کِرپال سِںگھّ پنُّۄں میرے شہِر وِچ نہِیں رہِںدّا اتے ناں ہی میرے سُۄبے وِچ رہِںدّا ہَے۔ سری اتے ٹۄراںٹۄ وِچکار پھاسلا تکرِیبن چار ہذار کِلۄمِیٹر دا ہَے۔ اِس کرکے مَینُۄں کدے وی اُس نال لمّا سماں بِتائُݨ دا مَۄکا نہِیں مِلِیا۔ تِنّ کُ واری دِییاں سںکھّیپ مِلݨِییاں اتے پچّی تِیہ واری دی پھۄن ’تے گلّبات دے سِیمت سمپّرک دے باوجُۄد اُہ اِک نِگھّا دۄست٬ پِئُیاں واںگ متّاں دیݨ والا وڈیرا٬ اُستاد واںگ چںڈھّ کے رکھّݨ والا اتے ہمیشاں نیک سلاہ دیݨ والا اِنسان ہَے۔

پنُّۄں نال میرا سمپّرک میری نِجّی لۄڑ وِچّۄں نِکلِیا سی۔ اجّ تۄں پںدّراں کُ سال پہِلاں انُواد دے آپݨے کمّ وِچ ’مَیک‘ کمپِّئۄُٹر اُتّے کمّ کردا ساں۔ کمّ دیݨ والِیاں نیں اچانک ’پی سی‘ ’تے کمّ کرن دی مںگّ شُرُۄ کر دِتّی۔ اُس ویلے ’مَیک‘ اتے ’پی سی‘ وِچ پںجّابی دے پھَۄںٹ وکھّرے سن۔ مسِیں اِک کِیء بۄرڈ نُۄں ہی چجّ نال ورتݨا شُرُۄ کِیتا سی کِہ اُتّۄں بِلکُل ہی وکھّرِییاں کِییاں نُۄں کِویں دِماگ وِچ پائُںدا؟ کِسے نیں دسّ پائی کِہ پنُّۄں ہۄرِیں اِس وِچ مدد کر سکدے ہن۔ رابتا کرن ’تے جِہڑی کمال اُس نیں کر دِکھائی (’مَیک‘ دے ساڈے پںجّابی دے پھَۄںٹ ’بابا پھرِید‘ نُۄں ’پی سی‘ لئی چلّدا کر دِتّا) اُہ اُس ویلے آپݨے آپ وِچ اِک وِلکھّݨ گلّ سی۔ اِہ گلّ وکھّری ہَے کِہ اُنہاں دِناں وِچ ہی ’سمتۄل‘ پھَۄںٹ پنُّۄں دی مدد نال ہی ’مَیک‘ اتے ’پی سی‘ دے سِسٹم لئی تِیار ہۄ چُکّا سی۔ جِہڑی مِہنت اُس نیں میرے پھَۄںٹ نُۄں ’پی سی‘ وِچ تبدِیل کرن لئی کِیتی٬ اُہ سِر نُۄں چکرائُݨ والی سی۔ کمپِّئۄُٹراں نال متھّا مارنا جݨے کھݨے دا کمّ نہِیں پر اُس نیں آپ سبھ کُجھ پڑھ کے٬ کھۄج کر کے پھَۄںٹاں بارے اِک نواں راہ کھۄلہ دِتّا سی۔ بھاویں کِہ ہُݨ بہُت سارے لۄک اِہ سِہرا آپݨے سِر بنّہݨ دی کۄشِش وِچ ہن پر پںجّابی پھَۄںٹاں نال سمبّںدھِّت بہُت سارے کمّاں دا آگاذ اُس نیں ہی کِیتا ہَے۔ اِس ترہاں ہی پںجّابی نُۄں شاہمُکھی وِچ تبدِیل کرن دا سِسٹم وی اُس نیں بہُت سماں پہِلاں تِیار کر لِیا سی۔ پںجّابی دے پھَۄںٹاں نُۄں یُۄنِیکۄڈ وِچ تبدِیل کرن دا سِسٹم وی اُس کۄل بہُت کمال دا ہَے۔ اِک کلِکّ نال ہی اکھّر پُتلی-ناچ کردے-کردے یُۄنِیکۄڈ وِچ تبدِیل ہۄ جاںدے ہن۔ کمپِّئۄُٹر دے ماملے وِچ اُس نیں ہۄر کمّ وی کِیتے ہۄݨگے پر مَینُۄں سِرپھ اُنہاں چِیذاں دا ہی گِیان ہَے جِہڑِییاں نال میرا واہ پِیا ہَے۔

اِنہاں چِیذاں دے سبںدھّ وِچ ہی آپݨی لۄڑ پُۄری کرن لئی مَیں جد وی اُس نُۄں پھۄن کِیتا ہَے تاں بہُت ڈردے-ڈردے نیں کِیتا ہَے۔ اِس کرکے نہِیں کِہ اُس نُۄں کۄئی وگار پویگی جاں اُہ کۄئی بُرا منائیگا۔ اِس کرکے کِہ اُس دے سچّے-سُچّے اتے ٹھاہ کردے شبداں دا ساہمݨا کرنا کھالا جی دا واڑا نہِیں۔ وادھُۄ گلّ کِیتی نہِیں کِہ جھںڈّ کرائی نہِیں۔ “ساسری کال پنُّۄں ساہِب۔” ساسری کال دا جواب مِلݨ دی تھاں اگّۄں سُیال ہُںدَّے٬ “ہاں دسّ بئی؟” “آہ جی یُۄنِیکۄڈ والا سِسٹم مُڑ کے چلائُݨا سی۔” “اچھّا٬ مَیں آپݨا کمپِّئۄُٹر کھۄلہداں٬ تَینُۄں مُڑ کے پھۄن کرداں پںجّاں مِںٹّاں وِچ”۔

دۄ کُ مِںٹّاں وِچ ہی پھۄن آ جاویگا۔ جِہڑِییاں ہِدائِتاں اُس نیں دیݨِییاں ہن٬ اُنہاں دی پالݨا پھَۄج دے انُساشن واںگ کرنی بہُت ذرُۄری ہَے۔ رتا کُ اِدھر اُدھر ہۄئے نہِیں کِہ شامت آئی نہِیں۔ “چلّ ورڈ دی پھائیِل کھۄلہ۔” “اچھّا٬ چل بئی مَیکرۄذ٬ مَیکرۄذ٬ وِئۄُ مَیکرۄذ ’تے۔” “ہاں جی چلا گِیا جی۔” “چلّ اَۄرگینائیِذر ’تے۔” اِس سمیں جے پل بھر لئی وی تُسِیں پچھڑ گئے جاں اگّے لںگھّ گئے تاں بمبّارڈمَیںٹ ہۄئی کِہ ہۄئی۔ “تُۄں یار اگّے ہی بھجّی جاناں٬ تُۄں اُہ کر جۄ تَینُۄں کِہا۔” گھبرائِیا بںدّا پھِر ہۄر گلت تھاں ’تے کلِکّ کری جاںدا۔ جد پنُّۄں نُۄں پتا لگّ جاںدا کِہ اِہ تاں اُکھڑ گِیا تاں پھِر اُس دی آواذ اپݨتّ نال بھر جاویگی٬ “اچھّا٬ اچھّا مَینُۄں لگّدا تیرے پۄْرگرام وِچ اِہ نہِیں۔” کئی وار تاں لگّدا ہَے کِہ اُہ سِرپھ تُہانُۄں ماف کرن لئی اِہ گلّ کہِ رِہا ہَے۔ تُہاڈا کمّ چلائُݨ نُۄں بھاویں اُس نُۄں ساری دِہاڑی لگّ جاوے اُس نیں کمّ چلّدا کرکے ہی ہٹݨا ہَے۔ ہُݨ تاں لَۄںگ ڈِسٹَیںس مُفت دے بھاء ہۄ گِیا ہَے۔ اُہ آپݨے ولّۄں اُدۄں وی پھۄن کر کے گھںٹّا-گھںٹّا لا دِںدّا سی جدۄں لۄکِیں پںجّ ستّ مِںٹّاں دی کال تۄں بائد ہی کھہِڑا چھُڈائُݨ لگّ پَیںدے سن۔ کدی-کدی آکھیگا٬ “یار کدی کمّ تۄں بِناں وی پھۄن کر لِیا کر”۔ اِک وار مَیتھۄں کہِ ہۄ گِیا٬ “تُسِیں کہِݨا ’کمّ دسّ‘ پھِر مَیں کی کمّ دسّاںگا؟” اِس گلّ دے جواب وِچ وی اُس نیں کُجھ ناں کِہا٬ سِرپھ ہلکی جِہی مُسکراہٹ ہی سُݨائی دِتّی۔ جے کمّ چھیتی نِبڑ جاوے تاں پُچھّیگا کِہ اجّ کلّہ شراب کِنّی کُ پِینَیں۔ آپݨا آپ لُکائُݨ لئی کہِ چھڈّداں کِہ نہِیں جی ہُݨ تاں بڑے ہی ہِساب نال پِیئیِدی آ۔ شائِد اُس نُۄں اِس گلّ دا کدے وی یکِین نہِیں آئِیا۔ اُہ پِئۄ واںگ سدا ہی پھِکرمںدّ رہِںدّا ہَے٬ “جے پِئۄ سمجھداں تاں میری گلّ ’تے اسر وی کرِیا کر۔ اچھّا تیری گھروالی نُۄں کہاںگا تیرے کنّ کھِچّ کے رکھّے”۔ شراب پِیݨ دا ذبت مَیں اُس دا دیکھِیا ہَے۔ جے سارے پںجّابی پنُّۄں واںگ پِیݨ لگّ پَیݨ تاں شائِد پںجّابِییاں وِچ شراب دی کۄئی سمسِّیا ہی ناں رہے۔

کمپِّئۄُٹراں ’تے پںجّابی دے پَیر لوائُݨ تۄں بِناں اُہ لیکھک وی بہُت ودھِییا ہَے۔ آپݨی ہر رچنا لِکھ کے یاراں دۄستاں نُۄں پھۄن٬ ای-میلاں کر کے آپݨی رچنا پڑھݨ لئی ناں کہِݨ دے اُس دے سُبھاء کرکے مَینُۄں نہِیں پتا کِہ اُہ کِنّا کُ لِکھدا ہَے۔ پر کدے-کدے جدۄں وی اُس دی کۄئی رچنا پڑھݨ نُۄں مِل جاںدی ہَے تاں اُہ پاٹھک ’تے آپݨا اسر چھڈّ جاںدی ہَے۔ کئی سال پہِلاں اُس دا 1984 دے کتلییام بارے لِکھݨا رُۄہ نُۄں ہلُۄݨ دیݨ والا سی جدۄں اُہ بی اَیسّ اَیپھّ دے اِک اپھسر وجۄں چھُٹّی ’تے جاݨ کرکے بھارت دے کِسے ریلوے سٹیشن ’تے پھس گِیا سی۔ اِس ترہاں ہی دۄ کُ سال پہِلاں اُس نیں بھارت دی آپݨی پھیری سمیں پںجّابِییاں دے ہوائی سپھر دی داستان جِس اںدّاذ وِچ لِکھی سی اُہ وی کمال دی سی۔ جہاذ دی پھلائیِٹ کَیںسل ہۄݨ تۄں لَے کے (جِس وِچ اُس نیں سستِییاں ٹِکٹاں کھرِیدݨ لئی آپݨے آپ نُۄں ہی دۄشی ٹھہِرائِیا سی) دِلّی دے ہوائی اڈّے ’تے جہاذ کھڑھݨ تۄں پہِلاں ہی کَینیڈا دے پںجّابِییاں ولّۄں آپݨے پںجّابی رںگّ وِچ آ جاݨ دا جِہڑا دْرِش اُس نیں بنّہِیا سی اُہ بھارت جاݨ والے ہر کَینیڈِیئن نیں دیکھِیا ہۄئِیا ہَے۔ لپھذاں دا جاما شائِد اُہ ہی پہِنا سکِیا ہَے۔ جِویں کِہ مَیں پہِلاں دسِّیا ہَے٬ مَیں اُس نُۄں بہُتا نہِیں پڑھِیا پر جۄ پڑھِیا ہَے اُہ اُس دی سادگی اتے سِدھّی گلّ کہِݨ دے اںدّاذ کارن پاٹھکاں نُۄں ٹُمبّ جاںدا ہَے۔

اِہ بہُت کھُشی دی گلّ ہَے کِہ اُس دے 75ویں جنم ’تے اُس دے کمّ نُۄں پچھاݨِیا جا رِہا ہَے۔ پْرِںسِّیپل سروݨ سِںگھّ ولّۄں اِس کمّ دا بِیڑا چُکّݨا ہی پنُّۄں دے کمّ دے ٹھِیک اتے اُچّ پائے دے ہۄݨ دی گواہی بھردا ہَے۔ میری دِلی اِچھّا ہَے کِہ باپُۄ ورگا میرا دۄست پنُّۄں پںجّابی لئی اجے ہۄر بہُت کُجھ کردا جاوے۔ اُہ اِک سِرڑی اِنسان ہَے۔ بھوِکھّ وِچ اُس ولّۄں بہُت کُجھ کِیتے جاݨ دی مَینُۄں آس ہَے۔ اُس دی اَینرجی اتے لگن کارن اُس دے جنم دے 75 دے اںکّاں نُۄں پُٹھّا کر کے 57 پڑھِیا جاݨا چاہِیدا ہَے۔ اُہ اجے پجھںتّراں دا نہِیں ہۄئِیا۔

گُرمیل رائے

سری٬ بی سی

604-512-5672

gurmailrai@yahoo.ca