نشئیِیاں دا آپݨا ناشوان سںسّار ہُںدّا ہَے۔ کھُںڈھّی سۄچ٬ رِشتِیاں دی لۄک-لجّ تۄں بیکھبر٬ کھُدگرذی دی بھاونا بھارُۄ٬ نشے دی پْراپتی لئی گھٹِییا تۄں گھٹِییا پدھّر تک جاݨ تۄں وی سںکّۄچ نہِیں کردے۔ نشا مِل گِیا تاں ڈھۄلے دِییاں گائُںدے نیں٬ جے نشا نہِیں مِلِیا تاں کںدھّاں کَۄلھِیاں وِچّ ٹکّراں ماردے پھِردے نیں۔ رات سمیں جدۄں لۄک گھُۄک سُتّے پئے ہُںدّے نیں٬ اُس سمیں نشئی آئُݨ والے سمیں لئی نشے دا جُگاڑ بݨائُݨ واستے وِئُںتبںدّی کرکے ٹھگّی ٹھۄری جاں پھِر چۄری دِییاں وارداتاں نُۄں اںجّام دِںدّے نیں۔ اجِہا کُجھ اُہ دِن دِہاڑے وی کر لَیںدے نیں۔ اُہ رۄٹی دی بھُکھّ سہِ سکدے ہن پر نشے دی تۄڑ جھلّݨا اُہناں واستے بہُت ہی مُشکِل ہُںدّا ہَے۔

نشا چھڈائۄُ کیںدر دے ڈائِرَیکٹر وجۄں کمّ کردِیاں ترہاں ترہاں دے نشئیِیاں نال میرا واہ پِیا ہَے۔ داخل نشئی مرِیذ اںدّاذن دس کُ دِناں وِچّ دوائی اتے دُیا دے سُمیل نال نشے دی تۄڑ والی ستھِتی وِچّۄں کاپھی ہدّ تک باہر آ جاںدے سن۔ داخل ہۄئے دُۄجے ساتھِییاں نال اُہ آپݨے کِیتے ’کارنامے‘ ساںجھے کر لَیںدے سن۔ اُہناں دے دۄست٬ بھرا اتے ہۄر نیڑتا دے رِشتے سِرجݨ اُپرںتّ اُہ میرے نال وی دِل ہَۄلا کر لَیںدے سن۔ امّْرِتسر ذِلہے دے دۄ نَۄجوان نشا چھڈّݨ لئی داکھل ہۄئے۔ اُہ آپس وِچّ چچیرے بھرا سن۔ جدۄں اُہناں تۄں پُچھِّیا گِیا کِہ نشا کرن لئی پَیسے دا جُگاڑ اُہ کِس ترہاں کردے رہے۔ اِکّ دۄ وار ذۄر دے کے پُچھّݨ ’تے اُہناں وِچّۄں اِکّ نیں کِہا٬ “بسّ جی٬ جھسّ پُۄرا کرن لئی کۄئی ناں کۄئی تاں بنّہ سُبّ کرنا ہی پَیںدا سی۔ گھر والِیاں نیں تاں پَیسِیاں لئی کۄرا جواب دے دِتّا سی۔ کئی واری تاں اسِیں اِس ترہاں کِیتا کِہ مۄٹرسائیِکل ’تے سوار ہۄ کے اسِیں بذار وِچّ نِکل جاںدے۔ جِتھّے کِتے اِکلّی کُڑی نُۄں مۄبائِل ’تے گلّاں کردِیاں ویکھ لَیںدے٬ اُتھّے ہی مۄٹرسائیِکل رۄک کے جاݨ سار کُڑی دے دۄ تِنّ کرارے جِہے تھپّڑ لا کے اُچّی آواذ وِچّ کہِݨا٬ ’تُۄں اِتھّے پھِردی ہَیں٬ گھرے پاپا جی اُڈِیکی جاںدے نیں۔‘ کُڑی بَۄںدل جاںدی٬ اسِیں اُہدا مۄبائِل کھۄہ کے مۄٹرسائیِکل ’تے دَۄڑ جاںدے۔ آلے دُیالے والِیاں نُۄں تاں پْربھاو پَیںدا کِہ کُڑی دے بھرا نیں٬ اِس کرکے کۄئی ناں بۄلدا۔ جدۄں نُۄں کُڑی بۄلݨ دی ستھِتی وِچّ ہُںدّی اُدۄں نُۄں اسِیں کھِسک جاںدے۔ مۄبائِل ویچ کے نشا کھرِید لَیںدے۔ بسّ جی٬ اِس ترہاں ہی ڈںگّ ٹپائی کری جاںدے۔”

اِکّ ہۄر نشے دی دلدل وِچّ بُری ترہاں دھس چُکّے نَۄجوان نُۄں نشا مُکت کرن اُپرںتّ جدۄں اُہدے اتِیت دے پنّے پھرۄلے تاں اُسنے گچّ بھر کے دسِّیا٬ “نشِیاں کارن مَیں بہُت کُجھ برباد کر چُکِّیا ہاں۔ نشے دی پُۄرتی لئی اپھرِیکی کالھے تۄں دِلّی جا کے چِٹّا لِیائُںدا اتے اِدھّر مہِںگّے بھاء ویچ کے نشے دی پُۄرتی کردا رِہا۔ کئی وار بیہۄش وی ہۄئِیا۔ پُلِس دے دھکّے وی چڑھِیا۔ مَیں ماں-باپ دا اِکلَۄتا پُتّ ہاں۔ میری ماں تاں میری اِہ ہالت ویکھ کے دم تۄڑ گئی۔ رِشتیدار گھر اپھسۄس کرن آئُںدے پر مَیں اُہناں نُۄں نشے وِچّ ٹلّی مِلدا۔ تھۄڑھے چِر بائد باپُۄ وی میرے گم کارن مںجّے ’تے پَے گِیا۔”

پھِر اُسنے گچّ بھر کے کِہا٬ “سر٬ ہسپتال وِچّ باپ وَیںٹِیلیٹر ’تے پِیا سی اتے مَیں باہر کار دا شِیشا تۄڑ کے اںدّر بَیٹھا چِٹّے دا ٹِیکا لا رِہا سی۔ ماں٬ باپ دی مَۄت اُپرںتّ میرِییاں بھَیݨاں نیں ذِد کرکے مَینُۄں تُہاڈے لڑ لائِیا۔ سر٬ ہُݨ مَیں بہُت پچھتا رِہا ہاں۔”

اِکّ نشئی نُۄں نشا مُکت کروائُݨ لئی اُس دی پتنی لَے کے آ گئی۔ نشئی دی بذُرگ ماں وی نال ہی سی۔ دۄناں دے چِہرِیاں ’تے چِںتّا دِییاں ریکھاواں سن۔ اُنہاں دِییاں کھُشک اتے وِیران اکھّاں تۄں گھر دی بربادی دا پتا لگدا سی۔ اُہناں نُۄں کُرسِییاں ’تے بَیٹھݨ دا اِشارا کردِیاں مَیں نشئی ولّ نذر ماری۔ نشے کارن اُہ تُردی پھِردی لاش واںگ لگّ رِہا سی۔ اَۄرت نیں کھُۄن دے اتھّرُۄ کیردِیاں دسِّیا٬ “اِہنُۄں تاں جی کۄئی لہی-تہی دی نہِیں۔ پںجّ کِلّے ذمِین وِچّۄں تِنّ کِلّے اِہنے نشِیاں دے لیکھے لا دِتّے اتے ہُݨ باکی رہِںدّے دۄ کِلِّیاں ’تے وی اِہدی اکھّ سی۔ مَیں رِشتیداراں نُۄں اِکٹھّے کرکے اُہناں دۄںہ کِلِّیاں ’تے ادالت ولّۄں سٹیء لَے لئی۔ گھر دۄ مجھّاں رکھِّییاں ہۄئیِیاں نیں۔ اُنہاں دا دُدھّ ویچ کے اسِیں گھر دا گُذارا کردے ہاں۔ پرسۄں مَینُۄں ذرُۄری کمّ لئی پیکِیں جاݨا پَے گِیا۔ آئُںدِیاں نُۄں سُنّے کِیلے دیکھ کے میری بھُبّ نِکل گئی۔ اِہنے جی اُہ وی کَۄڈِییاں دے بھاء ویچ کے جواکاں دے مُۄںہۄں رۄٹی کھۄہ لئی … …۔”

اُہ اَۄرت ہۄر دُکھّ دسّ کے آپݨا من ہَۄلا کرنا چاہُںدّی سی۔ نشئی نُۄں تُرںتّ داکھل کرن دے پھَیسلے اُپرںتّ مَیں جدۄں نُۄںہ-سسّ نُۄں سںسّتھا دے نِئماں سمبّںدھّی دسّݨ لگِّیا تاں پۄٹا پۄٹا دُکھی اَۄرت نیں میری گلّ کٹّدِیاں رۄݨ ہاکی آواذ وِچّ کِہا٬ “تُسِیں جی اِہنُۄں داکھل کرۄ۔ ساڈا جِتھّے مرذی ’گُۄٹھا لوا لوۄ۔ اِلاج دے درمِیان جے اِہ مر وی جاںدا ہَے تاں سانُۄں دسّݨ دی لۄڑ نہِیں۔ تُسِیں ہی پھُۄک دِئۄ۔ لکّڑاں دے پَیسے اسِیں دے دیواںگے۔” نُۄںہ-سسّ دے اتھّرُۄ پرل پرل وہِ رہے سن۔

اِکّ 20-22 سالاں دے نشئی نَۄجوان نُۄں اُسدا باپ اِلاج لئی لَے کے آئِیا۔ نَۄجوان دی جوانی تاں نشِیاں نیں ہی نِگل لئی سی۔ اِس اُمر وِچّ ہی جھُرڑِییاں پَے گئیِیاں سن۔ باپ نیں آئُںدِیاں ہی دسِّیا٬ “مَیں جی وِدِّیا وِبھاگ وِچّ اِکّ سکُۄل دا ہَیڈماسٹر ہاں۔ لۄک اِذّت کردے ہن۔ پر اِہدے کارن سانُۄں لۄکاں ساہمݨے نِیوِیں پا کے چلّݨا پَیںدا ہَے۔ نِتّ دے اُلامبھے٬ چۄرِییاں٬ ٹھگِّییاں٬ لڑائی جھگڑے اِہدا رۄذ دا کمّ ہَے۔ نشے وِچّ ٹلّی رہِںدَّے۔ ڈکّا دُۄہرا نہِیں کردا۔ گھر دی جِہڑی چِیذ ہتھّ لگّے٬ اُہ ہی ویچ دِںدّا ہَے۔ باہر وی لۄکاں نُۄں اِہدِییاں ہرکتاں دا پتا ہَے٬ اِس کرکے اِہنُۄں کۄئی مُۄںہ نہِیں لائُںدا۔ گھر وی پُۄری چَۄکسی رکھّدے ہاں٬ پر پھِر وی اِہ سانُۄں تھُکّ لا ہی جاںدا ہَے۔”

تھۄڑھا جِہا رُک کے اُہنے پھِر آپݨا دُکھّ رۄںدِیاں کِہا٬ “ہپھتا کُ پہِلاں سارا پرِوار سُتّا پِیا سی۔ سانُۄں نہِیں پتا کدۄں اتے کِویں اِسنے پاݨی والی مۄٹر کھۄلہ لئی اتے کںدھّ ٹپّ کے بھجّ گِیا۔ سانُۄں تاں سویرے پتا لگِّیا۔ کھڑھے پَیر نوِیں مۄٹر لگوائُݨی پئی۔ بڑا دُکھی کِیتا ہَے اِسنے۔ پںجّ دِناں پِچھّۄں کلّہ وڑِئَے۔ اِہنُۄں نواں جِیون دِئۄ۔ ساڈا سارا پرِوار تُہانُۄں اسِیساں دیویگا۔ اِہدے کارن گھر دی پاݨِیئۄں پتلی ہۄ گئی ہَے۔”

اِس ترہاں دے انیکاں نَۄجواناں نیں گھراں دے چُلّہے ٹھںڈھّے کرن دے نال نال گھراں دی برکت نُۄں وی گُمّ کر دِتّا ہَے۔

* * * * *