اِس سچّ نُۄں کبُۄلݨا پویگا کِہ رجّ کے رۄٹی کھاݨ والے پںجّابی پرِواراں دے بچّے آپݨی ماں-بۄلی تۄں دُۄر ہۄ رہے ہن۔ پڑھنی تے لِکھݨی تاں دُۄر اُنہاں نُۄں تاں پںجّابی بۄلݨ وِچّ وی کٹھِنائی آ رہی ہَے۔ پںجّابی نُۄں پںجّاب وِچّ سرکاری کمّکاج دی بھاشا بݨائِیا گِیا ہَے پر بہُتا کمّکاج اںگّریذی بھاشا وِچّ ہی ہُںدّا ہَے کِہ کِئُںکِہ بہُتے اپھسر پںجّابی بھاشا وِچّ مُہارت نہِیں رکھّدے۔ ورتۄں وِچّ ناں آئُݨ کرکے بہُت سارے پںجّابی دے شبد الۄپ ہۄ رہے ہن۔ پںجّابی سبھِّیاچار٬ لۄک گِیت٬ سںگِّیت٬ ناچ آدِ ختم ہۄ رہے ہن جاں اُنہاں دا سرُۄپ وِگڑ رِہا ہَے۔ سارے پںجّابِییاں دی لۄچا ہَے کِہ آپݨے بچِّیاں نُۄں اکھَۄتی اںگّریذی سکُۄلاں وِچّ پڑھائِیا جاوے۔ اِہ سکُۄل پںجّابی دی پڑھائی نہِیں کروائُںدے٬ سگۄں بچِّیاں نُۄں پںجّابی بۄلݨ تۄں وی منہاں کردے ہن۔ پںجّابی سرکاری سکُۄلاں وِچّ پڑھائی جاںدی ہَے جِتھّے بہُتے بچّے گرِیب پرِواراں جاں دُۄجے سُۄبِیاں تۄں آئے کامِیاں دے پڑھدے ہن۔ اِںجھ پںجّابی دی پڑھائی دُۄجے سُۄبِیاں دے بچّے کردے ہن۔ پںجّابی پڑھ کے بہُتِییاں چھۄٹِییاں نَۄکرِییاں اِہ بچّے ہی کردے ہن۔ اِہ پںجّابی بۄلدے ہن جِس وِچّ اُہ آپݨی بۄلی دے شبد وی جۄڑ رہے ہن٬ اُنہاں دا اُچارن وی شُدھّ نہِیں ہُںدّا٬ اِںجھ پںجّابی دا سرُۄپ وی وِگڑ رِہا ہَے۔ اِہۄ ہال لۄک گِیتاں٬ لۄک ناچاں٬ لۄک تِئُہاراں دا ہۄ رِہا ہَے۔ پںجّابی جِسدے سرُۄپ نُۄں اِسدے سپُۄتاں نیں پِچھلے اِکّ ہذار سال تۄں وی ودھّ سمیں تک سمبھّال کے رکھِّیا٬ اُہ ہُݨ وِگڑ رِہا ہَے۔ پںجّابی پِیارِیاں نُۄں اِس پاسے یتن کرنے چاہِیدے ہن تاں جۄ پںجّابِیئت اتے پںجّابی سبھِّیاچار دے سرُۄپ نُۄں سمبھّال کے رکھِّیا جا سکے۔

اِس وِچّ کۄئی شکّ نہِیں کِہ اجّ دے وِشوِیکرن دے یُگ وِچّ اںگّریذی دا گِیان ہۄݨا ذرُۄری ہَے٬ پر اِہ وی سچّ ہَے کِہ آپݨی ماں بۄلی دے گِیان تۄں بگَیر کِسے وی وِدیشی بھاشا وِچّ مُہارت پْراپت نہِیں کِیتی جا سکدی۔ بچّے دی مُڈھلی پڑھائی ہمیشا ماں بۄلی وِچّ ہی ہۄݨی چاہِیدی ہَے۔ اِس نال اُس نُۄں کۄئی وی مانسِک پْریشانی نہِیں ہُںدّی کِئُںکِہ سکُۄل وِچّ وی اُہۄ کُجھ بۄلدا تے لِکھدا ہَے جِہڑا اُہ گھر باہر بۄلدا تے سُݨدا ہَے۔ جدۄں ماں بۄلی وِچّ مُہارت ہۄ جاوے پھِر بچّے نُۄں دُۄجِییاں بۄلِییاں سِکھّݨ لئی پْریرِیا جاوے اتے اُکسائِیا جاوے۔ اِسدا پْرماݨ اجّ تۄں ادھّی سدی پہِلاں سکُۄلاں وِچّ پڑھے وِئکتِییاں تۄں مِل جاںدا ہَے۔ اُدۄں اںگّریذی دی پڑھائی پںجّوِیں جمات تۄں شُرُۄ ہُںدّی سی پر اُدۄں دے دسوِیں پاس دی اںگّریذی ہُݨ دے بی.اے. پاس نالۄں ودھِییا ہُںدّی سی۔ ہُݨ تک پںجّاب دے پِںڈّاں نیں پںجّابی شبد بھںڈّار اتے سبھِّیاچار نُۄں سمبھّال کے رکھِّیا سی۔ پر ہُݨ اُہ اںگّریذی دے چکّر وِچّ اتے جِیون شَیلی وِچّ آئے بدلاو کارن اِس نُۄں تِیاگ رہے ہن۔ اِسے کارن نوِیں پِیڑھی آپݨِییاں سماجِک کدراں کِیمتاں تۄں دُۄر ہۄ رہی ہَے۔ ہُݨ سچّ٬ سںتّۄکھ٬ ہتھِّیں کِرت کرنی٬ نِمرتا آدِ اُنہاں دے جِیون وِچّۄں منپھی ہۄ رہے ہن۔ اُہ نام جپݨ بھاو ربّی گُݨاں اتے وںڈّ چھکݨا ورگے گُݨاں تۄں دُۄر ہۄ رہے ہن۔ پںجّابی آپݨی سرِیرک تاکت اتے کھُلّہے سُبھاء لئی پْرسِدھّ سن٬ پر ہُݨ اِہ دۄویں گُݨ لبھّݨے اَۄکھے ہۄ رہے ہن۔ پںجّاب دی جوانی دُدھّ دی تھاں نشِیاں نُۄں ودھیرے پسںدّ کرن لگّ پئی ہَے۔ وِکھاوے اتے پَیسا کمائُݨ دی دَۄڑ وِچّ سںتّۄکھ اتے سچّ الۄپ ہۄ رہے ہن۔ سماجِک سماگماں اُتّے کِیتا جا رِہا بیلۄڑا کھرچا اِسدی گواہی بھردا ہَے۔ اسِیں اِہ بھُلّ جاںدے ہاں کِہ اجّ کۄئی وی وِکھاوے دا اسر نہِیں کبُۄلدا سگۄں اِیرکھا وسّ اُلٹا ہی بۄلدے ہن۔ وِتۄں ودھ کھرچا٬ کرذا چُکّ جاں دۄ نمبّر دی کمائی نال ہی کِیتا جا سکدا ہَے۔

پںجّاب٬ پںجّابی اتے پںجّابِیئت نُۄں بچائُݨ لئی ذرُۄری ہَے کِہ پںجّابِییاں نُۄں آپݨی ماں بۄلی اتے وِرسے نال جۄڑِیا جاوے۔ اِہ کارج اَۄکھا ذرُۄر ہۄ گِیا ہَے پر اسمبھّو نہِیں ہَے۔ اِہ جاݨ کے تسلّی ہُںدّی ہَے کِہ کُجھ بُدھّجِیوِییاں تے پںجّابی ہِتَیشِییاں وِچّ اِس پاسے یتن کرن دی لالسا جاگی ہَے۔ اُہ ماں بۄلی دِوس منائُݨ لگّ پئے ہن۔ پںجّابی بھاشا دے پْرچار لئی جلسے جلُۄس وی کڈھّ رہے ہن پر لۄڑ املاں دی ہَے۔ جدۄں تک پںجّابی ہِتَیشی املی کدم نہِیں پُٹّدے اُدۄں تک اُنہاں دے پْرچار دا کۄئی بہُتا اسر نہِیں ہۄݨ لگّا۔ اسِیں سرکار نُۄں تاں پںجّابی دی ورتۄں لئی ذۄر پا رہے ہاں پر آپݨی نِجّی ورتۄں وِچّ اجِہا کرن تۄں سںکّۄچ کر رہے ہاں۔ اِہ پںجّاب ہی ہَے جِتھّے دُکاناں٬ مکاناں جاں دپھتراں دے باہر اںگّریذی وِچّ ہی نام لِکھے مِلدے ہن۔ بہُتا چِٹھّی پتّر وی اںگّریذی وِچّ ہی کِیتا جاںدا ہَے۔ آپݨے پہِچاݨ پتّر٬ پتّر پَیڈ تے کئی وار تاں نام وی اںگّریذی وِچّ ہی لِکھدے ہاں۔ وِیاہاں اتے ہۄر سماگماں دے سدّا پتّر وی آم کرکے اںگّریذی وِچّ ہی چھاپے جاںدے ہن۔ آپݨے بچِّیاں نال گلّبات وی اںگّریذی وِچّ ہی کرن دا یتن کِیتا جاںدا ہَے۔ بچّے نُۄں کدے ’بُۄہا بںدّ کرن لئی‘ آکھݨ واستے اسِیں ’بیٹا ڈۄر کلۄج کر دۄ‘ آکھدے ہاں۔ آوۄ آپݨے گھراں٬ دُکاناں اتے دپھتراں دے باہر پںجّابی بۄرڈ لگائیِئے۔ آپݨی بۄلچال وِچّ اںگّریذی شبداں دی ورتۄں تۄں سںکّۄچ کرِیئے تاں جۄ پںجّابی دے شبد بھںڈّار نُۄں بݨائی رکھِّیا جا سکے۔ سماگماں دے سدّا پتّر پںجّابی وِچّ بݨائیِئے۔ پِچھّے جِہے وِیاہاں دے پںجّابی وِچّ لِکھے کھُۄبسُۄرت کُجھ سدّا پتّر ویکھݨ نُۄں مِلے ہن جِہڑے بہُت کھُۄبسُۄرت سن۔ آپݨے چِٹھّی پتّر٬ کاپِییاں تے کارڈ پںجّابی وِچّ بݨائیِئے۔ چِٹھِّییاں تے ارذِییاں پںجّابی وِچّ لِکھِییاں جاݨ۔ اکھَۄتی اںگّریذی سکُۄلاں وِچّ پںجّابی دی پڑھائی ذرُۄری بݨائی جاوے۔ سَیمِینار٬ وِچار گۄشٹِییاں٬ وِشیش بھاشݨ, جِتھّۄں تک ہۄ سکے پںجّابی وِچّ کِیتے جاݨ۔ اِںجھ سچِّییاں تے سُچِّییاں وِچاراں ہۄ سکݨگِییاں تے چںگّے نتِیجے پْراپت ہۄݨگے۔ ہُݨ اِہ رسمی جِہے ہی رہِ گئے ہن٬ کِئُںکِہ اںگّریذی وِچّ تاں بہُتے وِچار مںگّویں ہی ہُںدّے ہن۔ آپݨے بچِّیاں نُۄں سرکاری سکُۄلاں وِچّ بھیجِیئے تے رلمِل کے اِنہاں نُۄں نِجّی سکُۄلاں تۄں ودھِییا بݨائُݨ دا یتن کرِیئے۔ ہریک کارج لئی سرکار ولّ جھاکݨا گھٹّ کِیتا جاوے۔ آپݨے یتناں نال سرکاری سکُۄلاں نُۄں اکھَۄتی اںگّیرذی سکُۄلاں دے ہاݨ دا بݨائیِئے۔

پںجّابی وِچّ گِیان وِگِیان نال سمبّںدھِّت مَۄلِک کِتاباں دی گھاٹ ہَے۔ لیکھکاں نُۄں روائِتی سۄچ تے وِگِیانک دھارناواں آدھارِت پںجّابی وِچّ کھۄج کرن دی لۄڑ ہَے۔ ہُݨ لۄکاں کۄل ناول کہاݨی پڑھن دا سماں نہِیں ہَے۔ اِہ سماں ٹَیلِیوِذن دے سِیرِیئلاں اتے اِںٹرنَیٹّ نیں لَے لِیا ہَے۔ ہُݨ گِیان وِگِیان اتے دھارمِک کِتاباں دی ودھیرے مںگّ ہَے۔ پںجّابی وِچّ اجِہے ساہِت دی گھاٹ ہَے۔ اِسدا اِکّ کارن اجِہِییاں پُستکاں نُۄں اکھَۄتی ساہِتکاراں ولّۄں ساہِت دا اںگّ ناں کبُۄلݨا ہَے۔ پںجّاب سرکار ولّۄں دِتّے جا رہے شْرۄمݨی ساہِتکار پُرسکاراں وِچّ بڑی مُشکِل نال اِکّ پُرسکار گِیان وِگِیان ساہِت لئی رکھِّیا گِیا ہَے پر اِس نُۄں شْرۄمݨی ساہِتکار کہِݨ دی تھاں شْرۄمݨی لیکھک آکھِیا جا رِہا ہَے۔ جدۄں تک کِسے بھاشا دا بھںڈّار گِیان٬ وِگِیان٬ نویں وِچاراں فلسفے آدِ نال بھرپُۄر نہِیں ہُںدّا اُدۄں تِیک اِسدا درجا ہیٹھاں ہی رہِںدّا ہَے۔ آوۄ آپݨے بچِّیاں نُۄں ماں بۄلی پںجّابی نال جۄڑِیئے۔ اِسے راہِیں اُہ آپݨے وِرسے اتے سماجِک کدراں کِیمتاں نال جُڑ سکݨگے۔ ہُݨ اُہ اِنہاں تۄں دُۄر ہۄ رہے ہن جِس کارن پںجّابی سماج اِکّ ڈُۄںگھے سںکّٹ وِچّۄں گُذر رِہا ہَے۔ سچّ٬ سںتّۄکھ تے وِچار وٹاںدرے راہِیں سمسِّیاواں دے ہلّ لبھّݨ دی پْرمپّرا ٹُٹّ رہی ہَے۔ وِکھاوے دا بۄلبالا ہۄ گِیا ہَے۔

وِیاہاں شادِییاں وِچّ روائِتی رسماں رِواجاں دی تھاں وِکھاوا٬ شۄر شرابا اتے شراب نیں لَے لئی ہَے۔ آپسی پِیار٬ رِشتِیاں دا ستِکار٬ نِمرتا آدِ الۄپ ہۄ رہے ہن۔ تیذی نال امِیر بݨن لئی گلت ڈھںگّ اپݨائے جاݨ لگّ پئے ہن۔ چڑھدی کلا تے سربتّ دے بھلے والی سۄچ جِیون وِچّۄں منپھی ہۄ رہی ہَے۔ ہۄر وی کئی کارن ہۄݨگے پر مُکھّ کارن آپݨی بۄلی٬ وِرسے تے سبھِّیاچار تۄں دُۄر ہۄݨا ہَے۔

آوۄ آپݨی بۄلی ’تے ماݨ کرِیئے٬ اِس نال آتم وِشواس دْرِڑھ ہۄویگا۔ گِیان٬ وِگِیان تے تکنِیک دے کھیتر وِچّ مَۄلِک اتے اُچِّییاں اُڈارِییاں مار سکاںگے۔ ماں بۄلی دی مہتّتا نُۄں رکھّدِیاں ہی یُۄنَیسکۄ ولّۄں ہر سال 21 پھروری نُۄں اںتّرراشٹری ماں بۄلی دِوس دے رُۄپ وِچّ منائِیا جاںدا ہَے۔ اِس دِن نُۄں کیول کُجھ رِوائِتی سماگماں تک ہی سِیمت ناں رکھِّیئے سگۄں ٹھۄس پْراجَیکٹ اُلِیکے جاݨ۔ الۄپ ہۄ رہے پںجّابی شبداں نُۄں وی سمبھّالݨ دی لۄڑ ہَے۔ گِیان وِگِیان لئی نویں تے اَۄکھے شبد گھڑن دی تھاں آپݨے وِرسے وِچّۄں ڈھُکویں شبداں دی کھۄج کِیتی جاوے۔ اِںجھ پںجّابی دا شبد بھںڈّار ہی وِشال نہِیں ہۄویگا سگۄں اُنہاں دی سمبھّال وی ہۄ سکیگی۔ سرکاری دپھتراں٬ بَیںکاں٬ ڈاکگھراں وِچّ پھارم پںجّابی وِچّ بھرِیئے۔ کُراہے پَے رہے پںجّاب نُۄں سہی راہے پائُݨ وِچّ یۄگدان پائیِئے۔ اجِہا کِیتِیاں ہی سُۄبے نُۄں رںگّلا پںجّاب بݨائِیا جا سکیگا۔