ہنیرا ایویں چںگّا نہِیں لگّدا٬ پر جد پیارا کۄل ہۄوے تاں چانݨے تھِیں دِل کاہلا پَیںدا ہَے٬ ہنیرا سُکھاںدا ہَے۔ آشا اِہ ہُںدّی ہَے٬ کِہ پیار دی تلوار دی مِٹھّی تِیبرتا ہۄر کۄئی تکّ ناں لوے٬ ساری دی ساری اںدّرے اںدّر سِںجّرے ۔۔

اِس تراں دا سُکھاںدا چانݨے تھِیں وی مِٹھّا ہنیرے دا پردا ہر کۄمل اُنّر والے دے چِتّ لئی وی ذرُۄری ہَے ار بِنا چِتّ چانݨ دے دِیوے دے ہِسائے کۄئی رسِک اُنّری کِرت ہۄ ہی نہِیں سکّدی ۔۔

کالے کالے بدّل جد گھٹا-ٹۄپ آݨ پربتاں تے چھاںدے ہن٬ پْرتِیت ہُںدّا ہَے کالی پْرلَے آ گئی ہَے٬ پر جِویں ہِسے دِیوِیاں وِچّ پِیاراں والے چُپّ کۄئی گلّاں کردے ہن تے اُناں دے ہتھّ پَیر پِیار کامبِیاں وِچ تھرراںدے ہن٬ تِویں ہی اِس بدّل ہنیرے دے پردے پِچھّے کِسی رسِک پُرکھ دے ہتھّ پھُٹّی پھُٹّی ٹَیہدی برپھ دی کلم پھڑی ہۄئی رسِک کِرت وِچّ کمبّ رہے ہن تے پردے اںدّر ہنیرے وِچّ کۄئی اکہ درشن تِیار ہۄ رِہا ہَے تے اِس نِکّی نِکّی رسِک ہِل چِل دا پتا تد ہی لگّدا ہَے٬ جد اُہ گُۄڑھے رںگّ رںگّݨ والا رںگّریج ہنیرے دا پردا ادھّا کھبے ادھّا سجّے اچانک پرے کرکے دُۄر بَیٹھی دُۄن دی اکھّ اگّے اِک نوِیں وِیاہی وہُٹی دے چمکدے مُکھ واںگ چۄٹی تے اِک سجّی ہِیرِیاں جڑی پربت دی چۄٹی دا ورݨن کراںدا ہَے ۔ راتۄ رات پھںگّ لاکے پری واںگ اُڈّ٬ مدھّم اسماناں وِچ بِنا دھرت دے اِک اڈۄل کھڑی پری ہَے تے اُسدے سِر تے کِس تراں سُۄرج سُہاگے بھاگے دے مَیںہدی رںگّ چھِڑکدا ہَے تے چیہرا سۄہݨی دا کِںجّ شۄکھی پکڑدا ہَے ۔۔

سُہݨپ دے درشن دی پُۄجا تاں ویکھݨ والی اکھّ کردی ہَے ۔ ہاں٬ نِری اکھّ کردی ہَے٬ اڈۄل تکّ تکّ مست ہُںدّی ہَے ۔ اُہ مستی ویکھݨ والی اکھّ دی سۄہݨی پُۄجا ہَے ۔ کُچھ کھُشی دے نشے وِچّ لالی اکھّ وِچّ جھلکدی ہَے٬ پر درشن کرن والے دا رۄم رۄم پُۄجا کردا ہَے ۔ اُہدی ہالت سدا بِہبلتا دی ہُںدّی ہَے٬ اُہ تاں بݨاںدے بݨاںدے کمبّدا ہَے٬ سِر تۄں لَے کے پَیر تکّ تھرراںدا ہَے٬ اِک اِک کلم دی چھۄہ٬ بُرش رںگّاں دی چھیڑ اُہنُۄں بہال کردی ہَے ۔ لکھّاں کھُشی دِییاں گھڑِییاں٬ پل٬ چھِن٬ لکھاں مستی بھرے جِیون٬ اِک نُۄرانی چیہرے دی دِید دی گھڑی تکّ اُس اُپّر کُربان٬ گھۄلی٬ وارے جا چُکے ہن ۔ اِک رسِک کِرت وِچّ لکھّاں رسِک کرتار آئے ہن٬ آپݨا ہتھّ لا کے اُہدی کِرت نُۄں بھاگ دے سۄہݨے رںگّ بکھشدے گئے ہن۔ اُس رسِک کِرت دی پردے پِچھّے ہالت کُچھ اِک-شکھسی نہِیں٬ انیک-شکھسی ہَے٬ اُہ آپ نراں تے نارِییاں٬ آویساں٬ دیوی دیوتِیاں دا٬ جگمگ کردِییاں لاٹاں دا کُچھ مِلِیا جُلِیا اِک رںگّ ہَے جیہڑا پِگھلدا تے جمّدا٬ مُڑ جمّدا تے پِگھلدا ہَے۔اںدّر کۄئی اݨڈِٹھّا جِہا مںدّر ہَے٬ پُۄجا سدا اُتھّے بُتّاں دی ہُںدّی ہَے تے اِک آدمی کھڑا پِیار دی پاگلتا وِچّ لکھّاں دِیوے جگائے٬ آرتی اُتاردا ہَے۔ ہَیرانی تاں اِس گلّ دی ہَے٬ کِہ اِک٬ پردے اںدّر٬ سمُۄہاں دی سُہݨپ والا ہَے٬ لکھّاں ہی آدمی تے تِیمِییاں سۄہݨے گہِݨے کپّڑے لائے٬ کِسی ہتھّ سںکھّ٬ کِسی ہتھّ چھَیݨے٬ کِسی ہتھّ کَیںسِییاں٬ کِسی ہتھّ لاٹاں٬ کِسی ہتھّ گھںٹِّییاں٬ کِسی ہتھّ ڈھۄلکی٬ کِسی ہتھّ کۄئی ساج٬ کِسی ہتھّ کۄئی ساج٬ لکھّاں ساجاں ناواں دا سمُۄہ آرتی وِچّ شامل ہَے تے جگ-مگ آرتی ہۄ رہی ہَے تے پِیار والے بُتپْرست دے آواذ دی پْرتِ دھُنی لکھّاں کنّاں وِچّ بھری مںدّر وِچّ گُۄںج رہی ہَے ۔ کُچھ اِس تراں دی اجِیب اُس درشناں نُۄں کراݨ والے دے رُۄہ دی اٹھپہِری ہِلجُل وِچّ آئی اِک پِیار سمادھی وِچّ ٹھہِری ہۄئی بِہبلتا ہَے٬ جیہڑی اِک٬ گھڑی دۄ گھڑی دے سُہݨپّ دی دِیدار لئی سدِییاں لمّی پْرلَے دے رںگّ مںگّدی ہَے تے رسِک کِرت والا ساہۄ ساہ ہۄئِیا کِرت وِچّ لگّا ہَے ۔ وِہل رتا نہِیں٬ تاول تاول دا٬ کُچھ انںتّ بیسبری دا اںدّر پْربھاو پَے رِہا ہَے٬ اِئۄں جاپدا ہَے کِہ کھاس گھڑی دے شگن نُۄں منّ کے اۄہدے لںگھّ جاݨ دے ڈر دی کاہل ہَے تے اُس نچھتّْری پل تھِیں پہِلاں پہِلاں سب سامِگّری دِیدار دی تِیار کرنی ہَے تے درشناں دی گھڑی اذل تھِیں بِدھ چُکی ہَے٬ اُہ اٹلّ ہَے جۄ درشن ہۄݨے ہن٬ بسّ ! اۄس ویلے ہۄݨے ہن ۔

سۄ ہر اُنر وِچ٬ کُدرت دے دِل وِچ رہِںدّے کوی-کرتاراں نُۄں پتا ہَے کِہ ہر سۄہݨی چِیذ (بھاویں کوِتا٬ بھاویں چِت , بھاویں بُتّ) دے آویش٬ آگمن تے نِکھرن دی آپݨی آپݨی سںجّۄگی گھڑی ہُںدّی ہَے٬ جد اۄہدا اںدّرلا رس بجھّدا ہَے اںدّر دی کرتاری کِرت دے کھُلّہے دِیدار کدی نہِیں ہُںدّے٬ ہمیشا کدی کوی-پردے وِچ دی کۄئی کۄئی جھلکا وجّدا ہَے ۔ اِئۄں تاں بݨی٬ گھڑی٬ جڑی٬ مڑی تسوِیر سۄہݨی ہَے٬ پر چِتکار دے دِل وِچ لٹکی تے چِت دے پردے اُتے (جد اُہ بݨ رہی سی) اۄہدی اُبھّردی سُہݨپّ تے کِݨکا کِݨکا جُڑدی سُہݨپّ کُجھ ہۄر وی ودھ٬ سوادلی چِیذ ہَے ۔ اجّ اسِیں کوی چِت دے اںدّر ہنیرے وِچ جھاتِییاں مار کے دیکھݨا چاہُںدّے ہاں کِہ اۄتھے انیکاں لٹکِییاں تسوِیراں جیہڑِییاں پھبّ پھبّ کے آئُںدِییاں ہن٬ اُہ کوی-چِت آپݨے اںدّر کِس تراں بݨاںدا ہَے تے اِس کھۄج لئی ساڈا چا اجّ اۄسے تِیبرتا وِچ ہَے٬ جِہڑا ہر دِل نُۄں , گھُںڈّ چُکّ کے نوِیں وہُٹی دا سجّرا پِیارا مُۄںہ دیکھݨ لئی آئُںدا ہَے۔۔

کوی چِت-اِک پاردرشی انۄکھا جِہا شِیشا ہَے٬ سکںدّر دے جامیں-جم تھِیں ہۄر ادبھُت تے کراماتی ہَے٬ جِس وِچّ اِکۄ وکت دۄ تِنّ کمّ ہُںدّے ہن ۔ اِک تاں جۄ اکس اۄس تے پَیںدے ہن٬ اُہ جِیںدے چِتْر ہۄ نِبّڑدے ہن٬ اُس وِچّ بھۄں ورگا کۄئی کھاسا ہَے٬ سُہݨپّ دے اکس دے بِیج مانۄ جد اُس چِتّ-شِیشا رُۄپ بھۄں تے پَیںدے ہن٬ تد اُہ بْرِکھ بنّ بنّ اُتھے آپݨے وکت سِر نِکلدے ہن تے اکس وی جِویں اسِیں دسّ آئے ہاں٬ باہر دی کھُلّہی سُہݨپّ دے بِجلی دے چمتکارِیاں واںگ پَیںدے ہن٬ تاں تے دُۄجا اِس چِتّ وِچّ اِک اجِیب تراں دی٬ سُہݨپّݨِیاں دی چۄݨ دی تاکت ہَے جیہڑی اُسی تراں آپ-مُہاری نِکھاردی تے چُݨدی ہَے٬ جِس تراں پھُلّاں تے پتِّییاں دے پْرماݨُۄیاں وِچّ سُۄرج دی چِٹّی رَۄشنی نُۄں ستّ رںگّاں وِچّ پھاڑن دی سہِج سُبھا شکتی ہَے ۔ ساوا پتّا ہۄر سارے رںگّ اںدّر جذب کر لَیںدا ہَے تے رںگّ دی کِرݨ نُۄں آپݨے تھِیں باہر کڈھّکے سُٹّدا ہَے٬ اِئۄں ہی لال٬ اُدا٬ گُلابی تے ہۄر رںگّ ۔ رںگّاں دی ساری سُہݨپّ پتِّیاں تے رںگّ رںگِّیلِییاں چِیذاں دے سپھَید نُۄر نُۄں پھاڑن لئی اںدّرلے کرِشمے تے کھڑی ہَے ۔ ٹھِیک ! اِسی تراں کوی-چِتّ وِچّ سُہݨپّݨِیاں دی 'چۄݨ دی تاکت' ہَے تے نالے نِکھارن دی شکتی۔ جد کۄئی سۄہݨی چِیذ کوی-چِتّ دے ساہمݨے آئی٬ اُہ اُہنُۄں پْرماݨُۄ پْرماݨُۄ کر سِٹّدا ہَے ۔ اِہ ہںسّ وِویک ورگا کۄئی گُݨ ہَے تے مُڑ جۄ اںدّر لٹکِییاں اݨدِسدِییاں آپمُہارِییاں بݨ رہِییاں تسوِیراں دی پل پل دِییاں لۄڑاں ہن٬ اِنہاں لئی اِک بیہۄشی جِہی وِچّ٬ اِک سہِج سُبھا آپمُہارتا وِچّ چُݨدا ہَے تے اُہ پْرماݨُۄ کھڑکّ کھڑکّ اُتھّے ٹھِیک سِدھّے جا جُڑدے ہن٬ جِویں اُنہاں دی لۄڑ ہَے٬ اِہ آویس دوارا اںدّر گئیِیاں دی چُمٹ وکھری وکھری تسوِیراں دے اںگّاں نال مادے دے اݨُۄیاں تے پرماݨُۄیاں دی اںدّرلی کِیمِیائی چُمٹ واںگ اِک مِکناتِیسی تے بِجلی جِہی چُمٹ ہَے تے بس کوی-چِتّ دے آویشک پھاڑن تے کھِلارن دی ڈھِلّ ہَے کِہ بِنا کِسے دیری دے جھٹا پٹّ تھائیِں پر تھائیِں جا آکرکھِت ہُںدِّییاں ہن۔اِہدا اُداہرݨ دیݨا اِتھے چںگّا ہۄویگا۔ کوی آپݨے اِںدْرِیاں تے سرِیر نُۄں وگدے جل واںگ نِسّل سُٹی رکھّدا ہَے۔ بس کوی-چِتّ اِک ہَے٬ جِہڑا سدا کمّ کردا بی اکْرَے ہَے۔ اۄہ دھرت واںگ٬ جل واںگ٬ آکاش واںگ اڈۄل٬ نِرمل٬ نِرسںکّلپ٬ ٹھںڈھّے ساگر واںگ-جِس تے لہِراں سبھ سُتِّییاں پئیِیاں ہن-رہِںدّا ہَے٬ تے اِسی کرکے اُسدے نِسّل سُتّے٬ پر بڑی تیذ چال والے چِتّ تے کُدرت تے دِل دے اںدّر دے اکس پَیںدے ہن۔ کُدرت تھِیں اُچّی دُنِییاں٬ اُچّی رُۄہانی دُنِییاں دے جھاولے پَیںدے ہن٬ سۄ اِس کوی-چِت دی نِسّلتا تے اکْرَیتا اِک آپ-مُہاری سہج سُبھا جِیون اوستھا ہَے٬ جِہڑی اُہنُۄں کِسی سادھن نال نہِیں٬ آپ-مُہاری پْراپت ہَے تے اِس پْراپتی کرکے اُہ کوی-چِت ہَے۔ اِہ بڑی وِرلی تے امۄلک جِیون اوستھا ہَے٬ جِہڑی کِسی کِسی نُۄں پْراپت ہُںدّی ہَے تے اِس کرکے کوی وِرلا وِرلا کۄئی کۄئی کدی کدی ہُںدّا ہَے ۔۔

ہُݨ اِنہاں اکساں تے باولِیاں دے دۄ وکھّرے وکھّرے اسر ہُںدّے ہن ۔ اِک تاں چِتّْراں دے نویں سجّرے خاکے سُجھ سُجھ آپ مُہارے اںدّر کھِچِیںدے ہن تے آپ مُہارے اںدّر پئے لٹکدے ہن۔ اِہ گھاڑا کھِیال پھُرنے دے خاکے ہن٬ انیکاں ِیدea-پچِٹُرeس (سںکّلپ-چِتْر) اںدّر لٹکدے ہن٬ اِہ اسر تاں اِنہاں آویشاں دے آگمن دا کوی اسر ہُںدّا ہَے٬ اِک ٹِک آویش دے انیک رُۄپ بݨ کے اںدّر لٹک جاںدے ہن۔ مُکمّل کۄئی نہِیں ہُںدّا٬ کۄئی خاکا پُۄرا٬ کۄئی ادھّا٬ کۄئی اِک لکِیر ہی جِہی٬ کۄئی اِک رںگّ جِہا کمبّدا اںدّر آ پَیںدا ہَے تے اِک نوِیں پر٬ تِہاں وِچّ اݨئُگڑی دُنِییاں بݨن دا پْربھاو پَے جاںدا ہَے تے دُۄجا اسر سمیں تے گھڑی٬ پل دے رںگّ تے مستی تے بیہۄشی انُسار اِک بِجلی واںگ کرتاری اگّ کُۄںد پَیںدی ہَے۔ اُہ لِشکاں اںدّر وڑ ادھّی اُگڑی چِتّْر کوی-چِتّ دی چِتّْر دُنِییاں نُۄں لۄڑِیدا رںگّ٬ رُۄپ اتھوا رںگّ رُۄپ دے اݨُۄ تے پْرماݨُۄ دِںدّی ہَے۔ کوی سہِج سُبھا بِناں پْریۄجن اِک تھاں تے کھڑا کِسی ہۄر کمّ کھڑا ہَے٬ کُچھ سَۄدا لَے رِہا ہَے تے اُتھے اچانچک اِک بڑی رُۄپوتی کۄئی کنّیا کِسے ہۄر کمّ آئی ہَے۔ کوی دی اکھّ نیں بسّ اِک بِجلی دی لِشک جِہے آویشی چانݨے وِچّ اُس کُڑی دے رُۄپ ول تکِّیا تے اُہدے بھروٹّے دی کالکھ دِل نُۄں چںگّی لگّی٬ یا کنّ دا جھُمکا ہِلدا دِل نُۄں چھۄہ گِیا٬ اکھّ دے پلکاں وِچّ دی کۄئی لِشک پوِتْرتا دَیوستّا دی سی٬ اِک اِنے بڑے اسگاہ رُۄپ وِچّۄں ساڈے کوی نُۄں پتا نہِیں کی چںگّا لگِّیا؟ سما لںگھّ گِیا آپ نُۄں کُچھ پتا نہِیں٬ نذارا کوی جی نُۄں بھُلّ گِیا٬ پر دس سال باد آپ دے اںدّرۄں اِک بݨِیا پُۄرا چِتّْر نِکلِیا٬ جِس وِچّ اُہ اُس دِن دیکھی چںگّے لگّے اںگّ یا رںگّ یا رُۄپ دی جھلک٬ پلک٬ مٹک٬ ادا جۄ کُچھ سی اُہۄ اِن-بِنّ آپدی تسوِیر وِچّ آئی پئی ہَے٬ آپنے نہِیں کُچھ کِیتا۔ اِہ آپ دے کوی-چِتّ دی سہِج سُبھا رسِک کِرت ہَے ۔ اِئۄں سہِج سبھا آپ-مُہاری کوی-چِتّ دِییاں گھاڑاں ہُںدِّییاں ہن ۔ نِکّا نِکّا جگت وِچّۄں کۄئی کۄئی رُۄپ رںگّ چںگّا لگّݨا٬ بسّ اِہ اٹھپہِری ٹھک ٹھک ہَے٬ جیہڑی بُتّ گھڑدی ہَے۔ کوِتا ارتھات کوی-چِتّ دی رسِک کِرت٬ اۄہ نہِیں جیہڑی بݨ باہر آںدی ہَے٬ جِس ویلے بݨ کے چِتّْر اتھوا بُتّ باہر آیا٬ اُہ کوِتا نہِیں رہِںدّی٬ اُہ تاں جگت وِچّ ہۄر لکھّاں جُسّے والِییاں شرِیری سُہݨپّاں واںگ اِک ستھُۄل سُہݨپّ ہَے٬ جیہڑی اِںدْرِییاں دوارا رس دے سکدی ہَے۔ کوِتا سُدھّ اںدّر دا کۄئی جِیون رںگّ ہَے٬ جِس نُۄں ساکھی آتما آپݨے آپ وِچّ انُبھو کردا ہَے۔ ہاں٬ جد اِںدْرِییاں دوارا اۄس سۄہݨی چِیذ نُۄں٬ راگ گۄںد نُۄں٬ چِتّ نُۄں٬ گھاڑ نُۄں٬ گاݨ والی کِسی سنئت نُۄں جد مُڑ اںدّر رس رُۄپ کر لَے جائیِئے اُہ کوِتا ہۄ جاںدی ہَے۔ کوِتا تاں کَیپھِیئت دا ناں ہَے٬ اِک کھاس اُچّے درجے بِن ٹۄٹ کِسی کَیپھ تے سرُۄر دا ناں ہَے٬ کوِتا جِیون دی اِک اںدّرلی رس بھری اوستھا دا ناں ہَے۔ سۄہݨِییاں چِیذاں٬ راگاں٬ رںگّاں٬ بُتّاں٬ چِتّاں نُۄں تکّ کے جد اکھّاں آپ مُہارِییاں "واہ٬ واہ" کردِییاں مِیٹ جاںدِییاں ہن تے سواد جِسم تے تُچا (کھلڑی) ساری وِچّ اِک کام بھری کھِچّ واںگ پھَیل جاںدا ہَے٬ گھُل جاںدا ہَے تے دِل شہُ درِیا ہۄ وگدا ہَے٬ ستۄگُݨ شاںتی دا مِیںہ اںدّر باہر پَیںدا ہَے تے انںتّ رس دی چںچّل بِہبلتا وِچّ اِک بجھّ رس-سمادھی دا رںگّ ہُںدّا ہَے٬ اُہ کوِتا ہَے! سُہݨپّ دی کھِچّ کھاکے رۄم رۄم دے کھِچِیںݨ دی بیچَینی دا جِںدّا رس ہَے ۔ جی٬ سُرت٬ من آدِ اۄس کھِچّ وِچّ سدا اپھُر٬ اڈۄل٬ جل وِچّ مِین واںگ رس بھِجّے٬ رس گُجھّے٬ رس ڈُبّے٬ رس رُۄپ ہُںدّے ہن٬ پرم نِسّلتا تے سمادھی بی اوستھا ہَے٬ جیہڑی آپݨی اںدّرلی رسک سُتںتّْرتا تے آتم رس لِینتا وِچّ بیپْرواہ ہۄ ٹھہِر چُکّی ہَے٬ ٹِک گئی ہَے ۔ اِس ٹِکا دا ناں کوِتا ہَے ار کوِتا نِری اکھّراں وِچّ راگ گۄںد دا نام نہِیں٬ اِہ تاں اِک جِیون-آویش ہَے٬ جِہڑا پتھّراں وِچّ٬ چِتّاں وِچّ٬ آپݨے ہتھّ دِییاں کِرتاں وِچّ٬ آپݨی پِیار-سیوا وِچّ٬ آپݨے ہر کھِیال٬ کمّ کاج وِچّ٬ جِتھّے کِدھرے راگ-گۄںد گُںدّ دیںدا ہَے۔ کۄئی سماں ہُںدّا ہَے٬ رس دی پھُہار نَیݨاں تھِیں وہِںدّی ہُںدّی ہَے۔ ہۄٹھ کھُلہے ہُںدّے ہن تے اُناں تھِیں بھرے رس منُکھّ دا رںگّ تے لالِییاں باہر ہۄ رہِییاں ہُںدِّییاں ہن ۔ اُس وکت اُہ کوِتا دے آویش وِچّ ہَے اۄہدی ناڑ ناڑ اُٹھّدی ہَے٬ اۄہدی چھۄہ راگ گۄںد ہُںدّی ہَے٬ اۄہدی تکّ وِچّ اسر ہُںدّا ہَے ۔ جِیون دی کۄئی اوستھا جِس وِچّ اِہ ربّی دَیوی چھۄہ ہَے٬ اُہ کوِتا دی اوستھا ہَے۔ اۄس تھی ہِٹھاہاں بھاویں کِنّا ڈھۄل ڈھمکّا ہۄوے٬ کُچھ ہۄوے کوِتا نہِیں ہۄ سکدی٬ بھاویں کۄئی سِر تھِیں پَیر تکّ اُلٹا پِیا ہۄوے۔۔

سۄ کوی-چِتّ سدا آپمُہاری نِسّلتا وِچّ ہُںدّا ہَے٬ "بھۄلے بھاو مِلے رگھُرائِیا", اُہدے جِیون دی جِگری لۄڑ اِہ ہَے تے اِہ سُۄجھ اُہنُۄں ربّ نیں آپمُہاری دِتّی ہُںدّی ہَے ۔سرلتا یا اںدّر دے گُۄڑھے رںگّ دی سچائی جِہنُۄں کہِںدّے ہن٬ اُہ ابھۄل جِہی اوستھا وِچّ اُہدی تبِیئت دا رںگّ ہُںدّا ہَے٬ سارا دِسّدا جگت اُہدے دِل شِیشے تے پَے پَے باہرلے دی اناتمتا تِیاگ کے اںتّْرِیو دی آتمتا بݨدا ہَے تے کِسی پدارتھ دا باہرۄں اُٹھّ کے ساڈے اںدّر وڑن تے وڑکے اپدارتھ ہۄ ساڈے چِتّ دے لۄڑِیںدے رس وِچّ سما جاݨ دا ناں رس ہَے۔ اِک سماں کوی تے چھاںدا ہَے جد کُل چِیجاں ربّ-رُۄپ وِچّ لِین ہۄ ربّ وِچّ سما٬ ربّ رُۄپ ہۄ جاںدِییاں ہن۔ اُہ گھڑی جیہڑی کوی-نَیݨاں٬ فکِیر-نَیݨاں دے سدکے٬ بکھشے ہۄئے بںدِّیاں دے سدکے٬ ہر چِیذ اُتّے جۄبن واںگ آئُںدی ہَے٬ اُہ کُچھ تھِیںݨ-اتھِیںݨ, ہۄݨ-اݨہۄݨ جِہے دا ویلا رںگّ رس دا ہَے٬ اُہۄ رس ہَے ۔ اِہ بھیت کیول سچّا رسِک کِرت والا پارکھی چِتّ جاݨ سکّدا ہَے۔ آپاں نُۄں تاں کِسی کھواہِش یا سںکّلپ دے پھلِیبھُۄت ہۄݨ وِچّ رس دِسّدا ہَے۔ چاہوان نُۄں تِیمِیں مرد دا مِلاپ٬ بھُکھّے نُۄں رۄٹی٬ وِچھّڑے بچّے نُۄں ماں٬ گرِیب نُۄں دھن٬ راجے نُۄں بادشاہی٬ سِپاہی نُۄں مَیدان جںگّ٬ گُلام نُۄں مالک دی کھُشی٬ اِلم والے نُۄں اُہدی انیک لۄڑاں دی پُۄرݨتا آدِ٬ جِنہاں نُۄں ہِںدُّستان واسِییاں نیں سِںگّار٬ وَیراگ٬ کرُݨا آدِ رساں وِچّ وںڈِّیا ہَے اُہ رس نہِیں ہن٬ اُہ تاں اِنسانی فِترت دے ولولِیاں دے اُتار٬ چڑھا آدِ ہن۔ اِہ پُراݨے لۄکی چِتّ دے پل چھِن دے ٹِکا٬ بھۄگاں آدِ دی کھُشی وِچّ آئے ٹِکا نُۄں رس منّدے ہن ۔ رسِک کِرت ارتھات کوِتا تد ارمبھّ ہُںدّی ہَے٬ جد اِنسانی , پھِترت جِہدا ٹھِیک ناں ہَیوانی پھِترت ہَے تے ساڈی تے . پشُۄیاں دی اِکۄ جِہی ساںجھی پھِترت ہَے٬ جھڑ جاںدی ہَے۔ شِںگّار٬ وَیراگء٬ بِیر تے کرُݨا رس آدِ سبھ ہَیواناں پر بھی آئُںدے ہن۔ ہَیوان جد منُکھّ وِچّۄں نِکل جاںدا ہَے تد اُہ بیہۄشی دی ہۄش آںدی ہَے٬ تد اُہ تبِیئت دی سپھائی٬ سچائی٬ سرلتا٬ آپ مُہارتا٬ سہج سُبھا نِشلتا٬ اگیات جِہی مگنتا٬ "جِیںدی مَۄت'' ورگی اٹھ پہری بیسُدھّتا جِہی والی جِیون-اُچائی پْراپت ہُںدّی ہَے٬ جِس وِچّ کوی-چِتّ دا کراماتی٬ سکںدّری جامیں جم تھِیں ودھ کرتاری٬ کرامات والا٬ کادری تاکت والا٬ آویش گْرہِݨ کرن والا اکسی شِیشے ورگا گُݨ, سُہݨپّ دے پْرکاش دے اسراں دا جاݨُۄ تے چۄݨُۄ تے بھۄ ورگا اُپجائۄُ آدِ گُݨاں والا ہۄ نِکھردا ہَے ۔۔

اِس آلِیشن اُچائی والی کوِتا ارتھات سادھ-بچن جیہڑا کِہ سدا اٹلادھا ہُںدّا ہَے٬ باݨی ہُںدّی ہَے٬ نِرۄل آتمتا ہُںدّی ہَے٬ اِتھّے تے اگّے سہائِک ہُںدّی ہَے٬ مَۄت تھِیں پرے دیش دی اُہ جِیون-سواس دا اںدّرلا گِیت ہَے ۔۔

کوِتا سِرپھ اںدّر دی اوستھا دا ناں ہَے٬ جِس وِچ دھُری-باݨی آپمُہاری رۄم رۄم وِچّ پرۄئی بۄلدی ہَے ۔ اِئۄں اسی آپݨی بۄلی وِچّ کُچھ دسّ سکدے ہاں کِہ کوِتا ربّی چرِتّْر ہَے٬ اِہ ربّ ہۄݨ دا اِک سواد ہَے٬ جیہڑا بںدّے نُۄں بںدّا کہِ کے بںدّے دے رُۄپ وِچّ نہِیں آ سکدا۔ کوِتا لِکھݨ یا گاݨ والی چِیذ نہِیں٬ آویش ہَے٬ جِہنُۄں کُلّ رسِک-کِرتاں گائُںدِییاں ہن٬ کُلّ ناچ نچّدے ہن٬ کُل جِیون دے سِٹّے سِدھّے اُچّے ہۄ ٹۄلدے ہن٬ تے اِس تھِیں تھلّے دی سبھ کوِتا جِس وِچ کُل دُنِییاں دے کوی٬ چِتْرکار آدِکاں دِییاں کرنِییاں ہن٬ کالِیداس تے شَیکسپِیئر آدِ سبھ اِک سکُۄل دے مُںڈّے ہن٬ جیہڑے آپݨے اِس یتن وِچّ ہن کِہ کِسی تراں کوِتا دے ربّی رںگّ نُۄں پہُںچّ سکِیئے ۔ جِویں کݨک دا سِٹّا پْرکاش نُۄں تکّݨ دی تاںگھ وِچّ سِر اُچّا کردا ہَے٬ تِویں اِہ سب ہَیوان-اِنسان کوی٬ سُۄرج نُۄں تکّݨ دی چاہ وِچّ سِر کڈھّ رہے ہن٬ پر جِس ارتھ وِچّ کوی-چِتّ دا اسِیں ذِکر کر رہے ہاں٬ اُس ارتھ وِچّ اِہ وڈّے وڈّے دُنِییاں دے منّے پْرمنّے کوی ہَیوانی-اِنسان وِچّ بس وڈّے ہن٬ اِنہاں دی اںتّریامتا بس ہَیوان رُۄپی کِیڑِیاں دے دِلاں تکّ ہَے ۔ پھِترت دے ہَیوان-اِنسانی کامبِیاں دے رںگّ نُۄں آپݨے اںدّر بھر بھر باہر کڈھّݨا تے اِئۄں اپݨے جِہے ہَیواناں دے بھاواں دا جاݨُۄ ہۄݨا بس اِک سُرکھاب دا پر٬ اِہ لۄک آپݨی پگڑ وِچّ لگا سمجھدے ہن کِہ اِک سِیما ہۄ گئی۔ کی اِس ہَیوان تھِیں اسِیں اکّ تھکّ نہِیں گئے ? کی اجّ تک دِییاں کرتُۄتاں اِہدے اِتِہاس وِچّ سارِییاں پھاش نہِیں ہۄگِییاں؟ کی اِہ نِری مِٹّی دی ٹۄکری تے نِرا پُرا ہَیوان تھِیں ودھ ہۄر کُچھ بِنا واہِگُرُۄ دی بکھشش دے کدی ہۄ سکدا ہَے ? اسی تاں اِس ہَیوان نُۄں دھرت اُتّے چھڈّ کے٬ جرا اُتّے ہوا وِچّ چڑھ کے دیوتا مںڈّل دے اںدّرلے دِلاں دی کھبر لۄچدے ہاں ۔ سانُۄں ہَیوان-پھِترت دے اںدّرلے بھیتاں نُۄں جاݨن دی باہلی لۄڑ نہِیں۔ آدمی دا پڑھن دا سبھ تھِیں وڈّا وِشا جیہڑا کِہا جاںدا ہَے آدمی ہَے٬ اُہ آدمی ہَیوان نہِیں اُہ "آپے دِئۄ" بںدّا ہَے۔ جے اِس بھیت نُۄں ہَیوان-آدمی کرکے سمجھِیا جاںدا ہَے تد گلت ہَے٬ اُہ رس-آدمی ہَے٬ اُہ ربّ-رُۄپ ہَے٬ سبھ تھاں وڈّا وِشا ساڈے پڑھن یۄگ ربّ ہَے۔ کوِتا ارتھات کوی-چِت دی نِشچل اوستھا ربّ-رُۄپ اگّے وِچھِیا شِیشا ہَے٬ اۄس اُپّر اِس ہَیوانی دُنِییاں وِچّۄں٬ نِرے تے نِرۄل ربّ کِݨکے نِکھار کے اںدّر لئے جاںدے ہن ۔ اۄتھے سپھٹک مݨی والی پاردرشتا ہَے ۔ ستھُۄل مایاوی جگت دی مَیل اۄتھے رہِ نہِیں سکّدی٬ سُہݨا کوی-چِت شَیکسپِیئر واںگُۄ لیڈی مَیکبتھاں دے ہَیوانِیئت نال رگڑ کھاݨ دے آپݨی اُچائی کرکے اسمرتھّ ہُںدّا ہَے ۔ کوی-چِت اۄس گںدّ وِچّ جا کے بدبۄ نال مرݨ تک پہُںچّدا ہَے۔ منِّیا٬ کِہ شَیکسپِیئر نُۄں پڑھ کے ہَیوانی اِنسان نال تے دُنِییاں دِییاں اکلاں شکلاں٬ نکلاں٬ چںگِّیائیِیاں٬ بُرِیائیِیاں نال بڑی واکپھِیئت ہۄ جاںدی ہَے٬ پر اسی تاں دُنِییاں داراں دی ہَیوانی-اکل تے ہَیوانی کرتُۄتاں٬ کھِیالاں٬ ولولِیاں تھِیں اکّے ہۄئے ہۄئے اسی اۄہ اِلم نہِیں لۄچدے٬ جِہڑا شَیکسپِیئر آدِ سانُۄں ملّۄملی وی ساڈے اںدّر واڑدے ہۄݨ۔ کوی اۄہ اِس اںسّ وِچ کہے جا سکدے ہن٬ کِہ جِس تراں کوی دا چِتّ ربّی ولولِیاں تے جھاویلِیاں نُۄں آپݨے اںدّر سِںجّر سِںجّر نوِیں تراں مُڑ اُناں بِییاں دا اُپجائۄ ہُںدّا ہَے٬ اِئۄں ہی شَیکسپِیئر تے کالِیداس آدِ دا چِتّ ہَیوان آدمی تے ہَیوان کُدرت دے سائے آپݨے اںدّر لَیکے ویہلِییاں گھاڑاں کر باہر لَے آںدے ہن۔اِہ کوی دُنِییاں دی اِک نئی ار آپݨے چِتّ اُپجی دُنِییاں دی تسوِیراں کھِچّ کھِچّ سامݨے رکھّدے ہن٬ پر جِس کوی-چِت دا اسِیں ذِکر کردے ہاں٬ اۄس لئی جِویں ہَیوان آدمی دے رُۄپ رںگّ تے ہَیوان کُدرت دے رُۄپ رںگّ اِک اُپجائۄُ رس کِرت دی سامگّری ہن٬ تِویں ہی اِنہاں کوِییاں دے چلِتّْر بھی رُۄپ رںگّ آدِ لائے مایاوی سامگّری ہن۔ اِس سامگّری وِچّۄں کوی-چِتّ ربّی سُہݨپّ٬ ربّی دِل دے گُݨاں دے ہِیرے پْرماݨُۄیاں نُۄں آپ-مُہارا الگّ کرکے آپݨے اکہِ رس دی کرتارتا نُۄں سِدھّ کردا ہَے٬ پر کوی-چِتّ سدا ربّی-چِتّ دے اںدّر دی ہِلجُل نال اِک سُر ہُںدّا ہَے تے شَیکسپِیئر کالِیداس آدِ ہَیوان مںڈّل دے اںدّر دی ہِلجُل نال اِک سُر ہُںدّے ہن٬ چِتّ دے شِیشے شِیشے وِچّ پھرک ہَے ۔۔

جِتھّے شَیکسپِیئر آدِ آپݨے چُگِردے دی جِیون ہِلجُل دے اسراں ہیٹھ آںدے ہن٬ اۄس تھِیںں اُلٹ کوی آپݨے چَۄگِردے دے اسراں تھِیں آذاد تبِیئت ہُںدّا ہَے۔ سۄنے دی ڈلی چاہے ٹھۄس چاہے پِیالی ہۄوے٬ چاہے چِکّڑ وِچّ ہۄوے٬ چاہے راج سِںگھّاسݨاں تے آپݨے اںدّر کدی مَیل وڑن نہِیں دِںدّی٬ تِویں ہی کوی-چِتّ٬ کُچھ اَیسا دْرِڑھ آتمتا آتمستّا آتمرستا وِچّ جاںدا ہَے کِہ چاہے تْریل واںگُۄ کِݨکا کِݨکا اِک پھُہار جِہے رُۄپ وِچّ وگ تُرے٬ چاہے ہِمالا دی بجّر چِٹاناں واںگ سِدھّا اُچّا ہۄ تُرے٬ اُہ آپݨے سُبھائۄ وِچّ سدا کائِم ہُںدّا ہَے ۔ ہوا٬ گرمی٬ سردی٬ ہَیوانی ولولِیاں تے کامبِیاں اِںدْرِییاں دی پْربل لۄڑوںدِّییاں کھِچّاں دے تُݨکے آدِ سبھ آپݨے اسر پاںدے ہن٬ پر جِویں بدّلاں دِییاں شکلاں بھاویں نِیلے تݨے کھڑے اکاش نُۄں گھڑی دی گھڑی جِنّاں بھرن یا آسکت کردِییاں دِسّݨ, پر اکاش اِس تراں دے سدمے جھلّدا٬ ہۄر ہۄر نوِیں نوِیں آپݨی آتم سُہج وِچّ مُڑ مُڑ نِکھردا ہَے٬ اِئۄں اِہ سبھ بدّل٬ شکلاں٬ بدّل رںگّ٬ بدّلاں تے بِجلِییاں دی گھنگھۄر٬ مِیہاں دے شۄر ونّ ونّ سویر شام دِییاں پل چھِݨ ہُںدِّییاں سُہݨپّݨاں آکاش دے گہِݨے بݨ جاںدے ہن۔ سِںگّار٬ وَیراگء٬ بِیر تے کرُݨا رس آدِ ساڈے کوی دے الںکّارِک رںگّ ہن ۔۔

کوی-دِل تے چِتّ سدا کجِّیا ہَے٬ اۄہدے اِرد گِرد سدا اۄس تراں دا پْرلَےئی ہنیرے دھُںدھُّۄ-کاراں جِہاں دا پردا ہُںدّا ہَے٬ جِہدا رُۄپ اسی چِنّہ ماتْر دسّ آئے ہاں ۔ جد کُدرت آپݨی برپھانی کِسی چۄٹی نُۄں نوِیں وِیاہی وہُٹی واںگ سجا کے گھڑی دی گھڑی چھائے بدّلاں دے پردے نُۄں ادھّا کھبّے ادھا سجّے کر درساںدا ہَے تے نالے سُۄرج دی ٹِکا اُس رسِک کِرت تے نُۄر دے پھُلّ ورساںدی نذر آئُںدی ہَے٬ اِئۄں ہی کوی-چِت٬ کوی-دِل٬ کوی-رس دی کِرت دا جھاکا سانُۄں کدی کدی کِسی سواںتی نچھتّْر دی گھڑی٬ بس اِک پل چھِݨ لئی نسِیب ہُںدّا ہَے ۔۔

کوی-چِتّ اِک چِتّْر کھِچّݨ والی بُتّ-شالا ہَے٬ جِتھّے مادا-جگت٬ مُردا-جِںدّگی٬ رُۄہانی جگت دی سدا جِیوی جۄت-ذِںدّگی دی سامِگّْری ہَے٬ ناں سِرپھ رُۄپ٬ رںگّ نُۄں پْرماݨُۄ رُۄپ کر ربّی گُݨاں نُۄں چُݨ چُݨ آپݨے اںدّر بھردا ہَے٬ اُہ ہر اِک رںگّ٬ چال٬ تھرّراہٹ٬ کامبے٬ ہِلجُل٬ بھروٹّے تے اکھّاں دے اِشارِیاں٬ ندراں دے ارتھاں آدِ٬ سبھ نُۄں آپݨی ہںسّ والی شکتی دوارا پْرماݨُۄ پْرماݨُۄ کر سُٹّدا ہَے تے اُس وِچّۄں اِنہاں ذِںدّگی دے چُپّ-چالاں٬ کامبِیاں تے اِشارِیاں تے سَیݨتاں دے وِچّۄں ربّی-پْرماݨُۄ کڈھّکے چُݨکے آپݨے دِل دِییاں لُکِییاں تَیہاں وِچّ ربّی چِتّ رُۄپ کر اکٹھّا کردا ہَے ۔۔

جِس تراں اِس ہَیوانی جِیون کھیتْر تے ہَیوانی کُدرت دے چُگِردے وِچّدی لںگھّدے اساں کوی-چِتّ نُۄں رُۄپ٬ رںگّ تے نانا شرِیری جِیون دے بھُۄتِک مادا من دی ہِل جُل آدِ نُۄں پْرماݨُۄ کردے تے چۄݨ کردے تکِّیا ہَے٬ اِسی تراں ہُݨ اسی اِہنُۄں اِس پدارتھی چُگِردے دے کرم کھیتْر وِچّۄں لںگھّدے دیکھ سکّدے ہاں ۔اِہ سۄنے دی ریکھ جِتھّے وگّے آپݨی چمک وِچّ ہُںدّی ہَے٬ اِہنُۄں کۄئی آدمی پِتل آکھ نہِیں سکدا ۔۔

کوی-چِتّ کرماں بھۄگاں٬ جۄگاں٬ گْرہِستھاں٬ پاپاں٬ پُنّاں وِچّۄں دی لںگھّدا آپݨے کرماں نُۄں وی پْرماݨُۄ پْرماݨُۄ کر سُٹّدا ہَے٬ تے کیول ربّی کرم دے پْرماݨُۄ مِکناتِیس واںگ اُس نال رہِںدّے ہن٬ باکی سبھ آپ-مُہارے جھڑ جاںدے ہن۔ کوی سدا کرماں دی سیجل تھِیں اݨبھِجّا ہُںدّا ہَے٬ لۄکی ہَیوان لۄکی بڑے دھۄکھے کھاںدے ہن٬ من دے پدارتھِک وِچاراں دے مارُۄ رُۄہانی کرِشمے تھِیں ناواکپھ ہُںدّے ہن٬ شرابِییاں واںگ پارتھِک بیہۄشی وِچّ کُچھ دا کُچھ کہِںدّے جاںدے ہن۔ کوی-چِتّ تلوار چُکّ جد ماردا ہَے تے مَیدان جںگّ وِچّ اِک جرنَیل تے سِپاہی واںگ کپّڑے پائے کاتلاں جراراں والے کہِر کرم وِچّ دِس آئُںدا ہَے٬ تد اِناں مۄئے مارے بںدِّیاں دی پارسائی تے پیار٬ پاکِیذگی آدِ کمبّ اُٹھّدے ہن ۔ مۄئے مناں نُۄں ہَۄل پَے جاںدا ہَے٬ کِہ ہَیں ! ربّتا کدی کتل کرن وِچّ وی ہۄ سکدی ہَے ? اِہ بیہۄش شرابِییاں واںگ آپا تاں سمجھ نہِیں سکدے٬ تے چمگادڑ واںگ پُٹھّے لٹک ربّ تے اُہدی ربّتا نُۄں پہِلے ہی اِک مِت والی چِیج یا گُݨ مِتھ چُکّے ہن٬ تے بڑبڑا رہے ہن کِہ کی ربّتا کتل کرن دے کمّ وِچّ وی دِس سکدی ہَے؟ تے اِئۄں سُتّی سُتّی بڑ بڑاںدی ناستکتا وِچّ سدا رہِںدّے ہن تے اۄسے پَیمانے وِچّ رب تے ربّتا نُۄں وی رکھّ ویکھدے ہن ۔ جِیںدی چِیذ نُۄں مُردا جِہا بݨاکے آپݨے من وِچّ لٹکا آپݨی ربّتا تے کھُش ہُںدّے ہن٬ گٹکدے ہن کِہ اساں ربّ پا لِیا ہَے٬ ہۄر ربّ ہُݨ کِدھرے نہِیں رِہا۔ کھَیر ! اِنہاں مۄئِیاں کائِراں اج کل دے پارساواں تے پَیگمبّراں نُۄں اسی اُناں دے وذُۄ تے کُۄذے وِچّ ہی چھڈّ کے آپݨے کوی نُۄں تلوار پکڑی دیکھدے ہاں٬ کوی-چِتّ اۄتھے سوادھان کھڑا ہَے تے جںگّ کرم پھُٹّ پھُٹّ پْرماݨُیاں دے ڈھیر لگّدے ہن٬ پربت پْرماݨُۄیاں دے جگمگ کر رہے ہن تے کوی-چِتّ تاں جںگّ نہِیں کر رِہا ۔ کرم کھیت وِچّۄں ربّ چُݨ رِہا ہَے٬ اۄہدی تاں اںدّر رُۄہ دی کۄئی لۄڑ پُۄری ہۄ رہی ہَے ۔ اِہ سبھ جںگّ کرم یا ہۄر کرم اُسی آپمُہارتا نال ہۄ رہے ہن٬ جِس نال اِس پارتھِک چُگِردے وِچّ پربت بݨ تے اݨبݨ رہے ہن ۔ سمُںدّر بھرے جا رہے ہن تے سکھّݨے ہۄ رہے ہن کی کُدرت دے کرم تے کی منُکھّ دے کرم٬ پارتھِک دُنِییاں دے کۄل پارتھِک ہن٬ تے جِس تراں پْرِتھوی دی جِییالۄجِیکل تبدِیلِییاں کِسی وہے ہُکم وِچّ بیبس چلّ رہِییاں ہن٬ اِس تراں اِہ پارتھِک کرم کھیتْر دی چال وی کِسی ہُکم وِچّ بیبس چلّ رہی ہَے ۔ کوی-چِتّ سدا اکْرَے ہَے٬ اُہ سرپھ دِسّ رِہا ہَے٬ کِہ کرم کھیتْر وِچّ کھڑا ہَے ۔ اسلی اُہ٬ رسِک کِرت دے گُپت مںدّر وِچّ چُپّ آپمُہارا اِک کرتار ہَے٬ تے سدا ادْرِشٹ ہَے ۔۔

اِہۄ کوی پَیگمبّر ہۄ جاںدا ہَے٬ جد اُپّر دے راگ جھاولے ذرا کِسی انیمی باہُلتا وِچّ پَیݨ لگّ جاںدے ہن ۔ اِہ کوی پھکِیر ہۄ جاںدا ہَے٬ جد اںدّر دی کھِچّ ٹُٹّ کے پَیںدی ہَے تے بِجلی واںگ مِکناتِیسی نیم نال اِہ گُرُۄ چرݨاں نُۄں سدا لئی چمۄڑ دِںدّی ہَے ۔ اِہ کوی چِتّْرکار٬ اِہۄ کوی بُتّ-گھڑنہار رسک کرتاری ہۄ جاںدا ہَے ۔ کوی-دِل بھری دُنِییاں وِچ اکلّا ہُںدّا ہَے تے رُۄہ دی اکلّ وِچّ اُہدی آپݨے ستِسںگّ دی بھری دِوء دُنِییاں ہُںدّی ہَے٬ کوِتا چاہے لِکھے چاہے ناں لِکھے٬ کوی سدا رسدا کرتار ہُںدّا ہَے۔اۄہدِییاں نجراں٬ اۄہدی ٹۄر٬ اۄہدے بۄل٬ سہِج سبھا گلّاں سبھ کوِتا ہن ۔ کُچھ پتا نہِیں کِہڑی گلّ٬ کِہڑا کرم٬ کِہڑا چۄہل تے کِہڑی لگن کوی نُۄں اُکساویگی تے اۄس اُکساوٹ دا پرِیݨام پتا نہِیں کد گھڑی باد کِہ 20 ورِیاں باد کُچھ چِیذ پْرگٹ ہۄ باہر آویگی ? کوی سدا ارُۄپ ربّ نُۄں رُۄپ-مان کردا ہَے تے رُۄپ-مان نُۄں ارُۄپ کردا ہَے ۔۔

کوی جن سدا آپݨا نیم تے کانُۄن آپ ہُںدّے ہن٬ اُنہاں نُۄں باہر دی لۄکاچاری تے دُنِییاداراں والی٬ وِوہارک نِیتی تے دھِیان پھۄکی اکل اُکّا لۄڑ نہِیں ہُںدّی ۔ پْرتِیت اِںو ہُںدّا ہَے٬ جِویں اُہ بیئسُۄل٬ انیمی تے باولے جِہے لۄک ہن٬ جِنہاں نُۄں دُنِییاں والا اِکھلاک وی کاہلا پاںدا ہَے ۔ اُہناں دا اِکھلاک کِسی شرِیئت دِییاں لکِیراں اںدّر نہِیں مِٹدا٬ اجّ کُچھ کہِںدّے ہن کلّ اۄس تھِیں اُلٹ کہِںدّے ہن۔ کُچھ اجلی لا-مکانی جِہے لۄک ہن٬ جِتھّے دُنِییاں والِیاں دے سادھارݨ آچرݨ تے سبھئتا دے کھمبھّ سڑدے ہن تے وڈّے تھِیں وڈّا اچھّے تھِیں اچھّا دُنِییاں والِیاں دا آچرݨ کوی-دِل نُۄں کۄئی اِکّ ادھّ جِیںدا پْرماݨُۄ ہچھائی دا دِںدّا ہَے تے اُنّا کُ اُنہاں نُۄں چۄراں یاراں مںگّل مُکھِییا دے ولُۄںدرے جِیون کتھا تھِیں وی لجھّ جاںدا ہَے ۔۔

جد دُنِییاں والے کہِںدّے ہن٬ پھلاݨا بڑا اچھّا آدمی ہَے کوِتا وِچّ٬ اِہ کۄئی پْرشںسّا نہِیں جِس تراں کِکّر نُۄں کِہا کِکّر ہَے٬ اچھّا ہۄݨا کۄئی ہچھیائی نہِیں٬ جد تک ہچھیائی کِسے جِیںدے رںگّ وِچ چلّ نہِیں رہی٬ ڈائیِنَیمِک نہِیں تے آپݨی چال وِچّ اۄہ بھرے کٹۄرے واںگ اڈۄل نہِیں٬ جیہڑا روال چال چلّدی گھۄڑی تے چڑھے جوان دے ہتھّ وِچّ ڈُلہدا نہِیں۔اِئۄں جیہڑی اچھائی تِیبرتا وِچ رںگّ تیج چال والی تے تیج ٹھہِرائۄ والی نہِیں٬ اُہ مُردا ہچھیائی اِسی کمّ نہِیں۔ اِس مُردا٬ کامباں تے جُمبّش رہِت٬ ہچھائی تھِیں تے ہِلدی چلدی بُرِیائی جِیادا ربّی پرماݨ والی دھاتُ ہَے٬ کُچھ ہۄوے بھاویں اُہ بُرِیائی چِکّڑ وِچ تھِیں لںگھّ رہی ہَے٬ سدا مںذّل مارݨ والی بُرِیائی٬ اِک ہٹّی تے لُۄݨ, تیل٬ سبُۄݨ, تۄلݨ والی ہوائی تھِیں بڑی ودھّ امۄلک ہَے ۔۔

سبھ منُکھّاں وِچّ تھۄہڑا باہلا کوی-چِتّ ہَے٬ پر اُنہاں آپݨا اکس شِیشا گلت چِیذاں دے پْربھاو کھِچّݨ ول مۄڑِیا ہۄئِیا ہَے ۔ دُنِییاں وِچّۄں چۄٹی دے لۄک شَیکسپِیئر تے کالِیداس ورگے کوی اُہۄ پلیٹ کُدرت جِس وِچّ ہَیوان-اِنسان وی شامل ہَے٬ سِدھّا کر آدمی دے اںدّر دی اںتّیاتما دے کْرِشمے کردے ہن٬ پر اِہ وی ہالے دِو کوِتا دے رُخ دے پْربھاو نہِیں ہن ۔ کۄئی کۄئی٬ کدی کدی جھاولا آپمُہارا پَے جاںدا ہَے٬ اسل تاں کوی-چِتّ اُہ ہَے٬ جۄ آپݨا چِتّ چھُپا لُکا کے٬ کالے پردِیاں وِچّ بںدّ کرکے کیول رُۄہانی تبکِیاں دے رہِݨ والے دیوتِیاں دے دِلاں دے ولولِیاں تے پْربھاواں ولّ رُخ کر اُپرلے ہُکم-دیساں دے پْربھاواں وِچّ رکھّدے ہن تے اُنہاں نُۄں مُۄرتی-مان کردے ہن٬ اِس ارتھ وِچّ سِوائے مہامپُرکھاں٬ سادھاں تے ربّی اںشّ والے نِتء اوتاراں دے کۄئی ہۄر کوی-سِںگھّاسن تے بَیٹھ نہِیں سکدا٬ تے دھُر دی باݨی کیول کوِتا دا درجا رکھّدی ہَے٬ باکی نہِیں ۔۔

گُرُۄ ارجن دیو ساہِب جی نیں ہۄر گلّ تھِیں چھُٹّ اپݨی پارکھی چۄݨ سِرپھ باݨی رُۄپ کوِتا دی کِیتی ہَے۔ نِری کوِتا نُۄں سچّی بِیڑ وِچ نہِیں چاڑھِیا٬ پر گلّ اسل اِہ ہَے٬ کِہ دِسّدی دُنِییاں دے کوی دا مذمُۄن بݨے تاں اپھسۄس ہَے! اِہ تاں ہر چِتّ دا آپݨا دِسدا پِسدا وِشا ہَے تے جے ذرا وی اِکاگر ہۄ کے دُنِییاں دے رںگّاں وِچ سَیر کرنا چاہے تاں آپݨی کھُلّہ وِچ آ کے کھُلّہا کر سکدا ہَے۔ مَیں ہی تاں تِیمی٬ مرد٬ چۄر٬ یار٬ جوارِییا٬ بادشاہ٬ امِیر٬ پھکِیر ہاں۔ بھیس بدلِیا تے جِس دِل دا ہال چاہۄ مَیں کھُد آپ اُہ ہۄ کے دس سکدا ہاں٬ چںدّ مِںٹّاں دی کھیل ہَے۔ مَیں سبھ کُچھ بݨ کے اُسی تراں دے کمّ آپ-مُہارا کر سکدا ہاں۔ اِہ کۄئی کٹھِن گلّ نہِیں٬ کٹھِن گلّ ہَے ادْرِشٹ وِچّ٬ آپݨے تھِیں اُچّے جِیون دا جاݨُۄ ہۄݨا٬ اُہدا پتا کوی پاسۄں اسی پُچھّݨ دے ہکّدار ہاں٬ پر اُہ ناں شَیکسپِیئر ناں کالی داس کۄئی ہُںدّا ہَے۔ کاہدے کوی ہۄئے ? شَیکسپِیئر پْراسپِیرۄ تھِیں ودھّ تے ہَیملِٹ دے آپݨے مۄئے ہۄئے پِئۄ دے پْریت دیکھݨ تھِیں ودھّ ہۄر کۄئی ادْرِشٹ دیساں دا ہال نہِیں دسّ سکِیا ۔ کالِیداس اِنا دسّدا ہَے٬ کِہ سُہݨپّ اُپّرۄں آئُںدی ہَے٬ پر پھِر سِوائ شِںگّار رس دِییاں اُچِّییاں تسوِیراں دے کی ہۄر کھِچّدا ہَے ۔ اِنہاں تھِیں تاں بھرتھرِیہری بڑے اُچّ پائے دا کوی ہَے٬ ہۄر نہِیں تاں اِنہاں دی کوِتا نُۄں کںڈّ دیݨ وِچّ تاں شیر ہَے ۔۔

اںجِّیل دی کوِتا نال پچھّمی دیس دا کۄئی کوی نہِیں پہُںچّدا ۔ اُپنِشداں دی کوِتا نال کۄئی ہۄر سںسّکْرِتی کوی نہِیں پہُںچّدا ۔ کُراݨ دی کوِتا سدا لئی کُلّ اربی تے پھارسی کوِتا تھِیں مہان اُچّی رہیگی ۔۔

سْری گُرُۄ گْرںتھّ ساہِب جی وِچّ چڑھی باݨی مَۄت٬ تھِیں باد رُۄہ دی دَیوی ساتھݨ ہۄئی٬ مدد کردی جا رہی ہَے تے اِہ باݨی دھُر ادْرِشٹ دیساں وِچّ کِیرتن رُۄپ وِچّ گُۄںج رہی ہَے ۔۔