کِنّے سُہݨے ہن ہُشِیارپُر دے پِںڈّ۔

سارے بھارت ورش وِچ اِہ ہی اِلاکا ہَے٬ جِتھے مَیداناں تۄں ہِمالِییاں دِییاں برف نال ڈھکِّییاں چۄٹِییاں اینِییاں ساف دِکھائی دِںدِّییاں ہن۔ شِوالک دِییاں اُچِّییاں نِیلِییاں پہاڑِییاں نیں تاں سِیرۄوال تے اُپجائۄُ اِلاکے نُۄں ہۄر وی شِںگّار دِتّا ہَے۔ چارے پاسے امبّاں دے باغ تے ٹاہلِییاں دِییاں جھِڑِییاں دے پِںڈّ وی بۄدلاں٬ جِہدی جُۄہ وِچ ہَے ’گگناں ساہِب ّدا اِتِہاسک گُردوارا۔

ہر مہِینے تے ہر رُتّے اِس پِںڈّ تے اِلاکے دِییاں رَۄݨکاں تے بدلدے نذارے بڑے ہی منبھائُݨے ہن۔ برسات وِچ جد چارے پاسِئۄں گھنگھۄر کالِییاں گھٹا اُٹھدِییاں٬ تے ساڑ ساڑ مِیںہ دے چھراٹے پَیںدے٬ تاں بدّلاں دی گرج سُݨ کے مۄر چارے پاسِئۄں کَیئۄں کَیئۄں دا ہلّا مچا دِںدّے۔ رات ویلے ڈڈُّۄیاں دی گُڑَیں گُڑَیں ساری ہوا نُۄں بھر دِںدّی۔ جد ڈڈُّۄ ہٹ جاںدے تاں بِںڈّے آپݨا ٹِیں ٹِیں دا راگ چھیڑ دِںدّے۔ رات نُۄں پِپّل ہیٹھ چھپڑی دے جُگنُۄںیاں دا ناچ شُرُۄ ہۄ جاںدا٬ تے اِںج لگدا جِویں تارِیاں دا مِیںہ پَے رِہا ہۄوے۔

دِن ویلے گئۄُیاں مجھّاں نیں رکّڑ وِچ چرنا تے اُنہاں پِچھے چِٹّے چِٹّے بگلِیاں نیں ٹِڈِّییاں چُگدے پھِرنا۔ وچھِّیاں نیں خُشی وِچ آ کے پُۄچھاں اُتاںہ نُۄں چُک دَۄڑنا۔ برسات دا مَۄسم بںدِّیاں نُۄں ہی خُشی نہِیں دِںدّا٬ پشُۄ پںچھّی وی اِس خُشی وِچ ساںجھی ہُںدّے بدّلاں دا سواگت کردے ہن۔ سلیٹی بدّلاں وِچ چِٹّے بگلِیاں دِییاں ڈاراں ہۄر وی سۄںہدِییاں تے اِںج لگدا جِویں ربّ دے گل چِٹّے پھُلّاں دی ورمالا ہۄوے۔

برسات وِچ امبّاں دے باغاں وِچ خُۄب گہِما گہِم ہُںدّی۔ دِنیں کۄئِلاں دی “تُۄہۄ تُۄہۄ" تے رات ببِیہِیاں دی “پی کہاں پی کہاں” ہوا نُۄں بھر دِںدّی۔ اسِیں سویرے ہی باغاں وِچ نِکل جاںدے تے کمںڈّل وِچ پاݨی بھر کے درخّتاں ہیٹھ ڈِگّے ہۄئے امبّاں نُۄں چُگ چُگ پاݨی وِچ دھۄ کے چُۄپدے جاںدے۔

پںدّراں وِیہ بُۄٹِیاں دے امبّ چُۄپ لَیںدے تاں پتا لگ جاںدا کِہ سبھ تۄں سوادی امبّ کِہڑے بُۄٹے دے ہن۔ پھیر اۄسے بُۄٹے دے امبّاں دا ٹۄکرا مںگّوا لَیںدے تے ٹھںڈھّے پاݨی وِچ دھۄ کے بالٹی بھر لَیںدے۔ اِنہاں ہُشِیارپُری پِںڈّاں دا ٹھںڈھّا پاݨی وی نِیامت ہَے۔ گرمِییاں وِچ وی اَینا ٹھںڈھّا٬ جے نہائۄ تاں کامبا لگ جاوے۔امبّاں نُۄں ٹھںڈھّا کر کے رجّ کے چُۄپݨا۔ کۄئی سںدھُّۄری٬ کۄئی تۄتے رںگّا٬ کۄئی ہرا٬ کۄئی مِٹھّا٬ کۄئی کھٹمِٹھّا٬ کۄئی کھٹّا٬ کۄئی سَۄمفِییا۔ مُسلماناں دے بہِشت وِچ ہُۄراں تے پاݨی دے چشمے دسے جاںدے ہن۔ ساڈے ہُشِیارپُرِییاں دے بہِشت وِچ تاں مِٹھّے امبّ ہی ہن۔ تے اِنہاں نُۄں کِہڑی چِیذ مات کر سکدی ہَے ? ساڈے مُسلمان بھراواں نُۄں پتا نہِیں اگلے جنم وِچ ہُۄراں لبھݨ کِہ ناں لبھݨ, پر ساڈا بہِشت تاں ساڈے کۄل ہَے٬ تے ہر تِیسرے سال ساوݨ بھادرۄں دِیاں مہِینِیاں وِچ اسِیں اِہنُۄں ماݨ سکدے ہاں۔ کمّ دے فِکراں دے بھُنّے ہۄئے تے شہِراں تۄں اکّے ہۄئے کئی آدمی مَیتھۄں پُچھدے ہن٬ ساڈی بِیماری دا کی اِلاج ہَے تے ساڈی رُۄہ نُۄں سکُۄن کِویں ہۄوے ? اِنہاں نُۄں مَیں اِہۄ سلاہ دِںدّا ہاں٬ “جائۄ ہُشِیارپُر دے باغاں وِچ پںدّراں دِن امبّ چُۄپۄ تے بھُلّ جائۄ کِہ تُسِیں پڑھے لِکھے ہۄ۔”

امبّ مُکّے تاں مکّی دِییاں چھلِّییاں پکِّییاں۔ کھیتاں وِچ چھاپِیاں دی اگّ بال کے چھلِّییاں بھُنّ کے چبݨِییاں تے گھر آ کے کھٹّی لسّی دا گلاس لُۄݨ تے کالی مِرچ پا کے پی لَیݨا۔ چھلِّییاں پکّݨِییاں تاں مُرمرے جھِئۄُری دی بھٹھّی 'چ بھُنائُݨے٬ ہۄر پکّ جاوݨ تاں کھِلّاں۔ سِیالاں نُۄں ویلݨے چلݨے تے ہوا تتّے گُڑ تے راب دی مہِک نال بھر جاݨی کِنّی سُیادلی ہَے تتّے تتّے گُڑ تے راب دی مہِک ? مَینُۄں ہالے تائیِں وی آئُںدی ہَے۔ رات نُۄں بھٹھّی کۄل ہی کمبّل ولہیٹ کے کھۄری 'تے پَے جاݨا تے جٹّاں دِییاں گلّاں سُݨنِییاں۔ گپۄشٹِییاں وِچ بۄدلاں والِیاں دا کۄئی مُکابلا نہِیں کر سکدا۔ ادھّا پِںڈّ وِہلا ہَے تے تھڑھِیاں دے مُڈھّاں اُتے ڈھاݨِییاں دِییاں ڈھاݨِییاں بَیٹھِییاں دِسدِییاں ہن۔

جد پالا ودھ جاںدا تاں دِیوانخانے دے وراںڈے وِچ دھُۄݨی سیکݨی٬ نالے جٹّاں نیں سݨ کڈھݨی دے سیگݨِییا نُۄں جلائُݨا۔ گۄپی چںدّ٬ بِکرماجِیت٬ راجا بھۄج تے پُۄرن بھگت دِییاں کہاݨِییاں بڑے غَۄر نال سُݨنِییاں۔ کدے کدے جٹّاں نُۄں سائِںس سمجھائُݨ دی کۄشِش کرنی تے دسݨا کِہ دھرتی گۄل ہَے تے سُۄرج دے آلے-دُیالے گھُمّدی ہَے۔ اِک راجا سِںگھّ مہِییاں دا وپاری سی۔ اُس نیں پَیسا وی کافی جۄڑِیا سی٬ پر رہِںدّا سی بہُت مَیلی کُچَیلی کۄٹھڑی وِچ۔ اُہنُۄں کہِݨاں٬ “چاچا گھۄر نرک وِچ کِئۄں رہِناں ہَیں٬ پَیسا نال بنّہ کے لَے جاویںگا ? اِک ہوادار کۄٹھا چھتّ لَے۔” اُس نیں کہِݨا “اُدۄں چھتّاںگے جدۄں دھرتی گھُمّݨۄں ہٹ جائۄُ کِتے کۄٹھے دا مُۄںہ ہی دُۄسرے پاسے ناں ہۄ جاوے۔"

پۄہ دے مہِینے پالا ہۄر ودھ جاںدا ہَے۔ پہاڑ ولۄں ڈھاڈُۄ چلدا رات نُۄں کُہرا جمّدا تے چھپّڑاں 'تے برف دی تہِ جمّ جاںدی۔ دھُپّ وِچ سُۄرج اِںج وِکھائی دِںدّا جِویں چںدّ ہۄوے۔ مجھّاں پاݨی پِیݨ نُۄں چھپّڑ ول نسّدِییاں٬ تھۄتھنی پاݨی وِچ واڑدِییاں٬ پر سُنّ لگدے سار جھٹّ ہی باہر کڈھ لَیںدِییاں۔ کھیس دی جھُمّ ماری تے باہاں دی کَیںچی بݨائی جٹّ ٹھُر ٹھُر کردے٬ پر آپݨے کمّ ہِمّت نال کری جاںدے۔ مَینُۄں پالا بہُت لگدا ہَے۔ گرم سوَیٹر تے کۄٹ پائی تے سِر 'تے گرم گلُۄبںدّ لپیٹی جد سویرے گھرۄں نِکلݨا تے کھیتاں ول جںگّل پاݨی جاݨا٬ تاں چرن سِںگھّ مسںدّ نیں کہِݨا٬ “سردار جی تُسِیں پُۄݨی واںگ لِپٹے ہۄئے کِتھے جا رہے ہۄ ?” پۄہ دے مہِینے کۄٹھے 'تے دھُپّ سیکݨ دا بڑا سواد ہَے٬ تے ساگ تے مکّی دی رۄٹی تاں کُجھ ہۄر ہی انںدّ دیںدی ہَے۔

پھگّݨ, چیت وِچ کھیتاں وِچ خُۄب بہاراں ہۄݨِییاں۔ سرہۄں دے پِیلے پھُلّاں نال کݨکاں دے کھیت اِںج لگݨے جِویں اِک ساوی تسوِیر پِیلے چَۄخٹے وِچ جُڑی ہۄوے۔ ساگ تۄڑن والِییاں دے لال٬ پِیلے٬ نِیلے٬ دُپٹّے ہرِییاں فسلاں وِچ کِنّے سُہݨے لگدے ہن۔ مُںڈِّیاں نیں چھۄلِیاں دِییاں ٹاںٹاں تے پٹاکے وجائُݨے تے جَۄیاں دِییاں کُۄمبلاں دِییاں پِیپݨِییاں۔ نںگّے پَیرِیں ٹھںڈھّی ریت 'تے چلݨا تاں ہۄر وی سواد آئُݨا۔ اِہ ذِمِیںداراں لئی وِہل دا مہِینا ہَے۔ وِساکھی دے میلے 'تے گھۄل ہۄݨے تے مُںڈِّیاں نیں لڈُّۄ جلیبِییاں رجّ رجّ کے کھاݨِییاں۔

جد کݨکاں دِییاں واڈھِییاں ہۄ چُکدِییاں تاں ذِمِیںدار گہائی وِچ رُجھ جاںدے۔ جلدی جلدی دھُپّ وِچ پھلہے چلݨے تے چھجّاں نال اُڈائیِیاں ہۄݨِییاں۔ جد جیٹھ ہاڑ دے مہِینے داݨے گھر آ جاںدے تاں نیںدِیاں دا دَۄر شُرُۄ ہۄݨا۔ اِنہاں نیںدِیاں وِچ پِںڈّ دے لۄک اِک دُۄجے نُۄں دائوتاں کھوائُںدے-ماںہ دی دال تے مِرچاں نال لال رںگِّیا ہۄئِیا کھٹّی لسّی دے پکَۄڑِییاں دا رَیتا تے لۄہ دے مںڈّے۔ اِہ 1918 دی گلّ ہَے٬ جد پِںڈّاں وِچ چۄݨاں دی بِیماری نہِیں سی آئی تے لۄک مَیمبرِییاں٬ منِسٹرِییاں دے سُفنے نہِیں سی لَیںدے٬ سارے بڑے پِیار سلُۄک نال رہِںدّے تے اِک دُۄجے دے دُکھ سُکھ دے ساںجھی ہُںدّے ہن۔

جد مُۄںہ جھاکھرا ہی ہۄݨا تے ہالی سویر دا تارا چمکدا ہۄݨا تاں اسِیں رۄٹِییاں تے امبّ دا اچار پرنے وِچ بنّہ کے بلگّڑاں دے سکُۄل نُۄں جاݨا۔ بہُت سارِیاں نیں تاں سکُۄل پہُںچّ جاݨا٬ پر کئیِیاں نیں پِیر-پھلاہی ہی رہِ جاݨا تے شام نُۄں گھر آ کے دسݨا کِہ پڑھ آئے ہاں۔

بہُت سارے لۄک گرمی نہِیں پسںدّ کردے۔ پر مَینُۄں گرمِییاں دے مہِینے بہُت چںگّے لگدے۔ دِنے ٹھںڈھّے پاݨی نال نہائُݨ دا سواد تے رات کۄٹھے دی چھتّ اُتے سَۄݨ دا آنںدّ۔ کھُلّہے آسمان ہیٹھاں سَۄں کے کُدرت نال سِدھّا سمبّںدھّ پَیدا ہۄ جاںدا ہَے۔ مںجّے تے پَے کے چنّ تارِیاں ول ویکھݨا تے ویکھ-ویکھ کے رجّݨا۔ چنّ دا اسمان وِچ رۄذانا سفر کِنّا سوادلا ہَے۔ پہاڑاں دے پِچھۄکڑ 'چۄں دھُںدّلی جِہی رَۄشنی دِسݨی تے ہَۄلی ہَۄلی تیذ ہۄݨی تے سارے اسمان وِچ پھَیل جاݨی۔ چنّ دے بدّلاں دی لُکݨ مِیچی نیں ہۄر وی سواد دیݨا۔ دھرُۄ تارے دے ست رِشِییاں نُۄں اُتّری آکاش وِچ بڑی نِیجھ نال ویکھݨا تے دھرُۄ بھگت دی کہاݨی یاد آئُںدی۔ ’چھڑِیاں دے راہ‘ (مِلکی وے) نیں ہنیری رات وِچ ہۄر وی چمکݨا تے خِیال آئُݨا کِہ اِس دھُںدّلی جِہی آسمانی پیٹی وِچ لکھّاں سُۄرج تے سْرِشٹِییاں گھُمّ رہِییاں ہن تے کئیِیاں وِچ ذِںدّگی ساڈی دھرتی نالۄں وی اگاںہ ودھی ہۄئی ہۄویگی ? اِک تارِیاں دا گُچھّا جِہا ہَے٬ جِس نُۄں تںگّلی کہِںدّے ہن۔ اِس نُۄں ویکھ کے وکت دا اںدّاذا لائُݨا تے سَۄݨ دی تِیاری کرنی۔ کُتِّیاں دی چئۄُں چئۄُں نیں رات دی چُپّ نُۄں ہۄر وی اُگھاڑنا۔ رات دی چُپّ وِچ کِنّی شاںتی ہُںدّی ہَے تے اِس تۄں ہی سانُۄں تاکت تے ذِںدّگی مِلدی ہَے۔ کدے کدائیِں تڑکسار ہی اکھّ کھُلّہ جاݨی تے سویر دے تارے ول ویکھݨا۔ اِس دی چمک کِنّی بھلی لگدی ہَے تے اِںج مالُۄم ہُںدّا ہَے جِویں اِہ آسمان دا دِیوا ہۄوے۔ اِس ویلے سارا پِںڈّ سَۄں رِہا ہۄݨا تے مَینُۄں اِںج لگݨا جِویں ساری پْرکِرتی دی سُںدّرتا دا مالک مَیں ہی ہۄواں تے اِس دے بھیت مَینُۄں ہی مالُۄم ہۄݨ۔ اِس دی سُںدّرتا نُۄں ماݨدے آپݨا آپ بِلکُل بھُلّ جاݨا تے اِک خُماری جِہی چڑھ جاݨی۔

امبّاں دے باغ ہُشِیارپُر دے وسنِیکاں نُۄں ناں سِرف جِسمانی خُراک ہی دِںدّے ہن٬ اِنہاں تۄں پیںڈُۄ جنتا نُۄں رُۄہانی خُراک وی مِلدی ہَے۔ ہر اِک باغ وِچ سںتّاں دا ڈیرا ہُںدّا ہَے تے لۄک وِہلے ویلے باݨی دا پاٹھ سُݨن آئُںدے۔ ساڈے پِںڈّ دے باغ وِچ سںتّ نرائِݨ سِںگھّ٬ سںتّ ہرنام سِںگھّ تے اُنہاں دے ساتھِییاں نیں بڑی رَۄݨک لا چھڈی سی۔ گرمی دِییاں چھُٹِّییاں وِچ سرۄتِیاں وِچ اسِیں وی شامل ہۄ جاںدے۔ سںتّ نرائِݨ سِںگھّ بڑے نیک اِنسان سن٬ چِٹّا بھرواں داہڑا٬ چِہرے اُتے نُۄر٬ تے مِٹھّا بۄل۔جد وی گلّ کرن٬ شاںتی تے خُشی دیݨ۔ سںتّ ہرنام سِںگھّ یۄگ وشِشٹ تے سُۄرج پْرکاش دی بڑی اچھّی کتھا کردے تے اسِیں بڑے دھِیان نال سُݨدے۔

باغاں وِچ بڑی سفائی رہِںدّی تے جھاڑُۄ دیݨ والِیاں دی کۄئی کمی ناں رہِںدّی۔ کہِںدّے ہن کِہ بھادۄں دِییاں کڑکدِییاں دھُپّاں جٹّ نُۄں سادھ بݨا دِںدِّییاں ہن۔ سںتّاں دا سیوادار اِک گںگُّۄ نام دا جٹّ سی۔ گۄڈِییاں تۄں اکِّیا ہۄئِیا باغِیں آ گِیا۔ مَیں پُچھِّیا٬ “گںگُّۄ کۄئی بھجن پاٹھ وی کردا ہَیں ?” اُہ بۄلِیا٬ “سمادھی تاں لگݨ ہی نہِیں دِںدّے٬ کدی کہِںدّے پاݨی بھر٬ کدی کہِںدّے جھاڑُۄ دیہ۔”

سرۄتِیاں وِچۄں گُیاںڈھی پِںڈّ دا راجپُۄت چَۄدھری بھِیکھ کھاں سںتّاں دا تے گُرباݨی دا بڑا پْریمی سی۔امبّاں ہیٹھاں مںجِّیاں دی کتار لگی ہۄݨی تے سبھ تۄں چَۄڑے مںجّے 'تے چَۄدھری ساہِب براجمان ہۄݨے۔ نالے سُکھّے دا دَۄر چلݨا تے نالے کتھا ہۄݨی۔ چَۄدھری ساہِب بڑے وِشال دِل دے سن۔ ادھّی کُ ذمِین ساڈے چاچے سردار مِہر سِںگھّ دے کۄل گہِݨے دھر چُکے ہن۔ مِہر سِںگھّ بڑے کِرسی سن تے سںتّاں نُۄں چڑھاوا گھٹ ہی چڑھائُںدے سن۔ کِرسی وی کِئۄں ناں ہُںدّے بڑی مِہنت مُشکّت نال دَۄلت پَیدا کِیتی سی۔ جد مِیںہ پَیںدا تاں ٹاہلِییاں لائُںدے تے ہۄر کۄئی کمّ دا ہۄݨا تاں سُݨ ہی کڈھݨی جاں گںڈّاسے نال پٹھّے کُترنے۔ سںتّ ہرنام سِںگھّ ہمیشا اِہۄ پرچار کردے٬ “مائِیا دے جال وِچ پھسݨا نہِیں چاہِیدا۔ جۄ کمائۄ اُس وِچۄں سادھاں سںتّاں دی سیوا کرۄ۔”

مِہر سِںگھّ دی کِرس تے سںجّم نُۄں ساہمݨے رکھدے ہۄئے اُہ کبِیر ساہِب دا اِہ شبد اُچارن کردے :

“سُۄمے دھن راکھن کۄ دِییا

مُگدھ کہے دھن میرا۔

جم کا ڈںڈّ مُۄںڈ میں لاگے

کھِن مَیں کرَے نبیرا۔"

جد پِچھلِییاں دۄ لائیِناں اُچارنِییاں٬ تاں چَۄدھری بھِیکھے کھاں نیں وی ساتھ ہی بۄلݨا تے بڑا ہاسا پَیݨا۔

امّْرِت ویلے سںتّاں نیں کھُۄہی اُتے اِشنان کرنا٬ تے مَیں ڈھِیںگلی نال ڈۄل کڈھݨے۔ پالے دا مَۄسم ہۄݨا٬ پاݨی 'چۄں بھافاں نِکلݨِییاں تے سںتّاں نیں کچھہِرا ملݨا تے کہِݨا٬ “رام داس سرۄور ناتے سبھ اُترے پاپ کماتے۔” سںتّاں دی سیوا کر کے بڑا سواد آئُݨا۔ اِنہاں رسماں نال ہی نِمرتا تے سیوا بھاو پَیدا ہُںدّا ہَے جۄ اجّ کلہ ختم ہۄ رِہا ہَے۔

کھُۄہی دے کۄل جِتھے ذِںدّگی دے نذارے وِکھائی دیݨے٬ اُتھے مَۄت دِییاں جھلکاں وی دِسݨِییاں۔ پِںڈّ وِچ کِسے دی مْرِتُۄ ہۄ جاݨی تاں باہرۄں مکاݨاں آئُݨِییاں۔ تِیوِییاں دے جتھِیاں نیں کھُۄہی کۄل ڈیرے لائُݨے۔ پہِلاں تاں سارِییاں ہسّدِییاں کھیڈدِییاں ہۄݨِییاں٬ پر کھُۄہی کۄل آ کے سارِییاں نیں گھگّرے مۄڈھِیاں تۄں لاہ کے پہِن لَیݨے تے جھٹ کِیرنے پائُݨ لگ جاݨا۔ پِںڈّ پہُںچّدے سار ہی٬ مِیرذادی نیں سبھ دا چارج لَے لَیݨا تے “ہائ ہائ شیرا" کہِ کے پریڈ کرائُݨی۔

گرمِییاں دے مہِینِیاں وِچ جد مِیہاں دِییاں اُڈِیکاں ہُںدِّییاں ہن٬ تاں پِںڈّ والِیاں نُۄں کمّ گھٹ ہُںدّا ہَے۔ چھِںجھّاں پَیںدِییاں تے پِںڈّ دے پہِلوان بدام کھا کے کسرتاں کردے تے مِلکھی اپݨا پںجّ مݨ دا وٹّا چُکّدا۔ ٹاہلِییاں دِییاں جھِڑِییاں وِچ کُلاراں والے نکلِیئے سارا ذۄر لا لا کے نکلاں لائُںدے۔ کئی وار لۄکی کافی دیر تائیِں اُنہاں نُۄں کۄئی پَیسا ناں دِںدّے تاں اُہ آپۄ وِچی گلّ بات دا ڈھںگّ اِس ترہاں پرتائُںدے بھائی ! اِہ لگدا تاں پِںڈّ شَۄکِیناں دا اے٬ پر ہَے ٹھںڈھّے ٹھار۔ لگدا ہَے جِویں سارِیاں نیں دھنِییاں-پِیتا ہۄئِیا ہۄوے۔” اِہ سُݨ دُنِییاں ہسّ ہسّ کے لۄٹ پۄٹ ہۄ جاںدی اتے نکلِییا پھیر آپݨی گلّ شُرُۄ کر دِںدّا :

“اِک چِیذ اَیسی ہَے جِہڑی ربّ پاس وی ہَے نہِیں۔"

“کی ?”

“ربّ پاس گُسّا ہَے نہِیں۔”

“اِک چِیذ اَیسی ہَے جِہڑی آسمان وِچ ہَے نہِیں۔”

“اُہ کی ?”

“درخّت۔”

“اِک چِیذ اَیسی جِہڑی دھرتی 'تے ہَے نہِیں!”

“اُہ کی ?”

"تارے!"

“اِک چِیذ اَیسی جِہڑی اِنہاں چَۄدھرِییاں پاس وی ہَے نہِیں۔”

“اُہ کی ?”

“اِنہاں پاس ناںہ ہَے نہِیں۔”

اتے وِیاہُݨ آئے جٹّ چَۄدھری شرما کے سُݨدے سار ہی جھٹ رُپئیِیا کڈھ کے نکلِییاں نُۄں پھڑا دِںدّے۔

اِس ترہاں لۄک کھُشِییاں ماݨدے تے لُڈِّییاں پائُںدے رہِںدّے۔

راتاں نُۄں راساں پَیںدِییاں۔ راسدھارِیئے آم تَۄر تے کْرِشن لِیلہا ہی کردے اتے باراں باراں سال دے مُںڈّے مُۄںہ 'تے آٹا مل کے گۄپِییاں بݨدے۔ گۄپِییاں نُۄں ویکھ جٹّ بڑا کھَۄہرُۄ پائُںدے اتے دُیانِییاں دا مِیںہ ورہا دِںدّے۔

کدے کدے جلسے والِیاں دی پارٹی وی آئُںدی جِنہاں وِچ نبِییاں٬ کالُۄ اتے مَۄلے بھرائی دے ڈھڈّ سارںگّی والی پارٹی بڑِییاں رَۄݨکاں لائُںدی۔ جلسا پارٹی دے ساہمݨے پِںڈّ وِچ تِنّ نچّار مُںڈّے گھگّرے پا کے مۄراں واںگ پَیلاں پائُںدے نچّدے۔ اُنہاں دے پِچھّے ڈھۄلک والا وجّد وِچ آ کے ڈھمک ڈھمک کردا تے سارںگّی والا بڑی مستی نال سارںگّی وجائُںدا۔ کھڑتالاں والا پۄست دے لۄر وِچ ڈھڈّ والے نال مِل کے بۄل چُکدا :

“دیوا آدِ کُیارِیئے

تُٹھڑِییاں ور دیہ٬

وِچ پہاڑِیں آسݨ تیرے

میرے کارج سِدھ کر دیہ۔”

تے اِس تۄں بائد جھٹّ جلسا پارٹی دے مۄڈھی نیں دۄہڑا چُکݨا تاں نچّار نیں اکھاڑے وِچ اِںج دَۄڑ کے آئُݨا جِویں کُکّڑ کُکڑی ولّ۔

کدے کدے پہاڑ دے جھِیئۄُر رات جاگرے کردے اتے پُۄرن بھگت دی کتھا گا کے سُݨائُںدے۔ اِس ترہاں پِںڈّاں دے لۄک شُگل کردے ہۄئے مۄٹے ٹھُلّہے سُبھائۄ نال بھروِییاں خُشِییاں وِچ وِچردے رہِںدّے۔

('پتّے پتّے گۄبِںدّ بَیٹھا' وِچّۄں)