا پھِر آپݨے آپ نُۄں اگلے ساہمݨے نِیواں کِیاس لَیںدے ہۄ۔ اِس نِیویمپن دی اݨہۄںد ہی تُہانُۄں کَینیڈا ٹِکݨ نہِیں دیںدی۔”

“ناں تُۄں آپݨِییاں بھۄرنۄ ہٹیںگی کِہ نہِیں٬ اگاںہ سُݨنی ہَے گلّ کِہ نہِیں؟” مَیں اُہدے لَیکچر نُۄں نِکاردِیاں کِہا۔

“چلۄ سُݨائۄ٬ اگّے وی تُہاڈِییاں سُݨ سُݨ مَیں آپݨی کِیاری ’چ کںڈھّے بِیجے ہن۔ تُہانُۄں تے لاںواں دی وی شرم نہِیں آئی۔”

“ناں مَیں بیشرم ہی سہی٬ پر تُۄں جِہڑی کڑھی گھۄلی ہَے٬ اُہدا کی جُیاب ہَے تیرے کۄل۔” مَیں جِویں دبّے مُردے نُۄں سہِلائِیا ہۄوے۔

“چلۄ رہِݨ دِئۄ۔” سِمّی نیں ہتھِیار سُٹّدِیاں کِہا۔

مَیں اݨمنّے جِہے نیں پھیر گلّ شُرُۄ کِیتی۔

“یُۄئر نیم۔” مائیِکل بۄلِیا۔

“ارُۄڑ سِںگھّ” مَیں کِہا۔

“ارُۄر٬ مَیں تَینُۄں پاکی نہِیں کہاںگا۔ آئی اَیم سَۄری۔ تیرے لڑکا ہۄئِیا ہَے۔ وںڈّرپھُلّ! چل سانُۄں بِیئر پِلا۔” مَینُۄں اِںجھ لگا جِویں میرے باپُۄ نیں اِک وار سِیری نُۄں کِہا سی٬ ’تیرے مُںڈّا ہۄئِیا٬ جا اُئے لَیکے آ پہِلے تۄڑ دی بۄتل۔‘ سِیری بۄتل لَے آئِیا تے باٹی وی۔ اُہنے بۄتل باپُۄ نُۄں پھڑا دِتّی تے آپݨی باٹی وی اگّے کر دِتّی۔ باٹی وِچ پوا کے اُہ بھُںجّے ہی بہِ گِیا تے لگّا کہِݨ, ’سردارا اجّ تیری اِکّ باںہ ہۄر جمّ پئی۔ میرے تۄں باد اِہ تیری تے تیرے نِیاݨِیاں دی سیوا کرُۄ۔‘

مائیِکل نیں آئیِیاں بِیئر دِییاں بۄتلاں وِچّۄں اِکّ چُکّکے میرے مۄہرے کر دِتّی۔ باکی اِکّ اُہنے آپ پھڑ لئی۔ لگدا سی جِویں مائیِکل سارِیاں دا سردار ہۄوے۔ کُرسی تے اُلّر کے بَیٹھا سی٬ لتّاں اگّے نُۄں کِیتِییاں ہۄئیِیاں سن۔ پِٹھّ مساں ہی کُرسی دی ڈھۄہ نُۄں لگدی سی۔ مائیِکل نیں ویٹر نُۄں اواذ ماری تے کِہا رَیسٹۄرَیںٹ وِچ جِنّے وی لۄک بَیٹھے ہن سارِیاں نُۄں بِیئر سرو کر۔ ارُۄر دے گھر بیٹا ہۄئِیا ہَے۔

“مَیں اکھّاں ہی اکھّاں نال رَیسٹۄرَیںٹ وِچ بَیٹھے لۄکاں دی گِݨتی کرن لگّا۔ اۄپری گِݨتی نال سںکھِّیا بتّی سی۔ مَیں منّ ہی منّ ہِساب لگائُݨ لگّا٬ جے اِکّ بِیئر دی کِیمت تِنّ ڈالر وی ہۄوے تاں بتّی بِیئراں دی کِیمت بݨدی ہَے چھِیانویں ڈالر تے جے اِس ہرامی نیں اِکّ آرڈر ہۄر کر دِتّا تاں بݨ جاݨے ہن دۄ سَۄ ڈالر تے جے اِس اِڈِیئٹ شرابی نیں کھاݨ لئی آرڈر کر دِتّا تاں پھِر کی بݨُۄ؟ کھاݨے کھُۄݨے دی مَیں ہامی نہِیں بھرنی۔ ہاں٬ بِیئراں دا اِکّ وادھُۄ گیڑا بھاویں لگا لوے نالے سارے تاں نہِیں سویرے سویرے بِیئر پِیݨ لگّے؟

بسّ سِمّی اُدۄں تکّ مَیں آپݨی بِیئر کھتم کر لئی سی۔ نِرݨے کالجے پِیتی بِیئر٬ اُتّۄں پُتّ ہۄݨ دی کھُشی۔ ڈھِڈّ دے وارے نِیارے ہۄ گئے۔ اکھّاں وِچ مستی آ گئی۔ مائیِکل دا پاکی کہِݨا بھُلّ گِیا۔ اُہ ہُݨ گۄرا نہِیں٬ مِتّر لگدا سی۔ پر گۄرے کدے مِتّر نہِیں ہُںدّے۔ اِہ تاں سانُۄں نِیواں سمجھدے ہن۔ چھۄٹی جات! کۄئی نہِیں کر لئۄ جۄ مرذی میرے نال پر مَیں آپݨے پُتّاں نُۄں تُہاڈا سِیری نہِیں بݨن دیݨا۔ مَینُۄں اُدۄں سارا پِںڈّ ہی مِتّراں دا لگدا سی٬ مانس کی جات … پر تَینُۄں پتا ہی ہَے٬ مَیں ہاں تاں جماںدرُۄ سِیاݨا۔ لگّ پِیا ہِساب کِتاب لائُݨ۔”

“ہاں٬ سِیاݨا تاں تُہاڈا سارا ٹبّر ہی بہُت ہَے۔ پِئۄ تُہاڈا سِیاݨِیاں دا سردار ...” سِمّی نیں پھیر میری گلّ ٹۄک دِتّی۔ مَیں پھیر سبر دا گھُٹّ بھرِیا٬ کۄئی جُیاب ناں دِتّا۔ گلّ دی لڑی وِچ گںڈھّ ناں پَیݨ دِتّی۔

“سِمّی میری جیب وِچ وِیذا سی٬ لِمٹ سی اُہدی دۄ ہذار ڈالر۔ کِشت آئُݨی سی سَۄ تۄں وی گھٹّ تے اُتّۄں مَیں سِیاݨا جٹّ تے جٹّ دے گھر جمِّیا سی مُںڈّا۔ بس جی٬ سارا کمّ ٹِچن سی۔ بس اِکّۄ چِںتّا سی کِہ جے تاں پَیسے دھیلے نال ہی مسلا رپھا دپھا ہۄ جائے تاں کۄئی پرواہ نہِیں٬ سمجھُۄںگا کَینیڈا دۄ مہِینے لیٹ آئِیا سی۔”

“ناں اِہ سمجھ لَیںدے ہُشِیار نُۄں سگن وِچ دۄ سَۄ ڈالر دے دِتّا سی۔” سِمّی نیں پھیر پںگّا لَے لِیا۔

“گھٹّ تُۄں وی نہِیں کِیتی۔ ناں تُۄں پا دیݨا سی کَیںٹھا اُہدے گل۔ ہرامذادی گلّ گلّ تے تاہنے دیںدی پھِردی ہَے ہُݨ۔” میری گلّ سُݨکے سِمّی ٹھٹھمبّر گئی۔ کۄئی ہۄر مَۄکا ہُںدّا تاں اُہ گھٹّ ناں گُذاردی۔ پر مَیں وی اُسدی دُکھدی رگ جاݨدا سی۔

“چلۄ چھڈّۄ٬ اگّے سُݨائۄ۔ پھیر وِیذا دِتّا؟” سِمّی نیں بائیِپاس دا راہ چُݨِیا۔

“گلّ گُلّ نُۄں رہِݨ دے۔ تیرا نہِیں گُذارا ہۄݨا میرے نال ساری اُمر۔” مَیں بُجھ رہے کۄلِیاں دی راکھ واںگ بۄلِیا۔

“آئی اَیم سَۄری۔” سِمّی نیں ہار منّدِیاں کِہا۔

“ناں گلّ تاں چلّ رہی ہَے٬ کَینیڈا تے اِںڈِییا دے سماج دی۔ مَیں کِنّی وار کِہا٬ مَیں سڑ رِہا ہاں٬ نِیاݨے نہِیں جھُلسݨے۔ اِسے لئی مَیں بار بار دلِیلاں دُہرائی جا رِہاں٬ پر تُۄں … کھَیر اگّے سُݨ۔” مَیں جِویں ہر ہالت گلّ سُݨائُݨی ہی سُنائُݨی سی۔ ادھّ-پچدھّی سِمّی نُۄں لَیکے اِںڈِییا پہُںچّݨا سی۔ آپݨی سرداری نُۄں مُڈھّۄں سُڈھّۄں اُجاگر کرنا سی۔

“تے جے سِمّی گلّ مارا ماری تے آ گئی تاں تَینُۄں پتا ڈاںگ میری اِںڈِییا رہِ گئی ہَے٬ چِںتّا اِسے گلّ دی ہَے۔ مَیں ڈاںگ کۄل پہُںچّݨا ہَے۔ ہر ہالت وِچ...”

“باپُۄ ساڈا وی ساہݨ جٹّ سی۔ سِیری دی شراب اُہنے وی پِیتی سی تے سرُۄر وِچ آکے کہِݨ لگّا٬ “لَے بئی اجّ رات بکّرا ساڈے بݨُۄ۔ نِہال کر دیئیِں آپݨے ٹبّر نُۄں۔ رات نُۄں لَے جائیِں رِجھِّیا بکّرا۔ ’واہ اُئے سردارا٬ نہِیں رِیساں تیرِییاں۔‘ میرِییاں پُڑپُڑِییاں وِچّۄں جٹّپُݨے دا دھُیاںکھِیا سیک نِکلݨ لگّا۔

“مائیِکل بِیئر ہۄ جائے ہۄر؟ تے نالے کھاݨ نُۄں وی مںگّوا لوۄ گۄٹ مِیٹ … اجّ میرا پرِوار تُسِیں ہی ہۄ۔”

“نہِیں ارُۄر مَیں تے اَیویں گھںٹّا کُ شُگلا ہی کرنا سی۔ یُۄ مِین پھن … تیری وائیِپھ نُۄں ہۄش آ گِیا ہۄئۄُ۔ جا اُہدے نالھ گلّاں کرۄ۔ ربّ کرے اگلے سال اِکّ ہۄر پاکی جمّے۔ کَینیڈا دی ابادی بہُت گھٹّ ہَے یُۄ نۄ ...” مائیِکل ذۄر دی ہسِّیا۔ مائیِکل نیں ہسّکے جِویں سانُۄں دۄہاں جِییاں نُۄں نںگّا کرکے تماشا دیکھِیا ہۄوے۔ جِویں اسِیں کَینیڈا دی مذدُۄر مںڈّی دے کھراد ہۄئیِئے۔

مَیں لہُۄ وِچ آئے اُبال نُۄں دھِیرج دِتّا۔ میری کمِیذ دا اُپّرلا بٹن کھُلّہا سی۔ مَیں بٹن نُۄں کھبّے ہتھّ نال بںدّ کرن دی کۄشِش کِیتی۔ سِیری دے مُۄںہ دِییاں بدل رہِییاں شکلاں میرے ساہمݨے پھیر آ گئیِیاں۔ ہکِیکت وِچ بدلِییاں سن جاں کھِیالاں وِچ٬ مَینُۄں نہِیں پتا۔ اکھے کَینیڈا وِچ بھِنّبھید نہِیں۔

“چںگّا مائیِکل٬ ہُݨ مَیں جاݨا۔ ویٹر نُۄں کہِ بِل لِیاوے۔ مَیں پے کراں تے جاواں۔”

“ڈَۄںٹ وری٬ تُۄں جا٬ دِس بِل اَۄن می۔”مائیِکل نیں اَینا کہِکے جِویں میرے سِر سَۄ گھڑا پاݨی پا دِتّا ہۄوے۔ مَینُۄں سِیری بکّرے دے مِیٹ دا پتِیلا چُکّی دِسِیا۔

“ہُۄ آر یُۄ ٹُۄ پے مائی بِلّ راسکل؟” مَیں مُۄںہ وِچ بُڑبُڑ کِیتی۔

“تُۄں کُجھ کِہا ارُۄر؟” مائیِکل نیں پُچھِّیا۔

“نہِیں٬ مَیں کُجھ نہِیں کِہا۔ پر مَیں سۄچداں٬ بِل مَینُۄں پے کرنا چاہِیدا۔ اِہ میرا دِن ہَے۔ جسٹ مائیِن۔”

“اُہ کمّ اَۄن یُۄ ہَیڈ اۄنلی ٹُۄ بِیئرذ۔ دَیٹس اۄکے … بی ہَیپی۔ اِس منی نال آپݨی بِیوی نُۄں کۄئی گِپھٹ لَے دیوِیں۔ کۄئی ڈرَیسّ جاں کۄئی اںڈّر ڈرَیسّ۔” تے مائیِکل کُرسی تے بَیٹھا بُڑھک بُڑھک ہسّݨ لگّا۔ مَیں اُلجھݨا ٹھِیک ناں سمجھِیا۔ مائیِکل دے شبداں وِچ اِکّ گھُمںڈّ سی۔ اُسدے ہتھّ وِچ کُجھ سی جِس نال اُہ کۄئی لکِیر کھِچّ رِہا سی۔ جِسدے اِک پار مَیں کھلۄتا سی آپݨے سِیری نال مۄڈھا جۄڑی۔ جِویں میرا باپ کہِ رِہا سی بِلّ پے کر بھاویں ڈاںگ نال ہی کر۔ ہُشِیار وی مُٹھِّییاں گھُٹّدا لگّا۔ مَیں سِیاݨپ ورتی۔ چُپّ رِہا٬ مائیِکل نال ہتھّ مِلائِیا۔ اُہنے مَینُۄں مُسکرا کے اکھّ ماری٬ جِویں مَیں کۄئی جنانی ہۄواں۔ مَیں مُڑ پِیا۔ رَیسٹۄرَیںٹ دے درواذے ولّ۔ میرے پَیر مُشکل وِچ آ گئے۔ جِویں میرے بُۄٹ کَیںچی چپلاں بݨ گئے ہۄݨ۔ چپلاں دی ودھّر باہر نِکلݨ والی ہۄوے۔ مَینُۄں میری پَیںٹ ڈھِلّی ہۄکے ہیٹھاں کھِسکدی لگّی۔ مَیں پَیراں ول دیکھِیا۔ اُہ ٹھِیک سن٬ اَیویں میرے منّ دا وہِم سی۔ باہر جاںدے نُۄں مَینُۄں آپݨا نو جنمِیاں مُںڈّا یاد نہِیں سی آ رِہا۔ اِس ترہاں لگدا سی٬ جِویں کُجھ ہۄئِیا ہۄوے۔ کی ہۄئِیا؟ پتا نہِیں٬ پر منّ بہُت اُداس سی۔ چل اُہ دِن وی آویگا جد مَیں کَینیڈا نُۄں آکھری سلام کہاںگا۔ میرے دِل دی ٹھار نیں اِکّ نِگھّی چادر لپیٹ لئی۔

“ناں تُسِیں اجے وی سۄچدے ہۄ٬آپاں اِںڈِییا واپس جاکے وسݨا؟” سِمّی نیں کِہا۔

“ناں تَینُۄں لِکھکے دیواں٬ کِنّی وار کِہا٬ اِس گلّ وِچّ دکھل ناں دِیا کر۔”

“اَینا کُجھ ہۄݨ دے باویُۄد پِںڈّ کِس مُۄںہ نال جاواںگے؟” سِمّی نیں آپݨی چُنّی دے لڑ دی کنّی نُۄں پہِلاں مُۄںہ وِچ پائِیا تے پھِر پتا نہِیں کی سۄچکے گِلّی کنّی نُۄں اُںگل دُیالے لپیٹݨ لگّ پئی۔

“ناں پِںڈّ آپݨا گھر٬ بار٬ ذمِین جائِداد۔ پَیسا آپݨی جیب وِچ۔ جِہڑی گلّ تُۄں سۄچدی ہَیں ... اُہدی چِںتّا ناں کر۔ ساری دُنِییاں کردی ہَے۔ لۄک تِیوِییاں مُلّ لِیا کے جٹھاݨِییاں بݨا دِںدّے ہن۔ آپاں تاں پھِر … بسّ ہۄر فذُۄل بہِس نہِیں۔” مَیں جِویں گلّ کھتم کِیتی ہۄوے۔

“دیکھۄ سِیاݨے بݨۄ۔”

“تیرے جِنّا؟” مَیں ٹکۄر کِیتی۔

میرے کائِدے نُۄں بںدّ ہی رہِݨ دِئۄ۔ اجّ دِن دِہار ہَے٬ دِوالی ہَے۔ ہۄئی بِیتی تے مِٹّی پائۄ۔ ساڈا نِیاݨا سکُۄل وِچ ٹَۄپ کر رِہا ہَے۔”

“پِںڈّ وِچ وی سارا ٹَۄپ ٹَۄپ ہی ہَے۔ ساڈے باپ نیں پِںڈّ وِچ جِہڑی اِذّت ...”

“رہِݨ دِئۄ ڈھکِییاں وڈِّییاں اِذّتاں والے … تے اُہ وی باپ نیں … مَیں جاݨدی ہاں سارا کُجھ۔ میرا بیڑا گرک کرکے … جِہڑا گھر دی اِذت نہِیں سامبھ سکِیا۔” سِمّی بھخ پئی۔

“مَینُۄُۄں تاں اُس دِن دا اجّ وی چیتا٬ ناں کھسماں کھاݨی تُہاڈی گلّ منّدی ناں لۄکاں دِییاں گلّاں سُݨدی تے ناں تُہاڈِییاں … ڈھٹھّے کھُۄہ وِچ پَیںدے میرے ماپے جِنہاں کرکے مَیں مَۄہرا پھکِّیا۔ اُنہاں مَینُۄں کی دے دِتّا؟ بھَیݨاں دۄویں اَیش کردِییاں ہن تے مَیں پھَیکٹرِییاں وِچ دھکّے کھاںدی ہاں۔ نالے سارِیاں دی بکواس سُݨدی ہاں۔ ساںڈھُۄ تُہاڈے تۄں پِچھّۄں آکے ساڈے تۄں جِیادا سَیٹّ ہن تے تُسِیں کُڑھی جاںدے ہۄ آپݨی کِسمت نُۄں۔ ناں کی لۄڑ سی مَینُۄں جاں تُہانُۄں! بڑے سۄہݨے وسدے رسدے اُجّڑ کے بہِ گئے۔” سِمّی اُدھّڑ چُکّی سی۔ اِک وار شُرُۄ ہۄ جائے پھیر نہِیں اِہ ٹلھدی۔ گلتی تاں بھاویں میری ہَے جاں ساڈے پرِوار دی پر اِہ وی تاں چھنال بݨ کے ٹۄٹے ٹۄٹے ہۄکے ہی میرے کۄل واپس آئی۔

جدۄں مَیں پکّا ہۄکے وِیاہ کرائُݨ گِیا سی٬ میری اُمر سَیںتی سال سی۔ کئی رِشتے آئُݨ تۄں باد سِمّی دے پرِوار نال ساڈی مِیذا مِل گئی۔ اِہ اُدۄں اَیم.اے. کرکے ہٹی سی۔ اُمر اِہدی کۄئی بائی سال سی۔ وِیاہ تۄں باد سِمّی وی کَینیڈا آ گئی تے میرے ماں باپ وی کَینیڈا آ گئے۔ اِہدے ماپے تے دۄ بھَیݨاں اِںڈِییا ہی سن۔ میرے تۄں چھۄٹا ہُشِیار سِںگھّ وی اِںڈِییا ہی رہِ گِیا سی۔ دسوِیں تۄں باد اُہ پڑھِیا نہِیں۔ اواراگردی کردے دی اُمر پچّی سال ہۄ گئی۔ جے تاں پڑھدا رہِںدّا تاں ڈِیپَیںڈَیںٹ شۄء ہۄ جاںدا پر اَیسا ہۄ نہِیں سکِیا۔ ساڈا دھِیان ہُشِیار وِچ ہی سی۔ کِسے ناں کِسے ترہاں اُسنُۄں کَینیڈا کڈھّݨ دِییاں سکِیماں بݨن لگِّییاں۔ سِمّی نُۄں آئی نُۄں وی تِنّ سال ہۄݨ لگّے سی۔ اُہ نِتّ میرا سِر کھاںدی کِہ آپاں اُہدے پرِوار نُۄں سپاںسر کرِیئے۔ پر مَیں ٹال مٹۄلے کردا رِہا۔ ساڈے دِماگ وِچ اِکّ گلّ رِجھّ رہی سی٬ پر سِمّی پَیر ناں دھردی۔ مَیں کئی وار بہانِیاں نال اُہدا دھِیان دِوائِیا کِہ آپاں ہُشِیار دا رِشتا سِمّی دی چھۄٹی بھَیݨ رِںکّی نُۄں کر دئیِئے٬ پر سِمّی ہمیشا اِہۄ کہِںدّی٬ میرے گھر دے نہِیں منّدے۔ رِںکّی نہِیں منّدی۔ اُہ اَیم.اے. کرکے اَیم.پھِل کر رہی سی۔ پڑھائی دا ذِیادا پھرک ہۄݨ کرکے مَیں وی ذۄر ناں پائُںدا تے اُپّرۄں میرا باپ میرے تُۄمبے تۄڑدا۔ مَیں آپݨے باپ دی سںگّت تۄں وی ڈرن لگّ پِیا۔ ساڈا جدۄں وی آمہݨا سامہݨا ہُںدّا٬ اُہ ہُشِیار دے رِشتے دی گلّ لَیکے بَیٹھ جاںدا۔

جِس دِن اِس ہنیرگردی دی بُنِیاد رکھّی گئی٬ اُس دِن میرے نِںدّی دا جنم دِن سی۔ آئے پْراہُݨِیاں نیں جۄ چکّ تھلّ کِیتی اُہ مَینُۄں اجّ تکّ یاد ہَے۔ پْراہُݨے چلے گئے پر ساڈی نِیںد اُڈّ گئی سی۔ باپُۄ جی مَینُۄں کہِݨ لگّے٬ اجّ گلّ مُکا کے چھڈّݨی ہَے۔ جے تُۄں نہِیں گلّ کرنی تاں مَیں کردا ہاں۔ مَیں وی کہِ دِتّا کِہ مَیں تے گلّ اگّے وی کِیتی ہَے مَینُۄں نہِیں لگدا اِہ منّے۔

باپُۄ جی نیں سِمّی نُۄں اواذ ماری٬ "دیکھ پُتّ٬ ارُۄڑ نیں بڑے ذپھر جالے ہن۔ پکّا ہۄئِیا٬ اسِیں آئے٬ تُۄں آئی۔ اسِیں تُہاڈے نِیاݨے سامبھدے ہاں۔ تُہاڈے گھر دی راکھی کردے ہاں۔ دیکھ٬ ہُشِیار ساڈا پُتّ ہَے تیرا وی دِئُر ہَے۔ بِیبا تیری بھَیݨ رِںکّی اجے وِیاہُݨ والی ہَے ...”

“باپُۄ جی٬ رِںکّی دا نام تُسِیں ہُشِیار نال ناں جۄڑۄ۔ اُہ نہِیں منّدی۔ میرے ممّی ڈَیڈی نہِیں منّدے۔ مَینُۄں وی اِہ جۄڑ ٹھِیک نہِیں لگدا۔ ہُشِیار لئی کۄئی ہۄر رِشتا ...”

“ناں ارُۄڑ وی تے دس پڑھِیا سی تے تُۄں اَیم.اے., اُدۄں تاں تیرے گھردِیاں نُۄں کۄئی اِتراذ نہِیں سی۔” باپُۄ جی کُجھ کھرہوا بۄلے۔

“باپُۄ جی٬ جۄ وی ہَے٬ بس میرے ولۄں ناںہ ہی سمجھۄ۔” سِمّی نیں تۄڑ کے جُیاب دے دِتّا۔

“چںگّا پھِر سمبھّالۄ آپݨا گھر۔ جِتھّے ساڈی اِنی وی اِذّت نہِیں٬ اُتھّے نہِیں اسِیں رہِݨا۔” باپُۄ جی اُٹھّکے اںدّر چلے گئے۔

لِوِںگّ رُۄم وِچ بَیٹھِیاں مَیں سِمّی نال اکھّ نہِیں مِلا رِہا سی۔ مَیں دُولّے پھس گِیا۔ میرا گھر آئُݨ نُۄں منّ ناں کرِیا کرے۔ بیتہاشا شراب نیں میری سِہت کھراب کر دِتّی۔ ڈِیپرَیشن دے دَۄرے وی اُدۄں دے ہی شُرُۄ ہن۔ ساری ساری رات نِیںد ناں آوے۔ سِمّی نال لیٹِیاں مَینُۄں گُناہ دا اہِساس ہۄݨ لگّ پِیا۔ اُسنے آپݨِییاں چںگِّیائیِیاں جِتائُݨِییاں شُرُۄ کر دِتِّییاں۔ مَیں اںدّر ہی اںدّر دبّدا گِیا۔ سِمّی مَینُۄں ہۄر وی سۄہݨی ہۄر وی چںگّی لگّݨ لگّ پئی۔ مَینُۄں لگدا جِویں مَیں کِسے وسّۄں باہری نار نال رہِ رِہا ہۄواں٬ تے اُہدا شُکرگُذار ہۄواں۔

اِکّ نواں سُیال شُرُۄ ہۄئِیا٬ سِمّی دے پرِوار نُۄں سپاںسر کرن دا۔ اِس سُیال نیں جِویں اِکّ جںگّ دا اَیلان کر دِتّا ہۄوے۔

باپُۄ جی تے سِمّی دی جںگّ۔ میرے متھّے تے نِتّ نویں توِیت بجھّݨ لگّے۔ ’مَے تیرا پِئۄ‘ ... ’مَیں تیری ماں‘ ... ’مَیں تیرا چھۄٹا بھرا‘... مَیں تیری پتنی...’

اِہ توِیت مَیں آپ نہِیں بنّہ رِہا سی۔ پر مَیں کِسے نُۄں منہاں وی نہِیں سی کر رِہا۔ پر جد وی سِمّی میرے سسّ سہُرے جاں سالِییاں دا توِیت لَیکے آئُںدی٬ مَیں سِر مار دِںدّا۔ اُہ ہتھّ وِچ پھڑے توِیت نُۄں ذۄر نال گھُٹّدی۔ لۄہے دے توِیت وِںگّے ناں ہُںدّے پر سِمّی دے ہتھّاں وِچّۄں لہُۄ سِمّ آئُںدا۔ ہتھّاں دِییاں تلِییاں راہِیں چڑھِیا ذہِر اُسدے سرِیر وِچ پھَیلݨ لگّا۔ اِس ذہِر نیں اُبّل اُبّل دھُۄںئے نال میرا سارا گھر بھر دِتّا۔ اِس دھُۄںئے دے دُۄسرے سِرے مَینُۄں دِسݨے بںدّ ہۄ گئے۔ میری گھُٹݨ جِیݨ لئی ترسݨ لگی۔ سِمّی دی ذِدّ … میرے گھر دے سدّۄ … چار سال ہۄ گئے ہن … باپُۄ جی دی ذِدّ ہُشِیار نُۄں سدّۄ٬ اُہ اٹھائی سال دا ہۄ گِیا ہَے۔

پھیر اِکّ دِن میرے باپُۄ نیں سِیاݨپ کِیتی۔ اُہ اِک پھارمُۄلا لَیکے آئِیا۔ اُس دِن جد باپُۄ جی سَیر کرن گئے تاں بہُت ہی تیذ ہوا وگدی پئی سی۔ اِنی تیذ ہوا وِچ تاں ساہ لَیݨا وی اَۄکھا ہُںدّا ہَے٬ مَیں منہاں وی کِیتا کِہ باپُۄ جی اجّ ناں جائۄ٬ جے جاݨا ہی ہَے تاں اِس پاسے ناںہ جائۄ٬ اِدھّرۄں سِدھّی ہنیری وگّ رہی ہَے٬ دُۄسرے پاسے چلے جائۄ٬ تُسِیں سَیر ہی کرنی ہَے تُہانُۄں کی پھرک پَیںدا ہَے؟ پر ساڈا باپُۄ اگّے ہی اگّے ودھدا گِیا۔ جِویں تیذ ہوا نُۄں ہتھّ لائُݨ دی کۄشِش وِچ ہۄوے۔ ہوا نال کُجھّ ککھّ کاݨ وی اُڈّ رِہا سی٬ کُجھ جُۄٹھے کَین وی رِڑھ رہے سن٬ کُجھ پاٹے پُراݨے کاگذ٬ کُجھ ردّی اکھبار وی اُڈّ رہے سن۔ پتا نہِیں اِنے جھکھّڑ وِچ باپُۄ جی نیں اکھباراں دے اِہ ردی سپھے کِویں پڑھ لئے۔ اِہناں جُۄٹھے کَیناں نُۄں چھۄہ دیݨ والے کِویں پچھاݨ لئے۔ اِنہاں ککھّاں کاݨاں نُۄں کِویں بالݨ سمجھ لِیا۔ اِس بالݨ وِچ رِجھِّیا کُجھ نہِیں٬ بلکِہ ارُۄڑ سِںگھّ جرُۄر سڑ گِیا۔

گھر آکے باپُۄ جی نیں سارِیاں نُۄں سدّ لِیا۔ بِیبی نہِیں آئی۔ جِویں اُہنُۄں پھارمُۄلے دا پہِلاں ہی پتا سی۔

“ارُۄڑ سِںگھّ تے سِمّی بیٹے۔” باپُۄ جی نیں اِنا کہِ کے کھںگُّۄرا مارِیا۔

“سِمّی بیٹے٬ دیکھ تیرا پرِوار اِںڈِییا بَیٹھا ہَے تے میرا ہُشِیار اِکلّا اِںڈِییا پھسِیا پِیا ہَے۔ تُۄں وی کاہلی ہَیں٬ تیرِییاں بھَیݨاں دی وی اُمر ودھ رہی ہَے تے ہُشِیار دی وی٬ جاں تاں ہُشِیار تے رِںکّی دا رِشتا پکّا کر دِئۄ تے ارُۄڑ تیرے گھردِیاں نُۄں سپاںسر کر دِںدّا ہَے٬ ورنا ارُۄڑ تیرے گھردِیاں نُۄں سپاںسر نہِیں کریگا٬ تُۄں جِنّا مرذی جۄر لائی جا۔ تے جے تُۄں سمجھدی ہَیں کِہ ہُشِیار رِںکّی دے لائِک نہِیں تاں ہُشِیار نُۄں اِدھّر کڈھّݨ دی تیری جِمّیواری۔ تُۄں آپ پیپر بھردے۔” باپُۄ جی آپݨی گلّ کہِکے چُپّ کر گئے۔ مَیں بِٹّ بِٹّ سِمّی ول ویکھݨ لگّا تے سِمّی دا وی رںگّ پھکّ ہۄئِیا پِیا سی۔ پر اِس وار ناں تاں اُہ بھُڑکی٬ ناں اںدّر گئی۔ ناں اُہنے شرم منّی۔ جِویں ادالت دے کٹہِرے وِچ کھڑھے گواہ کۄل کۄئی گُںجّائِش نہِیں ہُںدّی۔

تٹّ پھٹّ بۄلی٬ "ٹھِیک ہَے باپُۄ جی٬ تُسِیں کہِ دِتّا٬ میرے بذُرگ ہۄ۔ تُہاڈا کِہا سِر متھّے۔ جے اِکّ وار ارُۄڑ وی سارِیاں دے ساہمݨے کہِ دیوے جاں جِس ترہاں تُسِیں ٹھِیک سمجھۄ۔”

مَیں سۄپھے دی لو سِیٹ تے بَیٹھا سی جدۄں سارے میرے ولّ ویکھݨ لگّ پئے۔ "ٹھِیک ہَے! جِس ترہاں تُسِیں کرنا ہَے کری جائۄ٬ مَینُۄں کی پُچھّدے ہۄ؟

“مَیں اِنہاں نُۄں ڈائِوۄرس دیکے ہُشِیار نُۄں اِدھّر سدّ دیںدی ہاں تے تُسِیں پہِلاں میرے پرِوار نُۄں سپاںسر کر دِئۄ۔” سِمّی نیں میرے ولّ ویکھِیا۔ اُسدی نذر میرے چِہرے نُۄں پڑھ رہی سی جاں ہۄ سکدا ہَے میرا وہِم ہی ہۄوے۔

“بس اِکّ ارذ ہَے باپُۄ جی٬ جے اجّ پُۄری ہۄ جاوے تاں مَیں سمجھاںگی مَیں وی اِس پرِوار دی کُجھ لگدی ہاں۔” سِمّی دِییاں اکھّاں وِچ اتھّرُۄ نہِیں سن پر اِںجھ لگدا سی جِویں ہُݨے آ جاݨگے٬ جِویں اتھّرُۄ اجے وی کُجھ اُڈِیکدے دے ہۄݨ۔

“بۄل پُتّ٬ تُۄں اِںجھ کِئۄں سۄچدی ہَیں٬ تُۄں تے میرا بِیبا پُتّ ہَیں٬ ارُۄڑ نالۄں ذِیادا پِیار کردا ہاں مَیں تَینُۄں۔” باپُۄ جی نیں گلّ نُۄں بہُت ہی دھِیان نال بۄچِیا۔

“بسّ مَیں سِرپھ اِک وار٬ کۄئی وی کدم چُکّݨ تۄں پہِلاں آپݨے سِر دے سائیِں نال گلّ کرنا چاہُںدّی ہاں۔”

سِمّی نیں میرے ولّ اِنی نِیجھ نال دیکھِیا٬ میرا دِل بَیٹھݨ لگّ پِیا۔

“کۄئی نی پُتّ تُسِیں کر لوۄ٬ پرائیِویٹ گلّ٬ کمرے وِچ چلے جائۄ۔”

“نہِیں باپُۄ جی٬ جے تُسِیں گُسّا ناں کرۄ تاں مَیں چاہُںدّی ہاں٬ تُسِیں سانُۄں اِکلِّیاں نُۄں چھڈّ دِئۄ٬ گھںٹّا کُ۔ تُسِیں ذرا تھلّے آںٹی ولّ جا آوۄ۔” سِمّی نیں اجّ پہِلی وار اَیسی وَیسی گلّ کِیتی سی۔

“چلّ نی اُٹھّ۔” باپُۄ جی نیں بِیبی نُۄں اُٹھائِیا تے بِیبی رمۄٹ واںگ اُٹھّکے چپّلاں پائُݨ لگّ پئی۔

میرا دِل بَیٹھݨ لگّ پِیا۔ اُنہاں دے جاݨ تۄں بائد سِمّی نیں چِٹکݨی چَیکّ کِیتی تے پھِر آکے سۄپھے `تے بَیٹھ گئی تے بۄلی٬ "اِہ شرت ہَے میرے گھردِیاں نُۄں سدّݨ دی۔” مَیں کُجھّ بۄلݨ لگّا تاں اُہ پھِر بۄلی٬ "اِکّ سںتّ نیں کتھا سُݨائی سی کِتے۔ اِکّ وار اِکّ کسائی کۄل رات ویلے کۄئی گاہک آ گِیا٬ اُسنُۄں بکّرے دا مِیٹ چاہِیدا سی تے اُس وکت مِیٹ کھتم ہۄ چُکّا سی۔ گاہک دُۄݨے تِیݨے پَیسے دیݨ نُۄں تِیار سی۔ کسائی دے من وِچ لالچ آ گِیا۔ اُہ اُٹھّکے بُچّڑکھانے گِیا جِتھّے جِیںدا بکّرا بجھّا پِیا سی۔”

“ناں تُۄں مَینُۄں کہاݨِییاں سُݨائُݨ لئی بِٹھالِیا ہَے اِتھّے۔ متلب دی گلّ کر٬ جے کۄئی کرنی ہَے تاں۔ تَینُۄں باپُۄ جی دی شرت منذُۄر ہَے جاں نہِیں۔” مَیں تڑھی لائی۔

“میری پُۄری گلّ سُݨ لئۄ٬ پھِر ہۄݨا تاں اُہی ہَے جۄ تُسِیں چاہُںدّے ہۄ۔ ... کسائی نیں سۄچِیا جے مَیں پُۄرا بکّرا جھٹکا دِتّا تاں سویر تکّ اُںجھ ہی کِسے کمّ دا نہِیں رہِݨا۔ کِئۄں ناں بکّرے دی اِکّ لتّ وڈھّ لواں٬ اِس ترہاں ہُݨ وی سر جائۄُ تے سویر تک بکّرے نیں کِہڑا مر جاݨا ہَے۔ بکّرا اُسدی نِیئت تاڑ گِیا تے بۄلِیا٬ "ویکھ٬ آہ کمّ ناں کرِیں٬ کئی جنماں وِچ مَیں تَینُۄں وڈھِّیا تے کئی جنم تُۄں مَینُۄں وڈھِّیا٬ آہ نوِیں بھاجی ناں چاڑھ۔” اِنا آکھکے سِمّی میرے ولّ ویکھݨ لگّ پئی۔

مَیں کِہا٬"بسّ اِنی ہی گلّ سی جاں تُۄں ہۄر وی کُجھ کہِݨا ہَے۔”

“بسّ مَیں اِہی کہِݨا سی۔ مکِّئۄں پرہے اُجاڑ٬ ہُݨ جۄ تُہاڈی مرذی۔”

مَیں سۄچِیا ہُݨ سہی وکت ہَے٬ اِس سمیں اِہ جذباتی ہَے۔ دسکھت ہُݨے ہی کرا لَیݨے چاہِیدے ہن٬ اَیویں کِسے ہۄر دی چُکّ وِچ آکے کلّہ نُۄں مُکّر ہی ناں جاوے۔ مَیں اںدّر گِیا تے وکِیل دے بݨائے پیپر لِیا کے سِمّی اگّے کر دِتّے تے کِہا٬ "لَے اِنہاں ’تے سائِن کر دے تے سویرے ہی چھُٹّی کر لَے٬ آپاں چلّاںگے اِمِیگریشن دے آپھِس۔”

سِمّی پیپر دیکھکے ہَیران جِہی ہۄ گئی تے بۄلی٬ "تُسِیں تے سچِّیں ہی لۄہے دی چھُری تِکھّی کری پھِردے ہۄ۔ اِہ پیپر کدۄں بݨوائے؟ کی باپُۄ جی نُۄں پتا ہَے اِنہاں پیپراں دا؟ تے بِیبی نُۄں؟” سِمّی کِنّے ہی سُیال کر گئی۔ لگدا سی اُسنُۄں کِسے سُیال دے جُیاب دی اُڈِیک نہِیں سی۔ اُہ اُٹھّی تے پَینّ لِیا کے پیپراں ’تے سائِن کرن لگّ پئی تے پھِر اُچّی اُچّی رۄݨ لگّ پئی۔ اُسدا رۄݨا دھۄݨا جِہا دیکھکے دِل جِہا تاں میرا وی بھر آئِیا پر پھِر سۄچِیا اِہ تاں نِیاݨی ہَے٬ اِںجھ سۄچدی ہَے جِویں ساڈا سچِّیں ہی تلاک ہۄ رِہا ہَے۔ اِہ تاں اِکّ سکِیم ہَے۔ اَیویں کملی ہَے اِہ تے۔

کِسے کۄل کہِݨ لئی کُجھ نہِیں بچِیا سی۔ اگلے دِن ہی سِمّی دے گھردِیاں نُۄں سپاںسر کر دِتّا گِیا۔

ہُشِیار دی اُمر اُنتّی سال سی جدۄں اُہدا آپݨی بھابی نال وِیاہ ہۄئِیا۔ دۄویں ہم اُمر سن۔ میرا تلاک کاگذی سی٬ پر اِس کاگذی تلاک نال جِویں میرا وِیاہ کاگذی ہۄکے رہِ گِیا۔ سِمّی میری اِذت نہِیں کردی سی ہُݨ۔ اُہ سِمٹکے پھیر آپݨے پرِوار دی بُکّل نال جُڑ گئی سی۔ اِمِیگریشن کائۄُںسلر دی سلاہ نال سِمّی تے ہُشِیار دِییاں بڑِییاں رۄماںٹِک پھۄٹۄیاں کھِچِّییاں گئیِیاں۔ آپݨی بِیوی دے وِیاہ دی مُۄوی مَیں آپݨے ہتھِّیں بݨائی۔ امبَّیسی وِچ دِکھائُݨ لئی پھۄٹۄیاں مَیں آپ کھِچِّییاں۔ ہُشِیار کھُش سی۔ مَیں نہِیں۔ میرا باپ کھُش سی٬ میری ماں بیوسّ سی۔ اُسدی ممتا پتنی دھرم تھلّے دبّ کے کدۄں دی مر کھپ گئی سی۔

ہُشِیار کَینیڈا آ گِیا۔ سِمّی نال اُہدے ہاسے ٹھٹھّے مَینُۄں چُبھّݨ لگّے۔ مَیں اُہ چۄبھ سِمّی نال ساںجھی کرن دی کۄشِش کرن لگّا۔ تِتّر بِتّر ہۄئی ذِںدّگی وِچ نِںدّی سہِمِیا رہِݨ لگّا۔ میری شراب ودھ گئی تے نِںدّی دا سہِم۔ لِوِںگّ رُۄم وِچ لگّی ہُشِیار دی پھۄٹۄ ول سِمّی بھاویں ویکھدی جاں ناں ویکھدی پر میرِییاں نذراں اُہدا پِچھّا جرُۄر کردِییاں۔

ساڈے گھر جدۄں پہِلی وار پُلِیس آئی تاں سِمّی نیں کمرے اںدّر وڑ کے کُںڈھّی لائی ہۄئی سی۔ پُلِیس نیں میرے دۄویں ہتھّ پِچھّے کرکے ہتھّکڑی جڑ دِتّی۔ دُۄجی وار سِمّی نیں ہَیلپ ہَیلپ کردی نیں راہگِیر کھڑھے کر لئے۔ میرے تے پابںدّی لگا دِتّی گئی۔ مَیں آپݨے ہی گھر نہِیں جا سکدا سی۔ مَیں پںچّائِت سدّ لئی۔ پھِر پتا نہِیں سارے پرِوار نُۄں میرے تے کی ترس آئِیا٬ اُہ سارے ہُشِیار نال مُۄو ہۄ گئے۔ سِمّی وی … نِںدّی وی۔ میری ہالت کھستا سی٬ بہُت ہی کھستا۔ کار وِچ سَۄں کے وی راتاں کٹِّییاں۔

اجے سال وی نہِیں ہۄئِیا ہۄݨا جدۄں سِمّی٬ مَینُۄں پھَیکٹری وِچ آکے مِلی۔ کلّہ دی گلّ ... تے اجّ دی گلّ … بسّ … وِچ دی گلّ نُۄں بھُلّݨ واستے جۄر پائُݨ لگّی۔ پہِلی وار اَیمّ.اے. پاس کُڑی نیں کار وِچ بَیٹھِیاں دسوِیں پاس ارُۄڑ دے پَیرِیں ہتھّ لائِیا۔

مَیں٬ سِمّی تے نِںدّی پھِر اِکّ پرِوار واںگ رہِݨ لگّ پئے۔ میرے کئی سُیالاں دا جُیاب سِمّی سِرپھ اتھرُۄیاں نال دِںدّی ہَے۔ مَیں جُیاباں لئی ترلۄمچھّی ہاں۔ مَیں جاݨنا چاہُںدّا ہاں کِہ ہُشِیار … مَیں جانݨا چاہُںدّا ہاں بںدّ بُۄہا ویکھکے میرا باپ کی مہِسُۄس کردا سی۔ مَیں جاݨنا چاہُںدّا ہاں کِہ بںدّ بُۄہا ویکھکے میری ماں کھاݨا کھاںدی سی کِہ نہِیں۔ مَیں جُیاباں لئی رۄںدا ہاں٬ سِمّی شائِد میرے ’تے ترس کرکے اِنہاں دا جُیاب دیوے۔

پر سِمّی نُۄں سِرپھ اپھسۄس ہَے٬ دُکھّ ہَے٬ درد ہَے۔ اُہ کِسے نِگھّ نال میرے آپ مُہارے وگے اتھّرُۄ وی پُۄںجھدی ہَے۔

باپُۄ جی میرے نال نِگاہ نہِیں مِلائُںدے۔ اُنہاں اِکّ وار کِہا سی٬ "ارُۄڑ پہاڑ جِڈّی ذِںدّگی کِس ترہاں کٹّیںگا٬ ہۄر وِیاہ کرا لَے۔ سِمّی تے ہُشِیار بہُت چلاک نِکلے۔”

مَیں کِہا٬ "باپُۄ جی وِیاہ تاں نہِیں کرائُݨا٬ پر وِہلا ہاں٬ جے کۄئی پرِوار لںگھّائُݨا ہَے تاں لںگھّا لوۄ۔”

باپُۄ جی بھُبِّیں رۄ پئے٬ “بیٹا! مَیں تیرا گُناہگار ہاں۔”

مَیں تاں وِیاہ نہِیں کروائِیا پر ہُشِیار جرُۄر وِیاہ کرائُݨ اِںڈِییا چلے گِیا۔

“کھرا ہمیشا کھرا ہُںدّا اے پُتّ! کھۄٹے دا تاں لۄکِیں مُۄںہ کالا کردے ہن۔ اجّ نہِیں تاں بھلکے۔”

“اِتھّے باپُۄ جی سبھ مست ہن۔ آپݨی آپݨی بھگتی کر رہے ہن سبھ۔ گھۄر اُداس٬ گھۄر بیوس٬ لاچار۔ کھُلّہکے ہسّݨ والے نُۄں٬ تے کھُلّہکے رۄݨ والے نُۄں لۄک پاگل سمجھدے ہن۔” سَۄدا رۄذ تۄلِیا جاںدا ہَے باݨِیئے دی ہٹّی ’تے۔ رِشتِیاں دے تراذُۄ نہِیں ہُںدّے۔ مَیں کِنارا کر لِیا۔ باپُۄ جی آئُںدے ہن٬ کدے کدے٬ ورہے چھِماہی۔

اُدّݨ وی دِوالی سی۔ اَیںتکی مَینُۄں پتا سی بئی دِوالی ہَے۔ ربّۄں ہی شنِیوار سی۔ جے شنِیوار ناں وی ہُںدّا تاں وی دِوالی منائُݨی ہی منائُݨی سی۔ میرا پُۄرا پرۄگرام سی۔ بسّ جے شنِیوار ناں وی ہُںدّا تاں میرا دِوالی منائُݨ دا ڈھںگّ بدل جاݨا سی۔ بھردواج نیں چھُٹّی نہِیں کرنی سی تے ناں ہی مَینُۄں سدّݨا سی۔ سانُۄں کِتے ہۄر جاݨا پَیݨا سی۔ مَیں تے چھُٹّی کرنی ہی کرنی سی دِوالی دی۔ اِس تۄں چںگّا مَۄکا تاں ہۄر کۄئی مِلݨا نہِیں سی۔ پر تُہانُۄں تاں پتا ہی ہَے میری کِسمت دا۔ جے نہِیں پتا تاں سبر کرۄ۔

“ناں تیرا پاسپۄرٹ نہِیں دِسِیا مَینُۄں٬ باکی سارے کاگذ تاں مَیں سامبھ لئے ہن۔” مَیں سِمّی نُۄں پُچھِّیا۔

"میرا پاسپۄرٹ تاں تُسِیں آپ لَے گئے سی۔ تُسِیں آپ تاں میرا پاسپۄرٹ اِںڈِییا بھیجِیا٬ بھُلّ گئے؟”

“اُہ ہاں٬ یاد آئِیا۔ بس ہۄر کۄئی پھِکر نہِیں۔ باکی کاگذ-پتّر سارے پُۄرے ہن۔” مَیں سںتُّشٹ ساں۔ مَیں برِیپھ کیس نُۄں دُبارا دیکھِیا۔ اسِیں کار وِچ بَیٹھ کے بھاردواج دے گھر پہُںچّ گئے۔ دِیوے بلے پئے سن۔ سارے گھر دے دوالے لائیِٹاں جگامگا رہِییاں سن۔ بھاردواج آپ تاں سکاچ پِیںدا سی پر میرا کھِیال رکھّدِیاں اُہنے رمّ وی لِیاںدی سی۔

"یار اَیویں وادھُۄ کھرچ کاہنُۄں کِیتا؟”

“نہِیں٬ کھرچ کاہدا؟ سکاچ تَینُۄں پچدی نہِیں تے جدۄں تیرے سِر نُۄں چڑھدی ہَے٬ تُۄں گھٹ کھراب ہُنَّے٬ اسِیں جِیادا۔ مَیں اِہ رمّ تیرے لئی نہِیں٬ آپݨے سُکھ لئی لِیائِیا ہاں۔”

میرا دھِیان ناں سکاچ وِچ سی٬ ناں رمّ وِچ۔ میرا سارا دھِیان تاں ٹَیلِیپھۄن دی گھںٹّی ول سی۔ اِہ ہُݨ وی وجّی٬ ہُݨ وی وجّی۔ اسِیں گھرۄں تُرے سی پںجّ وجّکے چالی مِںٹّ تے٬ پھۄن دی گھںٹّی ساڈے چھے وجے وجّݨی چاہِیدی سی۔ پر ہُݨ تاں چھے وجّکے پںجّاہ مِںٹّ ہۄ گئے سن۔ میرا ساہ تیذ چلّ رِہا سی۔ پھۄن نیں ٹرَیں ٹرَیں کِیتی٬ پںجّ مِںٹّ گھٹّ ستّ ’تے۔ مَیں سِمّی ولّ ویکھِیا٬ اہنے میرے ولّ۔ میرا ساہ تیج ہۄ گِیا۔ سِمّی نیں کلِینَیکس لَیکے آپݨا متھّا پُۄںجھِیا۔ میرا گلاس کھالی سی۔ مَیں کاہلی کاہلی بھاردواج دا پَیگ چُکّکے اںدّر سُٹّ لِیا۔ ساڈی بیچَینی تۄں بیکھبر بھاردواج ٹَیلِیپھۄن سُݨن وِچ مست سی۔ ہُۄں ہاں کردا رِہا تے مَیں بھاردواج دے مُۄںہ دے ہاو بھاو دیکھدا رِہا۔

کی بکواس آدمی ہَے اِہ بھاردواج؟ اِنی وڈّی گھٹنا سُݨکے وی مذے نال پھۄن سُݨ رِہا۔ پںجّ مِںٹّ بِیت گئے۔ مَیں سمجھ گِیا٬ اِہ اُہ پھۄن نہِیں سی۔ مَینُۄں آپݨی پتنی تے گُسّا آئُݨ لگّا۔ سارا کسُۄر اِہدا ہی ہَے۔ مَیں اُہدے ولّ اکھّاں کڈھِّییاں۔ اُہ سہِم گئی۔ بھاردواج نیں پھۄن کرَیڈِل تے رکھّ دِتّا۔ بِناں کُجھ کہے سُݨے اُہ رسۄئی وِچ چلا گِیا٬ چِکّن ڈرمّ دی پلیٹ چُکّݨ۔

“ناں تُۄں رہی ناں بیوکُۄپھ دی بیوکُۄپھ۔”

“ناں مَیں کی کِیتا؟”

“مَیں تَینُۄں کِہا نہِیں سی تُرن لگِّیاں٬ گُیاںڈھی شرمے دی پتنی نُۄں دسّ دیوِیں٬ اسِیں بھاردواج ولّ چلّے ہاں؟”

“جی٬ اُہ تاں مَیں دسّکے آئی ہاں۔”

“تاں پھیر اُہنے پھۄن کِئۄں نہِیں کِیتا؟”

“جی مَینُۄں کی پتا۔”

“لگدی پتے دی۔ تُۄں کرائِںگی مَینُۄں اںدّر۔” مَیں گُسّے وِچ اُبّل رِہا سی۔

“اُئ کِئۄں گُسّے ہُنَّے ورہے والے دِن۔ کَۄݨ کرائۄُ تَینُۄں اںدّر۔” بھاردواج نیں میری اکھِیرلی گلّ سُݨ لئی سی۔

“کُجھ نہِیں یار٬ جدۄں دیکھدی آ٬ مُںڈّے دے دھپھّا کڈھّ ماردی ہَے۔ ناں بںدّا پُچھّے پئی اِہ اِںڈِییا؟ پئی نِیاݨِیاں دِییاں بھاویں جٹُۄرِییاں پٹّی جائۄ٬ کۄئی پُچھّݨ والا نہِیں۔ اِہ بائی کَینیڈا اےَ٬ اِکّ واری نِیاݨا بیدھِیانے وی ٹِیچر نال گلّ کر بَیٹھا٬ سارا ٹبّر ٹںگِّیا جائۄُ سُۄلی ’تے۔ پر اَیہنُۄں کَۄݨ سمجھاوے پڑھی لِکھی کھتُۄن نُۄں۔” مَیں ساری گلّ دا رُکھ ہی بدل دِتّا۔ سِمّی وی ہسّ پئی۔ اُہنُۄں ماݨ ہَے میرے تے۔ مَیں تاں مِںٹّاں وِچ سکِیماں گھڑ گھڑ لا دیواں اسمان نُۄں ٹاکِییاں۔ اِہ بھاردواج کی شَیء ہَے۔

“بھاردواج٬ تیرا مِتّر نہِیں دِیہدا اجے؟” مَیں ٹِچّر کِیتی۔

“اُہ آئۄُگا جرُۄر٬ ذرا لیٹ آئۄُ۔ پر وَیلِییا٬ ہر ویلے پںگّا ناں پائِیا کر۔ تَینُۄں کی٬ کۄئی کُجھ وی کرے۔ آپݨی آپݨی سمجھ آ۔ مَیں تاں آپ اُہدے نال سہِمت ہاں۔” بھاردواج نیں میرے ولّ ٹِیر نال ویکھِیا۔

“ناں مَیں کدۄں کہِنَیں تُسِیں گلت ہۄ؟ مَیں تاں اِہ کہِنا٬ تُسِیں بیوکُۄپھ ہۄ۔ ناں بںدّا پُچھّے نِیاݨِیاں تۄں وڈّا وی کۄئی ہُںدّا؟ جد تُہاڈے نِیاݨے ہی تُہاڈے نہِیں رہِݨے٬ پھیر چھِکُّۄ وِچّۄں بیر بھالۄگے؟ آ دیکھ لوۄ٬ چولھاں جِہِییاں تُرِییاں پھِردِییاں٬ بیمُہارِییاں۔ کہِ کھاں اِںڈِییا وِچ اَیداں کرن۔ ناں اِہ ڈالر تُسِیں سِر ’چ مارنے آ؟” مَیں گلّ تاں کر دِتّی پر مَینُۄں لگّا میری دلِیل وِچ باہلا وجن نہِیں سی۔ اِہ مَینُۄں ہۄ کی گِیا ہَے۔ پہِلاں تاں مَیں اِس ترہاں نہِیں سۄچدا سی۔ اِہۄ گلّ مَینُۄں پہِلاں دلِیل والی لگدی سی٬ ہُݨ نہِیں لگدی۔ گلّ تاں میری ٹھِیک سی پر میرے تۄں ٹھِیک کہِ ناں ہۄئی۔ بسّ اَینا ہی پھرک ہَے میرے تے مہِںدّر وِچ۔ اُسدی ہر گلّ وِچ ذہِر ہُںدّا ہَے۔ پر لگدا نہِیں۔ گلّ کرن دا ترِیکا پتا نہِیں اُہنے کِتھّۄں سِکھِّیا۔ سالا ٹھہِرا ٹھہِرا کے گلّ کرُۄ٬ جِویں اۄور سپِیڈ نُۄں بریکاں لائیِدِییاں۔ میرا تے اُہدے متھّے لگّݨ نُۄں جِیء نہِیں کردا۔ ناں جِہڑا آپݨی ماں دا نہِیں٬ جِہدا آپݨی مِٹّی نال ہی مۄہ نہِیں٬ اُہ کۄئی بںدّا! ’ابّ یہی اپنا مُلک ہَے۔‘ ناں کلّہ نُۄں اِتھّۄں اپھرِیکا چلے جائیِں٬ پھیر اِہۄ کہِیں ابّ یہی ہمارا مُلک ہَے۔ پر اِکّ گلّ پکّی آ جے گھُمّدا گھُمّدا اِںڈِییا ولّ نِکّل گِیا پھیر متّ بۄلے ابّ یہی ہمارا مُلک ہَے۔” بھاردواذ دا ہاسا نِکل گِیا۔

“ناں تُۄں کِئۄں دںدّ کڈھّی جاناں۔ تُۄں وی تے اُہدی کاربن کاپی ہَیں۔” مَیں بھاردواج ولّ دیکھِیا۔ اِہ بھاردواج وی اجِیب شَیء ہَے٬ دۄویں پاسے پَیر رکھُّۄ۔ پر بںدّا کھرا۔ کھرے بںدّے دا گُسّا نہِیں کرنا چاہِیدا۔

“ویکھ٬ میری سُݨ گلّ٬تُسِیں دۄویں میرے یار ہۄ۔ اُہ کَینیڈا نُۄں چںگّا کہِںدّا تے تُۄں اِںڈِییا دی رٹ لائی جانَے۔ ناں تُۄں کَینیڈا چھڈّݨا تے ناں اُہنے اِںڈِییا۔ بِلِّییاں دِییاں پُۄچھاں سِدھِّییاں کھڑھ گئیِیاں تے مَینُۄں دۄویں بِلِّییاں پِیارِییاں٬ بسّ اُہناں دِییاں پُۄچھاں تے مَینُۄں گُسّا نہِیں٬ ہاسا آئُںدا۔ میرے ہاسے دا گُسّا تُسِیں کردے نہِیں تے مَیں کھُش۔” بھاردواذ نیں آپݨا سِدھّڑپُݨا نںگّا کِیتا۔

“چلّ چھڈّ٬ اجے تکّ آئِیا کِئۄں نہِیں تیرا مِتّر؟”

“ناں میرا اُہ `کلّے دا مِتّر آ؟ تیرا نہِیں؟”

“ناں اَیہۄ جِہی تاں کۄئی گلّ نہِیں٬ مِتّر آ ساڈا وی پر اُہدی پالسی ذرا گلت ہَے۔ اَیویں گۄرِیاں تۄں کنّ بھنّدا٬ اِین جہی منّی بَیٹھا۔” ٹَیلِیپھۄن دی گھںٹّی نیں میری گلّ کٹّ دِتّی۔ مَینُۄں اَیںتکی ٹَیلِیپھۄن دی گھںٹّی دی اواذ کُجھ اُچّی لگّی۔ بھاردواج نیں اواذ ماری٬ "ذرا پھۄن چُکِئۄ۔”

اُسدی اواذ دا کِسے وی ہُںگّارا ناں دِتّا۔ شائِد سرلا واشرُۄم وِچ سی۔ گھںٹّی لگاتار وجّ رہی سی۔ مَینُۄں بھاردواج بَیٹھا ذہِر لگّ رِہا سی۔ گھںٹّی دی اواذ نال بجھّے سُپنے مَینُۄں کھیرُۄں کھیرُۄں ہُںدّے لگّے۔ مَیں آپݨی کھِجھ نُۄں لُکۄدِیاں بھاردواج نُۄں کِہا٬ "پھۄن کِئۄں نہِیں چُکّدا؟”

بھاردواج پھۄن چُکّݨ لئی اُٹھِّیا پر جد تکّ اُہ پھۄن تکّ پہُںچِّیا٬ پھۄن دی گھںٹّی بںدّ ہۄ چُکّی سی۔ میری ساری پِیتی لہِ گئی۔ مَیں سِمّی ولّ دیکھِیا۔ اُہ سہِمی ہۄئی میرے ولّ ہی دیکھ رہی سی۔ پتا نہِیں کِئۄں میرِییاں لتّاں کمبّݨ لگّ پئیِیاں۔ مَینُۄں لگّا میرا متھّا ٹھںڈھّا ہۄ رِہا سی۔ میرا ساہ وی تیذ ہۄ رِہا سی۔ جھُۄٹھ دے پَیر نہِیں ہُںدّے۔ مَینُۄں اِکّدم یاد آئِیا … لائی ڈِیٹَیکٹر مشِین ...! اِکّدم میرے اگّے ہنیرا چھا گِیا۔

ٹَیلِیپھۄن یکِینن شرمے دا سی۔ شائِد ناں ہی ہۄوے۔ مَیں گھڑی ولّ دیکھِیا۔ ستّ وجّ کے اٹھتالی مِںٹّ ہۄ چُکّے سن۔ بھاردواج چِکن دی ٹریء لئی آئُںدا سی۔ اُسنے ٹریء میرے ساہمݨے کِیتی۔ چِکّن دیکھکے میرا کالجا باہر نُۄں آئُںݨ لگّا۔ مَیں بتّ جِہا لِیا۔ "نہِیں بھاردواج٬ منّ نہِیں منّدا۔”

“کِئۄں کھالی پیٹ … کُجھ تاں لَے٬ چل لَے٬ اَیویں ناں مار۔” اُہنے میری پلیٹ وِچ دۄ پِیس چِکن دے رکھّ دِتّے۔ میرا دِل کرے اِتھّۄں بھجّ جاواں۔باہر ٹھںڈھّی ہوا وِچ جاکے ساہ لواں۔ کھُلّہے اسمان تھلّے کھلۄ کے آپݨے کِیتے بارے سۄچاں۔ اِہ چِکن٬ اِہ لِوِںگّ رُۄم٬ اِہ بںدھّن٬ اِہ بھاردواج٬ اُہدا گھر میرے دُیالے جِویں کۄئی جال جِہا ہی بُݨِیا جا رِہا ہۄوے۔ مَیں پھیر پھۄن نُۄں گھُۄرن لگّا۔

ڈۄر بَیلّ وجّی۔ بھاردواج اِکّ دم اُٹھِّیا۔ مَینُۄں اِکّ وار پھیر کامبا چھِڑ گِیا۔ سِمّی وی سہِم گئی۔ مَینُۄں لگّا جِویں ڈۄر بَیل تۄں پھَۄرن باد کۄئی بَیںت نال ڈۄر نُۄں ٹھکۄر رِہا ہۄوے۔

“ہائۄ ڈیئر یُۄ؟” مَیں دِل وِچ سۄچِیا٬ مَیں اِہۄ کہاںگا۔

باہر ہسّݨ دی اواذ آئی۔ مہِںدّر سی۔ اُہدے دۄ بچّے تے اُہدی وائیِپھ سِیتل سی۔ میرے ساہ وِچ ساہ آئِیا٬ پر کِنّا کُ چِر۔ آکھر تاں مُسِیبت نیں آئُݨا ہی آئُںݨا ہَے۔ ’مَیں اِنا نَیگیٹِو کِئۄں سۄچدا ہاں۔ جے پاسا سِدھّا پَے گِیا تاں پَۄں باراں وی تاں ہۄݨِییاں ہن۔‘

مہِںدّر شُۄء لاہکے جَیکٹ ٹںگّ کے لِںگّ رُۄم دے اںدّر آ گِیا۔ مَیں اُٹھّکے ہتھّ مِلائِیا۔

“دِوالی مُبارک!” اُہ بۄلِیا۔

“تَینُۄں وی۔” مَیں جُیاب دِتّا۔

“کی گلّ٬ اجّ اَینی دیر کِئۄں کر دِتّی۔” بھاردواج نیں گھڑی ولّ دیکھِیا۔ نَۄں وجّ رہے سن۔

“یار اجّ چھۄٹُۄ دا لَیسن سی٬ وائِلَین دا۔ اُہ مِس نہِیں سی کر سکدا۔ اُہ مِئۄُذِک وِچ بہُت رُچِت ہَے۔ مَینُۄں تاں اَینا پتا نہِیں سی پر اِہدی ٹِیچر بار بار ذۄر دیںدی رہی۔ اُہدے ذۄر دیݨ تے مَیں اِہنُۄں اِس پاسے پائِیا ہَے۔ پڑھن وِچ تاں اِہ ہُشِیار ہَے ہی٬ آپݨی ہَۄبی ول وی اِہ پُۄری چیتنّ ہَے۔ سکُۄل والے وی پُۄرے یتن وِچ ہن کِہ اِہ اِس وِچ پُۄری پْروِین ہۄوے۔ مَیں تاں یار کائِل ہاں اِتھّۄں دے سکُۄل سِسٹم دا۔ میرے نالۄں جِیادا پھِکر کردے ہن بچِّیاں دا۔” مہِںدّر نیں آئُںدِیاں ہی آپݨا راگ الاپݨا شُرُۄ کر دِتّا۔

ساڈی بہِس ہی اِتھّۄں شُرُۄ ہُںدّی سی۔ مَینُۄں لگّا جِویں اُہ مَینُۄں ہی سُݨا رِہا ہۄوے۔ مَیں اجّ مُۄڈ وِچ نہِیں سی۔ پھیر وی مَیتھۄں کہِ ہۄ گِیا٬" سْری مان جی٬ پتا تاں اُدۄں لگُّۄ جدۄں نِیاݨے اُڈار ہۄکے کَینیڈِیئن بݨے۔ جدۄں لائے ناں اِنہاں مَیرُۄیانا دے سُۄٹے٬ پھیر اکھّاں وِچ گھسُنّ دیکے رۄویںگا۔”

بھاردواج نیں مُۄںہ تے اُںگل رکھّکے مَینُۄں چُپّ رہِݨ دی پُرذۄر اپِیل کِیتی۔

“ہاں بئی٬ دسّ کی پِیئیںگا؟”

“مَیں تاں بِیئر لواںگا۔”

“ہاں دے اِہنُۄں وڈّے اںگّریذ نُۄں کچّی لسّی۔ اِہنُۄں پکّی پِیکے کِتے یاد ناں آ جائے آپݨی مِٹّی۔” مَیں گلّ کھتم کِیتی تے رمّ دا بھرِیا گلاس چُکّکے مُۄںہ نُۄں لائِیا۔

“سِمّی٬ سِیتل٬ بیٹے تُسِیں اُپّر آ جائۄ نالے نِیاݨِیاں نُۄں وی لَے آئۄ۔ اِہ گیم کھیڈ لَیݨ۔” بھاردواج دی ماتا نیں اُپّرۄں اواذ دِتّی۔ سِمّی تے سِیتل نِیاݨیں لَیکے اُپّر چلے گئیِیاں۔ بھاردواج نیں مہِںدّر نُۄں ٹھںڈھّی بِیئر تے گلاس پھڑائِیا۔

“میرا دِل کِیتا مَیں شرمے نُۄں پھۄن کراں۔ پر پھِر سۄچِیا٬ میرا پھۄن کِیتا ٹھِیک نہِیں رہِݨا۔ اُہدا ہی آوے تاں چںگّا۔ پر اُہدا پھۄن ہُݨ تکّ آ جاݨا چاہِیدا سی۔ ہۄ سکدا ہَے اُہ وی دِوالی دے جشن تے کِتے گئے ہۄݨ تے گھرے ہی کۄئی ناں ہۄوے۔ ہۄ سکدا ہَے ہپھڑا دپھڑی وِچ اُہ وی لپیٹے گئے ہۄݨ۔

“ہاں بئی کِدّاں چلدی ہَے ذِںدّگی اجّکل۔ ہُݨ تاں نہِیں جا ہۄݨا تیرے کۄلۄں اِںڈِییا۔” مہِںدّر نیں بِیئر سِپّ کردِیاں مَینُۄں پُچھِّیا۔

“ناں جا کِئۄں نہِیں ہۄݨا اِںڈِییا میرے کۄلۄں؟”

“اِںڈِییا کھالی ہتھّ جائِںگا؟ گھراں دِییاں کِیمتاں تاں ادھِّییاں وی نہِیں رہِییاں۔ اجے کِیمتاں چڑھن دی دۄ چار سال کۄئی اُمِید نہِیں۔ اُدۄں تکّ تیرے نِیاݨِیاں نیں ہائی سکُۄل پاس کر لَیݨا۔ پھیر ناں اُہ گئے اِںڈِییا مِتّرا۔ میری منّ تے اِںڈِییا واپس جاݨ دا سۄچݨا چھڈّکے اِتھّۄں دی سۄچ۔ بڑا ودھِییا سِسٹم ہَے۔”مہِںدّر نیں گلّ کھتم کرکے دںدّاں وِچ ڈکّا لَے لِیا۔

“ناں سِسٹم ہۄئۄُ تیرے لئی۔ جِہنُۄں ناں کۄئی سںگّ٬ ناں شرم۔ ربۄٹ واںگ اُٹھّۄ تے ربۄٹ واںگ سَۄںوۄں۔ جِیںدے جاگدے بںدِّیاں دِییاں جرُۄرتاں دا تَینُۄں کِتھّے اہِساس؟” مَیں گلّ کھتم کرکے پھیر ٹَیلِیپھۄن ولّ دیکھِیا۔

“اُئے تُسِیں پھیر ناں لڑ پِئۄ۔” بھاردواج نیں تَۄکھلا پْرگٹ کِیتا۔

“اُئے نہِیں مَیں نہِیں لڑدا۔ مَیں لڑُۄں تاں کِسے مرد نال لڑُۄں۔ یار سِدھّی جِہی گلّ تُہاڈے دِماگ وِچ کِئۄں نہِیں آئُںدی۔ اِہ ساڈا مُلک نہِیں۔ ساڈا اِتھّے گُذارا نہِیں۔ مَیں جاݨدا سالے چِٹِّیاں نُۄں٬ ہتھّ دھۄںدے نہِیں کدے۔ جدۄں ویکھۄ٬ بِیئر پی لئۄ٬ جاں سِگرٹ کھِچّ لئۄ۔”

مہِںدّر ہسّݨ لگّ پِیا تے بۄلِیا٬ "پھیر اُدۄں بِیئر کِئۄں پِیتی سی مائیِکل کۄلۄں؟ جدۄں تیرے مُںڈّا ہۄئِیا سی؟”

“اُہ تاں مَیں ڈردا پی گِیا سی۔ سالے لںڈّر جِہے چار جݨے سن۔ ناںہ کرکے مَیں کُٹ کھاݨی سی؟ کۄئی ناں پُتّ تُہانُۄں ربّ ویکھُۄ۔”

“آہۄ ,جِدّاں تَینُۄں ربّ دیکھ رِہا۔” مہِںدّر نیں پھیر شُرلی چھڈّ دِتّی۔

“کی متلب” مَیں اکھّاں سںگّۄڑِییاں۔

“متلب تُۄں کِہڑا سُکھی ہَے۔”

“چل مَیں سُکھی ناں سہی٬ اِنہاں ورگا کمِینا تاں نہِیں۔” مَیں آپݨی کمِیذ دا کالر تھۄڑھا اُپّر چُکِّیا۔

’ویکھ یار میرے٬ تَینُۄں اِتھّے آئے نُۄں چَۄداں پںدّراں سال ہۄ گئے ہن۔ اَیویں پَیسے کھراب ناں کر۔ جۄ ہۄ گِیا٬ سۄ ہۄ گِیا۔ بںدّا بݨکے پِچھلا کِسّا کھتم کر تے اِکاگر ہۄکے اِتھّۄں دا سۄچ۔ آپݨا تے بچِّیاں دا بسّ۔ مہِںگّا گھر کھرِیدِیا سی بئی ہۄر مہِںگّا ہۄئۄُ٬ ویچ وٹّ کے راہ پواںگے۔ اَیویں کُراہے ناں پَے۔ تکڑا ہۄکے کمّ کر۔ اسِیں تَینُۄں اُدۄں ڈکّدے رہے۔ پر تیرے سِر تے تاں بھُۄت سُیار سی۔ اجے وی کُجھ نہِیں وِگڑِیا۔ ہَۄلی ہَۄلی گھر وی تیری پکڑ وِچ آ جاویگا۔ ڈِںگُّۄ ڈِںگُّۄ کِیتِیاں کُجھ نہِیں بݨنا۔”

مَیں مہِںدّر دِییاں گلّاں سُݨ رِہا سی۔ پر اجّ میرا کۄئی وی دلِیل گھڑن نُۄں دِل نہِیں کردا سی۔ اِہنُۄں تاں پتا لگُّۄ ہۄر ہپھتے دس دِن تکّ۔ جدۄں یار ہُراں سمان بنّہِیاں اِںڈِییا نُۄں۔ مَیں تے نِیاݨِیاں دی اَیڈمِشن دا پْربںدھّ وی کر لِیا ہَے۔ پر اِہ سالا پھۄن کِئۄں نہِیں آئِیا شرمے دا؟

“اگلے سال نِںدّی ہائی سکُۄل جا رِہَے؟” بھاردواج نیں پُچھِّیا۔

“ہاں۔” مَیں کِہا۔

“دیکھ اُہدے سبجَیکٹاں دا کھِیال رکھِّیں۔ کِتے اپلائیِڈ سبجَیکٹ ناں لوے۔ گریڈ تاں ٹھِیک چلّ رِہَے ناں اُہدا؟”مہِںدّر نیں میرے مُںڈّے لئی پھِکر ذاہر کِیتا۔

“گریڈ؟ کی متلب؟” مَیں پُچھِّیا۔

“پیریَیںٹس ڈے تے جائِیا کر٬ ٹِیچر نُۄں مِلݨ۔” بھاردواج نیں کِہا۔

“میرے کۄل اَینا ٹائیِم کِتھّے؟ سِمّی جاںدی آ کدے کدے۔ وَیسے پاس ہۄئی جاںدا ہر سال۔ نالے مَیں کِہڑا اِہدے کۄلۄں نَۄکری کروائُݨِییاں۔ اِںڈِییا لَے جاݨا٬ مَۄجاں لُٹُّۄ اُتھّے۔”

“گُڈّی دی پڑھائی کِدّاں؟” بھاردواج نیں پھِر پُچھِّیا۔

“اُہ تاں اجے تِیسری ’چ پڑھدی آ۔ مَیں اُہنُۄں اِتھّے پہاکے راذی ہی نہِیں۔” مَیں دْرِڑتا نال کِہا۔ مَیں گھڑی ولّ دیکھِیا سوا دس وجّ چُکّے سن۔ "چںگّا بھاردواج بس کرِیئے ہُݨ سویرے کمّ ’تے وی جاݨا۔” مَیں اَیتوار والے پارٹ ٹائیِم کمّ بارے یاد کرائُںدِیاں پھِکرمںدّ ہُںدِّیاں کِہا۔

“کمّ تے تاں جرُۄر جائیِں٬ رۄکدے نہِیں تَینُۄں۔وڈّے پںگّے ہن تیرے پر تھۄڑھا چِر ہۄر بَیٹھدے ہاں٬ پھِر چلا جائیِں۔” بھاردواج نیں جِویں میرے اگّے شِیشا رکھّ دِتّا ہۄوے۔

مَیں لۄکاں دی ویکھۄ ویکھی چڑھدِییاں کِیمتاں ویلے گھر لِیا سی۔ تے ہُݨ پھسِیا بَیٹھا سی۔ سارے چَیکّ ہی مَۄرٹگیج وِچ جا رہے سن۔ جِنّا وی کمّ کراں٬ تھلّے ہی تھلّے جا رِہا سی میرا کرَیڈِٹ۔ کرَیڈِٹ لائیِن وی پھُلّ ہۄ گئی سی۔۔ لۄکاں تۄں پھڑے پَیسے وکھّ تںگّ کر رہے سن تے گھراں دِییاں کِیمتاں جِویں کھڑھ ہی گئیِیاں سن۔ کئی پھسے سستے ویچ رہے سن۔ پر میرا ہٹھ اجے کائِم سی۔ مَۄرٹگیج دے ریٹ وی اجے اسمانے ہی سن۔ راتۄ رات چار پَیسے بݨائُݨ دے چکّر نیں مَینُۄں چکّر وِچ پا دِتّا سی۔ ہڈّی سںگھّ وِچ پھسی ہۄئی سی۔ اںدّر لںگھّائُݨ دا میرا شُرُۄ تۄں ہی اِرادا نہِیں سی پر ہُݨ باہر وی نہِیں نِکّل رہی سی۔

“چل بھاردواج٬ پائۄ یار رۄٹی۔ مَیں تاں کھاݨی کھُۄݨی نہِیں٬ نِیاݨِیاں نُۄں سدّ لَے۔” مَیں اِکّدم کاہلا پَے گِیا۔

“چلّ آ لولی پَیگّ لوۄ٬ پھیر کہِنّا مَیں رۄٹی نُۄں۔ پُۄرے یاراں وجے رۄٹی کھاواںگے۔” بھاردواج نیں گھڑی ولّ دیکھ کے کِہا۔

“ناں شرمے دا پھۄن کِئۄں نہِیں آئِیا؟” مَیں کار چلائُںدی سِمّی نُۄں پُچھِّیا۔

“جی٬ پتا نہِیں۔” سِمّی نیں مسُۄمِیئت نال کِہا۔

“تَینُۄں پکّا یاد ہَے٬ تُۄں کِہا وی سی۔ ناں کِہا کِہنُۄں سی؟”

“جی دۄویں جِیء لِوِںگّ رُۄم وِچ سن۔” سِمّی نیں یاد کردِیاں کِہا۔

“ناں تُۄں کی کِہا سی٬ مَینُۄں پُۄرا پُۄرا دسّ۔” مَیں شکّ کردِیاں کِہا۔

“جی مَیں کِہا سی٬ بھاجی اسِیں بھاردواج ول چلّے ہاں۔ ذرا ساہمݨے کھِیال رکھِّئۄ۔"

“پھیر اُہناں کی کِہا؟” مَیں کھاہ مُکھاہ ہی پاݨی وِچ مدھاݨی پھیر رِہا سی۔ اِہ مَینُۄں وی پتا سی۔

“ جی اُنہاں کی کہِݨا سی٬ کہِںدّے جائۄ۔”

میری سِمّی دِییاں گلّاں نال تسلّی ناں ہۄئی۔ اُہ چُپّ کر گئی۔ بِلکُل چُپّ٬ جِویں پُچھّݨا چاہ رہی ہۄوے کِہ مَینُۄں کہِݨا کی چاہِیدا سی۔ ’کی اُہ اِہ کہِںدّی کِہ جے کۄئی اَیمرجںسّی ہۄ جاوے تاں سانُۄں بھاردواج دے گھر پھۄن کرِئۄ۔ جے کِتے گھر نُۄں اگّ اُگّ لگّ جاوے تاں سانُۄں پھۄن کرِئۄ٬ نالے گُواہی دیݨا۔ مَیں پھجُۄل گلّاں دی جڑھ وِچ پُۄری ترہاں وڑ ناں سکِیا۔ مَینُۄں لگا جِویں میری سِیاݨپ کمّ ناں کر رہی ہۄوے۔ اِنشۄرَیںس تۄں پَیسے لَیݨے کِہڑے سَۄکھے ہن؟‘

ساڈا بلاک آ رِہا سی۔ میرا ساہ تیذ ہۄ گِیا۔ جِئۄں جِئۄں بلاک نیڑے آ رِہا سی میری بیچَینی ودھی جا رہی سی۔ اِس ترہاں تاں مَیں پھس جاواںگا۔ ... اِہ ہائیِپرٹَینشن ...

اُہ تَۄبا! پُٹھّے کمّ کرنے کِنّے اَۄکھے ہن۔ لۄکِیں پتا نہِیں کِدّاں کردے نیں۔

“سِمّی٬ مَینُۄں بہُت ذۄر دی پشاب آئِیا ہَے۔”

“پلِیذ جی بس گھر آئُݨ والا ہَے۔”

“تیری کالی ذبان ’چۄں کۄئی چںگّی گلّ ناں نِکّلُۄ کدے … کِہڑا گھر ... گھر تاں آپاں ...” تے نال لگدے ہی مۄڑ کٹّدِیاں اسِیں آپݨی سٹرِیٹ تے آ گئے سی۔ شاںت واتاورݨ دیکھکے مَینُۄں جِویں اگّ لگّ گئی ہۄوے۔

ساڈا گھر نمبّر دۄ سَۄ چَۄوی اڈۄل کھڑھا سی … چِٹّے ہاتھی واںگ۔ دۄ سَۄ چَۄوی نمبّر ہائۄُس٬ جۄ میرا گھر سی٬ ولّ دیکھکے مَینُۄں آپݨے سُپنے ٹُٹّدے نذر آئے۔ اِس مکان نیں جِویں میرا اِںڈِییا والا مہِل نُما گھر ڈھَیء-ڈھیری کر دِتّا سی۔ اِس گھر دِییاں کںدھّاں جِویں جِیادا مذبُۄت سن۔ ذمِین وِچ دھسِییاں ہۄئیِیاں۔ جِنہاں دِییاں جڑھاں نُۄں میرا کھُۄن سِںجّدا سی۔

“اِہ کی گلّ؟ اِہ تاں بِلکُل ٹھِیک ٹھاک ہَے۔” مَیں سِمّی نُۄں پُچھِّیا۔

سِمّی ڈرائیِوے وِچ کار پارک کر رہی سی۔ مِسٹر شرما دے گھر دِییاں اںدّرلِییاں بتِّییاں بُجھِّییاں ہۄئیِیاں سن پر گھر دے چارے پاسے لائیِٹاں جگ-مگ جگ-مگ کر رہِییاں سن۔ جِویں اِہ لائیِٹاں مَینُۄں ’دِوالی مُبارک‘ کہِ رہِییاں ہۄݨ۔ مَیں اِنہاں لائیِٹاں نُۄں کۄئی ہُںگّارا ناں دِتّا۔ جِویں دِوالی مُبارک دی میری کھُشی ادھُۄری رہِ گئی ہۄوے۔ میرے پٹاکے اجّ نہِیں چلّے۔ دِل دے کِسے کۄنے بَیٹھے ڈر نیں سُکھ دا ساہ وی لِیا۔

“تُۄں اِدّاں کر٬ بچِّیاں نُۄں سِدھّا پَۄڑِییاں ولّ لَے جا۔ اُپّر جاکے پا دے۔ مَیں دیکھداں ہۄئِیا کی ہَے اسل وِچ۔” مَیں سِمّی نُۄں کِہا۔

سِمّی نیں شُۄء لاہے تے بچِّیاں نُۄں باہواں نال گھیر کے اُپّر لَے گئی۔ مَیں کِچن دی بتّی جگائی۔ کِچن وِچّۄں بُۄ آ رہی سی۔ سکِیم پھیل ہۄ گئی سی۔ توِیاں نال لگدے کائۄُںٹر دا کاپھی ہِسّا جھُلسِیا پِیا سی۔ مَیں اِہنُۄں کِہا وی سی٬ باںدری جِہی نُۄں٬ بٹر تے کرِسکۄ تیل باہر کائۄُںٹر تے ہی رکھّ دے۔ کائۄُںٹر تے پائی گَیس نُۄں اگّ تاں لگّ گئی سی پر اُہ پھَیلی نہِیں سی۔ مَیں تذربا وی کِیتا سی۔ مۄمبتّی نُۄں چھۄٹا کرکے پھرِیذڈ آئیِس کرِیم وِچ ٹیڈھا گڈِّیا سی کِہ جِئۄں ہی آئیِس کرِیم پِگھلیگی مۄمبتّی دی لاٹ کائۄُںٹر تے پائے گَیس نُۄں بھمبُّۄکا بݨا دیویگی۔ پھَیلی اگّ وِچ ناں آئیِس کرِیم دا پتا لگّݨا سی تے ناں مۄمبتّی دا۔ اِس پرۄسَیسّ لئی ادھّا گھںٹّا لگّݨا سی تے اُدۄں تک اسِیں بھاردواج دے گھر پہُںچّ جاݨا سی۔ اگّ دِییاں لپٹاں نیں میری مَۄرٹگیج نُۄں ساڑ کے سُیاہ کر دیݨا سی۔ گھر دی کِیمت پیپراں دے ہِساب نال گِݨ مِݨ کے اِنشۄرَیںس نیں میرا سارا بھار لاہ دیݨا سی۔ سمان دی اِنشۄرَیںس مَیں چھے مہِینے پہِلاں وکھّری کروائی سی۔ گپھا لَیکے مَیں اِںڈِییا نُۄں تِتّر ہۄ جاݨا سی پر میرا سارا کِیتا کرائِیا کھُۄہ وِچ پَے گِیا سی۔

پتا نہِیں کِئۄں میرے دِل دے کۄنے وِچ کۄئی سر سر ہۄئی۔مَینُۄں لگّا جۄ ہۄئِیا ٹھِیک ہی ہۄئِیا ہَے۔ مہِںدّر دِییاں گلّاں مَینُۄں کُجھ ٹھِیک وی لگِّییاں۔

اُپّر واشرُۄم وِچ اُلٹی دی بڑَیں بڑَیں ہۄئی۔ مَیں بھجّکے اُپّر گِیا۔ سِمّی پھرش تے نِڈھال ہۄئی بَیٹھی سی۔ کۄل ہی گُڈّی پاݨی دا گلاس لَیکے کھڑھی سی۔ گُڈّی نیں میرے ولّ سہِم کے ویکھِیا۔ گلاس مَینُۄں پھڑا دِتّا۔ مَینُۄں لگّا جِویں گُڈّی دِییاں اکھّاں میرے کۄلۄں کُجھ مںگّ رہِییاں ہۄݨ۔ سِمّی نیں اِکّ وار پھیر آپݨا آپ ہںگّالنا چاہِیا۔ اُہدا سِر ٹائِلٹ دی سِیٹ نال لگّا ہۄئِیا سی۔ اُہنے سہِمی نیں میرے ولّ دیکھِیا۔ متھّے تے پسِینا سی جاں تریلی پر متھّا ٹھںڈھّا ٹھار یکھّ سی۔ مَیں اُسنُۄں پاݨی دا گلاس دِتّا جۄ مَینُۄں گُڈّی نیں پھڑائِیا سی۔ اُسنے ادھّ پچدھّی چُۄلی کِیتی تے آپݨی چُنّی نال مُۄںہ پُۄںجھِیا۔ بَیٹھے بَیٹھے ہی اُہ میرے پَیراں نُۄں چُمبّڑ گئی۔ اُہدی ہِچکی نیں میرے نال جبردستی کِیتی۔ گُڈّی ڈر کے باہر چلے گئی۔ میرا ڈر وی میرے سرِیر وِچّۄں نِکّلکے باہر آݨ کھلۄتا سی۔

مَینُۄں اِںجھ لگّا جِویں اِہ ڈر ہی میری پُۄچھ ہۄوے۔ اُس دِن کِتنی ہسّی سی سِمّی۔ جد مَیں کِہا سی تَینُۄں اِکّ گلّ دسّاں سِمّی … بںدّے دی پُۄچھ پھیر اُگّ پَیݨی ہَے تے اَیتکِیں ہۄئیگی وی دۄ ترہاں دی۔ اِکّ نِیلی تے اِکّ چِٹّی۔

سِمّی نیں ہسّکے سۄپھے تے دھپھّا مارِیا سی تے کِہا سی٬ “نہِیں نِیلی چِٹّی نہِیں٬ لال تے ہری۔” پھیر اُہ کھُۄب ہسّی سی٬ اِنا ہسّی سی کِہ مَینُۄں پاگل دِسݨ لگّ پئی۔

“پُۄچھ تۄں پتا لگّ جائِیا کرنا … بںدّا کھرا کِہ کھۄٹا؟ اِہ سمارٹِییاں سمُۄرٹِییاں نہِیں چلّݨ دیݨِییاں اُپّر والے نیں٬ بسّ دیکھدی چلّ۔”

مَیں سِمّی نُۄں مۄڈھے تۄں پھڑکے اُٹھائِیا تے اُہنُۄں تھلّے لِجا کے سۄپھے تے بِٹھا دِتّا۔

“جی! پلِیذ اِکّ گلّ منّۄگے؟”

“ہاں دسّ”

“آپاں ٹھِیک ہۄ جاݨا دۄ تِنّ سالاں تکّ۔ تُسِیں پھِکر کِئۄں کردے ہۄ؟ اَیتکِیں وی ٹِیچر نیں کِہا سی٬ تُہاڈا سنّ بہُت کِئۄُٹ ہَے۔ اِہنُۄں دِوالی دے مَۄکے سکُۄل دے پرۄگرام وِچ رام بݨائُݨا۔ مَیں ڈردی نیں تُہاڈے نال گلّ ہی نہِیں کِیتی۔”

“ناں ہۄر کی کہِںدّی سی ٹِیچر؟”

“کہِںدّی سی٬ تُہاڈا سنّ مَیتھ وِچّ بہُت ہُشِیار ہَے۔ سکُۄل نُۄں بہُت آساں ہن اِہدے ’تے۔”

“اُہ تے ٹھِیک ہَے پر … اِہ سکُۄل والے دِوالی کِئۄں منائُݨ لگّ پئے؟ میرے تاں سمجھ وِچ نہِیں آئُںدا۔”

“جی٬ تُسِیں بہُتی ٹَینشن ناں لِیا کرۄ۔ جے سکُۄل والے دِوالی منا سکدے ہن تاں آپاں کِئۄں نہِیں؟” سِمّی نیں گلّ کھتم کرکے میرے ولّ دیکھِیا۔

مَیں سڑے ہۄئے کائۄُںٹر ولّ دیکھِیا۔ مَیں جِویں سُکھ دا ساہ لِیا ہۄوے۔ مَیں پردے کھِچّ کے شرمے دے گھر دِییاں گمگائُںدِییاں لائیِٹاں ولّ دیکھِیا۔ جگمگ کردِییاں لائیِٹاں نیں مَینُۄں دُبارا دِوالی مُبارک کہی۔

میرا دِل کِیتا٬ مَیں وی دِوالی دا پٹاکا چلاواں٬ جۄ سارے ٹراںٹۄ شہِر نُۄں رَۄشن کردا لیک وِچ جاکے شاںت ہۄ جاوے۔