اِس دھرتی اُتّے منُکھّی ذِںدّگی جِئُںدے ارباں کھرباں لۄک سرِیرک تَۄر ’تے ویکھݨ نُۄں اِکّۄ جِہے ہی لگّدے ہن پر ہر منُکھّ دا ذِںدّگی جِئۄُݨ دا لہِذا٬ سلِیکا٬ لِیاکت اتے نذاکت اُس نُۄں دُۄجِیاں تۄں وکھّرا کردا ہَے۔ ذِںدّگی نُۄں سںجِّیدگی نال جِئۄُݨ والے٬ ہر گلّ اُتّے ڈُۄںگھائی نال وِچار کرن والے٬ ذِںدّگی دے ٹِیچے مِتھکے اگّے ودھݨ والے٬ سبر-سںتّۄکھ والی ذِںدّگی جِئُݨ والے اتے ذُبان اُتّے کابُۄ رکھّݨ والے لۄک٬ اُنہاں لۄکاں تۄں سدا ہی وکھّرے ہُںدّے ہن٬ جِنہاں دی ذِںدّگی کیول آپݨے لئی سُکھ-سہُۄلتاں بٹۄرن وِچّ گُذر جاںدی ہَے٬ جِہڑے لۄک ذِںدّگی دے آخری پلاں تکّ آپݨے نِجّی ہِتاں تۄں اُپّر اُٹھّکے کدے سۄچدے ہی نہِیں۔

سمیں٬ سِہت اتے سبںدھّاں دی اہِمِیئت نُۄں سمجھݨ والے لۄک آم لۄکاں ورگے نہِیں ہُںدّے٬ اُنہاں نُۄں ذِںدّگی جِئۄُݨ دی سمجھ ہُںدّی ہَے۔ اُنہاں پلّے سِیاݨپ٬ سُگھّڑتا٬ گمبھِّیرتا٬ دْرِڑھتا٬ سمرپݨ, سمپُّۄرݨتا اتے ذِںدّگی جِئۄُݨ دے ارتھ سمجھݨ دی سمرتھا ہُںدّی ہَے۔ سمیں دے مہتّو نُۄں سمجھݨا منُکھّ دی سکھشِیئت دا وِلکھّݨ گُݨ ہُںدّا ہَے جۄ کِہ ہر وِئکتی دے ہِسّے نہِیں آئُںدا۔ ڈاکٹر ہجری پْرساد دِویدی آپݨے اِکّ نِبںدھّ وِچّ لِکھدے ہن٬ اکسر سُݨن نُۄں اِہ مِلدا ہَے کِہ سماں دھن ہَے پر سماں دھن تۄں وی ودھّ کِیمتی ہَے کِئُںکِہ دھن چلے جاݨ ’تے مُڑ کمائِیا جا سکدا ہَے٬ سماں اِکّ وار بِیت جاݨ ’تے مُڑ واپس نہِیں آئُںدا۔ کُدرت نیں سبھ لئی دِن وِچ 24 گھںٹّے دا سماں رکھِّیا ہۄئِیا ہَے٬ اِہ منُکھّ دی بُدھّی٬ سۄچ اتے کابلِیئت اُتّے نِربھر کردا ہَے کِہ اُسنے اُسدا اِستیمال کِس ڈھںگّ نال کرنا ہَے۔

پچھّمی دیشاں دے مُکابلے ساڈے دیش وِچ سمیں دی بہُت بیکدری ہُںدّی ہَے۔ سکُۄلاں٬ کالجاں٬ یُۄنِیورسٹِییاں اتے ہۄر ادارِیاں وِچّ ذِیاداتر لۄک آئُݨ ویلے دیر نال آئُݨا٬ چھُٹّی ویلے سمیں تۄں پہِلاں جاݨا آپݨا جنم سِدھّ ادھِکار سمجھدے ہن۔ جیکر اُنہاں نُۄں کۄئی رۄکدا ٹۄکدا ہَے تاں اُہ گلّ نُۄں سمجھݨ دی بجائے اگّۄں آکڑدے ہن۔ جِنہاں ادارِیاں وِچّ لۄک سمیں دے پابںدّ نہِیں٬ اُہ ادارے ترکّی نہِیں کر سکدے۔ نَیپۄلِیئن یُدھّ دے مَیدان وِچّ پںجّ مِںٹّ دیر نال پہُںچّݨ ’تے یُدھّ ہار گِیا سی۔ جِہڑے لۄک سمیں دی کدر نہِیں کردے٬ سماں اُنہاں دی کدر نہِیں کردا۔ ساڈے دیش وِچّ ہۄݨ والے سماگم کدے وی سمیں سِر شُرُۄ نہِیں ہُںدّے کِئُںکِہ ناں سماگم وِچّ آئُݨ والے لۄکاں نُۄں اِہ وِشواس ہُںدّا ہَے کِہ مُکھّ مہِمان سمیں سِر آ جاویگا تے ناں ہی مُکھّ مہِمان نُۄں اِہ آس ہُںدّی ہَے کِہ اُسدے پہُںچّݨ تکّ لۄک اِکّٹھے ہۄ چُکّے جاݨگے۔ سمجھدار لۄک٬ جِنہاں دے رُجھیویں بہُت ہُںدّے ہن٬ اُہ کدے وی اِہ کہِںدّے نہِیں سُݨے جاںدے کِہ اُنہاں کۄل سماں نہِیں٬ کِئُںکِہ اُہ آپݨے سمیں دا ٹھِیک اِستیمال کردے ہن تے اُہ سمیں دے پابںدّ ہُںدّے ہن۔ وِہلڑ٬ نِکمّے٬ گلّاں-گپّاں کرکے٬ اِدھّر اُدھر گھُمّکے٬ ٹَیلِیوِذن ویکھکے تے اِکّ دُۄجے دِییاں چُگلِییاں کرکے سمیں دی بربادی کرن والے لۄکاں دا اکسر اِہ کہِݨا ہُںدّا ہَے کِہ اُنہاں دے رُجھیویں بہُت ہن۔ اُنہاں کۄل بِلکُل سماں نہِیں ہَے۔

اُگھّے سِکھِّیا شاشتری ڈاکٹر سروپلّی رادھاکْرِشݨن نیں اِکّ ویر اِکّ سماگم وِچ بھاشݨ دیݨ جاݨا سی۔ اُہ دِتّے ہۄئے سمیں ’تے پہُںچّ گئے۔ سماگم والی تھاں ’تے اجے اٹھّ دس وِئکتی ہی آئے ہۄئے سن۔ سماگم دے پْربںدھّکاں نیں اُنہاں نُۄں لۄکاں دے آئُݨ دی اُڈِیک کرن لئی کِہا پر اُہ آپݨا سماں کھراب کرن دی بجائے اٹھّ دس لۄکاں نُۄں بھاشݨ دے کے چلے گئے۔ جِنہاں دیشاں دے لۄک سمیں دے پابںدّ نہِیں ہُںدّے٬ اُہ مُلک ترکّی تۄں سدا ہی سکھّݨے رہِںدّے ہن۔

ساڈے دیش دے لۄک پچھّمی دیشاں دے لۄکاں دی سمیں دی کدر کرن لئی تارِیپھ کردے رہِںدّے ہن پر کھُد اُس اُتّے آمل نہِیں کردے۔ منُکھّ کۄل سارِییاں سُکھ سہُۄلتاں ہۄݨ پر اُنہاں سہُۄلتاں نُۄں بھۄگݨ لئی منُکھّ کۄل چںگّی سِہت ناں ہۄوے تاں اُنہاں سہُۄلتاں دا منُکھّ لئی کۄئی مہتّو نہِیں رہِ جاںدا۔ بِیمار لۄک آپݨے آپ٬ پرِوار اتے سماج اتے دیش اُتّے بھار ہُںدّے ہن۔ کیںدری سِہت سںگّٹھن دے اِکّ سرویکھݨ دے انُسار ساڈے دیش وِچّ ذِیاداتر لۄکاں دے بِمار ہۄݨ دا کارن اِہ دسِّیا گِیا ہَے کِہ بہُتر لۄک آپݨے پیٹ نُۄں کُۄڑیدان وجۄں ورتدے ہن۔ آپݨے من پسںدّ اتے سواد بھۄجن دیکھکے لۄکاں دا آپݨی جِیبھ اُتّے کابُۄ نہِیں رہِںدّا۔ اُہ کھاݨ لگِّیاں اِہ وی بھُلّ جاںدے ہن کِہ بھُکھّ اتے پیٹ وِچلی جگہا تۄں ودھّ کھادھا ہۄئِیا کھاݨا سرِیر دی مشِینری نیں پچائُݨا نہِیں۔ لۄڑ تۄں ودھّ کھادھا ہۄئِیا بںدّے نُۄں بِمار وی کر سکدا ہَے۔ اِس گلّ نُۄں اسِیں سارے لۄک چںگّی ترہاں جاݨدے ہن کِہ ساڈِییاں کھاݨ پِیݨ دِییاں ماڑِییاں آدتاں ہی ساڈی چںگّی سِہت دِییاں دُشمݨ ہن پر پھیر وی ساڈا کھاݨ-پِیݨ دِییاں آدتاں اُتّے کابُۄ نہِیں رہِںدّا۔ وِیاہ شادی دے سماگماں وِچّ اسِیں اِس ترہاں کھاںدے ہاں٬ جِویں اسِیں پہِلی تے آخری وار کھا رہے ہُںدّے ہاں۔ اسِیں سَیر اُدۄں شُرُۄ کردے ہاں جدۄں سانُۄں ڈاکٹر اِہ سلاہ دِںدّا ہَے کِہ جیکر تُسِیں آپݨی باکی ذِںدّگی چںگّی ترہاں گُذارنی ہَے تاں سَیر کرنا شُرُۄ کرۄ۔

انّہیواہ پھاسٹ پھُۄڈ کھاݨ لگِّیاں اسِیں کدے وی اِہ نہِیں سۄچدے کِہ اِہ ساڈی سِہت دا دُشمݨ ہَے۔ ساڈے دیش دی ادھّی آبادی دوائیِیاں اُتّے ذِںدّگی بسر کر رہی ہَے۔ پاکِستان دے پْرسِدھّ سرجن ڈاکٹر جاوید اِکبال دا کہِݨا ہَے کِہ ٹَیلِیوِذن اُتّے آئُݨ والِییاں کھاݨ پِیݨ والِییاں چِیذاں دِییاں مشہُۄرِییاں نُۄں ویکھکے لۄک انّہے واہ کھاݨا شُرُۄ کر دِںدّے ہن اتے پھِر شُۄگر٬ بلڈّ پرَیشر٬ ساہ اتے چمڑی دِییاں بِمارِییاں دے مرِیذ بݨا دِںدِّییاں ہن۔ لگاتر ودھ رہِییاں بِمارِییاں کارن منُکھّی جِیون دوائیِیاں اُتّے نِربھر ہۄݨ لگّ پَیںداں ہَے اتے اُسدی اُمر گھٹݨ لگّ پَیںدی ہَے۔ ساڈے کۄل سَیر کرن لئی سماں نہِیں ہُںدّا پر اسِیں مُۄوی ویکھݨ لئی تِنّ گھںٹّے بَیٹھے رہِںدّے ہاں۔ چںگّی سِہت لئی نِئم انُسار کھاݨا٬ سَیر کرنی٬ کسرت کرنی اتے جِیبھ اُتّے کابُۄ پا کے رکھّݨا بہُت ذرُۄری ہُںدّا ہَے۔ آئۄ اجّ تۄں ہمیشا اِنہاں نِئماں اُتّے پہِرا دیݨ دا آپݨے آپ نال پْرݨ کرِیئے۔