گگن اتے ہرمن اِکّۄ جمات وِچّ پڑھدے سن۔ اُہناں دے گھر وی نیڑے نیڑے سن۔ پر گگن پڑھن وِچّ ہُشِیار سی اتے ہرمن کمذۄر۔ ہر رۄذ ہی ہرمن نُۄں ادھِیاپکاں کۄلۄں جھِڑکاں پَیںدِییاں٬ پر ہرمن تے جِویں اِہناں گلّاں دا کۄئی اسر ناں ہُںدّا۔ اُہ رۄذانا جھِڑکاں کھا کھا کے اِکّ ڈھِیٹھ جِہا بچّا بݨ چُکِّیا سی۔ کئی وار گگن نُۄں اُس 'تے بڑا ترس آئُںدا۔ شام نُۄں ساری گلی دے بچّے اِکٹھّے کھیڈدے سن۔ ہرمن رۄذ گگن دے گھر دے باہر نِمّہ دے رُکھّ ہیٹھ بݨے تھڑھے 'تے بَیٹھ کے گگن نُۄں اُڈِیکدا رہِںدّا۔ِ

اِکّ دِن وِگِیان والے ادھِیاپک نیں اِکّ کمذۄر بچّے نال اِکّ ہُشِیار بچّے دی ڈِئۄُٹی لا دِتّی کِہ کمذۄر بچّا ہُشِیار بچّے تۄں سمجھ کے آپݨے سوالاں دے جواب لِکھ لوے۔ گگن نیں دیکھِیا ہرمن کِسے وی سوال نُۄں بہُت چھیتی سمجھ لَیںدا سی۔ گگن نُۄں وی اُس نُۄں پڑھا کے کھُشی مہِسُۄس ہۄ رہی سی۔

گگن نیں گھر جا کے آپݨی ماں نُۄں دسِّیا۔ اُس دی ماں اِکّ سمجھدار اَۄرت سی ۔ اجّ جدۄں ہرمن باہر تھڑھے 'تے بَیٹھا سی تاں اُس نیں ہرمن نُۄں آپݨا سکُۄل والا بستا لِیائُݨ لئی کِہا۔ ہرمن دے من وِچّ سوال تاں سن پر اُہ بِناں بۄلے ہی چلا گِیا۔ تھۄڑھی دیر بائد اُس نیں آپݨا بستا لِیا کے گگن دی ماں کۄل رکھّ دِتّا۔

گگن دی ماں نیں اُس نُۄں پِیار نال آپݨے بیٹے دے کۄل ہی بَیٹھݨ لئی کِہا ۔ اُہ سکُۄل دا کمّ کر رِہا سی۔ ہرمن سوالِییا نذراں نال اُس دے مُۄںہ ولّ دیکھ رِہا سی۔

" بیٹا! جِنّی دیر تُسِیں باہر بَیٹھدے اۄ٬ اُنی دیر تُسِیں وی آپݨا سکُۄل دا کمّ کر لِیا کرۄ تے اُس تۄں بائد کھیڈݨ چلے جاݨا۔ " گگن دی ماں گُرمِیت نیں بڑے پِیار نال کِہا۔

" میرا پڑھن نُۄں بِلکُلّ وی جِیء نہِیں کردا , بسّ میری ماں دھکّے نال سکُۄل بھیج دِںدّی اےَ جی۔ " ہرمن اُداس جِہا ہۄ کے بۄلِیا۔

"کِئۄں نہِیں کردا پڑھن نُۄں جِیء تیرا۔"

"اسِیں گرِیب ہاں جی٬ میرا باپُۄ جۄ کمائُںدَے اُہی شراب پی جاںدَے٬ نالے نشے دِییاں گۄلِییاں کھا لَیںدَے جی۔ "

"پھیر تاں تَینُۄں ہۄر وی دبّ کے مِہنت کرنی چاہِیدی اےَ کِئُںکِہ جے تُۄں پڑھ کے سِیاݨا بݨیںگا تاں ہی گرِیبی دُۄر کر سکیںگا۔ "

" پر سارے کہِںدّے نیں کِہ پڑھ کے کِہڑا نَۄکری مِلدی اےَ۔"

" سارِیاں نُۄں ناں سہی٬ پر مِلدی تاں ہَے ناں۔ انپڑھ رہِ کے تاں بِلکُلّ وی نہِیں مِلݨی۔" ہرمن چُپّ کر کے سُݨ رِہا سی۔

" دیکھۄ بیٹا تُہاڈے ادھِیاپک جے پڑھے لِکھے ہن تاں ہی نَۄکرِییاں مِلِییاں نیں۔ جے انپڑھ ہُںدّے پھیر تھۄڑھی مِلݨِییاں سی۔"

"جی مَیں پڑھائی وِچّ کمجۄر ہاں.... میری ماں آکھدی سی ساڈے کۄل ٹِئۄُشن رکھّݨ جۄگے پَیسے نہِیں۔" ہرمن کھہِڑا چھُڈائُݨا چاہُںدّا سی۔

"پر بیٹا تَینُۄں ٹِئۄُشن رکھّݨ دی جرُۄرت ہی نہِیں.... دیکھ گگن نیں کِہڑا ٹِئۄُشن رکھّی اےَ؟... جۄ ادھِیاپک پڑھائُںدے نیں دھِیان نال سُݨدا تے سمجھدا اے... سکُۄلۄں مِلِیا کمّ گھر آ کے کر لَیںدا اے... بس تُۄں وی ہر رۄذ ایتھے آ کے پڑھ لِیا کر۔"

" مَیں میری ماں دے نال کمّ کرائُݨے ہُںدّے نیں جی۔ نہِیں تاں مَینُۄں کُٹّ پَیںدی اےَ..... ماں کۄلۄں وی تے بھاپے کۄلۄں وی...۔" اُس دا گلا بھر آئِیا اگّے کُجھّ وی ناں بۄل سکِیا۔

"تیری ماں نُۄں مَیں آپے کہِ دِیاںگی۔ کمّ وی کروا دِیا کر٬ جِنّی دیر باہر بَیٹھدا ایں٬ اۄنی دیر پڑھ لِیا کر۔" گگن دی ماں دِلۄں چاہُںدّی سی کِہ اِہ بچّا پڑھے۔

ہرمن کُجھّ وی ناں بۄلِیا پر اُس نُۄں مہِسُۄس ہۄئِیا جِویں اُہ پھس گِیا ہۄوے۔ اُہ اݨمنّے جِہے من نال گگن دی مدد نال سکُۄلۄں مِلِیا کمّ کر رِہا سی۔

اچانک بُۄہے اگّے اِکّ گڈّی آ کھلۄتی۔ گگن دے پاپا بِجلی بۄرڈ وِچّ کمّ کردے سن۔ اُہناں دے نال اُہناں دا کۄئی وڈّا اپھسر سی۔ سۄہݨے کپّڑے٬ ہسُۄں ہسُۄں کردا چِہرا۔ گگن نیں کھڑھے ہۄ کے ستِ سْری اکال کِہا۔ اِسے ترہاں ہرمن نیں کِیتا۔ اُہناں دۄواں بچِّیاں دی گلّہ تے پۄلی جِہی تھاپڑی دِتّی۔ اُہناں دے کپّڑِیاں وِچّۄں آئُںدی کھُشبُۄ ہرمن دے دھُر اںدّر تکّ بہِ گئی۔ اُس نیں آپݨی گلّہ 'تے ہتھّ لا کے دیکھِیا۔ اُس نُۄں اُہناں دی چھۄہ مہِسُۄس ہۄ رہی سی۔ اُہ مُسکرا رِہا سی۔ کُجھّ کاگذ لَے کے اُہ چھیتی ہی واپس چلے گئے۔ جاںدِیاں پھِر اُہناں بچِّیاں دے سِر تے پۄلا پۄلا ہتھّ رکھِّیا۔ ہرمن نُۄں اِہ سارا کُجھّ اِکّ سُپنے واںگ لگّ رِہا سی۔ گڈّی چلی گئی٬ اُہ پھِر وی کھڑھا اُدھر ہی دیکھ رِہا سی تے ہلکی جِہی مُسکراہٹ اُس دے چِہرے 'تے سی۔ گگن دی ماں نیں اُس کۄل آ کے اُس دے سِر 'تے ہتھّ پھیرِیا تے کِہا٬

"اِہ اںکّل پڑھ لِکھ کے ہی اپھسر بݨے نیں.... تیرا وی جِیء کردا اے ناں... کِہ تُۄں وی اِہناں واںگ بݨے۔"

ہرمن نیں ہاں وِچّ سِر ہِلائِیا۔

" چل ٹھِیک اےَ پھِر اجّ تۄں ہی تِیاری شُرُۄ.... اںکّل ورگے بݨن دی۔ آپݨا رہِںدّا کمّ پُۄرا کرۄ تے کھیڈݨ جائۄ۔"

کمّ نِپٹا کے اُہ کھیڈݨ چلے گئے۔ اجّ پہِلی وار ہرمن نیں سکُۄلۄں مِلِیا کمّ پُۄرا کِیتا سی۔ دُۄجے دِن ہرمن نُۄں ادھِیاپکاں تۄں جھِڑکاں وی ناں پئیِیاں۔

دۄ کُ دِناں بائد ہرمن کھُد بستا لَے کے آئُںدا سکُۄل دا کمّ کر کے پھِر کھیڈݨ چلے جاںدے۔ بھاویں شُرُۄ شُرُۄ وِچّ گگن دے پاپا اِس گلّ پِچھّے گُرمِیت نُۄں تھۄڑھا گُسّے وی ہۄئے٬ پر گُرمِیت نیں اُہناں نُۄں بڑے پِیار نال سمجھائِیا کِہ جے اُہناں دی تھۄڑھی جِہی مِہنت نال کِسے بچّے دی ذِںدّگی سںوّر سکدی ہَے تاں اِس تۄں وڈّی گلّ ہۄر کی ہۄ سکدی اےَ۔ گگن دے پاپا نیں بسّ اَینا ہی کِہا٬

"مَینُۄں اِس بچّے نال کۄئی دُشمݨی نہِیں٬ پر ڈر ہَے کِہ اِس دی سںگّت نال کِتے گگن ناں وِگڑ جائے۔ "

"اِہ نہِیں ہۄویگا کِئُںکِہ مَیں کھُد کۄل بَیٹھدی آں جدۄں اِہ پڑھدے نیں۔" گُرمِیت نیں بڑی دْرِڑھتا نال اِہ گلّ آکھی اتے گگن دے پاپا چُپّ کر گئے۔

جدۄں دۄویں بچّے پڑھدے ہُںدّے گُرمِیت اُہناں دے کھاݨ پِیݨ لئی کُجھّ ناں کُجھّ ذرُۄر بݨا کے دِںدّی۔ پہِلاں تاں ہرمن اِنکار کر دِںدّا سی٬ پر گُرمِیت اُس نُۄں جرُۄر کھوا دِںدّی۔ ہُݨ ہرمن ہۄر وی ودھیرے من لا کے پڑھائی کرن لگّا۔ ہُݨ جمات وِچّ وی اُہ گگن کۄل ہی بَیٹھدا اتے گگن وی اُس دی مدد کر کے بہُت کھُش ہُںدّا۔ جدۄں وی جمات وِچّ کۄئی ٹَیسٹ لِیا جاںدا ہرمن دے وی ودھِییا نمبّر ہُںدّے۔ ادھِیاپک وی کھُش سن۔ اُہناں کۄلۄں وی ہرمن نُۄں پِیار مِلݨ لگّا۔ ہُݨ اُس نُۄں سکُۄل جاݨا چںگّا لگّدا سی ۔

جدۄں سلانا نتِیجا آئِیا تاں ادھّے وِشِیاں وِچّۄں پھیلہ ہۄݨ والا بچّا پہِلے تِنّ بچِّیاں وِچّ شامل سی۔ مُکھّ ادھِیاپک جی نیں ادھِیاپکاں دی شلاگھا کِیتی۔ پہِلے تِنّ ستھان ہاسل کرن والے بچِّیاں دے ماپِیاں نُۄں سٹیج تے بُلائِیا اتے اُنہاں دی تارِیپھ وی کِیتی گئی کِہ اُنہاں نیں گھر وِچّ آپݨے بچِّیاں دی پڑھائی ولّ دھِیان دِتّا۔ جدۄں ہرمن دی ماں نُۄں بُلائِیا گِیا تاں اُس نیں سٹیج 'تے آئُݨ سار آکھ دِتّا کِہ ہرمن نُۄں اَینا لائِک بݨائُݨ لئی اِکّ ہۄر ماں دا ہتھّ ہَے۔ اُس نُۄں وی سٹیج تے بُلائِیا جاوے۔ اُس نیں گُرمِیت ولّ اِشارا کِیتا۔ سارے پاسِئۄں تاڑِییاں دی آواذ آئی۔

گُرمِیت نیں ہرمن نُۄں گھُٹّ کے پِیار کِیتا۔ اُس دِییاں اکھّاں بھر آئیِیاں۔

"تُۄں میری لاج رکھّی اےَ بیٹا۔ میرا بھرۄسا نہِیں ٹُٹّݨ دِتّا۔ اِہ سبھ تیری مِہنت دا پھل ہَے۔"

اِس تۄں بائد کِنّا چِر تاڑِییاں دی گُۄںج سُݨائی دِںدّی رہی۔ اِہ گُۄںج ہرمن دے کنّاں نُۄں ہمیشا سُݨائی دِںدّی رہی اتے اُس اںدّر جۄش بھردی رہی۔