پںجّاب وِچّ سۄلاں وِدھان سبھا دِییاں چۄݨاں ہۄ چُکِّییاں ہن۔ ہر چۄݨ وِچّ سِیاسی آگُۄیاں نیں وائدِیاں اتے دائوِیاں دی ہنیری لِیاںدی ہَے۔ پںجّابِییاں دا دُکھاںت رِہا ہَے کِہ اُہ سِیاسی آگُۄیاں دے لارے اتے وِکھائے سبذباگاں دے جھاںسے وِچّ آئُںدے رہے ہن۔ نتِیجا اِہ رِہا کِہ پںجّاب ہاردا رِہا اتے سِیاسی آگُۄ جِتّدے رہے۔ چۄݨ مَینِیپھَیسٹۄ بائد وِچّ دھُۄڑ دا شِکار ہُںدّے رہے۔ آگُۄیاں دِییاں اُسارِییاں کۄٹھِییاں اتے لۄکاں دے گھراں وِچکار دُۄرِییاں ودھدِییاں گئیِیاں۔

پںدّرہوِیںیاں وِدھان سبھا چۄݨاں تک لۄک رِشوتکھۄری٬ کُنباپرواری٬ نشے٬ بیرُذگاری٬ پرواس٬ گُربت٬ گَیںگسٹرواد٬ ڈرگّ مافِییا٬ ذمِین مافِییا٬ ریت مافِییا اتے ہۄر کئی ترہاں دِییاں سماجِک اتے راجنِیتک اُلجھݨا تۄں تںگّ آ چُکّے سن۔ نوِیں پارٹی ’آم آدمی پارٹی‘ نیں بدلاء دا نائرا دِتّا۔ لۄکاں دے سیوک بݨکے اِہ سارِییاں بُرائیِیاں دُۄر کرکے اِکّ کھُشہال پںجّاب سِرجݨ دا دْرِڑھ سںکّلپ دُہرائِیا۔ نشِیاں جِہی نامُراد بِماری نُۄں تِنّ مہِینِیاں دے اںدّر اںدّر جڑھاں تۄں ختم کرکے نَۄجواناں نُۄں سہی دشا اتے دِشا دیݨ دے نال نال اُنہاں لئی رُذگار دے وسِیلے پَیدا کرن دا وائدا وی کِیتا گِیا۔ لۄکاں نیں بدلاء دے نائرے نُۄں پُۄرا سمرتھن دیکے آم آدمی پارٹی نُۄں بھاری بہُمت نال جِتائِیا۔ 16 مارچ 2022 نُۄں مان سرکار ہۄںد وِچّ آئی۔ کھٹکڑ کلاں وِکھے شہِید بھگت سِںگھّ جی دے بُتّ اگّے کیسری پگّ بنّہ کے بھگوںتّ مان نیں مُکھّ مںتّری وجۄں سہُں چُکّدِیاں شہِید بھگت سِںگھّ دے سُپنِیاں نُۄں ساکار کرن لئی آپݨے دْرِڑھ سںکّلپ دا پْرگٹاوا کردِیاں پںجّاب نُۄں نشا مُکت کرن دا وائدا کِیتا۔

دُکھاںتک پہِلُۄ اِہ ہَے کِہ اِکّ پاسے نشِیاں کارن سِوِیاں وِچّ بھِیڑ ودھدی رہی٬ ماپے جوان پُتّاں دِییاں لاشاں نُۄں مۄڈھا دِںدّے رہے٬ ستھّراں ’تے بَیٹھے لۄک پْرشن کر رہے سن کِہ اِہ کِہۄ جِہا ’وِکاس‘ ہَے جِسنے وسدے گھراں دی رَۄݨک کھۄہ لئی ہَے۔ لۄکاں دے گھراں وِچّ چُلّہِیاں ’تے گھاہ اُگّ رِہا ہَے٬ نشِیاں کارن نَۄجوان بیراں واںگ جھڑ رہے ہن۔ کھالی پلاٹاں٬ سڑکاں٬ سُنّسان پئے سٹیڈِیئم٬ جھاڑِییاں جاں وِران پئیِیاں کھںڈّر-نُما اِمارتاں وِچّ اِکلَۄتے پُتّاں دِییاں لاشاں نیں پںجّابِییاں نُۄں جھںجّۄڑ کے رکھّ دِتّا۔ لُدھِیاݨا ذِلہے دے اِکّ پِںڈّ وِچّ تاں نَۄجوان دی مَۄت ’تے شمشان بھُۄمی وِچّ چِکھا نُۄں اگن بھیںٹ کرن تۄں پہِلاں گُرُدُیارا ساہِب دے بھائی جی ولّۄں ارداس کِیتی گئی اتے پھِر اُہ مجلس وِچّ آئے لۄکاں ولّ مُۄںہ کرکے بھُبِّیں رۄ پِیا۔ پھِر ہٹکۄرے بھردِیاں کِہا٬ “سادھ سںگّت جی٬ مَیںتھۄں ہُݨ ہۄر ارداساں نہِیں کِیتِییاں جاںدِییاں٬ دُۄجے-تِیجے دِن نشا پِںڈّ دے نَۄجواناں دی بلی لَے رِہا ہَے٬ کۄئی ہِیلا کرۄ۔ نہِیں پھِر پِںڈّ وِچّ سِہرا بنّہݨ لئی کۄئی گبھّرُۄ نہِیں لبھّݨا۔” اِکّ ہۄر پِںڈّ وِچّ بھائی جی انائۄُںسمَیںٹ کر رِہا سی٬ “بھائی ساڈے پِںڈّ دے بہُت سارے مُںڈّے نشے دی کرۄپی دا شِکار ہۄ گئے ہن۔ کئی ایڈذ دے مرِیذ وی ہۄ گئے ہن۔ اسِیں اُنہاں دے اِلاج لئی سِرتۄڑ یتن کر رہے ہاں۔ آلے دُیالے دے پِںڈّ واسِییاں نُۄں بینتی ہَے کِہ ہالاں ساڈے پِںڈّ وِچّ کۄئی کُڑی دا رِشتا ناں کرن آوے۔” پر دُۄجے پاسے مُکھّ مںتّری ہر 15 اگست اتے 26 جنوری نُۄں جھںڈّا لہِرائُݨ اُپرںتّ رۄڈ مَیپ دا ذِکر کردِیاں وائدا کردے رہے کِہ نشا مُکتی لئی اسِیں وِیاپک پدھّر ’تے کۄشِشاں کر رہے ہاں۔ بھوِکھّ وِچّ پںجّاب دے بیرُذگار ٹِپھن لَیکے کمّ ’تے جاݨگے اتے نال ہی وِدیشاں وِچّۄں وی کمّ کرن لئی کامے اِتھّے آئُݨگے۔ پر اِہ بِیان سِرپھ کھانا پُۄرتی بݨکے رہِ گئے۔

سمیں سمیں پںجّاب دے مُکھّ مںتّری نیں پُلِس ادھِکارِییاں اتے ذِلہے دے دُۄجے ادھِکارِییاں نال مِیٹِںگّاں کرکے سخت سںدّیش وی دِتّا کِہ جِہڑے نشا ویچدے ہن٬ اُنہاں سبںدھّی لۄکاں نُۄں تاں پتا ہَے پھِر پُلِس نُۄں کِئۄں نہِیں پتا؟ ہیٹھلی پدھّر ’تے پُلِس دی تسکراں نال مِلی بھُگت سبںدھّی وی وِچار وٹاںدرے ہُںدّے رہے۔ تھاݨِیاں دے بہُت سارے کرمچارِییاں نُۄں بدل کے اِدھّر-اُدھّر وی کِیتا گِیا۔ 8 نومبّر 2024 نُۄں پںجّاب دے 19 ذِلہِیاں دے 10031 سرپںچّاں نال لُدھِیاݨا لاگے مُکھّ مںتّری ولّۄں سہُں چُکّ سماگم اُپرںتّ سرپںچّاں نال مِیٹِںگّ ہۄئی۔ مِیٹِںگّ وِچّ نشے دا مُدّا بھارُۄ رِہا اتے سرپںچّاں نیں اِس سبںدھّ وِچّ ستھِتی دا ورݨن کردِیاں کِہا کِہ نشِیاں کارن لۄک خَۄپھ دے سائے ہیٹھ ذِںدّگی بتِیت کر رہے ہن۔ لُٹّاں کھۄہاں دے نال نال کھیتاں وِچّۄں مۄٹراں اتے ٹراںسپھارمر وی چۄری ہۄ رہے ہن۔ نشئی ہتھِیاراں نال لَیس ہۄݨ کارن ذِمِیںداراں اُتّے جان لیوا ہملے وی کردے ہن۔ اَۄرتاں دے پرس اتے مۄبائِل کھۄہݨ دِییاں وارداتاں وِچّ وی وادھا ہۄ رِہا ہَے۔ نشے دے تسکر امن کانُۄن دی ستھِتی لئی گمبھِّیر کھترا بݨ گئے ہن۔ سرپںچّاں ولّۄں پُلِس پْرشاسن دی تسکراں نال مِلی بھُگت دا ذِکر وی کِیتا۔ اُس ویلے وی پںچّائِتاں نُۄں نشا مُکت سماج سِرجݨ لئی اگّے آئُݨ دا سُنیہا دِتّا گِیا اتے نال ہی اِہ بھرۄسا وی دِتّا گِیا کِہ پںجّاب سرکار اِس مںتّو لئی تُہاڈی پِٹھّ ’تے کھڑھی ہۄویگی۔

پںجّاب سرکار نیں پُۄری ترہاں لامبںدّ ہۄکے 1 مارچ 2025 تۄں نشِیاں وِرُدھّ یُدھّ دا بِگل وجا دِتّا۔ پُلِس ادھِکارِییاں نُۄں اِہ وی سخت آدیش دِتّا گِیا کِہ جِس اِلاکے وِچّ نشا تسکری ہۄݨ ’تے کاروائی ناں کِیتی گئی اُس ادھِکاری ’تے شخت کاروائی کِیتی جاویگی۔ اِس یُدھّ دی سِیما ہدّ 31 مئی 2025 نِشچِت کِیتی گئی۔ اِس سبںدھّی نشا تسکراں دی پھڑۄ پھڑی٬ نشا کرن والِیاں نُۄں پھڑکے جیلہاں جاں پھِر نشا چھڈائۄُ کیںدراں وِچّ بھرتی کرن دی مُہِمّ جںگّی پدھّر ’تے چالُۄ کِیتی گئی۔ کئی پُلِس کرمچاری٬ جیلہ ادھِکاری اتے آبکاری وِبھاگ دے کرمچارِییاں دی مِلِیبھُگت وی ساہمݨے آئی٬ جِنہاں اُتّے تُرںتّ اَیکشن وی لِیا گِیا۔ سرویکھݨ وِچّ اِہ تتھّ وی ساہمݨے آئِیا کِہ کئی وڈّے تسکراں نیں آپݨِییاں بینامی جائِداداں وی بھید کھُلّہݨ دے ڈر تۄں ویچ دِتِّییاں۔ نشا تسکراں دِییاں گَیر کانُۄنی جائِداداں ’تے بُلڈۄذر دا پںجّا پھیرن نال اِہ شخت سُنیہا دیݨ دی وی کۄشِش کِیتی گئی کِہ نشا کرن والے جاں ویچݨ والے جاں تاں مُکھّ دھارا وِچّ آ جاݨ جاں پھِر جیلھہ دی ہوا کھاݨ لئی تِیار رہِݨ۔

پۄسٹراں٬ اِشتِہاراں٬ سَیمِیناراں اتے ہۄرڈِںگّاں راہِیں نشا مُکت پںجّاب سِرجݨ دا سُنیہا دِتّا گِیا۔ پُلِس پْرشاسن اتے دُۄجے ادھِکاری سرگرم بھُۄمِکا نِبھائُݨ وِچّ یتنشِیل رہے۔ سِیاسی آگُۄیاں دی بِیانباذی وی ساہمݨے آئُںدی رہی۔ کئی تھاںواں ’تے پُلِس ولّۄں تسکراں ’تے ریڈ کرن سمیں تسکراں نیں پُلِس پارٹی ’تے ہملے وی کِیتے۔ اُس سمیں پْرشن وی اُبھّر کے ساہمݨے آئِیا کِہ جِہڑے تسکر پُلِس نُۄں اکھّاں وِکھائُںدے ہن٬ اُنہاں ساہمݨے نِہتھّے پںچّ٬ سرپںچّ٬ نشا رۄکُۄ کمیٹی دے مَیمبر کی کر سکدے ہن؟

مِتھی ہۄئی تارِیخ نِکل چُکّی ہَے۔ ساڈے اگّے گمبھِّیر پْرشن ہَے کِہ کی اِنہاں تِنّ مہِینِیاں وِچّ نشِیاں نُۄں ٹھلّہ پئی ہَے؟ پںجّاب دے پُلِس مُکھی نیں 31 مئی٬ 2025 نُۄں پْرگٹاوا کِیتا کِہ یُدھّ نشِیاں وِرُدھّ مُہِمّ سمیں 8344 کیس درذ کرکے 14734 نشا تسکراں نُۄں گْرِپھتار کِیتا گِیا۔ اِس وِچّ 1696 سُۄچِیبدھّ نشا سپلائِر وی شامل ہن۔ اُنہاں نیں اِہ وی دسِّیا کِہ پُلِس نیں 596 کِلۄگْرام ہَیرۄئِن٬ 247 کِلۄگْرام اپھِیم٬ 14 ٹن بھُکّی٬ 9 کِلۄگْرام چرس٬ 253 کِلۄگْرام گاںجا٬ 25 کِلّۄگْرام آئیِس٬ 15 کِلّۄگْرام کۄکِین٬ 25.70 لکھّ نشِیلِییاں گۄلِییاں٬ کَیپسُۄل اتے 10.76 کرۄڑ دی ڈرگّ منی برامد کِیتی ہَے۔ پُلِس مُکھی ولّۄں اِہ وی دسِّیا گِیا کِہ 144 نشا تسکراں دِییاں 74.27 کرۄڑ دِییاں گَیر کانُۄنی ڈھںگّ نال بݨائیِیاں جائِداداں نُۄں جام کِیتا گِیا۔ گَیر کانُۄنی بݨِییاں 104 جائِداداں ’تے بُلڈۄذر وی پھِرِیا۔ 1127 وِئکتِییاں نُۄں اَینّ.ڈی. پی.اَیسّ. اَیکٹ دی دھارا 64 ادھِین نشا چھڈائۄُ اتے مُڑ وسیبا کیںدراں وِچّ بھیجِیا گِیا۔ جیلہاں دے سُدھار لئی اتے سرہدّ ’تے اَیںٹی ڈرۄن لگوائُݨ لئی 500 کرۄڑ دی راشی راکھوِیں رکھّݨ سبںدھّی وی دسِّیا گِیا۔

اِہ سبھ اںکّڑے بھاویں پُلِس دی کارگُذاری دا چںگّا پکھّ ہَے٬ پر ذمِینی پدھّر ’تے نشِیاں دی اگّ وِچّ جوانی ہالاں وی جھُلس رہی ہَے۔ سِوِیاں دی اگّ مٹھّی نہِیں ہۄئی۔ کھُۄن دے اتھّرُۄ کیردے ماپے اتے وِلکدِییاں ماواں دے وَیݨ من نُۄں ولُۄںدھر رہے ہن۔ پںجّاب وِچّ یُدھّ نشِیاں وِرُدھّ سمیں جاں اِس تۄں بائد دِییاں نشِیاں کارن ہۄئیِیاں بہُت سارِییاں مَۄتاں وِچّ کُجھ دا ذِکر ہی ’یُدھّ نشِیاں وِرُدھّ‘ دی کارگُذاری ’تے پْرشن چِنّہ لائُںدا ہَے۔

13 مئی٬ 2025 نُۄں امّْرِتسر ذِلہے دے مجِیٹھِیا اِلاکے دے پںجّ پِںڈّاں وِچّ شراب دی ہنیری نیں کہِر ڈھاہ کے 28 وِئکتِییاں نُۄں نِگل لِیا۔ دُکھاںت اِہ وی ہَے کِہ لۄکاں نیں نجائِذ شراب دی وِکری سبںدھّی مجِیٹھِیا تھاݨے وِچّ شِکائِت وی درذ کروائی سی پر پُلِس ’یُدھّ نشِیاں وِرُدھّ‘ وِچّ رُجھّی ہۄݨ کارن اِس پاسے دھِیان نہِیں دے سکی اتے 28 گھراں وِچّ ستھّر وِچھ گئے۔ اِتھّے اِہ وی ورنݨیۄگ ہَے کِہ پںجّاب دے اںدّاذن 28.3% لۄک شراب پِیںدے ہن اتے تیراں کرۄڑ رۄذانا پںجّابِییاں دا شراب دے لیکھے لگدا ہَے۔ اںدّاذن پںجّاب دے ہریک پِںڈّ وِچّ 16 وِدھواواں شراب دی کرۄپی کارن نرک بھرِیا جِیون بتِیت کر رہِییاں ہن۔ یُدھّ نشِیاں وِرُدھّ دے آکھری دِن مِتی 31.5.2025 نُۄں ذِلہا بٹھِںڈّا دے پِںڈّ بکھتَۄر والا وِچّ نشِیاں وِرُدھّ آواذ بُلںدّ کرن والے پھَۄج وِچّۄں سُۄبیدار وجۄں سیوا مُکت رݨبِیر سِںگھّ نُۄں نشے دے تسکراں نیں اُسدے گھر اگّے ہی چھلِّییاں واںگ کُٹّ کے اُسدِییاں دۄنۄں لتّاں تۄڑ دِتِّییاں۔ ہُݨ اُہ بٹھِںڈّا دے پْرائیِویٹ ہسپتال وِچّ اِلاج کروا رِہا ہَے۔ اُسدے ساتھی نیں نشے دے تسکراں ولّۄں پائی دہِشت نُۄں دیکھدِیاں ’پِںڈّ وِکائۄُ ہَے‘ دا اِشتِہار کںدھّ ’تے لا کے سۄشل مِیڈِییا تے پۄسٹ پا دِتّی۔ دۄشِییاں نُۄں بھاویں پھڑ لِیا٬ پر پِںڈّ دے لۄکاں دی ذبان ’تے ہَے کِہ پِںڈّ وِچّ چِٹّا رِئُڑِییاں دی ترہاں وِک رِہا ہَے۔ اُسے دِن پھرِیدکۄٹ ذِلہے دے پِںڈّ رۄڑی کپُۄرا دا نَۄجوان وی نشے نیں نِگل لِیا۔ گۄنییاݨا مںڈّی دے نرِںدّرجِیت سِںگھّ نُۄں بٹھِںڈّا دے سی.آئی.اے. سٹاپھ ولّۄں نشے دے شکّ وِچّ پھڑن اُپرںتّ انّہی مارکُٹّ اتے تسِیہے دیݨ اُپرںتّ اِکلَۄتے پُتّ نُۄں مَۄت دے گھاٹ اُتار دیݨ نال جِتھّے گۄنییاݨا مںڈّی بںدّ رہی٬ اُتھّے ہی رۄہ بھرے مُذاہرے راہِیں لۄکاں نیں ’یُدھّ نشِیاں وِرُدھّ‘ نُۄں سِرپھ سرکار دی پْرچارباذی دے نال نال پُلِس دے جبر نُۄں وی نِںدِّیا۔ ستا پارٹی نال سبںدھّت کھیم کرن اِلاکے دے پِںڈّ بھگوانپُرا دے سرپںچّ نیں پِںڈّ دے کھیڈ مَیدان وِچّ کھِلرِییاں سرِںجّاں٬ کَیپسُۄلاں دے پتّے٬ شراب دِییاں کھالی بۄتلاں دی وی.ڈی.اۄ. سۄشل مِیڈِییا ’تے پا کے دُہائی پائی ہَے کِہ پِںڈّ نُۄں نشِیاں دی مہاماری تۄں بچائِیا جاوے۔ اِس ترہاں ہی پِںڈّ اِسلاماباد ذِلہا پھاذِلکا دے سرپںچّ دا پُتّر وی نشِیاں نیں نِگل لِیا۔ ترنتارن ذِلہے دے پِںڈّ پھتِیاباد دے نَۄجوان دی نشے دی اۄورڈۄذ نال مَۄت ہۄ گئی۔ ڈھائی مہِینے پہِلاں اِسدا بھرا وی نشے دی بھیںٹ چڑھ گِیا سی۔ لۄکاں دا دۄش ہَے کِہ نشا پِںڈّ وِچّ رِئُڑِییاں دی ترہاں وِک رِہا ہَے اتے تسکر شرییام اِہ دھںدّا کر رہے ہن۔ اِتھّے ہی 2 مئی 2025 دِییاں تِنّ دِل کمبّائۄُ گھٹناواں دا ذِکر کرنا وی ذرُۄری ہَے:

1. پھاذِلکا وِکھے اِکّ سکُۄل دا وِدِیارتھی 6 گْرام چِٹّے نال پھڑِیا گِیا۔

2. کۄٹکپُۄرا دے گُردُیارا ساہِب وِچّ اِکّ سِپاہی باتھ رُۄم وِچّ چِٹّے دی ورتۄں کردا رںگّے ہتھِّیں پھڑِیا گِیا۔

3. سںگّرُۄر جیلہ دا ڈِپٹی سُپرڈَیںٹ دۄ ہوالاتِییاں نال مِلکے نشا سپلائی کردا پھڑِیا گِیا۔

اِہ دُکھاںت ہی ہَے کِہ جِتھّے وِدِیارتھِییاں دے ہتھّاں وِچّ چِٹّے دِییاں پُڑِییاں ہۄݨ, جِتھّے پُلِس دا سِپاہی آپ نشے دی دلدل وِچّ دھسِیا ہۄوے اتے جِتھّے جیلہ ادھِکاری آپ نشا سپلائی کر رِہا ہۄوے٬ اجِہِییاں گھٹناواں ’یُدھّ نشِیاں وِرُدھّ‘ دے یتناں ’تے پْرشن چِنّہ لائُںدِییاں ہن۔

* * * * *