دکھّݨی امرِیکا دے مرہُۄم راشٹرپتی نَیلسن مںڈّیلا راشٹرپتی بݨن تۄں بائد آپݨے سُرکھِّیا املے اتے سٹاپھ نال اِکّ رَیستراں وِچّ دُپہِر دا کھاݨا کھاݨ گئے۔ سارے آپݨی آپݨی اِچھّا انُسار کھاݨے دا آڈر دے کے آپݨے میذاں اُتّے کھاݨا آئُݨ دی اُڈِیک کرن لگّے۔ اچانک شْری مںڈّیلا دی نذر اِکّ اُتھّے اِکّ کُرسی اُتّے بَیٹھے ادھکھڑ اُمر دے وِئکتی اُتّے پئی جۄ کِہ آپݨی میذ اُتّے کھاݨا آئُݨ دی اُڈِیک کر رِہا سی۔ شْری مںڈّیلا نیں آپݨے نِجّی سہائِک نُۄں ہُکم دِتّا کِہ اُہ اُس وِئکتی نُۄں اُسدے میذ اُتّے کھاݨا کھاݨ لئی بُلا لوے۔ شْری مںڈّیلا دا نِجّی سہائِک اُنہاں دا ہُکم سُݨکے بہُت ہَیران ہۄئِیا تے اُس وِئکتی نُۄں٬ جِس نُۄں اُسنے کدے ویکھِیا نہِیں سی٬ بُلائُݨ دے کارن بارے سۄچݨ لگّا۔ اُس وِچّ اَینی ہِمّت وی نہِیں سی کِہ اُہ شْری مںڈّیلا نُۄں اِہ سوال کر سکے کِہ اُہ اُس نُۄں آپݨے میذ اُتّے کِئۄں بُلا رہے ہن۔ اُسنے چُپّ رہِݨ وِچّ ہی بھلا سمجھِیا پر اُس نُۄں بۄلݨا اُدۄں پِیا جدۄں اُس وِئکتی نیں ناں تاں سِر اُپّر نُۄں چکِّیا اتے کمبّدے ہتھّاں اتے سرِیر نال رۄٹی کھا کے رَیستراں تۄں چُپّ وٹّکے باہر نِکل گِیا۔ اُہ اجے درواجے تۄں باہر نِکلِیا وی نہِیں سی کِہ نِجّی سہائِک نیں شْری مںڈّیلا نُۄں سوال کر دِتّا٬ “سر اِہ وِئکتی کَۄݨ سی؟ کھاݨا کھاںدِیاں اِسدا سرِیر کِئۄں کمبّ رِہا سی؟ کی اِہ بِمار سی؟”

شْری مںڈّیلا نیں آپݨے سُۄپ والے کپّ وِچّۄں سُۄپ دا گھُٹّ بھردِیاں ہۄئِیاں کِہا٬ “مَیں جِس جیلہ وِچّ سِیاسی کَیدی وجۄں بںدّ ساں٬ اِہ اُس جیلہ دا جیلہر سی۔ اِسنے میرے اُتّے بہُت اتِّیاچار کِیتے سن۔ اِہ مَینُۄں پِیݨ لئی پاݨی تک نہِیں دِںدّا سی۔ میرے راشٹرپتی بݨن دا ڈر اُس نُۄں ستا رِہا ہَے٬ اِس لئی اُہ ڈر نال کمبّ رِہا سی۔ مَیں اُسدا ڈر دُۄر کرن لئی اُس نُۄں آپݨے کۄل بُلائِیا سی۔”

شْری مںڈّیلا دا جواب سُݨکے٬ نِجّی سہائِک اُنہاں نُۄں اگلا سوال پُچھّݨ تۄں رہِ نہِیں سکِیا٬ اُہ بۄلِیا٬ “سر٬ تُسِیں اُس وِئکتی نُۄں کۄئی سذا دیݨ دی بجائے٬ اُس نُۄں آپݨے کۄل بُلاکے اُس نُۄں کھاݨا کھِلائُݨا چاہُںدّے سی٬ کی مَیں اِسدا کارن جاݨ سکدا ہاں؟”

شْری مںڈّیلا بۄلے٬ “مَینُۄں پتا سی کِہ تُسِیں مَینُۄں اِہ سوال ذرُۄر پُچھّۄگے۔ اِسدا کارن اِہ سی کِہ اِہ آپݨا کمّ بڑی اِمانداری نال کر رِہا سی۔ دیش اِکّ وڈّی گُلامی تۄں مُکت ہۄ گِیا ہَے٬ مَیں ہُݨ آپݨے ڈر نال لۄکاں اُتّے اُہ گُلامی مُڑ تۄں تھۄپݨا نہِیں چاہُںدّا۔”

سہائِک نیں اگّۄں کِہا٬ “سر اِس دیش دی اِہ کھُش کِسمتی ہَے کِہ تُسِیں اِسدے ہُکمران ہۄ۔”

شْری مںڈّیلا دی اُس پھراکھ دِلی دے سںدّربھ وِچّ آپاں اُس مںتّری ساہِب دے گُسّے دی گلّ کردے ہاں جۄ کِہ خبر وِچّ آپݨا ناں ہیٹھاں چھپݨ کرکے لال پِیلے ہۄ گئے سن۔ اِہ گھٹنا 15 کُ سال پہِلاں دی ہَے۔ اِکّ راج پدھّری سبھِّیاچارک مُکابلِیاں وِچّ میرے اِکّ مِتّر ادھِیکاری دی پْربںدھّاں وِچّ ڈِئۄُٹی لگّی ہۄئی سی۔ اکھباراں وِچّ کھبراں لگائُݨ دا کمّ وی اُہی ویکھ رِہا سی۔ مَیں اُنہاں مُکابلِیاں وِچّ آپݨے سکُۄل دی ٹِیم لَے کے گِیا ہۄئِیا سی۔ اُس سبھِّیاچارک مُکابلِیاں دے اِنام وںڈّ سمارۄہ دے مُکھّ مہِمان اُس وِبھاگ دے مںتّری ساہِب سن۔ میرے اُس مِتّر ادھِکاری نُۄں اِس گلّ دا پتا سی کِہ مںتّری ساہِب بہُت گُسّے والے ہن٬ اِس لئی اُسنے سمارۄہ دے پْربںدھّاں وِچّ کۄئی کسر نہِیں چھڈّی۔ سماگم دے چںگّے پْربںدھّاں لئی کھرچے ہۄئے پُۄرے پَیسے وی اُس نُۄں نہِیں مِلے۔ مںتّری ساہِب آپݨی آئۄ بھگت اتے پْربںدھّ ویکھکے کھُش وی بہُت ہۄئے۔ اُنہاں نیں میرے مِتّر ادھِکاری دی تارِیف کرن وِچّ کسر وی کۄئی نہِیں چھڈّی۔ میرا مِتّر ادھِکاری مںتّری ساہِب دے پْرشںسّا پتّر دی اُڈِیک کر رِہا سی۔ مَیں اِکّ دِن آپݨے مِتّر نُۄں سماگم دی سپھلتا اتے مںتّری ساہِب ولّۄں اُسدی کِیتی گئی تارِیف لئی اُس نُۄں ودھائی دِتّی۔ اُہ ودھائی دی گلّ سُݨکے رۄݨ ہاکا ہۄ کے بۄلِیا٬ “یار٬ ودھائی کاہدی؟ مںتّری ساہِب نیں تاں میری جواب تلبی کِیتی ہۄئی ہَے۔”

مَیں مِتّر تۄں جواب تلبی دا کارن پُچھِّیا۔ اُسنے دسِّیا٬ “یار٬ سماگم دی کھبر بھیجݨ لگِّیاں کلرک نیں میرا ناں اُپّر لِکھ دِتّا تے مںتّری ساہِب دا ہیٹھاں۔ رُجھیوِیاں کارن مَیتھۄں پڑھی نہِیں گئی۔ خبر سارِییاں اخباراں وِچّ چھپ وی اُویں ہی گئی۔ مںتّری ساہِب نیں میری جواب تلبی کِیتی ہۄئی ہَے۔ اُسدا کی جواب دِیاں٬ مَینُۄں اِہ سمجھ نہِیں آ رِہا۔”

مَیں کِہا٬ “تُسِیں مںتّری ساہِب نُۄں آپ مِلکے سپشٹِیکرن دے دیݨا سی۔”

اُسنے اگّۄں کِہا٬ “مَیں مںتّری ساہِب نُۄں مِلِیا سی٬ اُہ گلّ سُݨن لئی تِیار ہی نہِیں سن۔ اُنہاں نیں مَینُۄں اِکّۄ گلّ کہی٬ تُۄں مںتّری تۄں وڈّا بݨدَیں؟ خبر پڑھکے بھیجݨی تیری ذِمّیواری سی٬ تُۄں جواب تلبی دا جواب دے٬ پھیر ویکھدے ہاں۔”

مِتّر دی گلّ سُݨکے مَینُۄں آپݨے جاݨکار ذِلہا لۄک سمپّرک ادھِکاری دی یاد آ گئی۔ مَیں دُۄجے دِن مِتّر نُۄں اُس ادھِکاری دے دپھتر لَے گِیا۔ اُس ادھِکاری نُۄں ساری گلّ پہِلاں ہی پتا سی۔ سانُۄں دۄہاں نُۄں ویکھکے اُہ ساڈے کُجھ کہِݨ تِں پہِلاں ہی بۄل پِیا٬ “سر٬ جدۄں ساڈے کمّ تُسِیں کرنے نیں٬ پھیر اجِہے پںگّے تاں پَیݨے ہی ہۄئے۔”

مَیں ادھِکاری نُۄں بینتی کِیتی٬ “سر٬ اِس مُسِیبت تۄں کِسے ترہاں ساڈا پِچھّا چھڈائۄ۔”

ذِلہا سمپّرک ادھِکاری نیں مںتّری ساہِب نُۄں پھۄن کرکے کِہا٬ “سر٬ مَیں سماگم دی کھبر مُڑ لگوا دِںدّا ہاں٬ اِہ گلتی جاݨ بُجھّکے نہِیں٬ سگۄں کاہلی وِچّ ہۄ گئی ہَے۔”

مںتّری ساہِب نیں مُڑ خبر لگوائُݨ لئی ہاں کر دِتّی۔

تِیجے دِن سارِییاں اخباراں وِچّ مںتّری ساہِب دے من پسںدّ دی کھبر لگّ گئی۔ میرے ادھِکاری مِتّر نیں مںتّری ساہِب کۄل پیش ہۄ کے اُنہاں نُۄں کھبراں والی پھائِل دِتّی۔ مںتّری ساہِب نیں پھائِل پھڑکے رکھّ لئی تے بِناں اُس ولّ ویکھے کہِ دِتّا٬ “اگّے تۄں دھِیان رکھّݨا۔”

مَیں آپݨے دیش دے ہُکمراناں اتے نَیلسن مںڈّیلا دی سۄچ وِچّ پھرک نُۄں سمجھݨ دی ذِمّیواری پاٹھکاں اُتّے چھڈّ دِںدّا ہاں۔