سُکھدیو سِںگھّ شاںت سِکھّ دھرم دا مُدّئی لیکھک ہَے٬ ہُݨ تکّ اُس دِییاں 11 پُستکاں پْرکاشت ہۄ چُکِّییاں ہن٬ جِنہاں وِچّ 5 بال سںگّْرہِ٬ 3 گُرمتِ ساہِت٬ تِنّ کہاݨی سںگّْرہِ اتے اِکّ کاوِ سںگّْرہِ شامل ہن۔ گُرباݨی: اِکّ جِیون -جاچ اُسدی 12وِیں پُستک ہَے۔ اِہ پُستک دۄ بھاگاں وِچّ وںڈّی ہۄئی ہَے٬ جِس وِچّ 26 لیکھ ہن۔

بھاگ (اُ) وِچّ گُرباݨی سِدھاںت نال سمبّںدھّت 14 اتے (ا) بھاگ وِچّ گُرباݨی ادھِئَن نال سمبّںدھّت 12 لیکھ شامل ہن۔ اِس پُستک وِچّ گُرمتِ دے سِدھاںتاں اتے سںکّلپاں نال سمبّںدھّت وِشے لئے گئے ہن۔ لیکھک نیں آپݨے سارے لیکھاں وِچّ گُرباݨی وِچّۄں اُداہرنا دے کے سابت کِیتا ہَے کِہ گُرباݨی ہی جِیون- جاچ ہَے۔ اِہ پُستک اِس بارے وِستار پُۄربک جاݨکاری پْردان کردی ہَے۔

پہِلا لیکھ ’منُکھّ آتما کِہ سرِیر‘ سِرلیکھ والا ہَے٬ جِس وِچّ وکھّ-وکھّ دھرماں دے منُکھّ آتما کِہ سرِیر بارے دْرِشٹِیکۄݨ دِتّے گئے ہن پْرںتُّۄ اخِیر وِچّ سِکھّ سِدھاںت دا پْرگٹاوا کِیتا گِیا ہَے۔ گُرمتِ انُسار منُکھّ دے تِنّ پکھّ تن٬ من اتے آتما ہن۔ گُرمتِ دا دْرِشٹِیکۄݨ سمُچّتا دا دْرِشٹِیکۄݨ ہَے٬ بھاویں تِنّا دی آپۄ آپݨی مہتّتا ہَے پْرںتُّۄ تِنّا پکھّاں دی سُمیلتا ہی سمپُّۄرن منُکھّ بݨائُںدی ہَے۔

پُستک دا دُۄجا لیکھ ’آپُ پچھاݨَے سۄ سبھِ گُݨ جاݨَے‘ ہَے جِس وِچّ دسِّیا ہَے٬ گُرمتِ انُسار جدۄں منُکھّ آپݨا مُۄل پچھاݨ لَیںدا ہَے تاں اُہ پُۄرن منُکھّ بݨ جاںدا ہَے۔ ہر اِنسان غلتی دا پُتلا ہَے٬ غلتی دی پچھاݨ کرکے تِیاگ دی بھاونا پَیدا کر لوے پھِر اُہ سپھل ہۄ سکدا۔ گُرمتِ انُسار اَۄگُݨا دا اہِساس کرکے آپݨے اںدّرۄں دُشٹ نُۄں مارنا تے ہئۄمَے نُۄں تِیاگݨ نال آپے دی پچھاݨ ہۄ سکدی ہَے۔

تِیجا لیکھ ’سُچِ ہۄوَے ت سچُ پائیِئَے‘ گُرمتِ انُسار سرِیر اتے من دۄویں نِرمل ہۄݨے چاہِیدے ہن٬ بھاو سرِیر ساف سُدھرا سفائی پکھّۄں اتے من وِچّ کۄئی غلت وِچار نہِیں ہۄݨے چاہِیدے۔ سرِیر اتے من دا سچّا اِنسان پرم منُکھّ ہُںدّا ہَے۔

’سچُ سبھنا ہۄئ دارُۄ‘ لیکھ وِچّ دسِّیا گِیا ہَے کِہ جیکر اِنسان سچُ دے مارگ ’تے چلیگا تاں سفلتا مِلدی ہَے٬ کِسے کِسم دی چِںتّا نہِیں رہِںدّی۔ گُرباݨی سچُ دے مارگ ’تے چلݨ دی پْریرنا دِںدّی ہَے۔

’گُرمتِ اتے تِیاگ‘ لیکھ وِچّ گُرباݨی کام٬ کرۄدھ٬ لۄبھ٬ مۄہ اتے ہںکّار نُۄں تِیاگݨ لئی کہِںدّی ہَے پْرںتُّۄ تِیاگ وِچّ سرِیرک کشٹ تۄں دُۄر رہِݨا ذرُۄری ہَے۔ کِرت کردِیاں ہی اِنہاں الامتاں تۄں تِیاگ کِیتا جا سکدا ہَے۔

’سںگّت اتے منُکھّی وِکاس‘ لیکھ وِچّ دسِّیا گِیا ہَے کِہ گُرباݨی وِچّ سںگّت نُۄں پْرمُکھّتا دِتّی گئی ہَے۔ چںگّی سںگّت وِچّ وِچردِیاں منُکھّ دا آتمِک٬ بَۄدھِک٬ نَیتِک اتے سماجِک وِکاس ہُںدّا ہَے۔ من دی مَیل دُۄر ہۄ جاںدی ہَے٬ جِس نال آتمِک وِکاس ہُںدّا ہَے۔

’وِدِّیا دا منۄرتھ‘ گُرمتِ انُسار ’وِدِیا وِیچاری تاں پرئُپکاری’۔۔ جِہڑی وِدِیا منُکھّ نُۄں پرئُپکاری ارتھات دُۄجِیاں دا بھلا کرن والی تے وِیچار کرن والا بݨائُںدی ہَے اُہی وِدِّیا دا سہی منۄرتھ ہُںدّا ہَے۔ جے منُکھّ وِیچار کریگا تاں پںجّے الامتاں تۄں کھہِڑا چھُٹّ جاویگا۔

’بھَے کاہُۄ کئۄ دیت نہِ. . .’ لیکھ وِچّ منُکھّ نُۄں بھَے مُکت ہۄݨ دی سِکھِّیا دِںدّا ہَے۔ گُرمتِ دا بُنِیادی سِدھاںت ہَے کِہ ذُلم اتے انِیاں دے وِرُدھّ آواذ بُلںدّ کِیتی جاوے۔ اِس لیکھ وِچّ وی دسِّیا ہَے کِہ گُرُۄ ساہِب نیں اُس سمیں دے راجِیاں نُۄں کُتّے تکّ کِہا سی۔

’ہِںدُّۄ تُرک دُہہُۄں مہِ ایکَے‘ لیکھ وِچّ گُرمتِ دی کسَۄٹی وِچّ پرماتما اِکّ ہَے٬ بھاویں اُسدے وکھّ-وکھّ نام لئے جاںدے ہن۔ سماج وِچّ راجسی تے بھَۄتِک وکھریواں ہَے پْرںتُّۄ پرماتما اِکّ ہَے گُرباݨی وِچّ اکال پُرکھ لئی ہِںدّسے دے رُۄپ 1 (اِکّ) دی ورتۄں کِیتی گئی ہَے۔

’سۄ کِئۄ مںدّا آکھِیئَے‘ لیکھ وِچّ سْری گُرُۄ نانک دیو جی ولّۄں اِستری دے ہکّ وِچّ اُٹھائی گئی آواذ ’سۄ کِئۄ مںدّا آکھِیئَے جِتُ جمّہِ راجان۔۔ راہِیں درسائِیا گِیا ہَے کِہ گُرباݨی اِستری نُۄں برابرتا دا درجا دِںدّی ہَے۔ ’سِکھّ سبھِّیاچار اتے باݨی‘ گُرمتِ انُسار دلیری٬ دْرِڑھتا اتے بہادری والا سبھِیاچار پرماتما دے نام وِچّ رںگِّیا ہۄئِیا ہُںدّا ہَے پْرںتُّۄ بُرِیائیِیاں تۄں دُۄر ’تے چںگِّیائیِیاں ’تے پہِرا دِںدّا ہَے۔ رہِݨی-بہِݨی٬ کھاݨا-پِیݨا اتے پہِراوا وی سِکھّ سبھِیاچار دے اںگّ ہن۔

’گُرباݨی اتے وِشو-بھائیِچارا‘ وِچّ سرب–وِیاپکتا دے گُرمتِ-سِدھاںت دی مہتّتا ’تے ذۄر دِتّا گِیا ہَے۔ سںسّار اِکّ لۄکاں دا سمُۄہ ارتھات بھائیِچارا ہَے۔ سِکھّ سِدھاںت سمانتا دے پکھّ تۄں کۄئی بھید بھاو نہِیں رکھّدا۔ گُرُۄ دا سِدھاںت سرب-وِیاپک تے وِہارک ہَے۔ ’گُرباݨی وِچّ کِرت دی مہتّتا‘ ’تے ذۄر دِتّا گِیا ہَے۔ ’مںگّݨ گِیا سۄ مر گِیا مںگّݨ مُۄل ناں جا‘ گُرباݨی دی سِکھِیا ہَے۔ کِرت وی سچّی-سُچّی ہۄݨی چاہِیدی ہَے۔ ’نانک چِںتّا متِ کرہُ. . .’ گُرباݨی وِچّ چِںتّا نُۄں چِتا سمان کِہا گِیا ہَے۔

بھاگ (ا) وِچّ 12 لیکھ ہن۔ اِہ سارے لیکھ وی گُرمتِ وِچاردھارا دی وِیاکھِیا کردے ہن۔ اِکِّیوِیں سدی وِچّ وی سْری گُرُۄ گْرںتھّ ساہِب دی وِچاردھارا سارتھِک تے سدِیوی ہَے کِئُںکِہ اِہ اٹلّ سچائیِیاں دا پْرگٹاوا کردی ہَے۔ سرب-ساںجھا اتے نوِینتا-بھرپُۄر گْرںتھّ ہَے۔ مُۄل مںتّر بارے دسِّیا گِیا ہَے کِہ اِس وِچّ سماجِک٬ آرتھِک٬ راجنِیتک اتے سبھِئچارک لگپگ ہر پکھّ دی برابرتا دا پْرگٹاوا ہَے۔ پرماتما نِربھئۄ ہَے۔ جپُجی ساہِب وِچّ رہسّواد ہَے۔

رہسّواد گِیان-اِںدْرِییاں دی پہُںچّ تۄں اُپرلے انُبھو راہِیں پرماتما تۄں وِچھڑ چُکّی آتما نُۄں مُڑ اُس وِچّ لِین کروائُںدا ہَے۔ سُۄرج٬ چںدّ٬ تارے اکاش٬ پاتال٬ کھںڈّ-بْرہِمںڈّ آدِ دا اسِیم دْرِش ورݨن کِیتا ہَے۔ پرماتما دا اجُۄنی اتے سَیبھں ہۄݨا٬ بْرہِمںڈّ دی رچنا دا سماں٬ پْرماتما نیں اِس سْرِشٹی دی رچنا کِیتی اتے پںجّ تتّاں دے میل نال سرِیر بݨِیاں٬ اِہ سبھ رہسّوادی گلّاں ہن۔ جپُجی وِچّ پںجّ کھںڈّاں دی ادھِیاتمِکتا پہِلا دھرم کھںڈّ وِچّ جگِیاسُۄ نُۄں مہِسُۄس ہُںدّا ہَے کِہ سُۄرج٬ چںدّرما اتے دھرتی نِئما وِچّ بنّہے ہۄئے ہن۔ آپۄ آپݨا دھرم نِبھا رہے ہن۔

گِیان کھںڈّ وِچّ وِیاپک گِیان دی سۄجھی ہُںدّی ہَے۔ جگِیاسُۄ دے من وِچّ وِشالتا آئُںدی ہَے۔ سرم کھںڈّ وِچّ من دی گھاڑت گھڑی جاںدی ہَے۔ کرم کھںڈّ وِچّ من نُۄں جِتّکے آنںدّ دی پْراپتی ہُںدّی ہَے اتے سچّ کھںڈّ پرماتما وِچّ ابھید ہۄݨ دی اوستھا ہَے۔ اِہ پںجّے اوستھاواں اِکّ-دُۄجی نال جُڑِییاں ہۄئیِیاں٬ اِکّمِکتا نال اۄت-پۄت ہن۔

باݨی سِدھّ گۄشٹ وِچّ سمبّاد دی جاچ ہَے۔ اِس وِچّ سِدھّاں نال سمبّاد کرکے جِیون دی پوِترتا اتے مُکتی پْراپتی بارے دسِّیا گِیا ہَے۔ سمبّاد ہی ہر سمسِّیا دا ہلّ کڈھّدا ہَے۔ جِیون دا منۄرتھ آنںدّ دی پْراپتی ہَے۔ جِہڑا اِنسان اِچھاواں تے بُرِیائیِیاں تِیاگ دِںدّا ہَے٬ اُسنُۄں مانسِک آنںدّ دی پْراپتی ہۄ جاںدی ہَے۔ رہسّواد بارے پہِلاں وی دسِّیا جا چُکّا ہَے ادھِیاتم اتے رہسّواد دا نہُں-ماس دا رِشتا ہَے۔ پْربھُۄ پِیار سمُچّے جِیون دی تبدِیلی دا ناں ہَے تے تبدِیلی تۄں بائد پھِر آنںدّ پْراپت ہۄ جاںدا ہَے۔

سِکھّ دھرم وِچّ وِیاہ سںسّکار ’انںدّ کارج‘ دے رُۄپ وِچّ ہَے۔ پتی-پتنی دا اِشٹ اِکّ کرن٬ گُرُۄ گْرںتھّ ساہِب نال جۄڑنا٬ گْرہِست دا منۄرتھ دسّݨا٬ انںدّ کارج دا مںتّو ہُںدّا ہَے۔ وَیسے تاں ساری باݨی ہی دارشنِک ہَے پْرںتُّۄ سُکھمنی ساہِب دا دْرِشٹِیکۄݨ وی دارشنِک ہَے۔ من ہی سارے پُیاڑِیاں دی جڑھ ہَے٬ سْری گُرُۄ تیگ بہادر جی نیں من نُۄں کابُۄ رکھّݨ اتے اُسدی مہتّتا دا ورݨن بہُت ہی سُچجّے ڈھںگّ نال کِیتا ہَے۔ اِسے ترہاں اُنہاں دا جگت بارے دْرِشٹِیکۄݨ وِچّ دسِّیا ہَے کِہ جِیوت بںدّے دی ہی کدر ہَے٬ مۄئے اِنسان بارے تُرںتّ بھاو بدل جاںدے ہن۔ اخِیر وِچّ بھٹّاں دی گُرُۄ ساہِبان دی پْرسںسّا وِچّ لِکھے سوئیِّئییاں بارے دسِّیا گِیا ہَے۔ اخِیر وِچّ کِہا جا سکدا ہَے کِہ گُرباݨی بِہترِین جِیون جِئُݨ دی جاچ دا آدھار بݨدی ہَے۔

168 پنِّیاں٬ 295 رُپئے کِیمت والی اِہ پُستک سںگّم پبلِیکیشن سماݨا نیں پْرکاشت کِیتی ہَے۔

سمپّرک: سُکھدیو سِںگھّ شاںت:9814901254

***