اِس سمیں سںسّار بہُت ہی ناذک دَۄر وِچّۄں گُذر رِہا ہَے۔ اِکّ پاسے اِس سدی نُۄں گِیان اتے سُۄچنا دی سدی آکھِیا جاںدا ہَے٬ دُۄجے پاسے سںسّار دی ادھّی تۄں ودھ وسۄں دی پہُںچّ تۄں گِیان اتے سُۄچنا باہر ہَے۔ اِہ لۄک جِیون دِییاں مُڈھلِییاں لۄڑاں بھاو رۄٹی٬ کپّڑا اتے مکان نُۄں ترس رہے ہن۔ وِدِّیا پْراپتی بارے تاں اِہ سۄچ وی نہِیں سکدے۔ ہر ترہاں دِییاں بِمارِییاں دی مار اِنہاں نُۄں جھلّݨی پَیںدی ہَے کِئُںکِہ سِہت سہُۄلتاں اِنہاں دی پہُںچّ تۄں باہر ہن۔ سکتے دا ستِّیں وِیہِیں سَۄ ہۄ رِہا ہَے۔ جِتھّے اِکّ پاسے تاکتور آپݨی تاکت دے ذۄر اُتّے سںسّار نُۄں آپݨی مرذی نال چلائُݨا چاہُںدّے ہن٬ اُتھّے دھارمِک کٹّڑوادی سارے سںسّار وِچّ دھرم دے نام اُتّے اتںکّواد پھَیلا رہے ہن٬ ہر پاسے اُپرامتا٬ بیچَینی اتے مَۄت بِکھیر رہے ہن۔ گرِیب لۄک تھُڑاں بھرِیا جِیون جی رہے ہن پر امِیر لۄک بہُتات دی ہوس وِچّ جھُلس رہے ہن۔ اِںجھ چَین کِسے نُۄں وی نہِیں ہَے۔

کُدرت نیں اِس دھرتی نُۄں اِنا مالامال کِیتا ہَے کِہ جیکر کاݨی وںڈّ نُۄں رۄک کے وںڈّ کے چھکِیا جاوے تاں اِس سںسّار وِچّۄں بھُکھّ-نںگّ اتے گرِیبی نُۄں سہِجے ہی دُۄر کِیتا جا سکدا ہَے۔ وِگِیان وِچّ ہۄئے اِنکلابی وِکاس دے باوجُۄد وی اجّ دا منُکھّ ہئُمَیں٬ اِیرکھا اتے ہوس دی جکڑ وِچّ جکڑِیا ہۄئِیا ہَے۔ اِسے ہوس دا اِہ نتِیجا ہَے کِہ سںسّار وِچلے کُدرتی وسِیلِیاں دی بیرہِمی نال ورتۄں کِیتی جا رہی ہَے٬ جِس کرکے اِہ دھرتی تباہی ول بڑی تیذی نال ودھ رہی ہَے۔ اِس سمیں سںسّار نُۄں اِکّ اجِہی سیدھ دی لۄڑ ہَے جِس سدکا سںسّار نُۄں تباہی دے رستے تۄں مۄڑِیا جا سکے۔ اِکّ اجِہی جِیون جاچ دی لۄڑ ہَے تاں جۄ سںسّار وِچّۄں نپھرت اتے اِیرکھا دُۄر ہۄ سکے۔ اِکّ اجِہے پھلسپھے دی لۄڑ ہَے جِس راہِیں ہئُمَیں اتے لالسا دی تھاں آپسی پِیار٬ ہمدردی اتے مِلورتݨ وِچّ وادھا ہۄوے۔ اِنہاں سبھناں دا اُتّر اُس پوِتّر اتے انۄکھے گْرںتھّ وِچّ ہَے٬ جِسدی سمپّادنا کۄئی چار سدِییاں پہِلاں گُرُۄ ارجن دیو جی نیں کِیتی سی۔

گُرُۄ گْرںتھّ ساہِب کِسے اِکّ پھِرکے٬ مذہب جاں پْراںت لئی نہِیں ہَے۔ اِسدا سںدّیش تاں ساری لۄکائی لئی ہَے۔ سْری گُرُۄ گْرںتھّ ساہِب وِچّ اُۄچ نِیچ اتے جات پات دے بھید بھاو نُۄں مِٹا کے سارے ورگاں دے بھگتاں اتے سںتّاں دی باݨی درج کِیتی گئی ہَے۔ اِس مہان گْرںتھّ وِچّ ساری لۄکائی لئی اجِہی جِیون جاچ دی بکھشِش کِیتی گئی ہَے٬ جِس نُۄں اپنݨائِیاں اِس سںسّار وِچّۄں نپھرت٬ اُۄچ-نِیچ٬ لڑائی٬ جھگڑے اتے گرِیبی کھتم ہۄ سکدے ہن۔ اِس سںسّار نُۄں سورگ رُۄپ پْراپت ہۄ سکدا ہَے۔ سْری گُرُۄ گْرںتھّ ساہِب دی رچنا مہان آتماواں نیں اُدۄں کِیتی٬ جدۄں اُہ کادر نال اِکمِک ہُںدّے سن تے اُسے دے آدیشاں نُۄں اُنہاں نیں مانوتا تِیک پہُںچّائِیا۔ گُرُۄ گْرںتھّ جی اںدّر درج باݨی چَۄہاں ورݨاں دی رچنا ہَے٬ دھرم اتے جات پات دے بھید بھاو تۄں نِرمل ہَے۔

جیکر اِس وِچّ بھگت جَے دیو بْراہمݨ دی باݨی ہَے تاں شُۄدر سمجھے جاںدے بھگت روِداس دی باݨی وی اِسے وِچّ اںکِّت ہَے۔ جدۄں کۄئی سْری گُرُۄ گْرںتھّ ساہِب اگّے سِیس جھُکائُںدا ہَے تاں اُہ جات-پات اتے اُۄچ-نِیچ نُۄں بھُلّ ساری مانوتا اگّے سِیس جھُکائُںدا ہَے۔ اِس وِچّ کِسے ستھان جاں پْراںت نُۄں وی وِشیشتا نہِیں دِتّی گئی٬ سگۄں سمُچّے دیش دی پْرتِینِدھتا کِیتی گئی ہَے۔ اِس وِچّ مہاراشٹر دے سںتّ نامدیو دی باݨی وی ہَے تے دیش دے دُۄجے پاسے بںگّال دے بھگت جَے دیو دی رچنا وی شامل کِیتی گئی ہَے۔ سْری گُرُۄ گْرںتھّ ساہِب دی باݨی کِسے اِکّ سمیں رچی گئی رچنا نہِیں ہَے٬ سگۄں کال دِییاں ہدّاں بنّے ٹپّ 12وِیں تۄں لَے کے 17وِیں سدی وِچکار ہۄئے گُرُۄیاں٬ سںتّاں اتے بھگتاں دی باݨی اِس وِچّ درج ہَے۔ اِںجھ اِہ سدِیوی اتے جُگۄ جُگ اٹل بݨ جاںدی ہَے۔ گُرُۄ ارجن دیو جی نیں جِویں ہرِمںدّر ساہِب دے چار درواذے رکھّ کے اُس نُۄں ساری لۄکائی دا مںدّر بݨائِیا سی٬ اِسے ترہاں اُنہاں نیں گْرںتھّ ساہِب دی سمپّادنا کردے سمیں کیول سِکھّ گُرُۄیاں دی باݨی ہی درج نہِیں کِیتی٬ سگۄں اِس وِچّ چھے گُرُۄیاں٬ 15 بھگتاں٬ چار گُر سِکھّاں اتے 11 بھٹّاں دی باݨی درج کرکے اِس نُۄں سمُچّی مانوتا دا گْرںتھّ بݨائِیا۔ اِس وِچّ کۄئی دھارمِک کرمکاںڈ نہِیں دسّے گئے٬ سگۄں وِکھاوے دے بںدھّناں تۄں مُکت ہۄ کے سچّا اتے سُچّا جِیون جِئۄُݨ دی پْریرݨا دِتّی گئی ہَے۔ ستِگُرُۄ گْرںتھّ ساہِب سربتّ دے بھلے اتے چڑھدی کلا دا سںدّیش ہَے۔ گُرُۄ جی تۄں ساںجھِیوالتا٬ آپسی پْریم٬ سماجِک برابری٬ سُچّی کِرت٬ سچّ اتے شاںتی دا اُپدیش پْراپت ہُںدّا ہَے۔ من نُۄں جِتّ کے کام٬ کْرۄدھ٬ لۄبھ٬ مۄہ تے ہںکّار اُتّے کابُۄ پائُݨ دی وِدھی وی گُرُۄ جی ولّۄں دسّی گئی ہَے۔

گُرُۄ ساہِب اکھِیر وِچّ سانُۄں مُڑ دْرِڑھ کروائُںدے ہن کِہ سپھل سُکھاواں جِیون جِئۄُݨ لئی اُنہاں ولّۄں بکھشِش کِیتی سِکھِّیا نُۄں اپݨائیِئے اتے دُۄجِیاں لئی تُہاڈا جِیون پْریرنا سرۄت بݨے۔

مُںدّاوݨی مہلا 5

تھال وِچِ تِنِّ وستُۄ پئیِئۄ ستُ سںتّۄکھُ وِیچارۄ۔۔

امّْرِت نامُ ٹھاکُر کا پئِئۄ جِس کا سبھسُ ادھارۄ۔۔

جے کۄ کھاوَے جے کۄ بھُچَے تِس کا ہۄئ اُدھارۄ۔۔

اِہ وستُ تجی نہ جائی نِتّ نِت رکھُ اُرِ دھارۄ۔۔

تم سںسّارُ چرن لگِ ترِیئَے سبھُ نانک بْرہم پسارۄ۔۔

آپݨی سۄچ اتے شکتی گُرُۄ ساہِب دی سُرکھِّیا بارے سۄچݨ لئی برباد ناں کرِیئے سگۄں گُرُۄ جی دے ہُکماں نُۄں اپائیِئے۔ گُرُۄ جی اگّے تاں کرۄڑاں پْراݨی آپݨی سُرکھِّیا لئی ارجۄئیِیاں کردے ہن۔ کۄئی وی اِنسان اجِہا کُکرم کرن بارے سۄچ ہی نہِیں سکدا۔ اِہ کارج تاں شَیتان آپݨے نِجّی سوارتھ لئی کروائُںدے ہن۔ سرکاری ادالتاں نیں 15 سال ہۄ گئے کۄئی پھَیسلا نہِیں کِیتا پر کُدرت نیں اجِہی سذا دِتّی جِہۄ جِہی کۄئی وی دُنِیاوی ادالت نہِیں دے سکدی۔ آپݨے آپ نُۄں بیتاج بادشاہ آکھݨ والا اِکّ جیلہ وِچّ بَیٹھا ہَے تے دُۄجا گھر بَیٹھا ہَے۔ اِس کرکے سںگّتاں نُۄں اَیویں ناں اُلجھائیِئے سگۄں گُرُۄ جی دے ہُکماں دی پالݨا کرن لئی پْریرک بݨِیئے۔

* * * * *