بھارت دی رُتّ مالا سچمُچّ ہی بڑی رُماںچِک ہَے۔ ہِںدُّۄیاں انُسار سال وِچ چھے رُتّاں ہُںدِّییاں ہن تے ہر رُتّ دۄ کُ مہِینے چلدی ہَے۔ پھگّݨ تے چیتر دے دۄ مہِینے بسںتّ رُتّ دے ہن۔ وَیساکھ وِچ شُرُۄ ہۄئی گرمی جیٹھ تے ہاڑ دے دۄ مہِینے ذۄراں تے ہُںدّی ہَے تے اِس تۄں بائد سائُݨ تے بھادۄں دے دۄ مہِینے ورکھا دی رُتّ چلدی ہَے۔ اسُّۄ دے مہِینے بارشاں بںدّ ہۄ جاݨ تے پتجھڑ دا مَۄسم شُرُۄ ہۄ جاںدا ہَے۔ اِس مہِینے دا نذارا دیکھݨ والا ہُںدّا ہَے۔ اسمان تے بدّلاں دی کۄئی کۄئی ٹُکڑی نذر آئُںدی ہَے تے شام دے ویلے جد سُۄرج ڈُبدا ہَے لہِںدّا پاسا سُنہِرا ہی سُنہِرا نذر آئُݨ لگ پَیںدا ہَے۔ کتک دے مہِینے دھرتی چنّ دی چاںدنی وِچ چاںدی واںگ جھلکاں ماردی ہَے۔ مگھر تۄں شُرُۄ پۄہ تک ہیمںتّ رُتّ چلدی ہَے۔ اِنہاں دِناں 'چ سردی شُرُۄ ہۄ چُکی ہُںدّی ہَے تے ہُݨ ہَۄلی ہَۄلی ذۄر پھڑن لگ پَیںدی ہَے۔ ادھّ پۄہ تۄں لَے کے ماگھ دے اخِیر تک دے دِن سردی دے ہن۔ اِنہاں دِناں وِچ سردی کڑاکے دی پَیںدی ہَے٬ کھیتاں وِچ ککّر جمّ جاںدا ہَے تے ہِمالِییا دِییاں پہاڑِییاں تے برفاں پَیںدِییاں رہِںدِّییاں ہن۔ ورتمان تاپ-مان انُسار سال نُۄں چار مَۄسماں وِچ وںڈِّیا جا سکدا ہَے.......بسںتّ٬ گرمی٬ پتّجھڑ تے سردی۔ اِنہاں چوہاں رُتّاں دا ٹاکرا دِن دے چار ہِسِّیاں–سویر٬ دُپہِر٬ شام تے رات نال وی کِیتا جا سکدا ہَے۔ بسںتّ رُتّ دِن دی سویر واںگ تے گرمی دِن دی دُپہِر واںگ ہَے۔ اِسے ترہاں پتّجھڑ نُۄں شام تے سردی نُۄں رات آکھِیا جا سکدا ہَے۔

بھارت دیش وِچ بسںتّ رُتّ ہۄݨ دے نال ہی گھُگِّییاں دا گُٹکݨا سُݨائی دیݨ لگ پَیںدا ہَے۔ شُرُۄ فروری وِچ ہی کھیتاں اںدّر سرہۄں دے پِیلے پھُلّ نِکل آئُںدے ہن تے کھیت سۄنے دے سمُںدّر واںگ ٹھاٹھاں مارن لگ پَیںدے ہن۔ ٹاہلِییاں دے رُکھّ پٹّ جِہے پِیلے-ہرے پتِّیاں نال لدّے جاںدے ہن۔ اِستری پُرکھ پِیلے وستر پہِݨ کُدرت نال اِک-مِک ہۄ جاںدے ہن۔ پُراتن بھارت وِچ ’سُواسںتّکا' دا تِئُہار منائِیا جاںدا سی۔ اِہ تِئُہار پِیار دے دیوتے ’کامدیو‘ نال سمبّںدھّت سی تے اِس تِئُہار والے دِن بہُت خُشِییاں منائیِیاں جاںدِییاں ہن۔ ہر پِںڈّ وِچ ناچ گاݨے تے رںگّ-رلِییاں دا پْربںدھّ کِیتا جاںدا سی تے اِس وِچ اِستری تے پُرش سبھ بھاگ لَیںدے ہن۔

فروری دے مہِینے کچنار دے رُکھّاں وِچ کۄئی کشش نہِیں ہُںدّی۔ پر چھیتی ہی اِس دِییاں پتّے-رہِت ساںولِییاں ڈالِییاں گُلابی٬ سفَید تے ارگوانی رںگّ دے پھُلّاں نال بھر جاںدِییاں ہن تے پُۄرا اِک مہِینا دھرتی دی رَۄݨک ودھائُںدِییاں ہن۔ کچنار دے کۄمل پھُلّ ویکھ کے منُکھّی ہِردے وِچ کھیڑا آ وسدا ہَے تے اکھّاں نُۄں ٹھںڈّک پہُںچّدی ہَے۔ کچنار تۄں بائد سِمّل دے کھِڑن دی رُتّ آئُںدی ہَے۔ اِہ رُکھّ کاںگڑے دی وادی وِچ آم ہُںدّا ہَے۔ جد اِس دِییاں ٹاہݨِییاں اُتے پِیالِییاں ورگے لال لال پھُلّ نِکل آئُںدے ہن٬ تاں اِئۄں جاپدا ہَے مانۄ ’لچھمی‘ دیوی آپݨِییاں انیک تلِییاں 'تے دِیوے ٹِکائی کھڑی ہۄویگ ہُݨ امبّ دے بے-رَۄݨکے بُۄٹِیاں وِچ وی جان پَیݨ لگ پَیںدی ہَے تے اِنہاں نُۄں پِیلے پِیلے پھُلّ لگݨے شُرُۄ ہۄ جاںدے ہن۔ امبّ دے پھُلّاں دی مہِک دی کھِچّی کۄئِل امبّ دے باغاں وِچ آ پہُںچّدی ہَے تے اپݨی سُرِیلی کُۄ کُۄ دی آواذ نال باغاں دے واتاورن نُۄں گُۄںجا دِںدّی ہَے۔ مارچ دے ادھّ تک بسںتّ رُتّ آپݨے پُۄرے جۄبن تے آ جاںدی ہَے۔ سردی وِچ چھچھرے دے ٹیڈھے میڈھے رُکھّ دیکھݨ نُۄں وی جی نہِیں کردا پر اِس رُتّ وِچ اِہ تْرِپکھّی پتِّیاں نُۄں جھاڑ سُٹدے ہن تے اِنہاں دِییاں ٹاہݨِییاں گُۄڑھے بھُۄرے رںگّ دِییاں کلِییاں نال بھر جاںدِییاں ہن۔ کُجھ دِناں مگرۄں اِہ کلِییاں اچانک ہی کھِڑ اُٹھدِییاں ہن مانۄ کِسے نیں اِنہاں نُۄں جادُۄ دا ڈںڈّا چھُہا دِتا ہۄوے۔ اگّ دِییاں لاٹاں ورگے گُلاناری پھُلّاں نال چھچھرے دِییاں ٹاہݨِییاں اگّ دے اںگِّیارے جاپدِییاں ہن تے لال چمکدے پھُلّاں دے وستر پہِنی دھرتی نوِیں نویلی نار دا رُۄپ دھار لَیںدی ہَے۔

کاںگڑے دی وادی اںدّر کھیتاں تے واڑاں دے وِچ وِچ برف ورگے چِٹّے پھُلّاں والے کَیںتھ دے کئی بُۄٹے وِکھائی دِںدّے ہن۔ اِہ بُۄٹا کُجھ دِن پہِلاں کرُۄپ جھاڑی ورگا جاپدا ہَے پر فروری دے اخِیری ہفتے پتّے نِکلݨ تۄں وی پہِلاں اِس نُۄں پھُلّ لگ پَیںدے ہن تے اِہ پھُلّاں دے بݨے اِک گُمبّد دا رُۄپ دھار لَیںدا ہَے؛ مانۄ کہِ رِہا ہَے ’مَیں سرِشٹی دی سوچھّ گِیت ہاں'۔ ادھّ مارچ تک نوِییاں پتِّییاں نِکل آئُںدِییاں ہن۔ ہوا نال ٹاہݨِییاں ہِلّݨ تاں اِئۄں جاپدا ہَے مانۄ ہریک رُکھّ 'تے ہلکے رںگّ دِییاں ہذاراں جھںڈِّییاں جھُۄل رہِییاں ہن اِنہاں پتِّییاں نال چاںدی-رںگّے پھُلّاں دی شۄبھا ہۄر وی دُۄݨی ہۄ جاںدی ہَے۔ واڑاں دِییاں کتاراں وِچ بسںتّ دے پِیلے پھُلّ آم دِکھائی دیݨ لگ پَیںدے ہن تے اُبھرِییاں ہۄئیِیاں کٹۄرِییاں ورگے اِہ پھُلّ بسںتّ رُتّ دے آئُݨ دے سُنیہے دیݨ لگ پَیںدے ہن۔ وگدے پاݨِییاں دے کںڈھِّیاں 'تے کݨک دے ہرے بھرے کھیتاں دے آلے دُیالے ہذاراں دی گِݨتی وِچ اُگے پھِرۄذی رںگّ دے چریتے تے پھُلّ دیکھ کے بھاسدا ہَے جِویں سُںدّر چِتراں دُیالے سُںدّر چَۄکھٹے جِہے جڑے ہۄݨ۔ کُجھ کھیتاں وِچۄں سرہۄں دے پِیلے پِیلے پھُلّاں دے وِچ وِچ السی دے نِیلے پھُلّ وی دِکھائی دِںدّے ہن جِنہاں دی رںگّ-وِرۄدھتا نذارے نُۄں ہۄر وی دِل کھِچواں بݨا دِںدّی ہَے۔

ہوا وِچ نِگھّ جِہا آ جاںدا ہَے تے پریمی-جن نِہُں-السائے جِہے بھاسݨ لگ پَیںدے ہن۔ پھگّݨ مہِینے دے دِن تے راتاں وی پھگّݨ ماہ واںگ رںگِّیلِییاں ہُںدِّییاں ہن۔ پھگّݨ دی رُتّ پریم دی رُتّ ہَے تے پریمی-جن پھگّݨ دی اُڈِیک وی اُںج ہی کردے ہن جِویں لمّی ہنیری دُدھّ-چانݨی پُۄرنماشی دی۔

اِہ رُتّ پھُلّاں لدِّییاں ٹاہݨِییاں اُتے پِیںگھاں پائُݨ دی ہَے۔ شہِد دِییاں مکھِّییاں پھُلّاں 'چۄں رس چُۄسدِییاں اِدھر اُدھر بھِنّ بھِنّائُںدِییاں پھِردِییاں ہن۔ ہُݨ بسںتّ رُتّ آپݨے پُۄرے جۄبن 'تے ہُںدّی ہَے پِیار تے خُشی دا کۄئی ہدّ بنّا نہِیں ہُںدّا۔ چمیلی دے پھُلّ کھِڑ کے ہوا وِچ مہِک بھر دِںدّے ہن۔ آکاش نِیلی مان سرۄور جھِیل واںگ ساف ہُںدّا ہَے تے سُۄرج چںدّ اِس وِچ دۄ وڈّے پھُلّاں واںگ تردے دِکھائی دِںدّے ہن۔

بسںتّ رُتّ ہَۄلی ہَۄلی گرمی دا رُۄپ دھارن لگ پَیںدی ہَے تے اپرَیل دے پہِلے ہفتے تۄں گرمی پَیݨی شُرُۄ ہۄ جاںدی ہَے۔ بہُتے رُکھّاں دے نویں پتّے نِکلݨ لگ پَیںدے ہن۔ چھترِینُما پاکر دے رُکھّ دے تامبے رںگّے پتّے بہُت ہی سُںدّر لگدے ہن تے شام دے ڈھلدے سُۄرج دِییاں تِرچھِییاں کِرناں وِچ اِہ اگّ دے بدّل دی نِیائیِں جاپدے ہن۔ سِلِّییاں جگہاں دے ٹٹہِݨے لکھّاں دی گِݨتی وِچ تارِیاں واںگ ٹِمٹِمائُںدے پھِردے ہن تے سۄنے واںگ جھِمجھِم کردے کۄمل تالاں تے ہوا وِچ ناچ کردے اِدھر اُدھر اُڈدے پھِردے ہن۔ سُکّے پتّے اگاںہ-پِچھاںہ دْرِش دی سُںدّرتا وِچ ہۄر وی وادھا کر دِںدّے ہن۔مہُۄئے دے رُکھّاں ہیٹھ تاں اجِیب ہی نذارا ہُںدّا ہَے مانۄ سُکّے پتِّیاں دی ہۄلی سڑ رہی ہۄوے۔ نِمّ تے شرِیںہ دے پھُلّاں دی واشنا نال ہوا٬ مہِک اُٹھدی ہَے۔ راتاں سُنِّییاں سُنِّییاں ہُںدِّییاں ہن۔ شرِیںہ دِییاں پھلِییاں دی کڑ-کڑ دی آواذ تۄں بِناں ہۄر کۄئی آواذ سُݨائی نہِیں دِںدّی۔ چڑھدے سُۄرج دِییاں کِرناں پَیݨ نال مہُۄئے دِییاں جںگّال-رںگّی پتِّییاں سۄنے مڑھِییاں جاپݨ لگ پَیںدِییاں ہن۔ گُلمُہر دے پھُلّ کھِڑ کے کِرمچی رںگّ پھڑ لَیںدے ہن تے اِس دے نال ہی گرمی وی سہِجے سہِجے ودھݨ لگ جاںدی ہَے۔

گرمِییاں وِچ گرم لُۄیاں وگّݨ لگ پَیںدِییاں ہن۔ پھُلّ بُۄٹے سڑ جاںدے ہن۔ ذمِین تے آکاش نُۄں آپس وِچ مِلائُںدے وا-ورۄلے آم وگدے ہن جۄ دھُۄڑ مِٹّی تے سُکّے پتّے آپݨے وِچ سما لَیںدے ہن تے بڑی تیذی نال اُڈدے پھِردے ہن۔ سُۄرج دِییاں تیذ کِرناں دی بُچھاڑ نال دھرتی تپ کے تامبا ہۄ جاںدی ہَے تے چوہِیں پاسِیں گھٹّا ہی گھٹّا اُڈݨ لگ پَیںدا ہَے۔ کی منُکھّ تے کی پشُۄ سبھ چھاں وِچ سِر لُکائُںدے پھِردے ہن۔ رُکھّاں دے جھُرمٹ وِچ بَیٹھے مۄر بُتّ بݨ جاںدے ہن تے مِیںہ لئی پْرارتھنا کرن لگ پَیںدے ہن۔مۄرنِییاں مۄراں دے پِچھے پِچھے رُکھّاں دی چھاویں آ بَیٹھدِییاں ہن پر گرمی دے ستائے مۄراں دا اِنہاں ول دھِیان نہِیں جاںدا۔ گرم تے کھُشک لُۄ دے وگݨ نال ریت دے ٹِیلے پاݨِییاں دِییاں ندِییاں جاں جھِیلاں واںگ چمکدے ہن تے پِیاسے ہِرن اِس نُۄں سچمُچّ دا پاݨی جاݨ کے وِئرتھ ہی اِس دے مگر مِیلاں تک بھجدے پھِردے ہن۔ شیر چِیتے وی تھکّے ٹُٹّے آپݨے گھُرنِیاں وِچ وڑے رہِںدّے ہن۔ سُۄرج دی تیذ گرمی نال سبھ واتاورن بھخ اُٹھدا ہَے۔ اِک مہِینا پہِلاں گُلابی تے چِٹّے کمل پھُلّاں نال بھرِییاں جھِیلاں دا پاݨی سُکّ جاںدا ہَے۔ پِیاسِییاں مجھّاں آپݨِییاں جِیبھاں باہر لٹکائی چِکّڑ وِچ لیٹدِییاں پھِردِییاں ہن۔ جںگّلاں وِچ اگّاں لگݨ لگ پَیںدِییاں ہن تے جںگّل واسی ہذاراں پشُۄ-پںچھّی اِس دی بھیٹ ہۄ جاںدے ہن۔ گرمی دے ستائے ہاتھی وی ذۄر ذۄر نال چِںگھّاڑدے پھِردے ہن۔ اِتھۄں تک کِہ سپّ وی آپݨِییاں کھُڈّاں چھڈّ باہر رستِیاں وِچ ٹھںڈِّییاں تھاواں تے آ ٹِکدے ہن۔ راہ جاںدے مُسافر امبّاں دے جھُںڈّاں دی چھاں دی شرن لَیںدے ہن تے چھبِیلاں تۄں پاݨی پی پی گرمی دے مارے خُشک ہۄ رہے گلِیاں نُۄں تر کرن دے یتن کردے ہن۔

جیٹھ تے ہاڑ دی پْرچںڈّ گرمی تۄں بائد آکاش وِچ بدّل دِکھائی دیݨ لگ پَیںدے ہن۔ اِنہاں نُۄں دیکھدِیاں اِئۄں پْرتِیت ہُںدّا ہَے جِویں اِںدر دیوتے دے سفَید ہاتھِییاں دا جھُۄمدا جھُۄمدا وگ چلِیا آ رِہا ہۄوے۔ مِیںہ دی آس لگائی بَیٹھا کِسان اِنہاں نُۄں دیکھدِیاں ہی خُشِییاں نال بھر جاںدا ہَے۔ ٹھںڈّی سُہاوݨی ورکھا رُتّ آئُںدی پْریمی جن وی کھُشِییاں وِچّ نہِیں مِیائُںدے۔ کالے کالے بدلاں نُۄں ویکھ کے تے اُنہاں دی گرج سُݨ کے مۄر آنںدّ وِچ کُۄکݨ لگ پَیںدے ہن تے آپݨے ست-رںگّے کھمبھّاں نُۄں فَیلا پَیلاں پائُݨِییاں شُرُۄ کر دِںدّے ہن۔کدمبّ دے بُۄٹِیاں نُۄں پِیلے رںگّ دے گۄل گۄل گیںداں ورگے پھُلّ وی اِسے رُتّ وِچ لگدے ہن۔

بدّل جِیون-داتے پاݨی نال دھرتی نُۄں گۄتۄ گۄت کر دِںدّے ہن تے پِیاسی دھرتی اُتے جھٹ ہی ہری ہری گھاہ دا گلِیچا جِہا وِچھ جاںدا ہَے۔ لال لال بِیر بہُٹِییاں نِکل آئُںدِییاں ہن۔ دھرتی چمکدے ہِیرِیاں مۄتِییاں نال جڑی سُںدّر مُٹِیار دا رُۄپ دھار لَیںدی ہَے۔ مِیںہ دِییاں بُۄںداں ٹپّ ٹپ کرکے امبّ دے پتِّیاں تے وجدِییاں ہن تاں امبّ دے رُکھّاں وِچۄں سُرِیلے سںگِّیت دی مدھُر دھُنی سُݨائی دیݨ لگ پَیںدی ہَے۔ اِسترِییاں تے بچّے اِکّٹھے ہۄ امبّاں دے جھُںڈّاں وِچۄں ڈالِییاں نالۄں ٹُٹّے امّْرِت رُۄپی رس نال بھرے پِیلے پِیلے پکّے ہۄئے امبّاں نُۄں ڈھُۄںڈݨ نِکل پَیںدے ہن ۔ پِںڈّ دے سرۄور دے شاںت پاݨی اُتے مِیںہ دِییاں بُۄںداں پَیݨ نال رںگّ برںگّے بُلبُلے پَیدا ہُںدّے ہن تے تھۄڑی جِہی رںگّ-برںگّی آیُۄ بِتائُݨ پِچھۄں اُسے پاݨی وِچ ہی مُڑ لِین ہۄ جاںدے ہن۔

کدی کدی بدّل پھٹ جاںدے ہن۔ سُۄرج دیوتا نِمّی نِمّی پھُہار دے وِچۄں دی جھاتِییاں ماردا نذری پَیںدا ہَے۔ آکاش وِچ سترںگّی پِیںگھ نِکل آئُںدی ہَے۔ مانۄ سترںگّے جھُۄلے اُتے آکاش تے دھرتی دا میل ہۄ رِہا ہَے۔ ہرے ہرے گھاہ نال بھری پِںڈّ دی چراںد وِچ چردِییاں گائیِیاں تے مجھّاں نذر آئُݨ لگ پَیںدِییاں ہن۔امبّاں تے ٹاہلِییاں دِییاں ٹہِݨِییاں 'تے ہرے رںگّ دے تۄتے اِدھر اُدھر پھڑ-پھڑائُںدے پھِردے ہن تے گھاہ دے چِٹّے چِٹّے پھُلّاں اُتے کیسری تِتلِییاں آپݨے پراں نُۄں پھڑپھڑائُںدِییاں ناچ پئیِیاں نچدِییاں ہن۔

ہُݨ سائُݨ دی سِلّہی ہوا چمیلی دی خُشبُۄ نال بھر گئی ہَے تے رات دی راݨی تے مہِںدّی دے پھُلّ وی آپݨی مہِک لُٹا رہے ہن۔ واڑاں وِچ لگے گںدھّراج دے سفَید پھُلّ گُۄہڑے نِیلے آکاش وِچ چمکدے تارِیاں واںگ دِکھائی دِںدّے ہن تے تیذی نال وگّدِییاں ندِییاں دے کںڈھّے چمپّک دِییاں سُنہِری چمکدِییاں ڈۄڈِییاں لہِلہا رہِییاں ہن۔

آپݨے جُگ دِییاں سُںدّرِییاں دے شِںگّار دا ورنݨ کردِیاں کوی کالی داس لِکھدا ہَے کِہ ’الکاپُری دِییاں اِسترِییاں آپݨِییاں گلہاں اُتے لَۄدھر تے پھُلّاں دا دھُۄڑا (پائۄُڈر) ملدِییاں ہن٬ آپݨِییاں پُڑپُڑِییاں نُۄں ماگء دے پھُلّاں نال سجائُںدِییاں ہن٬ آپݨِییاں میڈھِییاں وِچ مہِںدّی دے پھُلّ لٹکائُںدِییاں ہن تے شرِیںہ دے پھُلّاں نال آپݨے کنّاں نُۄں شِںگّاردِییاں ہن۔ اِہ منمۄہݨِییاں سُںدّرِییاں ورکھا رُتّ وِچ آپݨے سِراں نُۄں سجائُݨ لئی کدمبّ دے پھُلّاں دی ورتۄں کردِییاں ہن تے آپݨے ہتھّاں وِچ لال کمل دے پھُلّ رکھدِییاں ہن۔ اجّ وی مہاراشٹر دِییاں اِسترِییاں آپݨے جُۄڑِیاں دی شۄبھا ودھائُݨ لئی چمپّک دے پھُلّ آپݨے والاں وِچ شِںگّاردِییاں ہن تے گھݨگھۄر کالے والاں وِچ اِہ چِٹّے پھُلّ اِئۄں پْرتِیت ہُںدّے ہن جِویں شام رںگّے پربت نال کۄئی چںدّرما لٹک رِہا ہۄوے٬ اُہ چمیلی دے گجرے آپݨِییاں کلائیِیاں تے پا آپݨِییاں باںہاں دی شۄبھا نُۄں وی چار چنّ لا لَیںدِییاں ہن۔ گرمی دی رُتّے چمبّے تے چمیلی دے ہار سارے بھارت وِچ بہُت پسںدّ کِیتے جاںدے ہن۔ بھارت وِچ پھُلّاں دی سُگںدھّی دی شلاگھا کِیتی جاںدی رہی ہَے۔ پر یُۄرپی لۄکاں نُۄں اِنہاں دے رںگّ ودھیرے پسںدّ ہُںدّے ہن۔ اُنہاں نیں سال دے سال پھُلّ دیݨ والے رںگّ برںگّے پھُلّاں والے کئی پَۄدے وِگست کِیتے ہن۔ اِس دے اُلٹ بھارتی باغ بھِنّی بھِنّی خُشبۄئی دیݨ والے پھُلّاں دِییاں ویلاں٬ بُۄٹِیاں تے رُکھّاں نال بھرے ہُںدّے ہن۔

ورکھا رُتّ وِچ ندِییاں گںدھّلے پاݨی نال مُۄںہۄں مُۄںہ بھر جاںدِییاں ہن۔ کِنارِیاں ’تے اُگے وڈے وڈے رُکھّ وی پاݨی دے ویگ نال جڑۄں پُٹّے جاںدے ہن تے پاݨی وِچ تِݨکِیاں واںگ اِدھر اُدھر پئے اُچھلدے ہن۔ ہوا دے تھپیڑِیاں وِچ بدّل دِن رات اِدھر اُدھر اُڈدے رہِںدّے ہن۔ ہنیری رات وِچ تیذ ہوا نال رُکھّاں دے پتِّیاں تے ویلاں تۄں پاݨی دِییاں بُۄںداں ٹپ ٹپ کرکے ذمِین تے ڈِگدِییاں رہِںدِّییاں ہن تے شہِد دِییاں مکھِّییاں شہِد دے پھُلّاں دی خُشبُۄ نُۄں بھُلّ آپݨے آپ نُۄں چھتِّیاں وِچ جا لُکائۄںدِییاں ہن۔

سائُݨ دا مہِینا اِشک-مُٹھّے پریمِییاں دا مہِینا ہَے۔ ٹھںڈھّی تے بھِنّی ہوا نال وِچھڑے پریمِییاں نُۄں پُراݨِییاں یاداں ستاݨ لگّ پَیںدِییاں ہن تے پِیارے دے مِلݨ دی تاںگھ اُمڈّ آئُںدی ہَے۔ پتی تۄں وِچھڑی نار وِیاکُل ہۄ اُٹھدی ہَے تے سںجّۄگی پریمی گھنگھۄر گھٹا وِچ لِشکدی بِجلی نُۄں اُڈِیکدے رہِںدّے ہن۔ سُنہِری لتّاں والے سفَید بگلے جد کالے-کالے بدّلاں نُۄں چِیردے ہۄئے اُڈاناں لائُںدے ہن تاں برکھا رُتّ دی خُشی وِچ متّے پریمِییاں دے ہِردے وِچ خُشی دی لہِر ہۄر وی تِیبر ہۄ اُٹھدی ہَے۔

ورکھا رُتّ ختم ہۄ گئی ہَے۔ واتاورن دھُۄڑ تے دھُںدّ تۄں مُکت ہۄ کے نِرمل ہۄ گِیا ہَے۔ آکاش گُۄڑھا نِیلا دِکھائی دیݨ لگ پِیا ہَے تے ٹھںڈھّی ٹھںڈھّی ہوا وگݨ لگ پئی ہَے۔پتّجھڑ وِچ سُۄرج دے ڈُبݨ دا نذارا بہُت ہی سُںدّر ہُںدّا ہَے۔ دھرتی اُتے سفَید پھُلّاں والا اُچا اُچا گھاہ اُگ آئُںدا ہَے تے ندِییاں دے کںڈھّے ہوا چلݨ نال اِہ گھاہ چَۄر واںگ جھُلدا دِکھائی دِںدّا ہَے۔ آکاش وِچ کۄئی کۄئی ورکھا رہِت سفَید بدّل اِئۄں اُڈدے دِکھائی دِںدّے ہن جِویں کِسے پیںجے نیں پِںجّی ہۄئی رُۄں کھِلاری ہۄوے۔ پتّجھڑ وِچ مَۄلݨ والے کچنار دے رُکھّاں نُۄں ہذاراں دی گِݨتی وِچ لال تے گُلابی رںگّ دے پھُلّ لگݨ لگ پَیںدے ہن تے لکھّاں بھِنّ-بھِنّائُںدِییاں شہِد دِییاں مکھِّییاں اِنہاں دُیالے آ اِکٹھِّییاں ہُںدِّییاں ہن۔

کاںگڑے دی وادی وِچلے پدم دے رُکھّاں دی شۄبھا نہِیں بھُلائی جا سکدی ۔ ڈُبدے سُۄرج دِییاں کِرناں نال چمکدے ہِمالِییا دے نِیلے آکاش وِچ آپݨے لال پھُلّاں دے گُچھِیاں نال لدِّیاں پدم دا اِہ رُکھ اگّ دے بدّل سمان دِکھائی دِںدّا ہَے تے اِئۄں بھاسدا ہَے جِویں کہِ رِہا ہۄوے٬ ’مَیں پتّجھڑ دے سُفنے وِچ تُر رِہا خُشِییاں دا اِک گُلابی بدّل ہاں'۔ شاہ-بلُۄت دے پتِّیاں دا رںگّ گُۄہڑا بھُۄرا ہۄ جاںدا ہَے اتے مَیپل تے چَیسٹنٹ وی آپݨے سُنہِری بھُۄرے پتِیاں کارݨ جھٹ ہی پہِچاݨے جا سکدے ہن۔

ندِییاں کںڈھّے مٹک مٹک چلدے سارس بہُت ہی سُںدّر دِکھائی دِںدّے ہن۔ مُرگابِییاں پہاڑاں تۄں اُڈ اُڈ کے مَیدانی جھِیلاں ول آئُݨا شُرُۄ کر دِںدِّییاں ہن۔ کِسان لۄک دھان دی کُٹائی وِچ رُجھ جاںدے ہن تے اُنہاں دے کۄٹھِیاں دِییاں چھتّاں مکّی دِییاں سُنہِری چھلِّییاں نال ڈھکِییاں جاںدِییاں ہن۔ گھاہ (کاںسا) تے سفَید پھُلّاں اُتے جد چںدّرما دِییاں کِرناں ناچ کردِییاں ہن تاں اِس گھاہ دے تِݨکے جادُۄ دے کھمبھِّیاں سمان دِکھائی دیݨ لگ پَیںدے ہن۔ رات چںدّ دی چاںدنی نال ڈلکاں ماردی ہَے تے سُکِّییاں پہاڑی ندِییاں دی ریت ہِیرِیاں واںگ چمکݨ لگ پَیںدی ہَے۔

ماگھ دے مہِینے دے نال ہی سردی دا آگمن ہۄ جاںدا ہَے۔ دِن چھۄٹے ہۄ جاںدے ہن تے راتاں لمِّییاں۔ آکاش دا نِیلا رںگّ اُگھڑ آئُںدا ہَے تے کِتے وی کۄئی بدّل دِکھائی نہِیں دیںدا۔ پہاڑ ولۄں ٹھںڈھِّییاں ہواواں آئُݨ لگ پَیںدِییاں ہن تے سارے منُکھّ تے ڈںگّر مکاناں دے کۄنِیاں وِچ نِگھّ ڈھُۄںڈدے پھِردے ہن۔ کچنار دے پتّے جھڑ جاںدے ہن تے نںگِّییاں ٹہِݨِییاں ربّی لِیلا دا دْرِش پیش کردِییاں ہن۔

سُۄرج دے چڑھن نال جِیون وِچ گتی آ جاںدی ہَے۔ پیںڈُۄ لۄک لۄئیِیاں چادراں دِییاں بُکلاں ماری آپݨے گھراں دے وِہڑِیاں دِییاں نُکراں وِچ جاں کۄٹھِیاں اُتے دھُپّے جا بَیٹھدے ہن۔ اِس رُتّ دی ہوا اُتشاہ-جنک تے شکتی وردھک ہُںدّی ہَے۔

('پتّے پتّے گۄبِںدّ بَیٹھا' وِچّۄں)