وِدیش دَۄرے لئی امرِیکا گئے کاںگرس آگُۄ راہُل گاںدھی نیں آپݨے پِچھلے رِکارڈ مُتابک اگلا وِواد چھیڑ دھرِیا ہَے۔ اِکّ مِیٹِںگّ وِچّ اُس نیں بھارت وِچّ سِکھّاں نُۄں اُنہاں دے ککّار پہِنے جاݨ تۄں رۄکݨ سمیت کئی گلّاں دا ذِکر کر دِتّا تے اِس ذِکر نُۄں چُکّ کے بھاجپا دے تِکھّے بُلارِیاں نیں کاںگرس پارٹی تے راہُل گاںدھی دے کھِلاپھ اِکّ نوِیں مُہِمّ وِڈھّ دِتّی ہَے۔ اُہ اِہۄ جِہا کمّ شُرُۄ کرن اتے بھاجپا ہائی کمان کۄل آپݨے نمبّر بݨائُݨ لئی ہمیشا تِیار ہُںدّے ہن۔ کُجھ لۄک راہُل گاںدھی دے وِچار پْرگٹاوے دے ہکّ دی وکالت کردے ہن اتے کُجھ ہۄر اِہ کہِںدّے سُݨِیںدے ہن کِہ اُہ بِناں وجاہ کُجھ ناں کُجھ بۄلݨ دی آدت چھڈّدا نہِیں اتے ہر نویں دِن نویں وِواد وِچّ پھسدے رہِݨ دا آدی ہۄ چُکّا ہَے۔ اِکّ تِیسری دھِر اِہ کہِںدّی ہَے کِہ راہُل گاںدھی دِییاں گلّاں بھاویں گلت نہِیں٬ پر وِدیش جا کے اِدّاں کہِݨ نال بھارت بارے ماڑا پْربھاو پَیںدا ہَے٬ اُس نُۄں دیش تۄں باہر ہُںدِّیاں اِدّاں دی کِسے ٹِپّݨی تۄں بچݨا چاہِیدا ہَے۔ دلِیل کِسے وی پاسے دی ہۄوے٬ بھارت دی راجنِیتی نُۄں اِکّ مُدّا مِل گِیا ہَے اتے اُہ بھکھݨ لگّ پئی ہَے۔

جِتھّۄں تک راہُل گاںدھی دا سوال ہَے٬ اُہ کئی واری مُدّے کِسے ہۄر بارے بۄل رِہا ہُںدّا ہَے اتے اُتھّے آپݨے ساہمݨے بَیٹھے لۄکاں دا دھِیان کھِچّݨ لئی اُنہاں وِچّۄں کِسے ناں کِسے نُۄں سمبّۄدھن کر کے کۄئی اِدّاں دی گلّ کہِ بَیٹھدا ہَے٬ جِہڑی وِواد دا کارن بݨ جاںدی ہَے۔ دُۄسری گلّ اِہ کِہ اُہ آپݨے سلاہکاراں بارے سُچیت نہِیں اتے جِہڑے بںدِّیاں کارن پہِلاں وِواد پَیدا ہۄ چُکّے ہۄݨ, پھِر اُنہاں دی رائے نُۄں بہُتا وذن دیݨ لگدا ہَے اتے ہدّۄں باہلی اکل والے اُنہاں سجّݨا تۄں کھہِڑا نہِیں چھُڈائُںدا۔ مِسال وجۄں راہُل دی آپݨے پِتا راجِیو گاںدھی دے ساتھی سَیم پَیترۄدا نال ساںجھ اتے اُس دِییاں کھُد کِیتِییاں ٹِپّݨِییاں دے کارن کئی واری کاںگرس پارٹی کسُۄتی پھس چُکّی ہَے۔ پِچھلِییاں لۄک سبھا چۄݨاں مَۄکے اِکّ ٹھِیک گلّ گلت شبداں وِچّ پیش کرن کر کے کاںگرس نُۄں چۄݨاں دَۄران ہی سَیم پَیتۄردا نُۄں پارٹی تۄں کڈھّݨ دا اَیلان کرنا پِیا سی تے اجّکلّہ اُہ پھِر راہُل گاںدھی نال پْرچھاویں واںگ جُڑِیا پِیا ہَے۔ سَیم پَیترۄدا ہۄوے جاں مݨی شںکّر ائیِعر٬ اِنہاں دی اکل اِنہاں دے سِر وِچّ جدۄں کھَۄرُۄ پائُںدی ہَے تاں اِہ کۄئی ناں کۄئی بکھیڑا کھڑھا کر دِںدّے ہن۔

دُۄسرے پاسے بھاجپا دے آگُۄ اتے بُلارے جدۄں اِہ کہِںدّے ہن کِہ راہُل گاںدھی وِدیش جا کے بھارت دی بھںڈّی کردا ہَے تاں اُنہاں نُۄں اِہ سمجھݨا چاہِیدا ہَے کِہ بھارتی راجنِیتی دے کھِدّۄ دِییاں بدبُۄ ماردِییاں لِیراں تاں پْردھان مںتّری نرِںدّر مۄدی وی وِدیش دَۄرِیاں ویلے اُنہاں دیشاں وِچّ کھۄلہ بَیٹھدے ہن۔ جِہڑے دیشاں وِچّ جا کے اُنہاں نیں اِدّاں دا کمّ کِیتا ہۄئِیا ہَے٬ اُنہاں دی سُۄچی بݨائُݨی تھکا دیݨ والا کمّ ہۄویگا۔ راہُل گاںدھی ہۄوے جاں نرِںدّر مۄدی جاں پھِر کۄئی وی ہۄر٬ اِنہاں سارِیاں نُۄں سۄچݨا چاہِیدا ہَے کِہ ’گھر کی بات گھر میں ہی رہے تۄں اچھّا ہَے‘, پر سۄچدا کۄئی وی نہِیں۔ لاگُۄ کرنا ہَے تاں پَیمانا سارِیاں لئی اِکّۄ چاہِیدا ہَے۔

اِس واری راہُل گاںدھی دِییاں امرِیکا جا کے اِکّ سِکھّ دے ہوالے نال کِیتِییاں ٹِپّݨِییاں تۄں بائد بھاجپا دے آگُۄیاں نیں تُپھان لِیا دِتّا تے اپریشن بلِئۄُ سٹار تۄں شُرُۄ کر کے دۄشاں دی لمّی سُۄچی لۄکاں اگّے رکھّ دِتّی ہَے۔ دیش دے لۄک اِہ سبھ کُجھ پہِلاں تۄں جاݨدے ہن تے جِہڑے آم لۄک راجنِیتک گلتِییاں نُۄں بھُگتدے ہن٬ اُنہاں نُۄں ناں کاںگرس دے کِسے پکھّ بارے کۄئی بھُلیکھا ہَے تے ناں بھاجپا لِیڈراں دے کِردار بارے اُنہاں تۄں کۄئی گلّ چھُپی ہۄئی ہَے۔ گلّاں سِرپھ بھُلّ جاںدِییاں ہن٬ پتا اُنہاں بارے لۄکاں نُۄں ہُںدّا ہَے۔ دِلّی وِچّ بھاجپا دے اِکّ سِکھّ لِیڈر نیں راہُل گاںدھی وِرُدھّ پْردرشن کردِیاں اِتھّۄں تک وی اُس نُۄں کہِ دِتّا کِہ جۄ کُجھ تیری دادی نال ہۄئِیا سی٬ اُہۄ کُجھ تیرے نال ہۄویگا۔ اُس دے شبداں وِچّ دھمکی ہۄݨ دی دھمک ہر کِسے نیں نۄٹ کِیتی ہَے٬ پر بہُتے لۄک اِہ گلّ نہِیں جاݨدے کِہ کاںگرس پارٹی دی کمان سۄنِییا گاںدھی ہتھّ آئُݨ والے سال وِچّ اِس سِکھّ آگُۄ نیں کاںگرس دی ٹِکٹ اُتّے دِلّی وِدھان سبھا دی چۄݨ لڑی اتے جِتّ گِیا سی تے پھِر پںدّراں سال اُسے کاںگرس ولّۄں دِلّی دا وِدھائِک بݨدا رِہا سی۔ اُس وکت اُہ اِںدرا گاںدھی دے سۄہلے گائُݨ والے لۄکاں دی کتار وِچّ کھڑھا دِکھائی دِںدّا سی تے بائد وِچّ اکالی دل تۄں ہُںدّا ہۄئِیا اجّکلّہ اُہ بھاجپا وِچّ پہُںچّ کے راہُل گاںدھی نُۄں اُسے ہشر دی دھمکی دِںدّا پِیا ہَے۔ جے دیش دی راجنِیتی اِہۄ جِہے ڈڈُّۄ واںگ چھڑپّے مارن والے لِیڈراں دی بھاشا تۄں تَیء ہۄݨ لگّ پئی تاں ہالات وِگڑن وِچّ جِہڑی کۄئی کسر باکی رہِںدّی ہَے٬ اُہ وی نِکل جاویگی٬ پر کِسے نُۄں اِسدی چِںتّا نہِیں۔

کاںگرس پارٹی جدۄں کیںدر وِچّ وی تے راج سرکاراں دے وڈّے ہِسّے اُتّے وی اُہ پُۄری کابذ ہُںدّی سی تاں اُہ آم لۄکاں نال اتے کھاس کر کے گھٹّ-گِݨتِییاں نال ودھِیکِییاں کرن وِچّ کۄئی کسر نہِیں رہِݨ دِںدّی سی٬ پر اجّکلّہ اُہ ستّا تۄں لامبھے ہَے اتے اُہۄ سارا کُجھ بھاجپا کردی پئی ہَے۔ پھرک سِرپھ اِہ ہَے کِہ کاںگرس آپݨے اَیلاناں وِچّ کِسے اِکّ کھاس گھٹّ-گِݨتی بارے اۄداں دی کُڑتّݨ دی بھاونا دا پْرگٹاوا نہِیں سی کردی٬ پر بھاجپا اُس کھاس بھائیِچارے بارے آپݨی نپھرت لُکائے بِناں باکی بھائیِچارِیاں واستے مۄہ جاں ہمدردی دا وِکھاوا کرن دا یتن کردی ہَے۔ جِنہاں بھائیِچارِیاں ولّ بھاجپا آگُۄ اجّکلّہ باہلے مۄہ دا پْربھاو پائُݨ دا یتن کردے ہن٬ سِکھّ بھائیِچارا اُنہاں وِچّۄں ہَے٬ پر رِکارڈ دسّدا ہَے کِہ دیش آذاد ہۄݨ دی گھڑی تۄں لَے کے بھاجپا جاں اِسدا اِس تۄں پہِلا رُۄپ ’بھارتی جن سںگھّ‘ اِکّ کھاس وِرۄدھ دی دھارنا اُتّے چلّدا رِہا ہَے۔ کاںگرس اُتّے دۄش لگدا ہَے کِہ جدۄں سارے بھارت وِچّ بھاشا آدھار اُتّے راجاں دی ہدّبںدّی اتے مانتا شُرُۄ کِیتی جاݨ لگّی سی تاں پںجّاب نُۄں اِہۄ ہکّ دیݨ تۄں ناںہ کردی سی۔ اِہ دۄش بِلکُل ٹھِیک ہَے٬ پر اِہ گلّ نال نۄٹ کِیتی جاݨ والی ہَے کِہ جدۄں کدی اکالی آگُۄ ’پںجّابی سُۄبا‘ لَیݨ دی گلّ کردے جاں مۄرچا لائُںدے سن تاں اُنہاں اگّے پہِلا اڑِکّا جن سںگھّ لائِیا کردی سی۔ آپݨی مںگّ لئی اکالی آگُۄ دربار ساہِب وِچّ مرن ورت رکھّݨ لگّدے تاں مساں دۄ سَۄ گذ دُۄر ملکا دے بُتّ کۄل تمبُّۄ گڈّ کے بھاجپا دا اِکّ آگُۄ مرن ورت رکھّ کے بَیٹھ جاںدا اتے اِس مںگّ دے وِرُدھّ مَیدان ملّ لِیا کردا سی۔ اِہ ورتارا بۄلی دے آدھار اُتّے اجۄکا پںجّاب بݨائُݨ دی مںگّ منّے جاݨ تک اِدّاں ہی چلّدا رِہا سی اتے اُس دے بائد دی راجنِیتی وِچّ وی جن سںگھّ دی اِہ سۄچ پْرگٹ ہُںدّی رہی سی۔

کُجھ لۄک 1967 دِییاں اُنہاں آم چۄݨاں نُۄں کُڑتّݨ دا اِکّ پڑاء پُۄرا ہۄݨا منّدے ہن٬ جِنہاں مگرۄں پںجّاب وِچّ پہِلی واری گَیر کاںگرسی سرکار بݨی اتے اکالی مُکھّ مںتّری دی اگوائی وِچّ بھارتی جن سںگھّ دے اُہ لۄک مںتّری بݨے سن٬ جِہڑے پِچھّۄں بھاجپا بݨائُݨ والِیاں وِچّ شامل سن۔ اِہ ٹھِیک ہَے کِہ اِسدا پہِلا پْربھاو اِس راج وِچّ ہِںدُّۄ-سِکھّ ایکے والا سی٬ پر جدۄں پںجّاب سرکار نیں سْری گُرُۄ نانک دیو جی دے پںجّ سَۄ سالا پْرکاش دِوس مَۄکے امّْرِتسر وِچّ گُرُۄ نانک دیو یُۄنِیورسِٹی بݨائُݨ دا پھَیسلا لِیا تاں ہِںدُّۄ-سِکھّ ایکے دِییاں گلّاں کرن والے جن سںگھّی آگُۄ استِیپھے دے کے باہر ہۄ گئے سن۔ اجّ اُہ کاںگرس نُۄں ’پںڈِّت نہِرُۄ ویلے تۄں‘ سِکھّاں دی وِرۄدھی دسّدے ہن تے اِس وِچّۄں کئی گلّاں ٹھِیک وی کہِںدّے ہن٬ پر آپݨے بارے نہِیں دسّدے کِہ اُنہاں نیں وی کئی واری سِکھّاں نال اِہ کُجھ کِیتا ہۄئِیا ہَے۔ بھاجپا لِیڈر اجّکلّہ اپریشن بلِئۄُ سٹار دی مںدّبھاگی کاروائی لئی اِکلّی کاںگرس نُۄں دۄشی دسّݨ اتے آپݨی بھُۄمِکا لُکائُݨ دا یتن کردے ہن۔ سچائی اِہ ہَے کِہ اُس گھٹنا تۄں بائد پارلِیمَیںٹ دا پہِلا سَیشن جدۄں ہۄئِیا تاں اُس وِچّ بھاجپا لِیڈر اٹل بِہاری واجپائی نیں اِس نُۄں ٹھِیک٬ پر دیری نال کِیتی گئی کاروائی کِہا سی۔ اُہ گلّ بائد وِچّ شائِد آئی-گئی ہۄ جاںدی٬ پر واجپائی سرکار دے وکت اُنہاں نال ڈِپٹی پْردھان مںتّری بݨائے گئے لال کْرِشن اڈوانی نیں ’مائی کںٹّری٬ مائی لائیِپھ‘ سِرلیکھ والی آپݨی جِیونی لِکھی تاں اُس وِچّ اِہ گلّ لِکھ دِتّی کِہ اِںدرا گاںدھی اپریشن بلِئۄُ کرن نُۄں منّدی نہِیں سی٬ بھاجپا لِیڈراں نیں دباء پا کے کروائِیا سی۔ جِہڑے لِیڈر کھُد کہِںدّے رہے سن کِہ اِںدرا گاںدھی تۄں دباء پا کے اُنہاں نیں اِہ پھَۄجی کروائی کروائی سی٬ اُنہاں دے پِچھلگّ اجّ اُس اپریشن نُۄں کاںگرس دی سِکھّاں نال دُشمݨی دا رںگّ دے کے پیش کردے اتے آپݨی بھُۄمِکا چھُپا جاݨا چاہُںدّے ہن۔

اِتِہاس کدے وی کُجھ پڑاواں تک سِیمت نہِیں ہُںدّا اتے کدے اِکّ تھاں جا کے رُکدا نہِیں٬ اِہ اگلے پڑاء پار کردا نواں کئی کُجھ چںگّا وی اتے ماڑا وی اِس دُنِییاں مۄہرے پرۄسدا رہِںدّا ہَے اتے اجّ وی اِہ اِتِہاسک وراتارا جاری ہَے۔ سبھ نُۄں پتا ہَے کِہ دِلّی دے بارڈراں اُتّے جدۄں سںگھّرش کرن پہُںچّے ہۄئے کِساناں دے کارن کیںدر سرکار مُشکِل وِچّ سی٬ اُنہاں کِساناں وِچّ وڈّی گِݨتی کِئُںکِہ سِکھّ کِساناں دی سی٬ اِس لئی بھاجپا آگُۄیاں نیں کِسان مۄرچے نُۄں کھالِستانی ساذِش اتے کِسان لِیڈراں نُۄں پاکِستان دے ایجںٹّ تک آکھِیا سی۔ اِہ گلّ کہِݨ ویلے بھاجپا آگُۄیاں نیں اِہ سچّ اکھّۄں اۄہلے کر دِتّا سی کِہ اُنہاں وِچّ بڑی وڈّی گِݨتی وِچّ ہرِیاݨا دے کِسان وی سن اتے اُنہاں وِچّ ہر دھرم نال جُڑے کِساناں دے اُس اِکٹھّ دی اِکّسُرتا اُنہاں دے نائرِیاں تک سِیمت نہِیں سی٬ لںگّر وی ساںجھا بݨدا سی۔ کاںگرس دے لِیڈراں دی سِیاست وِچّ کُچجّ اتے لۄکاں نال کِیتے دھکِّیاں دی کہاݨی آپݨی تھاں ہَے اتے اُس نُۄں اکھّۄں اۄہلے کۄئی نہِیں کرنا چاہیگا٬ پر بھاجپا نیں وی دیش دے آم لۄکاں نال گھٹّ نہِیں کِیتی۔ جِدّاں دے پُٹھّے کمّ کاںگرسی کرِیا کردے سن٬ ہر وِگڑے ہۄئے اتے بدنام کاںگرسی آگُۄ نُۄں آپݨے وِچّ رلائُݨ لئی تِیار رہِݨ والی بھاجپا دے آگُۄ وی اُہ سارے پُٹھّے کمّ کردے ہن اتے سگۄں اِنہاں پُٹھّے کمّاں نُۄں آپݨی پھِرکُۄ سۄچ دی پُٹھّ چاڑھ کے ہۄر وڈّے گُناہ کردے پئے ہن۔ دۄواں دھِراں دی سۄچ وِچّ اِکّ پاسے سِدھّی تاں دُۄسرے پاسے لُکوِیں تںگّنذری دا پھرک ہُںدّا ہَے٬ پر جدۄں اِنہاں دۄواں دا تۄل-تُلاوا کرن دی لۄڑ پوے تاں سِکھّاں سݨے سارِییاں گھٹّ-گِݨتِییاں بارے بھاجپا دے گُناہ کاںگرس تۄں گھٹّ نہِیں نِکلݨے۔ بھارت دے لۄکاں دی بدکِسمتی ہَے کِہ اُنہاں ساہمݨے اِس وکت وی کۄئی تِیسرا بدل نہِیں اتے اُہ اِنہاں دۄواں نُۄں بھُگتدے پئے ہن۔