दख्खणी अमरीका दे मरहूम राशटरपती नैलसन मंडेला राशटरपती बणन तों बाअद आपणे सुरख्खिआ अमले अते सटाफ नाल इक्क रैसतरां विच्च दुपहिर दा खाणा खाण गए। सारे आपणी आपणी इछ्छा अनुसार खाणे दा आडर दे के आपणे मेज़ां उत्ते खाणा आउण दी उडीक करन लग्गे। अचानक श्री मंडेला दी नज़र इक्क उत्थे इक्क कुरसी उत्ते बैठे अधखड़ उमर दे विअकती उत्ते पई जो कि आपणी मेज़ उत्ते खाणा आउण दी उडीक कर रिहा सी। श्री मंडेला नें आपणे निज्जी सहाइक नूं हुकम दित्ता कि उह उस विअकती नूं उसदे मेज़ उत्ते खाणा खाण लई बुला लवे। श्री मंडेला दा निज्जी सहाइक उनहां दा हुकम सुणके बहुत हैरान होइआ ते उस विअकती नूं, जिस नूं उसने कदे वेखिआ नहीं सी, बुलाउण दे कारन बारे सोचण लग्गा। उस विच्च ऐनी हिंमत वी नहीं सी कि उह श्री मंडेला नूं इह सवाल कर सके कि उह उस नूं आपणे मेज़ उत्ते किउं बुला रहे हन। उसने चुप्प रहिण विच्च ही भला समझिआ पर उस नूं बोलणा उदों पिआ जदों उस विअकती नें नां तां सिर उप्पर नूं चक्किआ अते कंबदे हत्थां अते सरीर नाल रोटी खा के रैसतरां तों चुप्प वट्टके बाहर निकल गिआ। उह अजे दरवाजे तों बाहर निकलिआ वी नहीं सी कि निज्जी सहाइक नें श्री मंडेला नूं सवाल कर दित्ता, “सर इह विअकती कौण सी? खाणा खांदिआं इसदा सरीर किउं कंब रिहा सी? की इह बिमार सी?”
श्री मंडेला नें आपणे सूप वाले कप्प विच्चों सूप दा घुट्ट भरदिआं होइआं किहा, “मैं जिस जेल्ह विच्च सिआसी कैदी वजों बंद सां, इह उस जेल्ह दा जेल्हर सी। इसने मेरे उत्ते बहुत अत्तिआचार कीते सन। इह मैनूं पीण लई पाणी तक नहीं दिंदा सी। मेरे राशटरपती बणन दा डर उस नूं सता रिहा है, इस लई उह डर नाल कंब रिहा सी। मैं उसदा डर दूर करन लई उस नूं आपणे कोल बुलाइआ सी।”
श्री मंडेला दा जवाब सुणके, निज्जी सहाइक उनहां नूं अगला सवाल पुछ्छण तों रहि नहीं सकिआ, उह बोलिआ, “सर, तुसीं उस विअकती नूं कोई सज़ा देण दी बजाए, उस नूं आपणे कोल बुलाके उस नूं खाणा खिलाउणा चाहुंदे सी, की मैं इसदा कारन जाण सकदा हां?”
श्री मंडेला बोले, “मैनूं पता सी कि तुसीं मैनूं इह सवाल ज़रूर पुछ्छोगे। इसदा कारन इह सी कि इह आपणा कंम बड़ी इमानदारी नाल कर रिहा सी। देश इक्क वड्डी गुलामी तों मुकत हो गिआ है, मैं हुण आपणे डर नाल लोकां उत्ते उह गुलामी मुड़ तों थोपणा नहीं चाहुंदा।”
सहाइक नें अग्गों किहा, “सर इस देश दी इह खुश किसमती है कि तुसीं इसदे हुकमरान हो।”
श्री मंडेला दी उस फराख दिली दे संदरभ विच्च आपां उस मंतरी साहिब दे गुस्से दी गल्ल करदे हां जो कि ख़बर विच्च आपणा नां हेठां छपण करके लाल पीले हो गए सन। इह घटना 15 कु साल पहिलां दी है। इक्क राज पध्धरी सभ्भिआचारक मुकाबलिआं विच्च मेरे इक्क मित्तर अधीकारी दी प्रबंधां विच्च डिऊटी लग्गी होई सी। अखबारां विच्च खबरां लगाउण दा कंम वी उही वेख रिहा सी। मैं उनहां मुकाबलिआं विच्च आपणे सकूल दी टीम लै के गिआ होइआ सी। उस सभ्भिआचारक मुकाबलिआं दे इनाम वंड समारोह दे मुख्ख महिमान उस विभाग दे मंतरी साहिब सन। मेरे उस मित्तर अधिकारी नूं इस गल्ल दा पता सी कि मंतरी साहिब बहुत गुस्से वाले हन, इस लई उसने समारोह दे प्रबंधां विच्च कोई कसर नहीं छड्डी। समागम दे चंगे प्रबंधां लई खरचे होए पूरे पैसे वी उस नूं नहीं मिले। मंतरी साहिब आपणी आओ भगत अते प्रबंध वेखके खुश वी बहुत होए। उनहां नें मेरे मित्तर अधिकारी दी तारीफ़ करन विच्च कसर वी कोई नहीं छड्डी। मेरा मित्तर अधिकारी मंतरी साहिब दे प्रशंसा पत्तर दी उडीक कर रिहा सी। मैं इक्क दिन आपणे मित्तर नूं समागम दी सफलता अते मंतरी साहिब वल्लों उसदी कीती गई तारीफ़ लई उस नूं वधाई दित्ती। उह वधाई दी गल्ल सुणके रोण हाका हो के बोलिआ, “यार, वधाई काहदी? मंतरी साहिब नें तां मेरी जवाब तलबी कीती होई है।”
मैं मित्तर तों जवाब तलबी दा कारन पुछ्छिआ। उसने दस्सिआ, “यार, समागम दी खबर भेजण लग्गिआं कलरक नें मेरा नां उप्पर लिख दित्ता ते मंतरी साहिब दा हेठां। रुझेविआं कारन मैथों पहड़ी नहीं गई। ख़बर सारीआं अख़बारां विच्च छप वी उवें ही गई। मंतरी साहिब नें मेरी जवाब तलबी कीती होई है। उसदा की जवाब दिआं, मैनूं इह समझ नहीं आ रिहा।”
मैं किहा, “तुसीं मंतरी साहिब नूं आप मिलके सपशटीकरन दे देणा सी।”
उसने अग्गों किहा, “मैं मंतरी साहिब नूं मिलिआ सी, उह गल्ल सुणन लई तिआर ही नहीं सन। उनहां नें मैनूं इक्को गल्ल कही, तूं मंतरी तों वड्डा बणदैं? ख़बर पहड़के भेजणी तेरी ज़िंमेवारी सी, तूं जवाब तलबी दा जवाब दे, फेर वेखदे हां।”
मित्तर दी गल्ल सुणके मैनूं आपणे जाणकार ज़िल्हा लोक संपरक अधिकारी दी याद आ गई। मैं दूजे दिन मित्तर नूं उस अधिकारी दे दफतर लै गिआ। उस अधिकारी नूं सारी गल्ल पहिलां ही पता सी। सानूं दोहां नूं वेखके उह साडे कुझ कहिण तिं पहिलां ही बोल पिआ, “सर, जदों साडे कंम तुसीं करने नें, फेर अजिहे पंगे तां पैणे ही होए।”
मैं अधिकारी नूं बेनती कीती, “सर, इस मुसीबत तों किसे तरहां साडा पिछ्छा छडाओ।”
ज़िल्हा संपरक अधिकारी नें मंतरी साहिब नूं फोन करके किहा, “सर, मैं समागम दी खबर मुड़ लगवा दिंदा हां, इह गलती जाण बुझ्झके नहीं, सगों काहली विच्च हो गई है।”
मंतरी साहिब नें मुड़ ख़बर लगवाउण लई हां कर दित्ती।
तीजे दिन सारीआं अख़बारां विच्च मंतरी साहिब दे मन पसंद दी खबर लग्ग गई। मेरे अधिकारी मित्तर नें मंतरी साहिब कोल पेश हो के उनहां नूं खबरां वाली फाइल दित्ती। मंतरी साहिब नें फाइल फड़के रख्ख लई ते बिनां उस वल्ल वेखे कहि दित्ता, “अग्गे तों धिआन रख्खणा।”
मैं आपणे देश दे हुकमरानां अते नैलसन मंडेला दी सोच विच्च फरक नूं समझण दी ज़िंमेवारी पाठकां उत्ते छड्ड दिंदा हां।

