ڈا. فکِیر چںدّ شُکلا کِتّے وجۄں اںتّرراشٹری پْرسِدھّی دا بھۄجن وِگِیانی ہَے۔ اُہ پںجّاب اَیگرِیکلچرل یُۄنِیورسِٹی تۄں بتَۄر پْرۄپھَیسر (بھۄجن وِگِیان) سیوا مُکت ہۄئِیا ہَے۔ اُہ آپݨی کھۄج اتے لیکھݨ کارج وِچ اِنا رُجھِّیا ہۄئِیا سی کِہ اُسنے کۄئی وی پْربںدھّکی افسری لَیݨ تۄں ناںہ کر دِتّی۔ اُس دا نام بھاویں فکِیر چںدّ ہَے پر آپݨے وِشے دے گِیان وِچ اُہ چۄکھا امِیر ہَے۔ اُسنے آپݨے کھۄج آدھارِت بھۄجن سمبّںدھّی گِیان نُۄں پاٹھکاں تکّ رَۄچک کہاݨِییاں اتے اِکاںگی ناٹک لِکھ کے پہُںچّاݨ دا سفل یتن کِیتا ہَے۔ بچِّیاں لئی لِکھِییاں اُس دی پُستکاں نُۄں بھرواں ہُںگّارا مِلِیا ہَے۔ اُہ پںجّابی اتے ہِںدّی دۄواں بھاشاواں وِچ لِکھدا ہَے٬ اِس کرکے اُس دے پاٹھکاں دا گھیرا وِشال ہَے۔ ہِںدّی وِچ لِکھِییاں اُس دِییاں پُستکاں دے بھارت دِییاں پْرمُکھّ بھاشاواں وِچ انُواد ہۄئے ہن۔

فکِیر چںدّ نال میری ساںجھ کالج ویلے دی ہَے۔ کالج وِچ اُہ بھاویں مَیتھۄں چار سال پِچھّے سی پر ساہِتک رُچِییاں کرکے ساڈی ساںجھ پَے گئی۔ کھیتی یُۄنِیورسِٹی وِچ ساہِتک رُچِییاں والے گھٹّ ہی وِدِیارتھی ہُںدّے ہن پر اُس نُۄں لِکھݨ دا شَۄک سی۔ اُتھّے اُہ بھاشݨ دیݨ اتے ناٹکاں وِچ کِردار نِبھائُݨ وِچ وی اگّے سی۔ اِںجھ ساڈے دۄہاں دے شَۄک ساںجھے ہۄ گئے۔ اسِیں بہُت سارِییاں بھاشݨ پْرتِییۄگتاواں وِچ اِکٹھِّیاں بھاگ لِیا تے اِنام جِتّے۔ مَیں پڑھائی پُۄری کرکے یُۄنِیورسِٹی وِچ ہی ادھِیاپک لگّ گِیا تے مَینُۄں سپِیکر یُۄنِیئن دا اِںچارج بݨائِیا گِیا۔ اِںجھ ساڈِییاں مُلاکاتاں ہُںدِّییاں ہی رہِییاں۔ اُسنے ساہِتک رُچِییاں والے کُجھ ہۄر وِدِیارتھِییاں نال رل کے یںگّ رائیِٹر اَیسۄسِیئیشن دا گٹھن کِیتا تے مَیں آپݨا پُۄرا سمرتھن دِتّا۔ اِہ سںسّتھا ہُݨ وی ودھِییا کمّ کر رہی ہَے۔

ڈا. مہِںدّر سِںگھّ رںدھّاوا٬ جِہڑے اُدۄں وائیِس چاںسلر سن٬ اُنہاں نال میری پہِلی جاݨ پچھاݨ وی اِسے سںسّتھا دے وارشِک سماگم وِچ پْرِتھوی پال سِںگھّ ہۄراں کروائی سی۔ پڑھائی پُۄری کرکے اِہ کُجھ سمیں لئی پی جی آئی چںڈِّیگڑھ چلا گِیا پر 1970 وِچ مُڑ یُۄنِیورسِٹی وِکھے آ گِیا۔ ہِںدّی وِچّ لِکھِییاں پُستکاں کرکے ودھیرے مکبُۄلِیئت مِلݨ لگّی۔ اِسنے مَینُۄں پْریرِیا کِہ مَیں وی ہِںدّی وِچ لِکھاں۔

فکِیر چںدّ اُدۄں دے سبھ تۄں ودھ مکبُۄل رسالے سرِتا وِچ چھپدا سی۔ مَیں وی آپݨے لیکھ اُتھّے بھیجݨے شُرُۄ کر دِتّے٬ جِہڑے چھپݨے شُرُۄ ہۄ گئے۔ اِس نال کیول پاٹھکاں دا گھیرا ہی نہِیں ودھِیا٬ سگۄں کُجھ پَیسے وی مِلݨ لگّ پئے۔ کُجھ سمیں پِچھۄں مَینُۄں وِدیش جاݨا پِیا تے میرا لیکھݨ کارج بںدّ ہۄ گِیا۔ اِںجھ ہِںدّی والی کھِڑکی وی بںدّ ہۄ گئی۔

فکِیر چںدّ نُۄں بچِّیاں لئی لِکھے ہِںدّی وِچ ناٹکاں اتے کہاݨِییاں دی پُستکاں نیں ودھیرے پْرسِدھّی دِتّی۔ اُس دِییاں کِتاباں دیش دِییاں دُۄجِییاں بھاشاواں وِچ انُواد ہۄ کے چھپِییاں اتے کئی سرکاراں نیں اُس نُۄں سنمانِت کِیتا۔ پںجّاب سرکار دے بھاشا وِبھاگ ولۄں اُس نُۄں شْرۄمݨی لیکھک دا سنمان وی پْراپت ہۄئِیا ہَے اتے اُس دِییاں ستّ کِتاباں نُۄں سنمانِت کِیتا گِیا ہَے۔ اِنہاں وِچ ہِںدّی اتے پںجّابی دی کِتاباں شامِل ہن۔ بچِّیاں دِییاں پُستکاں نُۄں سْری ہرِکْرِشن ساہِب اِنام تے چار کِتاباں نُۄں وی گِیان وِگِیان لئی اِنام دِتّے گئے ہن۔ شائِد کِسے ہۄر لیکھک دِییاں اِنِییاں کِتاباں نُۄں بھاشا وِبھاگ نیں اِنام دِتّے ہۄݨ۔

بھارت سرکار ولۄں بھۄجن وِگِیان بارے لِکھݨ کرکے اُس نُۄں جے اَیسّ پرُۄتھی سنمان نال سنمانِت کِیتا گِیا۔ اُسدِییاں پںجّ کِتاباں٬ کُدرت اتے سِہت٬ سستا بھۄجن-ودھِییا بھۄجن٬ تںدّرُست رہِݨ لئی کھُراک اتے رۄگاں تۄں بچائۄ لئی بھارت سرکار ولۄں سنمانِت کِیتا گِیا ہَے۔ اُس نُۄں مِلے اِناماں اتے سنماناں دی لِسٹ بہُت لمبّی ہَے۔ پِچھلے سال ڈا. گُردیو سِںگھّ کھُش پھائۄُںڈیشن ولۄں اُس نُۄں سنمانِت کِیتا گِیا۔ وِشو بھۄجن اِنام جیتُۄ اتے چَۄلاں دا بادشاہ وجۄں جاݨے جاںدے وِگِیانی ڈا. کھُش نیں آکھِیا سی٬ اِس دِییاں پْراپتِییاں مہان ہن۔

بھۄجن سمبّںدھّی لۄک جاگرُۄکتا لئی اجِہا بہُت گھٹّ وِگِیانِییاں ولۄں کِیتا گِیا ہَے۔ سٹھّ کِتاباں دے لیکھک دِییاں پُستکاں ’تے آدھارِت گُرُۄ نانک دیو یُۄنِیورسِٹی اتے پںجّابی یُۄنِیورسِٹی دے کُجھ وِدِیارتھِییاں نیں اَیمّ پھِل اتے پِیئَچّ. ڈی دی ڈِگری پْراپت کِیتی ہَے۔ اُتّر پْردیش سرکار ولۄں بال ساہِت لئی آپݨا 2.50 لکھ دا سنمان اُس نُۄں دِتّا گِیا۔ پںجّابی جاگرݨ نیں آپݨے اِک سال پُۄرا ہۄݨ ’تے وِشال سماگم کِیتا٬ جِس وِچ ہۄر سخشِیئتاں دے نالۄ نال فکِیر تے مَینُۄں وی سنمانِت کِیتا گِیا پر فکِیر چںدّ دی شرت سی کِہ سانُۄں گھرۄں لَے کے جاوۄ تے چھڈّۄ۔ اِہ اُس دے سوَیماݨ دا پْرگٹاوا سی۔ اُس دے لِکھے ناٹک سکُۄلاں٬ کالجاں٬ دُۄردرشن اتے ہۄر سںسّتھاواں ولۄں کھیڈے جا رہے ہن۔

فکِیر چںدّ دِییاں لِکھتاں سکُۄلی پُستکاں دا ہِسّا وی بݨِییاں ہن۔ جِتھّے اُہ اُچ کۄٹی دا لیکھک ہَے٬ اُتھّے اُہ اِک ودھِییا بُلارا وی ہَے۔ سںتُّلِت بھۄجن سمبّںدھّی سکُۄل٬ کالج٬ سِکھلائی کیںدر٬ ریڈِیئۄ٬ ٹی وی اتے ہۄر سوَے سیوی سںسّتھاواں ولۄں اُس دے لَیکچر کروائے جاںدے ہن۔ بھۄجن سمبّںدھّی لِکھݨ دے نال نال اُسنے سماجِک کُرِیتِییاں وِرُدھّ کہاݨِییاں اتے ناٹک وی لِکھے ہن۔ اُہ وِئںگّکار وی ہَے۔ اُس دے وِئںگّ بیباک ہُںدّے ہن۔ اِس دے نال ہی اُس نیں سماج سیوا دے کارج وی ارمبھّے ہۄئے ہن۔ اُس نیں آپݨی سورگواسی جِیون ساتھݨ دے نام اُتے سنیہ پْربھا شُکلا مَیمۄرِیئل ٹرسٹ بݨائِیا ہۄئِیا ہَے٬ جِس راہِیں اُہ لۄڑوںدّ وِدِیارتھِییاں دی سہائِتا کردا ہَے۔ سماج سیوا کرن والِیاں اتے لیکھکاں دا سنمان وی کِیتا جاںدا ہَے۔ اِک نامُراد بِماری نال لڑائی لڑدِیاں ہۄئِیاں وی اُہ اُسے ہِمّت اتے اُتشاہ نال آپݨے کارج کر رِہا ہَے۔ سوَے بھرۄسے نال بھرپُۄر اُہ ہمیشا چڑھدی کلا وِچ رہِںدّا ہَے۔

* * * * *