“میرے اُتّے میرے شَۄک دا جنُۄن اِس کدر بھارُۄ سی کِہ جدۄں میرے گھر پُتّر دا جنم ...”

اِہ پںجّابݨ آسٹْریلِییا دی سِیاست وِچّ کِسے وی راج دے پہِلے پںجّابی مہِلا مَیمبر پارلِیمَیںٹ بݨے ہن۔ اِس تۄں پہِلاں گُرمیش سِںگھّ نِئۄُ سائۄُتھ ویلس تۄں پہِلے ’سِںگھّ‘ مَیمبر پارلِیمَیںٹ بݨے سن۔ تے ہُݨ ڈا پروِںدّر کَۄر نُۄں آسٹْریلِییا دے تکرِیبن دۄ سَۄ سال دے اِتِہاس وِچّ پہِلے ’کَۄر‘ مَیمبر پارلِیمَیںٹ بݨن دا سُبھاگ مِلِیا ہَے۔ آئۄ تُہانُۄں مِلائیِئے پںجّاب دے اِکّ پِںڈّ تۄں پچھّمی آسٹْریلِییا دے پارلِیمَیںٹ تک دا سفر تَیء کرن والی ماݨمتّی ڈا. پروِںدّر کَۄر نال۔

گلّ 2014 دی ہَے۔ سِکھّ کھیڈاں دے سِلسِلے وِچّ اسِیں پرتھ وِچّ ساں۔ کھیڈاں دَۄران بہُت سارے چاہُݨ والے مِلے۔ اِسے دَۄران بہُت ہی خُۄبسُۄرت٬ ہسُۄں-ہسُۄں کردے چِہرے دی مالک اِکّ کُڑی نیں بھِیڑ وِچّۄں دی اگّے ہُںدِّییاں ستِ سْری اکال بُلائُںدِیاں کِہا٬ “مِںٹُّۄ بھاجی٬ کافی چِر تۄں سُݨدے اتے پڑھدے آ رہے ہاں٬ بسّ مِلݨ دا سببّ نہِیں بݨِیا۔”

میرے دھنّواد کہِݨ ’تے اُہناں اگّے گلّ تۄردِیاں دسِّیا٬ “میرا نام پروِںدّر ہَے تے مَینُۄں وی ریڈِیئۄ میذبانی دا بڑا شَۄک ہَے۔”

پروِںدّر نیں سانُۄں دُۄجے دِن آپݨے دفتر آئُݨ دا سدّا دِتّا۔ اِس دَۄران مَینُۄں اِدھّرۄں اُدھّرۄں پتا چلِّیا کِہ اُہ اِکّ وِگِیانی ہن۔ جدۄں دُۄجے دِن اسِیں اُہناں کۄل پُجّے تاں چِٹّے کۄٹ وِچّ آپݨی لَیب وِچّ مسرُۄف ڈا پروِںدّر نیں ساڈا کھُلّہے دِل نال سواگت کِیتا اتے ساری یُۄنِیورسِٹی دا گیڑا لوا کے آپݨے چلّ رہے کمّاں-کاراں تۄں جاݨُۄ کروائِیا۔

نواں شہِر ذِلہے دے پِںڈّ ہِیاتپُر رُڑکی دے سردار کشمِیر سِںگھّ جۄ کِہ ہُݨ بھارتی فَۄج وِچّ سیوا نِورت ہن اتے بِیبی جرنَیل کَۄر دے گھر پروِںدّر دا جنم ہۄئِیا۔ اُہ دۄ بھَیݨ بھرا ہن۔ اُہناں دی سکُۄلی وِدِّیا وکھّ-وکھّ فَۄجی سکُۄلاں وِچّ ہۄئی٬ جِنہاں وِچّ جلںدھّر کَیںٹ اتے امبّالا کَیںٹ ذِکریۄگ ہن۔ اِس اُپرںتّ اُہناں پٹِیالے تۄں آپݨی گِیارہوِیں اتے بارہوِیں دی سِکھِّیا ہاسل کِیتی۔ بھاویں فَۄج دی نَۄکری کارن پروِںدّر نُۄں وکھّ-وکھّ تھاںواں ’تے رہِݨا پِیا پر ہر سال چھُٹِّییاں پِںڈّ وِچّ گُذارن نیں کِتے ناں کِتے اُس دی پِںڈّ نال اتے کھیتی کِتّے نال ساںجھ بہُت گُۄڑھی کر دِتّی۔ اُہ دسّدے ہن٬ “گِیارہوِیں وِچّ اُہناں نُۄں کُجھ نہِیں پتا سی کِہ میری مںذِّل کی ہَے! بھاویں میری مُڈھّ تۄں سائِںس وِچّ رُچی سی پر مَیں گِیارہوِیں وِچّ مِلے-جُلے جِہے وِشے چُݨ لئے۔ پر بارہوِیں تک آئُںدے-آئُںدے مَینُۄں اِنا کُ اہِساس ہۄ گِیا سی کِہ بِناں ٹِیچا مِتھِیاں کامیابی ہاسل نہِیں ہۄ سکدی۔ کُجھ کُ دِناں لئی دںدّاں دی ڈاکٹری چُݨ لئی سی٬ بھاویں میری پسںدّ دے وِشے جِیو وِگِیان (Biology) سی۔

“پر اُسے وکت کِسمت نال مَینُۄں لُدھِیاݨے کھیتِیباڑی یُۄنِیورسِٹی وِچّ تھاں مِل گئی٬ اُہ وی سکالرشِپ نال کِئُںکِہ مَیں پہِلے پںجّ وِدِیارتھِییاں وِچّ آپݨا نام درج کروائُݨ وِچّ کامیاب ہۄ گئی سی۔ پِںڈّ وِچّ گُذارے سمیں نیں مَینُۄں سِکھا دِتّا سی کِہ انّداتا کہائُݨا کِنّا کُ اَۄکھا۔ شائِد اِسے کرکے اِہ میرا جنُۄن بݨ گِیا۔

“گرَیجُۄئیشن دَۄران کِیتی مِہنت دا پھلھ ماسٹرذ لئی سکالرشِپ دے رُۄپ وِچّ مِلِیا تے ماسٹرذ وِچّ کِیتی مِہنت دا پھلھ آسٹْریلِییا دے شہِر پرتھ دی مشہُۄر یُۄنِیورسِٹی آف وَیسٹرن آسٹْریلِییا نیں سکالرشِپ دے رُۄپ وِچّ دِتّا۔ جدۄں مَیں آپݨے رِٹائِر ہۄ چُکّے پِتا جی نُۄں دسِّیا کِہ مَیں وِدیش جاݨا تاںہَے اُہ کہِںدّے آپاں اِکّ چھۄٹے ذِمِیںدار ہاں٬ سۄ اِنا خرچ کِویں کراںگے؟ جدۄں مَیں اُہناں نُۄں دسِّیا کِہ یُۄنِیورسِٹی میرا سارا خرچ چُکّیگی٬ تاں کِسے نُۄں یکِین نہِیں سی آئِیا۔ پر سچّ دسّاں میرا اِکّ پَیسا وی نہِیں لگِّیا اِتھّے آ کے پڑھن لِکھݨ اتے رہِݨ بہِݨ ’تے۔”

پروِںدّر تۄں رُذگار بارے پُچھّݨ تے اُہناں دسِّیا کِہ سبھ تۄں پہِلاں آپݨے آپ نُۄں سمجھݨا بہُت ذرُۄری ہُںدّا۔ دُۄجا اُہ بھاگاں والا ہُںدّا٬ جِس نُۄں اُسدے شَۄک مُتابِک کِتّا مِل جاوے۔ ڈی.اَینّ.اے. اُتّے کمّ کرنا میرا شَۄک سی پر ہُݨ مَینُۄں اِسدے پَیسے مِلدے ہن۔

اِتھّے ذِکریۄگ ہَے کِہ پروِںدّر نیں آسٹْریلِییا دی بہُت وڈّی سمسِّیا اُتّے کمّ کِیتا تے جِس کارن آسٹْریلِییا دے پْردھان مںتّری ہتھّۄں سنمان وی ہاسل ہۄئِیا۔ اُہناں دے دسّݨ مُتابک آسٹْریلِییا دے پشُۄیاں دے چارے وِچّ کُجھ اجِہے تتّ سن٬ جِنہاں کارن بہُت ذِیادا مِیتھن گَیس بݨدی ہَے٬ جۄ کِہ اۄذۄن وِچّ ہۄئے سُراخ لئی ذِمّیوار ہَے۔ آسٹْریلِییا وِچّ بݨدی کُلّ مِیتھن گَیس دا چالی پْرتِیشت ہِسّا اِس چارے نُۄں کھا کے اِہ جانور بݨائُںدے سن۔ پر پروِںدّر دی مِہنت سدکا اِس ’تے کابُۄ پَیݨا شُرُۄ ہۄ گِیا ہَے۔

جدۄں کرۄنا دا کال دُنِییا ’تے مںڈّلائُݨ لگِّیا تاں پروِںدّر نُۄں پھِر سُبھاگ مِلِیا مانوتا دی سیوا کرن دا٬ جِس نُۄں اُس نیں کھِڑے متھّے سوِیکار کردِیاں دسِّیا کِہ کۄرۄنا دا ڈی.اَینّ.اے. کۄڈ فسلاں دے کۄڈ نالۄں بہُت چھۄٹا کۄڈ ہَے پر اِسدا سِدھّا اِنسان دی سِہت نال سمبّںدھّ ہَے۔ اِس لئی اِس نُۄں ہلکے وِچّ نہِیں لِیا جا سکدا۔ اُس نیں سخت مِہنت کرکے کرۄنا دے کۄڈ نُۄں ڈی کۄڈ کِیتا۔

پرِوار بارے پُچھّݨ تے پروِںدّر دا کہِݨا ہَے کِہ میری ممّی جی پروارِک مجبُۄرِییاں کارن بچپن وِچّ آپݨی پڑھائی پُۄری نہِیں سن کر سکے تے اُہناں اُسے وکت ہی آپݨے آپ نال وائدا کِیتا سی کِہ مَیں آپݨے سُپنے آپݨے بچِّیاں دے ذرِیئے پُۄرے کراںگی۔

ہر ماں باپ واںگ میرے ماں باپ دے ساہمݨے وی اِکّ وڈّی سمسِّیا سی کِہ اُہ آپݨی ذِںدّگی بھر دی کمائی آپݨے پُتّر اُتّے لائُݨ جاں دھی اُتّے۔ کِئُںکِہ اِس وِچّ کۄئی دۄ رائ نہِیں ہَے کِہ ساڈے سماج اِہ فرک مُڈھّ کدِیم تۄں چلّدا آئِیا ہَے۔ پر مَیں اِتھّے وی خُش کِسمت رہی تے میرے ماں باپ نیں آپݨی دھی اُتّے وِشواس جِتائِیا اتے مَینُۄں ہر تھاں لۄڑ تۄں ودھّ ساتھ دِتّا۔

مَیں اِتھّے وی بھاگاں والی رہی ہاں کے مَینُۄں میرے سہِپاٹھی امِت دا ساتھ مِلِیا۔ میرے ماں باپ بھاویں وِگِیان دی بھاشا سمجھدے نہِیں پر پھِر وی اُہ جدۄں میری ہر گلّ وِچّ ہُںگّارا بھردے ہن تاں میری ادھّی جِتّ تَیء ہۄ جاںدی ہَے۔ امِت گِیارہوِیں کلاس وِچّ پڑھائی دَۄران میرا مُکابلیباذ سی۔ سںجّۄگ وسّ لمّے اںتّرال بائد اسِیں پھِر پردیس آ مِلے اتے جِیون ساتھی بݨ گئے۔

میرے اُتّے میرے شَۄک دا جنُۄن اِس کدر بھارُۄ سی کِہ جدۄں میرے گھر پُتّر دا جنم ہۄئِیا٬ بھاویں مَیں چھے مہِینِیاں دی چھُٹّی لَے سکدی سی پر آپݨے شُرُۄ کِیتے کارج نُۄں نہِیں سی چھڈّ سکدی۔ میرا منّݨا ہَے کِہ تُسِیں آپݨے ہتھِّیں لائے بُۄٹے نُۄں اُدۄں نہِیں چھڈّ سکدے٬ جدۄں اُس نُۄں تُہاڈی بہُت ذِیادا لۄڑ ہَے۔ سۄ مَیں سِرف پںدّراں دِناں بائد آپݨی لَیب وِچّ سی تے تِنّ مہِینِیاں دا آپݨا بچّا چھڈّ وکھّ-وکھّ مُلکاں وِچّ رِسرچ دی لگّی ڈِئۄُٹی لئی تُر پئی ساں۔ اِہ اِکّ وڈّا فَیسلا سی جۄ مَیں اِکلّی نہِیں لَے سکدی سی٬ امِت اتے میرا سہُرا پرِوار میرے پِچھّے آ کھڑھِیا سی۔ میرے ممّی کہِںدّے٬ ساری اُمر پچھتائُݨ نالۄں تَینُۄں آپݨے مِشن ’تے جاݨا چاہِیدا ہَے۔ میرے من وِچّ اِہ سی کی میرا پُتّر وڈّا ہۄ کے کی سۄچیگا کِہ میری ماں مَینُۄں اِنے چھۄٹے نُۄں چھڈّ پردیس آپݨے مِشن ’تے چلی گئی۔ پر اُس وکت میرے ماں باپ نیں سمجھائِیا کِہ اُہ وڈّا ہۄ کے تیرے ’تے ماݨ کریگا۔

اِہ سچّ وی ہۄ رِہا ہَے کِہ میرے سارے وڈّے مائرکے اُسے وکت مَینُۄں مِلے۔ جیکر میرا پرِوار مَینُۄں ہلّاشیری ناں دِںدّا تاں شائِد مَیں اِہ کُجھ ہاسل ناں کر پائُںدی۔ تِنّ مہِینے بائد جدۄں مَیں گھر واپس آئی تاں میرے پُتّر ’اکشر‘ نیں مَینُۄں پچھاݨِیا تک نہِیں سی۔ اِکّ ماں لئی اِہ پل بہُت اَۄکھے ہُںدّے ہن۔ پر کُجھ پائُݨ لئی کُجھ گُیائُݨ وی تاں پَیںدا ہی ہَے۔ پر اُس تۄں بائد مَیں آپݨے پُتّر نُۄں ہر تھاں نال رکھِّیا۔ جدۄں اُہ ہالے اے بی سی وی نہِیں سی جاݨدا پر میرے نال لَیکچر سُݨدا٬ کانپھرَیںساں ’تے جاںدا٬ کلاساں لائُںدا۔ اِہ تاں شُکّر ہَے اِس مُلک دا٬ جۄ اِکّ ماں دی اِس جدّۄجہِد نُۄں سمجھدے ہۄئے ہر ہالات وِچّ سہِیۄگ دِںدّا ہَے۔ اجّ گِیارہاں ورہِیاں دے پُتّر وِچّۄں مَینُۄں جدۄں پرپکّتا دِسدی ہَے تاں مہِسُۄس ہُںدّا ہَے کِہ مِہنت اجائیِں نہِیں گئی۔”

پروِںدّر دا بھرا وی بھَیݨ دِییاں پَیڑاں نپّدا٬ وذِیفے لَیںدا آسٹْریلِییا آ پُجِّیا۔ اُہ وی اجّکلّہ پچھّمی آسٹْریلِییا وِچّ اِکّ کَۄںسلر وجۄں آپݨِییاں سیواواں نِبھا رِہا ہَے۔ اجّ دۄنۄں پرِوار پرتھ وِکھے نال-نال گھر پا کے اِکّ ساںجھے پرِوار واںگ وِچر رہے ہن۔

پروِںدّر اِکّ بہُت ہی خُۄب سُۄرت اتے خُۄب سِیرت والی کُڑی ہَے۔ اِہ وی نہِیں کہِ سکدے کِہ اُہ آدھُنِک نہِیں ہَے٬ اُہ نویں خِیالاں دی ہَے٬ مرذی نال بݨدی سںوّردی ہَے٬ مرذی دے کپّڑے پائُںدی ہَے۔ اُس نُۄں پیکِیاں نیں آذادی دِتّی٬ اُسدے سہُرِیاں نیں اُس دی آذادی برکرار رکھّی پر اُس نیں اُس آذادی نُۄں ماݨِیا ناں کِہ اُس دا ناجائِذ فائِدا چُکِّیا۔ پر اُس نیں کدے وی سستی شُہرت دا راہ نہِیں چُݨِیا۔ اُہ اِکّ پہِلے سفِیاں دی وِگِیانی بݨی٬ پر ناں تاں اُہ ربّ نُۄں بھُلّی ہَے ناں وِرسے نُۄں۔ وِگِیان دے ناں ’تے ربّ تۄں مُنکر ہۄݨا سہی راہ نہِیں ہَے۔ سگۄں جۄ ساڈے گْرںتھّاں وِچّ پہِلاں تۄں ہی درج ہَے٬ وِگِیان اُسے نُۄں ہی آپݨا ادھار بݨا کے چلّ رِہا ہَے۔ سانُۄں منّݨا پَیݨا ہَے کِہ دُنِییا ’تے کۄئی تاں سِرمَۄر تاکت ہَے جۄ اِہ سبھ چلا رہی ہَے۔ وِرسے نُۄں سامبھݨ لئی پروِںدّر تُہانُۄں کدے پرتھ وِچّ ہُںدّے سبھِّیاچارک پْرۄگرام وِچّ ہِسّا لَیںدی دِکھائی دیویگی٬ کدے ریڈِیئۄ ’تے میذبانی کردی سُݨائی دیویگی۔

یُۄنِیورسِٹی وِچّ اِکّ سہائِک پْرۄپھَیسر وجۄں کمّ کردِیاں اُس نیں نال-نال سرکارے دربارے وی آپݨی ہاذری لگوائُݨی شُرُۄ کِیتی٬ جِس دَۄران اُس نُۄں آسٹْریلِییا دے پْردھان مںتّری تۄں لَے کے بہُت سارے مںتّرِییاں اتے وڈّے مہِکمِیاں وِچّ کمّ کرن دا مَۄکا مِلِیا۔ اُہناں دِییاں اِنہاں رُچِییاں نُۄں دیکھدے ہۄئے پچھّمی آسٹْریلِییا دی لیبر پارٹی نیں اُہناں نُۄں اُتلے سدن لئی آپݨا نُمائِںدا بݨائُںدے ہۄئے ٹِکٹ دِتّی٬ جِس نُۄں اُہ اسانی نال جِتّݨ وِچّ کامیاب ہۄئے۔ سَۄںہ چُکّݨ تۄں پہِلاں ہی اُہناں نیں اِکّ منشا ذاہِر کردے ہۄئے کِہا کِہ اُہ اِکّ سِیاستدان نالۄں دُنِییا دا سبھ تۄں چںگّا ساںسد بݨن وِچّ وِشواس رکھّدے ہن۔

اکھِیر وِچّ پروِںدّر کَۄر نیں جۄ سُنیہا دِتّا٬ اُہ اِہ سی کِہ آپݨا اِکّ نِشانا مِتھۄ٬ اُس ’تے دھِیان کیںدرِت کر لوۄ تے جدۄں تُسِیں اُس نُۄں ہاسل کر لوۄ تاں ہۄر وی نِمر ہۄ جائۄ کِئُںکِہ اِہۄ جِہی کامیابی کدے وی آلھے دُیالھے دے سہِیۄگ بِناں نہِیں مِل سکدی۔ سۄ واہِگُرُۄ سمیت سبھ دا شُکرگُذار ہۄݨا ہی کامیابی دا اسل سِکھر ہَے۔ سۄ اِہ سی پْرۄ. پروِںدّر کَۄر دی وڈّی کامیابی دا سںکھّیپ ورݨن۔