“سیوا دیش دی ذِںدّڑِیئے بڑی اَۄکھی٬

گلّاں کرنِییاں ڈھیر سُکھلِّییاں نیں٬

جِنہاں دیش سیوا وِچّ پَیر پائِیا٬

اُنہاں لکھّ مُسِیبتاں جھلِّییاں نیں۔”

اِنہاں ستراں نُۄں گائُںدِیاں اتے اِنہاں اُپّر امل کمائُںدِیاں آپݨی جان اُتّے لکھّاں مُسِیبتاں نُۄں جھلّدِیاں دیش دی سیوا کرن والا نَۄجوان٬ جِہنُۄں شہِید-ایے-آذم بھگت سِںگھّ آپݨا آدرش منّدا سی٬ غدر لہِر دے ہر کمّ وِچّ مۄڈھی بݨ کے رۄل ادا کرن والا اتے سِرپھ 19 کُ سالاں دی اُمر وِچّ ہسّ-ہسّ کے پھاں

ہۄمِئۄپَیتھی دُنِییاں دِییاں مُڈھّلِییاں اِلاج پْرݨالِییاں وِچّۄں اِکّ ہَے٬ جِس دی کھۄج جرمن واسی ڈا. سَیمُۄئل ہنَیمَین نیں کِیتی۔ ہَۄلی-ہَۄلی اِہ پَیتھی سارے سںسّار وِچّ پھَیلدی گئی اتے اجّ اِہ دُنِییاں دِییاں اِلاج پْرݨالِییاں وِچّۄں اِکّ ہَے۔ لۄک مناں وِچّ ہۄمِئۄپَیتھی سمبّںدھّی بہُت بھرم-بھُلیکھے پائے جاںدے ہن۔ ہتھلے لیکھ وِچّ اِنہاں بھرم-بھُلیکھِیاں نُۄں دُۄر کرن دا اُپرالا کر رِہا ہاں تاں کِہ ہۄمِئۄپَیتھی سبںدھّی لۄکاں نُۄں ہۄر گِیان ہۄ سکے۔ سبھ تۄں پہِلی گلّ تاں لۄک مناں وِچّ اِہ دھارنا پائی جاںدی ہَے کِہ ہۄمِئۄپَیتھی دوائی جیکر پھائِدا نہِیں کردی تاں نُکسان وی نہِیں

ماں لئی سبھ تۄں وڈّی چِیذ ہُںدّی ہَے اُسدی گۄدی وِچّ پُتّر دا کھیڈݨا۔ اِس دات نُۄں پْراپت کرن لئی ماواں لکھّاں جفر جالدِییاں ہن :-

تِیرتھ-تِیرتھ کھَیر مںگّاوے٬ گُگّے تے مڑھِییاں پُۄجواوے

سِوِیاں اُتے ماس رںڈّہاوے٬ اݨہۄئیِیاں گلّاں کرواوے

پُتّر جِہا ناں میوا ڈِٹھّا٬ جِتنا کچّا اُتنا ہی مِٹھّا۔

پر دھنّ نیں اُہ ماواں جِہڑِییاں آپݨے پُتّراں دے ٹۄٹے-ٹۄٹے کروا کے جھۄلی پوائُںدِییاں ہن٬ ہتھِّیں آپݨے پُتّراں نُۄں شہِید ہۄݨ لئی جںگّ وِچّ تۄردِییاں ہن پر پھِر وی اکھّاں 'چۄں ہںجھُّۄ نہِیں کیردِییاں۔ دھنّ ہَے اُہ پِتا جِہڑا اکھّاں

اجّ پںجّابی ماں بۄلی لئی سبھ تۄں وڈّا کھترا اِہ ہَے کِہ اِسدے آپݨے ہی اِس نُۄں وِسارکے ہۄر بھاشاواں دا گِیان پْراپت کرن نُۄں ترجِیہ دے رہے ہن۔ اِس تۄں بھاو اِہ نہِیں کِہ ہۄر بھاشاواں دا گِیان پْراپت ناں کِیتا جاوے پر آپݨی ماں بۄلی دا ماݨ ستِکار وی بہال رکھِّیا جاوے۔ جِتھۄں تکّ سرکار دی ڈِئۄُٹی بݨدی ہَے٬ اُہ تاں آپݨی کاگذی کاروائی پُۄری کرکے آپݨے ولّۄں سارے دپھتراں وِچّ پںجّابی لاگُۄ ہۄݨ دے دمگذے مار رہے ہن پر اسلِیئت کی ہَے اِہ سانُۄں سارِیاں نُۄں ہی پتا ہَے۔ سرکاراں آئُںدِییاں جاںدِییاں رہِںدِّییاں ہن٬ کِسے بۄلی جاں سبھِّیاچار دا ہیذ کِسے سرک

یاد رکھّۄ: بہُت سارے وَید٬ ڈاکٹر اِہ دائوا کردے ہن کِہ اسِیں شُۄگر نُۄں جڑھ تۄں ٹھِیک کر دِںدّے ہاں پر اِہ دائوا اسلِیئت تۄں کۄہاں دُۄر ہَے۔

جدۄں خُۄن اںدّر گلُۄکۄج دی ماترا ودھ جاںدی ہَے تاں اُس نُۄں شُۄگر جاں شکّر رۄگ کِہا جاںدا ہَے۔ اِنسُلِن ((Insulin) ہارمۄن جۄ کِہ پَینکِرِیاس (Pancreas) دُیارا پَیدا کِیتا جاںدا ہَے اُسدی گھاٹ جاں اسںتُّلِن ہی شُۄگر دا مُکھّ کارن بݨدا ہَے کِئُںکِہ اِنسُلِن ہارمۄن ہی کھُۄن وِچلی شُۄگر نُۄں کںٹّرۄل کردا ہَے۔

شُۄگر دِییاں کِسماں:

1. کِسم پہِلی شُۄگر

سبھ کُجھ چھکݨ-چھکائُݨ والے سلاہُۄیاں تۄں کھہِڑا چھڈا کے

ماہراں دی رائ نال سُدھار کرن دی لۄڑ۔

اِس وِچّ کۄئی اتِکتھنی نہِیں کِہ دُنِییاں سُیاداں نیں پٹّی ہۄئی ہَے۔ اِکّ جِیبھ دے سُیاد کرکے اسِیں کِنِّییاں بِمارِییاں سہیڑ لَیںدے ہاں۔ جدۄں کۄئی بِمار پَے جاںدا ہَے تاں اُس نُۄں ڈاکٹر کُجھ چِیذاں ناں کھاݨ دی سلاہ دِںدّے ہن۔ پتا تاں مرِیذ نُۄں وی ہُںدّا ہَے کِہ جیکر اُہ چِیذ جِسدا پْرہیذ کرن نُۄں کِہا گِیا ہَے٬ کھادھی گئی تاں اُسدی کھَیر نہِیں پر آپہُدری جِیبھ لکھّاں یتناں دے باوجُۄد وی سمجھائِیاں