سُرجِیت پاتر (جنم سُرجِیت ہُںجّݨ) (14 جنوری 1945 – 11 مئی 2024) اِکّ پںجّابی بھاشا دا لیکھک اتے پںجّاب٬ بھارت دا کوی سی۔ اُس دِییاں کوِتاواں نیں آم لۄکاں وِچّ بہُت پْرسِدھّی پْراپت کِیتی ہَے اتے آلۄچکاں دُیارا اُچّ پْرشںسّا پْراپت کِیتی ہَے۔

جِیون اُنہاں دا جنم سنّ 1945 نُۄں پںجّاب وِچّ جلںدھّر جِلہے دے پِںڈّ پتّڑ کلاں وِکھے ہۄئِیا۔ اُنہاں دے ماتا دا نام گُربکھش کَۄر اتے پِتا دا نام س.ہربھجن سِںگھّ ہَے۔ پاتر نیں آپݨے پِںڈّ دے سکُۄل تۄں ہی پْرائِمری دی سِکھِّیا لئی اتے کھالسا ہائی سکُۄل کھہِرا مجھا تۄں دسوی پاس کِیتی۔ رݨدھِیر گَیرمِںٹّ کالج کپُۄرتھلا تۄں بی٬اے کرکے پںجّابی یُۄنِیورسِٹی پٹِیالا تۄں پںجّابی دی اَیم اے اتے گُرُۄ نانک دیو یُۄنِیورِسٹی٬ امّْرِتسر تۄں پی اَیچ ڈی کِیتی جِسدا وِشا "Transformation of Folklore in Guru Nanak Vani" سی۔ آپݨے ادھِیاپک اتے اُگھّے ناٹککار سُرجِیت سِںگھّ سیٹھی دے کہِݨ 'تے ہی اُہناں آپݨے پِںڈّ دے نام تۄں ہی آپݨا تکھلّس 'پاتر' رکھّ لِیا٬ جدۄں کِہ اُہ پہِلاں آپݨے ناں سُرجِیت دے نال پتّڑ شبد دی ہی ورتۄں کردے سن۔

اُہ پںجّاب کلا پْرِیشد چںڈِّیگڑھ دے پْردھان ہن۔ پِچھلے سمیں وِچّ اُہ پںجّابی ساہِت اکادمی لُدھِیاݨا دے پْردھان دا اہُدا سمبھّال چُکّے ہن۔ اُنہاں نُۄں 2012 وِچّ پدم شْری نال سنمانِت کِیتا گِیا سی۔ پںجّاب دا اِہ اُگھّا کوی 11 مئی 2024 نُۄں دِل دا دَۄرا پَیݨ کارن اِس پھانی سںسّار نُۄں الوِدا کہِ گِیا۔

کِتّا 1969 وِچّ پاتر بابا بُڈھّا کالج بِیڑ ساہِب٬ امْرِتسر وِچّ لَیکچرار لگّے۔ اِس تۄں بائد اُہ پںجّاب کھیتِیباڑی یُۄنِیورسِٹی٬ لُدھِیاݨا وِچّ ادھِیاپک وجۄں نِیُکت ہۄ گئے اتے اِتھۄں ہی پںجّابی دے پْرۄفَیسر دے تَۄر تے سیوامُکت ہۄئے۔ 2002 وِچ اُہ پںجّابی ساہِت اکادمی دے پْردھان چُݨے گئے اتے 2008 تکّ اِس اہُدے 'تے رہِںدِّیاں اُنہاں نیں پںجّابی ساہِت اکاڈمی نُۄں ساہِتک سرگرمِییاں دا گڑھ بݨا دِتّا۔ 2013 وِچ پںجّاب سرکار نیں اُنہاں نُۄں پںجّاب ساہِت اکاڈمی٬ چںڈِّیگڑھ دا پْردھان نامذدّ کِیتا ہَے۔ 2013 وِچ اُنہاں نُۄں گُرُۄ گْرںتھّ ساہِب ورلڈ سِکھّ یُۄنِیورسِٹی٬ فتِہگڑھ ساہِب وِچ وِذِٹِںگّ پْرۄفَیسر دے اہُدے 'تے نامذد کِیتا گِیا ہَے۔ پاتر پِںڈّاں وِچّ پلِیا تے پیںڈُۄ وِدِیالِیاں تۄں وِدِّیا پْراپت کِیتی۔ آپݨِییاں جڑھاں نُۄں چیتے رکھّݨ لئی اُس نیں آپݨے پِںڈّ پاتر نُۄں آپݨے ناں نال جۄڑ لِیا جِہڑا گھس-گھسا کے پاتر بݨ گِیا۔ سُرجِیت پاتر لاتِینی امرِیکا دے کۄلمبِّییا وِچّ پَیںدے مَیدِئن شہِر وِچّ اِکّ کوِتا اُتسو وِچّ شِرکت کرن گِیا سی۔ اۄتھے اُس دی داڑھی٬ پگڑی دیکھ کے اِکّ سپینی بچّے نیں اُس نُۄں جادُۄگر سمجھ لِیا سی۔

پںجّابی گذل نُۄں یۄگدان سُرجِیت پاتر دی پْرسِدھّی اِکّ سپھل گذلکار وجۄں ہۄئی۔ ہوا وِچّ لِکھے ہرف پُستک تۄں پہِلاں اِنہاں دِییاں گذلاں 'کۄلاذ' کِتاب وِچّ پْرکاشِت ہۄئیِیاں۔ اِنہاں نیں پںجّابی غذل نُۄں راگیاتمِکتا دے کے اُس دا مِیار ودھائِیا ہَے۔ غذل دے ہر شیئر دی تپش٬ شبداں وِچلی گہِرائی مُنکھّی من نُۄں بھاوناتمِک تَۄر تے جھںجّۄڑدی ہَے۔ اُناں دی غجل دے سُۄکھم بھاواں والے شیئر٬ اںدّرُۄنی دھراتل نُۄں ٹُمبّدے اتے ہِرنی دی چال واںگُۄ چُںگِّییاں بھردے ہن۔ سُرجِیت پاتر نیں سمیں دی چیتنا نُۄں مانووادی٬ بیئِنساپھی تے سماجِک جٹِل سمسّیاواں نُۄں پاردرشی رُۄپ وِچ کلمبںدّ کِیتا ہَے۔ سُرجِیت پاتر یتھارتھ دے پسارے نُۄں وِرۄدھ وِچ سمیٹدا ہَے اتے پْرماݨِک انُبھو دے کے غذل دی پُۄرتی کردا ہَے۔ پںجّابی غذل نُۄں اُردُۄ دے پْربھاو تۄں مُکت کرکے اِک آدھُنِک تے پںجّابی رںگّ والی پچھاݨ دُیائُݨ دا سِہرا اُسنُۄں جاںدا ہَے۔ جِویں کِہ٬ “کُچھ کِہا تاں ہنیرا جریگا کِویں٬ چُپّ رِہا تاں شماںدان کی کہِݨگے۔ گِیت دی مَۄت اِس رات جے ہۄ گئی٬ میرا جِیݨا میرے یار کِںجّ سہِݨگے” جاں پھِر “بلدا بِرکھ ہاں٬ کھتم ہاں٬ بس شام تِیک ہاں۔ پھِر وی کِسے بہار دی کردا اُڈِیک ہاں”۔ “کۄئی ڈالِییاں ’چۄں لںگھِّیا ہوا بݨ کے٬ اسِیں رہِ گئے بِرکھ والی ہا بݨ کے”, “کھڑک ہۄوے جے ڈِگّے پتّا وی٬ اَیسی چُپّ ہَے تاں بِرکھ ارذ کرے”۔