کوِتا ساڈے آلے-دُیالے۔ چَۄگِردے وِچ ہاذر-ناذر۔ اِس دِییاں ترںگّاں ساڈے من-مستک ’تے ہردم دستک دِںدِّییاں۔ پر اسِیں اِس نُۄں سُݨدے ہاں جاں اݨگَۄلِیاں کردے٬ اِہ ساڈے ’تے نِربھر۔

کوِتا ساڈی رُۄہ نال سںوّاد رچائُںدی٬ سُۄخم بھاوناواں نُۄں پْرگٹائُںدی۔ ساڈی ہی اَۄکات دے رُۄبرُۄ کردی٬ ساڈا سمُچّ دِکھائُںدی۔ پر اسِیں دیکھݨ تۄں نابر۔

کوِتا نُۄں کِہڑے رُۄپ وِچ دیکھݨا؟ اِس دے کِہڑے ارتھاں نُۄں آپݨی چیتنا دا ہِسّا بݨائُݨا؟ اِس دے کِس رُۄپ نُۄں آپݨی سۄچ-شَیلی وِچ اپنائُݨا؟ اِہ منُکھّی بِرتی ’تے نِربھر۔

کوِتا کی ہَے؟ کی اِہ سِرف شبداں دی وِئۄُںتبںدّی ہَے جاں ساڈے بھاواں دی ترذمانی؟ کی اِہ شبداں نُۄں کِسے کھاس جُگت وِچ ورتݨ اتے وِشیش رںگّت دیݨا ہُںدّی؟ کی اِہ سِرف کۄئی سُنیہا ہُںدّی؟ جاں اِہ اہِساساں وِچ پرۄئی واک-بݨتر ہَے٬ جِس نُۄں سُۄکھم٬ سُہج تے سہِج نال اۄتپۄت ہُںدّی؟

اِئۄں لگّدا ہَے کِہ کوِتا کدے یۄجنابںدّی نہِیں اتے ناں ہی اِسنُۄں کِسے وِدھا راہِیں سِکھِّیا جاں سِکھائِیا جا سکدا۔ اِہ تاں کُدرت دی دات۔ وِدِیا دی گُلام نہِیں اتے ناں ہی اُچے رُتبِیاں دی باںدی۔ کوِتا تاں آویش ہَے۔ تُہاڈے من وِچ اُٹھے اُبال دا بِرتاںت۔ تُہاڈِییاں بھاوناواں دا بھاوناتمِک وِشلیشݨ۔ تُہاڈی رُۄہ-رںگّتا دی نِیاذ۔ دِلداری وِچ اُگے ہۄئے رںگّاں دی کلاکاری ہُںدّی ہَے کوِتا۔ کوِتا آپݨا رُۄپ آپ لَے کے آئُںدی۔ ہر کوِتا ہی وِشیش تے وِلکھّݨ۔ پر اکوِتا نُۄں کوِتا دا نام دیݨا ہی سبھ تۄں وڈّی منُکھّی کھُۄنامی۔ اسِیں سارے ہی اِس کھُۄنامی دا سِکار۔ سارے ہی کسُۄروار۔

کوِتا سِرف کوِتا ہُںدّی جۄ پاٹھک دے من وِچ بہُت سارے پْرشن پَیدا کردی۔ اِنہاں پْرشناں دا جواب لبھّݨ لئی من وِچ ہلچل پَیدا کردی۔ اِہ کوِتا ساڈے آلے-دُیالے ہُںدّی۔ کُجھ ہی لۄک ہُںدّے جۄ چُپھیرے مںڈّرائُںدی کوِتا نُۄں سُݨدے٬ پڑھدے تے اِس دا پِچھّا کردے۔ آپݨی رُۄہ-رںگّتا دا ہِسّا بݨائُںدے۔ پھِر اِہی کوِتا کِسے ہۄر رُۄپ وِچ وِلکھّݨتا سںگّ کۄرے ورکِیاں تے پھَیلھ جاںدی۔

کمرے وِچ بَیٹھا ہاں۔ میرے آلے-دُیالے جھُرمٹ پائیِیاں کِتاباں وِچۄں ترںگّاں چھیڑ رہی کوِتا میری آتما وِچ ناد پَیدا کر رہی ہَے۔ مَینُۄں آپݨے نال جُڑن دا سُکھد سُنیہے دِںدّی۔ اِنہاں کِتاباں دے آر-پار دیکھݨ اتے اِنہاں وِچۄں لِلکڑِییاں لَیںدی کوِتا دا ہُںگّارا بھرن لئی ترلے لَیںدی ہَے۔ جد مَیں اِس کوِتا نُۄں پڑھدِیاں٬ خُد نُۄں کوِتا-کوِتا کردا ہاں تاں اِہ کِتاباں وی کھُش ہۄ جاںدِییاں۔ اِنہاں ’چۄں ہُںدّی ہُلاسی بارش وِچ کھُد نُۄں بھِئُںدا٬ اِسدے ارتھاں دی لۄء نال اںدّر نُۄں رَۄشن کردا ہاں۔ اِہ لۄء ہی ہُںدّی جِسدی بھال وِچ منُکھّ کدے جںگّلاں وِچ جاںدا٬ کدے اِکاںت بھالدا اتے کدے آپݨے آپ تۄں ہی دُۄر جاݨا لۄچدا ہَے۔

اِہ انادی کوِتا ہی ہُںدّی جۄ بذُرگاں دِییاں اسِیساں دے رُۄپ وِچ ساڈِییاں بلاواں اُتاردی۔ دُیاواں نال نِہاردی اتے ساڈا اُہ رُۄپ نِکھاردی جِس تۄں اسِیں اویسلے ہُںدّے۔ کمرے وِچ ہی کںدھّ ’تے لٹکدی تسوِیر وِچ جد مَیں آپݨے باپ دے نَیݨاں وِچ دیکھدا ہاں تاں اُنہاں دے دِیدِیاں وِچ جِیون-مُۄلک کوِتا دی دستک سُݨدا ہاں۔ اِہ میرِییاں سۄچاں وِچ اُتر کے میرِییاں سارِییاں چِںتّاواں نُۄں ختم کردی٬ میرِییاں مُشکلاں دا ہلّ کردی٬ میرے لئی جِئۄُݨ دا آہر بݨ جاںدی۔ باپ ورگی کوِتا نُۄں پڑھنا بہُت سَۄکھا وی ہُںدّا جد تُسِیں باپ نال اِکسُر ہُںدّے پر اَۄکھا وی بہُت ہُںدّا جد تُسِیں باپ تۄں دُۄری مِتھّ لَیںدے۔ باپ دی اِہ کوِتا سانُۄں سُپنے دِںدّی٬ اِنہاں دا ترجِیہِیکرن کردی اتے اِنہاں دی پُۄرتی دا سببّ بݨ, ساڈے ناویں سپھلھتاواں دا سِرلیکھ بݨدی۔ ساڈے جِیون-سفر نُۄں تَیء کردی۔ باپ دے نَیݨاں وِچ تَیردی اِس کوِتا نُۄں پڑھن تۄں کدے بیمُکھّ ناں ہۄئِئۄ۔ ورنا جِںدّگی تُہاتھۄں بیمُکھّ ہۄݨ لگِّیاں دیر نہِیں کریگی۔

کدے رات نُۄں چھتّ ’تے سَۄݨ لگِّیاں امبّر تۄں اُتردی کوِتا نُۄں مُخاتب ہۄݨا۔ اِسدی چانݨدھارا وِچ کھُد نُۄں رَۄشن کرنا۔ پتا لگّیگا کِہ امبّر تۄں آ رہی تارے-رںگّی کوِتا رات دے کنّ وِچ کی کہِںدّی اے؟ تُہاڈی نِیںد نُۄں چانݨ-رںگّے سُپنے دِںدّی٬ تُہاڈے اوچیتن وِچ چانݨ دا جاگ لا جاںدی۔ اِہ جاگ ہی ہُںدّا جۄ تُہانُۄں نویں پھُرنِیاں اتے سُۄخم سُنیہِیاں دے رُۄپ وِچ کئی وار اجِہے اچیت سُنیہے دے جاںدا جۄ تُہاڈا جِیون ہی بدل دِںدّے۔ رات دی چُپّ وِچ اِس کوِتا دی سُنّ-سںگِّیتکا نُۄں ساہاں دی سںگِّیتکتا وِچ بدل کے جِںدّگی ہی بدل جاںدی۔ ورنا اسِیں بہُتی وار رات نُۄں سَۄݨ لگِّیاں ہَۄکِیاں دا ہی بھار ڈھۄݨ جۄگے ہُںدّے۔ اِس کوِتا دی بیمُکھّتا کارن ہی اسِیں بہُتی وار نِیںد تۄں اُچاٹ ہۄئے سِرف نِیںد دِییا گۄلِییاں نال سَۄݨ دے سُکھن نُۄں بھالݨ جۄگے ہی رہِ گئے ہاں۔

کوِتا نُۄں سُݨنا٬ ہر کِسے دے وسّ نہِیں اتے ناں ہی اِسنُۄں سُݨن دے چاہوان۔ اِہ تاں وِرلِیاں دا نسِیب۔ کوِتا تاں رُۄہ دی پْرواذ٬ سۄچاں دی آویشی پْرواذ٬ وِکلۄترا جِہا شبد-اںدّاذ جِس وِچ دھڑکدا جِیون-ساذ ہی جِیون-شَیلی دا رُۄہ-رتّا ناد بݨدا۔ جیکر کوِتا نُۄں آپݨے اںتّرِیو وِچ اُتارنا ہَے تاں سبھ تۄں پہِلاں آپݨے آپ نُۄں اکوِتا تۄں کوِتا دے مارگ تۄرنا پویگا۔ اِہ اکوِتا ورگے لۄک ہی ہن جِنہاں نیں سمُچّے سماج نُۄں آپݨی جکڑ وِچ لَے کے کوِتا نُۄں دیش نِکالا دے دِتّا ہَے۔ یاد رکھّݨا! کوِتا کِدھرے نہِیں جاںدی سگۄں ہۄر جۄردار آویش وِچ ساڈِییاں ہی برُۄہاں ’تے دستک دِںدّی ہَے۔

کدے کدائیِں سرگھی ویلے پُۄرب دی لالی وِچۄں سُۄہی کوِتا نُۄں پْرݨام کرنا٬ اتے آرتی اُتارنا٬ تُہانُۄں اہِساس ہۄویگا کِہ اِہ سرگھی دی کِرن ہی ہُںدّی ہَے جۄ ہر ساہ دے شگن اُتاردی۔ ہر دِن نُۄں جی آئِیاں کہِںدّی۔ کوِتا نُۄں پتا ہَے کِہ اِہ دِن دا اُجالا ہی ہُںدّا جِس نیں جِںدّگی نُۄں دھڑکݨ دیݨی ہُںدّی٬ کُدرت نُۄں اُنِیںدرے وِچۄں جگائُݨا ہُںدّا٬ پںچھِّییاں نُۄں آپۄ-آپݨِییاں اُڈاݨاں دے راہ پائُݨا ہُںدّا۔ اِہ کوِتا پںچھِّییاں دی چہِکݨی تے بۄٹاں دی چِیں-چِیں بݨدی٬ امبّر نُۄں سۄنرںگّا کردی٬ رںگّاں دی کلاکاری کرن وِچ رُچِت ہۄ جاںدی۔ اِس کوِتا کرکے ہی منُکھّ کُدرت دی سںگّت ماݨدا۔ کُدرتی کوِتا نُۄں اںدّر اُتاردا٬ کھُد نُۄں کوِتا نال اِکسُر کردا۔ اِس اِکسُرتا وِچۄں ہی نوِیں کوِتا جنم لَیںدی۔ کۄرے ورکِیاں ’تے پھَیل کے شبداں دی سُگات اتے ارتھاں دی نِیامت بکھشدی۔

جے کدے سماں مِلے تاں جھِیل دے کںڈھّے بَیٹھ کے اِس دے شاںت پاݨی نُۄں نِہارنا۔ پاݨی وِچ تردے پْرچھاوِیاں نُۄں دیکھݨا۔ رُمکدی ہوا نال تل ’تے پَیدا ہۄ رہِییاں لہِراں نال اُگم رہی کوِتا نُۄں رُۄہ وِچ اُتارنا۔ اِہ کوِتا جھِیل دے جِیوںتّ ہۄݨ دی نِشانی۔ اِسدے اںدّر وسّدے سمُچّے جِیواں دی دھڑکݨ۔ لہِراں نال رچائے مُۄک سںوّاد دا ہی پْرتاپ ہُںدّا کِہ بںدّا لہِراں سںگّ جِںدّگی دی لہِر جاںدا۔ جیکر یلے سُۄرج تۄں اِسدے پاݨی وِچ چںدّرما وی جھاتِییاں ماردا دِس پوے تاں اِسدے بِمبّ وِچۄں اُگدی کوِتا نُۄں ذرُۄر پڑھنا۔ چںدّرما اتے جھِیل پاکِیذگی دے لکھائِک۔ دۄہاں دا سںگّم اِک اکہِ تے سُںدّر دْرِش پَیدا کردا جِس نال کوِتا دا اکہِ رُۄپ دْرِشمان ہُںدّا۔ اِس نال پتا لگّدا کِہ سُںدّرتا کی ہُںدّی٬ اِسدی کِہڑی پرت وِچۄں سُںدّرتا دے کِس پکھّ نُۄں وِچارِیا اتے وِستھارِیا جا سکدا۔

کوِتا بہُت اواذار ہۄ جاںدی جد اسِیں اِس تۄں بمُکھّ ہۄ جاںدے۔ اِہ بیرُکھی دا سِکار ہۄ٬ کھُدکُشی دے راہ تُر پَیںدی۔ اِسنُۄں مۄڑن دا تردّد کرن تے اسِیں کھُد ہی تْرِہن لگّدے۔ پر کوِتا نُۄں کدے وی مرن ناں دِئۄ۔ جد وی اِہ تُہاڈے دراں ’تے آوے٬ اِسنُۄں کھُشیامدِید کہۄ۔

سبھ تۄں پِیاری اتے نِیاری کوِتا اُہ ہُںدّی جۄ تُہاڈے نال سںوّاد رچائُںدی جد تُسِیں اِکلّتا ماݨ رہے ہُںدّے۔ اِکلّ نال سںوّاد رچائُݨا٬ اِسنُۄں ہرفاں دی جُۄنے پائُݨا اتے آپݨے آپ نُۄں اُلتھائُݨا٬ کھُۄبسُۄرت نذم ہُںدّی۔

کدے اُس کوِتا نُۄں پڑھن تے سمجھݨ دی کۄسِش کرنا جِہڑی کوِتا ٹاہݨی دی ہلچل وِچۄں پَیدا ہُںدّی جد کۄئی پرِںدّا اِس دی شاکھ ’تے کُجھ پل بِتا٬ اگلے پڑاء ولّ جاݨ لئی اُڈاݨ بھردا۔ اِہ کوِتا ہوا دی رُمکݨی اتے پتِّیاں دی کھڑکھڑ وِچ پَیدا ہُںدّی جۄ جاݨ والے لئی بِرخ دِییاں دُیاواں وی ہُںدّی اتے ٹاہݨی ’تے دھری اُڈِیک لئی اَۄسِییاں دا آہر وی ہُںدّی۔ جاݨ والا اِک تڑپھݨی پِچھّے چھڈّ جاںدا ہَے جۄ بِرخ تے اِسدے چَۄگِردے وِچ بھاوُک کمبّݨی چھیڑدی۔ پرِںدّے دے واپس پرتݨ دی اُڈِیک بݨدی۔ پرِںدّے اتے بِرخ دے پتِّیاں دا سُرتال ہی بِرخ نُۄں جِئۄُݨجۄگا کردا۔ اجِہی پھِذا وِچ پَیدا ہۄئی کوِتا بہُتے لۄکاں نُۄں جِیون-دان اتے سُپن سںدھّارا ارپدی۔

سماں مِلے تاں اُس کوِتا نُۄں ذرُۄر سُݨنا جِہڑی ماں دے ہۄٹھاں ’تے گُݨگُݨائُںدی ہَے جد اُہ آپݨی کُکھّ وِچ پل رہے بچّے دِییاں سُکھّاں سُکھّدی٬ اُس نال نِکِّییاں نِکِّییاں گلّاں کردی٬ کہاݨِییاں سُݨائُںدی اتے بچّے لئی وڈّے سُپنے اُݨدی۔ ماں بچِّیاں لئی سُچّا سُپنے ہی ہُںدّی۔ ماں لئی بچّے اتے بچِّیاں لئی ماں دے مۄہوںتّے سمبّںدھّاں وِچۄں اُگی کوِتا٬ درئسل منُکھّی وِکاس دا مُۄل-مںتّر اتے مانوتا دا آدِ تے اںتّ ہَے۔

اگر تُسِیں کوِتا دی آتمِکتا نُۄں سمجھݨا ہَے تاں اِک اجِہی کوِتا نُۄں اوچیتن وِچ ذرُۄر اُتارنا جد اِک ہمراذ آپݨے رُۄہ دے ہاݨی کۄلۄں وِچھڑدا ہَے۔ مۄہ-رتّے اتے پِیارے جِہے پل بِتائُݨ تۄں بائد نویں دِسہدِّیاں دی تلاش وِچ اگلیری پْرواذ بھردا ہَے۔ پِچھّے نِگھِّییاں نِگھِّییاں یاداں دا جخِیرا چھڈّ جاںدا ہَے جِسدی پھرۄلا-پھرالی وِچ ہی وِچھّڑے ساتھی نُۄں جِئۄُݨ دا وِسماد مِلݨا نِرںتّر جاری رہِںدّا۔ اِہ یاداں رُۄہ-رںگّی کوِتا بݨ کے تُہاڈے سمُچّ وِچ پھَیل جاںدی۔

تُسِیں اُس کوِتا نُۄں جاگدے٬ سَۄںدے٬ تُردے٬ کھڑھدے اتے دُنِیاوی کارج کردے اِک لۄر وِچ رہِںدّے۔ اجِہی کوِتا تُہاڈے دِل دے بہُت کرِیب کِئُںکِہ اِہی کوِتا تاں تُہاڈی جِںدّگی ہُںدّی۔

یاد رہِݨا چاہِیدا:

کوِتا وِچۄں کوِتا اُگدی اتے کوِتا وِچۄں ساہ۔

کوِتا وِچۄں مںذّل دِسدی ہَے تے کوِتا بݨدی راہ۔

کوِتا کدے ناں ہئُکا بݨے٬ ناں ہی ہِچکی آہ۔

کوِتا ہۄوے سُچّا سُپنا اتے اݨچھۄہے جِہے چاء۔

جِس ’چۄں سدا ہی جِںدّگی جھاکے لَے کے نوِیں اداء۔

اتے اِس دے رںگّ ’چ ساڈا آپا بݨ جے لۄء-پھِذا۔

کدے کدائیِں اُس کوِتا نُۄں کِیاسݨا جِہڑی دۄ پْریمِییاں دی گُفتگُۄ وِچۄں اُگدی۔ جۄ اِک دُۄجے دے نَیݨاں وِچ تاری ہُںدّی۔ جِہڑی اِک دُۄجے وِچ تڑپھڑاہٹ پَیدا کردی۔ جۄ مُۄک رہِ کے بہُت کُجھ کہِݨ اتے آکھݨ دا گُر سِکھائُںدی۔ جِہڑی سمیں نُۄں رُک جاݨ دا نِردیش وی ہُںدّی۔ ہر پل نُۄں مانݨ دا آدیش وی ہُںدّی۔ اںتّرِیو وِچ وسّدا درویش وی ہُںدّی۔ اِک دُۄجے وِچ ہۄ رِہا پْرویش وی ہُںدّی۔ بھاوناواں دا انادی آویش وی ہُںدّی اتے آپݨے ہِسّے دی وریس وی ہُںدّی۔

کوِتا تاں دھرتی دے پِںڈّے وِچ اُس ویلے وی پھُٹّدی ہَے جد اِک بِیج پُںگھّردا۔ اِسنُۄں پتِّییاں اتے ٹاہݨِییاں دا وردان مِلدا۔ پھُلّ اتے پھل کُدرت دی کائِنات نُۄں وںڈّدی۔ اِہ کوِتا دا اگامی رُۄپ۔ دھرت دے پِںڈّے ’تے لِکھی ہۄئی کوِتا ہی کُدرت دے سمُچّ دا ادھار۔ اِسدی ہۄںد وِچ جِیو-جںتُّۄ اتے منُکھّتا مَۄلدی۔ منُکھّ نُۄں دھرت واںگ بݨن دا اچیت سُنیہا وی مِلدا کِہ بںدِّیا کدے تاں دھرت ورگا بݨن دا اہِد کر اتے مر کے وی جِئُںدے رہِݨ دا دم بھر۔

کوِتا تاں کوِتا وِچۄں پَیدا ہُںدّی ہَے جۄ ساڈے آلے-دُیالے پھَیلی ساڈے ہُںگّارے دی تلاش وِچ رہِںدّی۔ پر اسِیں ہی کوِتا دی مُنکری نُۄں آپݨی جِیون-جاچ بݨا لِیا۔ کوِتا نُۄں ذرُۄر سُݨۄ تے ماݨۄ کِئُںکِہ کوِتا تُہاڈا ساتھ لۄچدی۔ کاہتۄں بیمُکھّ ہُںدّے ہۄ؟ کوِتا جِئۄُݨ دا سبھ تۄں اُتم سرۄکار۔ اِہ کوِتا سڑکاں٬ پگڈںڈِّییاں٬ پہِیاں٬ پہِییاں اتے وٹّاں ’تے وی نںگّے پَیراں نال لِکھی جاںدی ہَے۔ نںگّے پِںڈِّیاں ’تے تِکھیری دھُپّ وی کوِتا لِکھدی۔ مارُۄتھل وِچ بھٹکدے راہی دے ہۄٹھاں ’تے تڑپھدی پِیاس رُۄپی کوِتا نُۄں پڑھنا بہُت اَۄکھا ہُںدّا۔ اجِہی کوِتا ساڈے آپݨے ہی ساڈے لئی لِکھدے اتے جد آپݨے ہی آپݨِیاں دی اجِہی کوِتا نہِیں پڑھنگے تاں کَۄݨ پڑھیگا اجِہی کوِتا؟ سۄ لۄڑ ہَے کِہ منُکھّی مانکِستا نُۄں سُۄرج ورگی رںگّتا بکھشݨ لئی اجِہی کوِتا نُۄں پڑھن دی آدت پائیِئے۔ اِہ کوِتا جد اںدّر نُۄں تُردی تاں پھِر اسِیں کھُد دے رُۄبرُۄ ہُںدّے۔ آںترِیڑ وِچ اُتری کوِتا نُۄں مانݨ دا ہُنر آئُںدا ہَے کِئُںکِہ اِہ کوِتا اسِیں کھُد ہی لِکھدے اتے کھُد ہی پڑھدے ہاں۔ اجِہی کوِتا ہی جِںدّگی دا ہاسل بݨدی جِسنُۄں اسِیں تاء اُمر لۄچدے ہاں۔