ادھّی سدی پہِلاں ساہِت اکادمی٬ دِلّی دی ستھاپنا وکھّ-وکھّ بھارتی بھاشاواں دے ساہِت دے وِکاس تے لۄکاں اںدّر ساہِت پڑھن دی رُچی پَیدا کرن لئی ہۄئی سی۔ اِس اُدیش دی پْراپتی لئی اکادمی ولّۄں کھیتری بھاشاواں دے اُتّم ساہِت دا انُواد کروا کے باکی بھارتی بھاشاواں وِچّ پْرکاشِت کِیتا جاںدا ہَے۔ اِکّ دائوے انُسار ہُݨ تک ساہِت اکادمی کرِیب پںجّ ہذار پُستکاں تِیہ تۄں ودھّ بھاشاواں وِچّ پْرکاشِت کر چُکّی ہَے۔ کمّ مِیاری ہۄوے٬ اِس واستے سلاہ-مشورے لئی اکادمی ولّۄں وکھّ-وکھّ بھاشاواں دے سلاہکار بۄرڈ گٹھِت کِیتے جاںدے ہن۔ اِنہاں بۄرڈاں دے ذِمّے ہُںدّا ہَے کِہ اُہ آپݨی بھاشا دے اُتّم ساہِت نُۄں دُۄجِییاں بھاشاواں وِچّ انُواد تے پْرکاشِت کروائُݨ اتے دُۄجِییاں بھاشاواں دے مِیاری ساہِت نُۄں آپݨی بھاشا وِچّ پْرکاشِت کروائُݨ دی سِفارش کرن۔

ساہِت اکادمی ولّۄں ہر سال بھارت دی ہر مانتا پْراپت بھاشا دی اِکّ اُتّم ساہِتک کِرت نُۄں ’ساہِت اکادمی پُرسکار‘ دِتّا جاںدا ہَے۔ پںجّابی وِچّ پہِلا پُرسکار 1955 وِچّ بھائی وِیر سِںگھّ دے کاوِ-سںگّْرِہ ’میرے سائیِیاں جِیئۄ‘ نُۄں مِلِیا۔ سال 2013 دا پُرسکار منمۄہن دے ناول ’نِرواݨ’ نُۄں پْراپت ہۄئِیا۔ کُجھ ورہے کِسے وی پُستک نُۄں اِنام پْراپت نہِیں ہۄئِیا۔ ہُݨ تک کُل 53 پُستکاں نُۄں اِہ پُرسکار پْراپت ہۄئِیا ہَے۔ اکادمی دے نِئماں انُسار پُرسکار نال سنمانِت پُستک بھارت دی ہر بھاشا وِچّ انُواد کروا کے پْرکاشِت کروائی جاݨی ہُںدّی ہَے۔ پُرسکار وِچّ مِلدی رکم نالۄں وی اِہ اِکّ اُتّم پُرسکار ہَے۔

اِکّ نِئم انُسار جے کھیتری بھاشا دی کِسے پُستک نُۄں دُۄسرِییاں بھاشاواں وِچّ انُواد کروائِیا جاݨا ہۄوے تاں پہِلاں اُس بھاشا دا سلاہکار بۄرڈ پُستک نُۄں انُواد کروائُݨ دی سِفارش کردا ہَے تے پھِر انُواد ہۄݨ والی بھاشا دا سلاہکار بۄرڈ انُواد دی ہامی بھردا ہَے۔ دۄہاں پْرکِرِیاواں وِچّۄں لںگھّݨ اُپرںتّ ہی پُستک دا انُواد سمبھّو ہَے۔ پںجّابی بھاشا دا دُکھاںت ہَے کِہ اجّ تک جِنّے وی پںجّابی بھاشا سلاہکار بۄرڈ بݨے٬ اُنہاں دے مَیمبراں ولّۄں ساہِت دی تھاں نِجّی سوارتھ نُۄں پہِل دِتّی گئی۔

اِس لیکھ وِچّ پںجّابی دِییاں کیول اُنہاں پُستکاں دے انُواد ہۄ کے پْرکاشِت ہۄݨ دا لیکھا-جۄکھا ہَے٬ جِنہاں نُۄں ’ساہِت اکادمی پُرسکار‘ پْراپت ہۄئِیا ہَے۔ اِنام پْراپت 53 لیکھکاں دِییاں پُستکاں وِچّۄں سِرف 22 لیکھکاں دِییاں پُستکاں نُۄں دُۄسرِییاں بھاشاواں وِچّ انُواد ہۄ کے پْرکاشِت ہۄݨ دا ماݨ مِلِیا ہَے۔ کرتار سِںگھّ دُگّل دی پُستک ’اِکّ چھِٹّ چانݨ دی‘ 9 بھاشاواں وِچّ انُواد ہۄئی۔ نرِںدّرپال سِںگھّ دی پُستک ’با-مُلاہذا ہۄشِیار‘ 4 بھاشاواں وِچّ٬ اجِیت کَۄر دی ’خانابدۄش‘ 3, مۄہن بھںڈّاری دی ’مُۄن دی اکھّ‘ 3, نِرںجّن تسنِیم دی ’گُیاچے ارتھ‘ 3, شِو کُمار بٹالوی دی ’لُۄݨا‘ 2, منجِیت ٹِواݨا دی ’اُنِیںدا ورتمان‘ دۄ٬ مہِںدّر سِںگھّ سرنا دی ’نویں یُگ دا وارِس‘ 2, بھائی وِیر سِںگھّ دی ’میرے سائیِیاں جِیئۄ‘ کنّڑ بھاشا٬ امّْرِتا پْرِیتم دی ’سُنیہڑے‘ اُردُۄ٬ پْربھجۄت کَۄر دی ’پبّی‘ سِںدھّی٬ کُلوںتّ سِںگھّ وِرک دی ’نویں لۄک‘ اںگّریذی٬ ہرِبھجن سِںگھّ دی ’دھُپّے ناں چھاویں‘ راجستھانی٬ گُردِیال سِںگھّ دی ’ادھّ چانݨی رات‘ ڈۄگری٬ گُلذار سِںگھّ سںدھُّۄ دی ’امرکتھا‘ اُردُۄ٬ رام سرُۄپ اݨکھی دا ناول ’کۄٹھے کھڑک سِںگھّ‘ اںگّریذی٬ پْریم پْرکاش دی ’کُجھ اݨکِہا وی‘ اُردُۄ٬ سُرجِیت پاتر دی ’ہنیرے وِچّ سُلگدی ورݨمالا‘ اُردُۄ٬ ورِیام سِںگھّ سںدھُّۄ دی ’چَۄتھی کُۄٹ‘ ہِںدّی٬ دیو دی ’شبداںت‘ اںگّریذی٬ آتمجِیت دی ’تتّی توی دا سچّ‘ ہِںدّی تے ونِیتا دی پُستک ’کال پہِر گھڑِییاں‘ کۄںکݨی بھاشا وِچّ٬ بھاو اِکّ-اِکّ بھاشا وِچّ انُواد ہۄئیِیاں۔

کرتار سِںگھّ دُگّل ولّۄں اُردُۄ وِچّ٬ منجِیت ٹِواݨا ولّۄں ہِںدّی وِچّ٬ نِرجن تسنِیم ولّۄں اںگّریذی اتے پْریم پْرکاش ولّۄں اُردُۄ وِچّ آپݨِییاں پُستکاں خُد انُواد کِیتِییاں گئیِیاں۔ اِنام یافتا 31 لیکھکاں دِییاں پُستکاں دا کِسے وی دُۄسری بھاشا وِچّ انُواد نہِیں ہۄئِیا۔ 14 بھاشاواں وِچّ سِرف اِکّ-اِکّ پُستک چھپی۔ 8 بھاشاواں اجِہِییاں ہن جِنہاں وِچّ کۄئی وی پُستک انُواد نہِیں ہۄئی۔

اںگّریذی تے ہِںدّی نُۄں سمپّرک بھاشاواں منِّیا جاںدا ہَے۔ پہِلاں پُستک اِنہاں بھاشاواں وِچّ انُواد کروائی جاںدی ہَے٬ پھِر اُنہاں انُواداں دے آدھار ’تے پُستک باکی بھاشاواں وِچّ انُواد ہُںدّی ہَے۔ اُردُۄ نُۄں کدے-کدے سمپّرک بھاشا وجۄں ورت لِیا جاںدا ہَے۔ اِنہاں سمپّرک بھاشاواں وِچّ پںجّابی دِییاں انُوادِت پُستکاں دی گِݨتی اںگّریذی وِچّ 10, ہِںدّی وِچّ 3 اتے اُردُۄ وِچّ 6 ہَے۔ سال 2013 وِچّ بݨے پںجّابی بھاشا سلاہکار بۄرڈ ولّۄں جُۄن 2013 وِچّ پُرسکار پْراپت پُستکاں درشن بُٹّر دی ’مہا کمبّݨی‘ نُۄں ہِںدّی٬ بلدیو سِںگھّ دی ’ڈھاواں دِلّی دے کِںگّرے‘ نُۄں ہِںدّی اتے ڈۄگری٬ مِتّر سَین مِیت دی ’سُدھار گھر‘ نُۄں ہِںدّی تے اںگّریذی٬ گُلذار سںدھُّۄ دی ’امر کتھا‘ نُۄں اںگّریذی بھاشا وِچّ انُواد کروائے جاݨ دا فَیسلا لِیا گِیا۔

دُۄجے پاسے٬ پںجّابی وِچّ پْرکاشِت ہۄئیِیاں دُۄجِییاں بھاشاواں دِییاں پُستکاں دی گِݨتی پںجّابی دِییاں انُوادِت پُستکاں نالۄں دُگّݨی ہَے۔ دُۄجِییاں بھاشاواں دِییاں پںجّابی وِچّ کُل 45 پُستکاں پْرکاشِت ہۄئیِیاں٬ جِنہاں وِچّ 29 ناول٬ اِکّ ناٹک٬ 8 کوِتا تے 7 کہاݨِییاں دِییاں کِتاباں ہن۔ پںجّابی دی پہِلی پُستک نُۄں 1955 وِچّ پُرسکار پْراپت ہۄئِیا جدکِہ اِسدا پہِلا انُواد سنّ 2000 وِچّ٬ پُرسکار مِلݨ تۄں 45 سال بائد پْرکاشِت ہۄئِیا۔ پںجّابی دی پہِلی انُواد ہۄئی پُستک (کرنل نرِںدّر پال سِںگھّ دا ناول) 1990 وِچّ پْرکاشِت ہۄئی٬ بھاو 1955 وِچّ پُرسکار پْراپت کرن والی پہِلی پُستک تۄں 35 سال بائد۔

ساہِت اکادمی ولّۄں پُستکاں دی چۄݨ سمیں کِس ترہاں سِٹّے کڈھّے گئے٬ اِسدا اںدّاذا اِنہاں تتھّاں تۄں لائِیا جا سکدا ہَے کِہ اکادمی ولّۄں بھائی وِیر سِںگھّ٬ گُرمُکھ سِںگھّ مُساپھِر٬ کُلوںتّ سِںگھّ وِرک تے پْرِیتم سِںگھّ سفِیر نُۄں ’بھارتی ساہِت دے نِرماتا‘ منّ کے اِنہاں دے یۄگدان بارے پُستکاں چھاپِییاں گئیِیاں پر افسۄس کِہ ساہِت دے اِنہاں نِرماتاواں وِچّۄں کیول دۄ ساہِتکاراں٬ بھائی وِیر سِںگھّ تے کُلوںتّ سِںگھّ وِرک دی ہی اِکّ-اِکّ پُستک دُۄسری اِکّ-اِکّ بھاشا وِچّ انُواد کِیتی گئی۔ گُرمُکھ سِںگھّ مُساپھِر تے پْرِیتم سِںگھّ سفِیر نُۄں اِہ ماݨ پْراپت نہِیں ہَے۔ پںجّابی دے کلاسِیکل ساہِتکاراں پْرۄ. مۄہن سِںگھّ٬ نانک سِںگھّ٬ بلوںتّ گارگی٬ سںتّ سِںگھّ سیکھۄں٬ ہرچرن سِںگھّ٬ سۄہݨ سِںگھّ سِیتل٬ کپُۄر سِںگھّ گھُمّݨ, سُجان سِںگھّ٬ جگتار٬ سںتّۄکھ سِںگھّ دھِیر٬ جسوںتّ سِںگھّ کںوّل تے اجمیر سِںگھّ اَۄلکھ دی پُستک نُۄں اِکّ وی بھاشا وِچّ انُواد نہِیں کِیتا گِیا۔

پںجّابی دے دۄ لیکھکاں امّْرِتا پْرِیتم تے گُردِیال سِںگھّ نُۄں گِیانپِیٹھ پُرسکار اتے دۄ لیکھکاں دلِیپ کَۄر ٹِواݨا تے سُرجِیت پاتر نُۄں سرسوتی اَیوارڈ پْراپت ہۄئے۔ دلِیپ کَۄر ٹِواݨا دی اِنام پْراپت پُستک نُۄں ہالے تک اِکّ وی بھاشا وِچّ انُواد نہِیں کِیتا گِیا۔ باکی تِنّاں لیکھکاں دی پُستک وی کیول اِکّ-اِکّ بھاشا وِچّ انُواد کِیتا گِیا ہَے۔ دُۄجے پاسے کرتار سِںگھّ دُگّل دی پُستک نُۄں 9 بھاشاواں وِچّ انُواد ہۄݨ دا ماݨ پْراپت ہَے۔

دیوناگری٬ گُجراتی٬ کشمِیری٬ مَیتھِلی٬ مݨِیپُری٬ سںسّکْرِت بھاشا وِچّ ہالے تک پںجّابی دی اِکّ وی پُستک انُواد ہۄ کے نہِیں چھپی۔ اسمی٬ نیپالی٬ مراٹھی تے سِںدھّی بھاشا وِچّ کیول اِکّ-اِکّ پُستک انُواد ہۄئی ہَے۔ 49 پُستکاں پْرکاشِت ہۄݨِییاں باکی ہن۔ سال 2009 وِچّ اِنام پْراپت کرن والی آتمجِیت اتے 2010 وِچّ اِنام پْراپت کرن والی ونِیتا دی پُستک اِکّ-اِکّ بھاشا وِچّ انُواد ہۄ چُکِّییاں ہن۔ جسوںتّ دِید دی 2007 دی پُرسکار پْراپت پُستک اںگّریذی تے راجستھانی بھاشا وِچّ اتے ونِیتا دی ہِںدّی بھاشا وِچّ پْرکاشِت ہۄ رہِییاں ہن۔ بلدیو سِںگھّ (سڑکناما) 2013 وِچّ بݨے ’پںجّابی بھاشا سلاہکار بۄرڈ‘ دا مَیمبر ہَے۔ اُس دے ناول ’ڈھاواں دِلّی دے کِںگّرے‘ نُۄں 2011 وِچّ پُرسکار مِلِیا۔ بۄرڈ دی پہِلی مِیٹِگ وِچّ ہی اُس ولّۄں آپݨے ناول نُۄں ہِںدّی تے ڈۄگری وِچّ انُواد کروائے جاݨ دی سِفارش کروا لئی گئی۔

آپݨے اُتّم ساہِت نُۄں دیش پدھّر ’تے پْرچارن وِچّ پںجّابی بھاشا کِنّی پچھڑی ہۄئی ہَے٬ اِسدا اںدّاذا بںگّالی تے ہِںدّی دی ستھِتی نال تُلنا تۄں لگّ سکدا ہَے۔ بںگّالی بھاشا ولّۄں پںجّابی نالۄں تِنّ گُݨا تے ہِںدّی بھاشا ولّۄں کرِیب دۄ گُݨا ٹائیِٹل دُۄجِییاں بھاشاواں وِچّ چھپوائے گئے ہن۔ اِس ستھِتی وِچّ اِہ سوال اُٹھّدے ہن کِہ کی سلاہکار بۄرڈ دے مَیمبر آپݨے پھرذاں نُۄں پُۄری ترہاں تِلاںجلی دے چُکّے ہن؟ کی اُنہاں کۄل آپݨے اتے آپݨے مِتّر پِیارِیاں دِییاں جھۄلِییاں بھرن تۄں بِناں کۄئی کمّ نہِیں رہِ گِیا؟

پںجّابی دے پچھّڑن دا اِکّ کارن اِہ وی ہَے کِہ پںجّابی بھاشا دے سلاہکار بۄرڈ ’تے کابذ مَیمبر ساہِت دی تھاں نِجّی ہِتاں دی پُۄرتی لئی یتنشِیل رہے۔ اِسدا سبُۄت دِلّی سرکار وِچّ رسُۄکھ رکھّݨ والے کرتار سِںگھّ دُگّل ولّۄں آپݨی پُستک نُۄں 9 بھاشاواں٬ کرنل نرِںدّر پال سِںگھّ ولّۄں 4, اجِیت کَۄر ولّۄں 3 اتے مہِںدّر سِںگھّ سرنا ولّۄں 2 بھاشاواں وِچّ پْرکاشِت کروا لَیݨا ہَے۔ ہُݨ وی دِلّی والے باذی مار رہے ہن۔ سال 2011 وِچّ پُرسکار پْراپت کرن والی ڈا. ونِیتا دی پُستک پُرسکار دے پہِلے ورہے ہی کۄںکݨی بھاشا وِچّ پْرکاشِت ہۄ گئی۔

اِس درمِیان 1990 تۄں 2001 تک دے سمیں نُۄں سُنہِرا دَۄر وی کِہا جا سکدا ہَے۔ ہُݨ تک پْرکاشِت 41 ٹائیِٹلاں وِچّۄں 13 اِس سمیں دَۄران پْرکاشِت ہۄئے٬ بھاویں اِنہاں وِچّۄں بہُتے دِلّی وِچّ رہِںدّے پْربھاوشالی ساہِتکاراں دے سن۔ اِنہاں سالاں وِچّ کرنل نرِںدّر پال سِںگھّ دے 4 تے کرتار سِںگھّ دُگّل دے 2 ٹائیِٹل پْرکاشِت ہۄئے۔ اِکّ-اِکّ ٹائیِٹل پْربھجۄت کَۄر٬ ہرِبھجن سِںگھّ تے گُلذار سِںگھّ سںدھُّۄ دا سی٬ باکی ٹائیِٹل پْریم پْرکاش٬ منجِیت ٹِواݨا٬ بھائی وِیر سِںگھّ تے سُرجِیت پاتر دے سن۔

ڈا. ستِںدّر سِںگھّ نُۄر 2002 تۄں 2007 تک ’پںجّابی بھاشا سلاہکار بۄرڈ‘ دے کنوِینر تے پھِر 2010 تک اکادمی دے وائیِس چیئرمَین رہے۔ اِس دَۄران 41 ٹائیِٹلاں وِچّۄں 28 ٹائیِٹل پْرکاشِت ہۄئے۔ اُنہاں تۄں پِچھّۄں پْرکاشِت ہۄئے بہُتے ٹائیِٹل اُہ سن جِنہاں دی منذُۄری اُنہاں ولّۄں دِتّی گئی سی۔ پںجّابی دِییاں اُتّم پُستکاں لئی دُۄجِییاں بھاشاواں وِچّ انُواد ہۄ کے پْرکاشِت ہۄݨ دے اِس سمیں نُۄں ’پںجّابی ساہِت دا سُنہِری سماں‘ آکھݨا اݨئُچِت نہِیں ہۄویگا۔

اِنام پْراپت پُستکاں دے انُواد وِچّ کِسے وی بھاشا دے سلاہکار بۄرڈ دی رائے دی ذرُۄرت نہِیں ہۄݨی چاہِیدی۔ اجِہِییاں پُستکاں نُۄں سِدھّے ہی انُواد لئی بھیجݨا چاہِیدا ہَے۔ کیںدر سرکار دے منُکھّی وسِیلے وِکاس مںتّارلے نُۄں چاہِیدا ہَے کِہ اکادمی نُۄں نِردیش جاری کرے کِہ اُہ نِشچِت سماں ہدّ وِچّ دیش دِییاں سارِییاں بھاشاواں دِییاں اِنام پْراپت پُستکاں نُۄں باکی بھاشاواں وِچّ انُواد کروا کے پْرکاشِت کروائے تاں جۄ ساہِت پْریمی بھارت دے سمُچّے مِیاری ساہِت تۄں جاݨُۄ ہۄ سکݨ۔