اجّ پںجّابی ماں بۄلی لئی سبھ تۄں وڈّا کھترا اِہ ہَے کِہ اِسدے آپݨے ہی اِس نُۄں وِسارکے ہۄر بھاشاواں دا گِیان پْراپت کرن نُۄں ترجِیہ دے رہے ہن۔ اِس تۄں بھاو اِہ نہِیں کِہ ہۄر بھاشاواں دا گِیان پْراپت ناں کِیتا جاوے پر آپݨی ماں بۄلی دا ماݨ ستِکار وی بہال رکھِّیا جاوے۔ جِتھۄں تکّ سرکار دی ڈِئۄُٹی بݨدی ہَے٬ اُہ تاں آپݨی کاگذی کاروائی پُۄری کرکے آپݨے ولّۄں سارے دپھتراں وِچّ پںجّابی لاگُۄ ہۄݨ دے دمگذے مار رہے ہن پر اسلِیئت کی ہَے اِہ سانُۄں سارِیاں نُۄں ہی پتا ہَے۔ سرکاراں آئُںدِییاں جاںدِییاں رہِںدِّییاں ہن٬ کِسے بۄلی جاں سبھِّیاچار دا ہیذ کِسے سرکار نُۄں نہِیں ہُںدّا۔ اِناں لۄکاں کۄل تاں سِرپھ آپݨی کُرسی نُۄں بچائُݨ دے داء پیچ ہی ہُںدّے ہن٬ ماں بۄلی تاں دُۄر اِناں کھُدگرذ لۄکاں نُۄں تاں آپݨی ماں وی بھُلّ جاںدی ہَے۔ اِہ آپݨی بݨدی ذِمّیواری نِبھائُںدے ہن جاں نہِیں٬ پر آم لۄکاں دی وی پںجّابی ماں بۄلی نُۄں سمبھّالݨ لئی کۄئی ذِمّیواری بݨدی ہَے٬ اِہ دھِیانیۄگ اتے گمبھِّیر مسلا ہَے۔
ساڈے پیںڈُۄ لۄک وی گلّ کردے-کردے بہُت سارے اںگّریذی دے شبد گلت-ملت بۄل جاںدے ہن اتے بہُت سارے اںگّریذی دے شبد اجِہے ہن جۄ پںجّابی وِچ گھُلمِل گئے ہن۔ اِہ وکھّرا وِشا ہَے پر سبھ تۄں ودھّ ہَیرانی اُدۄں ہُںدّی ہَے جد آم پْرِیوار وی وِیاہ دے کارڈ اںگّریذی وِچّ چھپائُݨ نُۄں ترجِیہ دِںدّے ہن۔ بھاویں کِہ کارڈ وِچّ چھپِییاں لائیِناں دا متلب پْرِیوار دے اِکّ وی مَیمبر نُۄں ناں پتا ہۄوے پر کارڈ اںگّریذی وِچّ ہی چھپوائُݨا ہُںدّا ہَے۔ اِتھّۄں تکّ کِہ ہُݨ تاں کارڈ چھاپݨ والے گُرباݨی دِییاں تُکاں نُۄں وی اںگّریذی وِچّ اُلتھا کرکے چھاپ دِںدّے ہن۔ کھاس کرکے اُہ پْرِیوار جِنّاں دا دھی-پُتّ باہرلے مُلک 'چۄں آ کے اِدھر وِیاہ رچائُںدا ہَے اُناں دے کارڈ تاں ذرُۄر اںگّریذی وِچ چھپے ہُںدّے ہن۔ اِتھے ہی بس نہِیں٬ گھراں دے باہر لگِّییاں 'تختِییاں' آدِ تے وی اںگّریذی اُکری ہُںدّی ہَے۔ درشن سِںگھّ نُۄں ڈی.اَیس. لِکھکے جاں اںگّریذی دا کۄئی شبد ورتکے پِچھے کۄٹیذ آدِ لِکھکے گھراں دے ناںء رکھّے جاںدے ہن۔ اِہ ورتارا اجّکلّ شہِراں وِچ آم ہی ویکھݨ نُۄں مِل رِہا ہَے۔
ماتا-پِتا آپݨے بچِّیاں نُۄں اںگّریذی جاں ہِںدّی وِچ گلّ کرن نُۄں ترجِیہ دِںدّے ہن٬ پتا نہِیں پںجّابی بھاشا وِچ اُہ گلّاں کِئۄں نہِیں ہُںدِّییاں۔ ماں-پِئۄ٬ بچِّیاں نُۄں اے.بی.سی. سِکھائُݨ لئی ذِیادا تتپر رہِںدّے ہن کِئُںکِہ بہُتے ماپِیاں نُۄں آپ نُۄں وی اُ-ا نہِیں آئُںدا۔ سکُۄلاں وِچ وی اںگّریذی پڑائُݨ 'تے ذِیادا ذۄر دِتّا جاںدا ہَے جدۄںکِہ پںجّابی تۄں کنّی کھِسکا لئی جاںدی ہَے۔
پِںڈّاں وِچ تاں نہِیں شہِراں وِچ دُکاناں دے بۄرڈ ذِیاداتر اںگّریذی وِچّ نذری پَیںدے ہن جاں بہُتے تھائیِں اںگّریذی اتے پںجّابی دۄویں بھاشاواں وِچّ دُکاناں دے بۄرڈ لِکھے نذری آئُںدے ہن۔ چاہِیدا تاں اِہ ہَے کِہ جیکر آم لۄکاں نُۄں پںجّابی بھاشا پْرتی ہیذ ہۄوے تاں اُناں نُۄں سرکاراں تۄں کۄئی جھاک نہِیں کرنی چاہِیدی پر کی کرِیئے ساڈے آم لۄکاں ہی پںجّابی بھاشا نُۄں اسوِکار کری جا رہے ہن۔ اُہ پںجّابی جِس وِچ بابے نانک٬ بابے پھرِید٬ وارِش شاہ اتے ہۄر انیکاں پِیراں-پھکِیراں نیں آپݨی اِلاہی باݨی دی رچنا کِیتی اتے ساڈا مارگ درشک بݨے اُسے پںجّابی تۄں اسِیں دُۄر ہُںدّے جا رہے ہاں۔
پںجّابی وِچّ وکھّ-وکھّ رِشتِیاں دی آپݨی وِشیش مہانتا ہَے۔ ماما٬ چاچا٬ تائِیا٬ پھُپھّڑ اِہ شبد پںجّابی وِچ اُپلبدھ ہن جدکِہ اںگّریذی وِچ سِرپھ 'اںکّل' نال ہی گلّ بݨ جاںدی ہَے۔ اجّکلّ دے دادا-دادی وی آپݨے آپ نُۄں بابا جاں بیبے اکھوائُݨ وِچّ اپماݨ مہِسُۄس کردے ہن اُہ کہِںدّے ہن کِہ بچّے سانُۄں وڈّا پاپا جاں وڈّی ممّی آکھکے پُکارن۔ سۄ جِہڑا نِگھّ اتے سُیاد بیبے جاں بابا کہِ کے جاں کہا کے آئُںدا اُہ وڈّا پاپا جاں وڈّی ممّی کہِکے نہِیں آ سکدا۔ بہُتے گھراں وِچّ اںگّریذی دا اکھبار تاں آئُںدا ہَے پر پںجّابی دا اِکّ وی اخبار جاں رسالا نہِیں آئُںدا۔ کئیِیاں لئی تاں اںگّریذی دا اکھبار سِرف سٹیٹس سِمبّل ہَے۔ اخبار گھرے آئِیا٬ چُکِّیا اتے اِکٹھّا کرکے پھِر رکھّ دِتّا۔ مَیں اِہ نہِیں کہِںدّا کِہ اںگّریذی پڑی ناں جاوے پر آپݨی ماں بۄلی دا وی ستِکار کِیتا جاوے۔ مترےئی٬ مترےئی ہُںدّی ہَے٬ ماں-ماں ہی ہُںدّی ہَے۔
ساڈے پںجّابی دے لیکھک وی آپݨے آپ نُۄں پںجّابی دے بہُت وڈے مُدئی سمجھدے ہن پر بہُتے لیکھکاں دے مُںڈّے-کُڑِییاں دے وِیاہ دے کارڈ جد مِلدے ہن تاں اںگّریذی وِچّ چھپکے ہی آئُںدے ہن۔ سۄ اجِہے مُدئیِیاں تۄں سانُۄں کۄئی بہُتی آس نہِیں رکھّݨی چاہِیدی۔ جۄ اںدّرۄں -باہرۄں اِکّ نہِیں ہن۔ اِسے کرکے پںجّابی بۄلی٬ پںجّابی بھاشا دا ستِکار تاں ہی برکرار رہِ سکدا ہَے۔ جدۄں ساڈے آم لۄک اِس نال آپݨی پِیار بھری ساںجھ پائُݨ اتے پھِر سرکاراں بھاویں اںگّریذی دی ماں نُۄں لاگُۄ کر لَیݨ۔
جدۄں مَیں اِہ لیکھ لِکھ رِہا سی تاں لِکھدے لِکھدے میرا مِتّر آ گِیا۔ اُسنے سارا لیکھ پڑِیا تے ساڈے پںجّابی دے لیکھکاں 'تے وِئںگّ کسدا ہۄئِیا کہِںدّا تُۄں اِہ وی لِکھدے کِہ ساڈے لیکھک وی آپݨا پُۄرا ناںء لِکھ لِیا کرن٬ اَیںوے اے.بی.سی. جی لِکھکے۔ پںجّابی ہۄݨ دا بھرم پالدے ہن۔
اںتّ وِچّ ہرجِںدّر کںگّ دے شیئر نال سمُۄہ پںجّابِییاں نُۄں اِکّ ہلُۄݨا دیݨ دا یتن کر رِہا ہاں :-
ماں بۄلی بِن دُنِییاں اُتّے کَۄماں دی پہِچاݨ نہِیں رہِںدّی٬
آپݨا سبھِّیاچار بھُلاکے وِرسے دے وِچّ جان نہِیں رہِںدّی۔
پھُلّ کِتے وی اُگݨ بھاویں مہِکاں تۄں پہِچاݨے جاںدے٬
دُنِییاں اُتے لۄک کَۄم دی بۄلی تۄں نیں جاݨے جاںدے۔
وِرسے دے پھُلّ تاں ہی کھِڑدے ماں بۄلی جے آئُںدی ہۄوے٬
رُۄہ دے پتّݨ جِںدّ مذاذݨ لۄک گِیت کۄئی گائُںدی ہۄوے۔