دیش دا سبھ تۄں وِکسِت سُۄبا پںجّاب ہُݨ بہُت سارِییاں مُشکِلاں وِچّ گھِرِیا ہۄئِیا ہَے۔ ہر پاسے نِراستا دا ماہَۄل ہَے۔ راجسی آگُۄیاں٬ جِنہاں نُۄں سُۄبے دا فِکر ہۄݨا چاہِیدا سی٬ اُہ کیول آپݨی کُرسی دی لڑائی وِچّ اُلجھے ہۄئے ہن۔ اُنہاں دا مُکھّ کمّ اِکّ دُۄجے اُتّے چِکّڑ سُٹّݨا ہی ہَے۔ دھارمِک آگُۄ وی کیول آپݨی ستھاپتی لئی ہی یتن کر رہے ہن۔ سُۄبے وِچّ وِدِّیا اتے سِہت سہُۄلتاں دا بُرا ہال ہَے۔ لۄک مجبُۄر ہۄ کے مہِںگّے نِجّی ادارِیاں دے لڑ لگّ رہے ہن۔ کیںدری سیواواں وِچّ پںجّابِییاں دی گِݨتی گھٹ رہی ہَے۔ اِتھّۄں تک سُۄبے دِییاں اُچّ پدوِییاں اُتّے وی غَیر پںجّابی ہی بَیٹھے ہن۔ نشِیاں نُۄں کِسے وی سرکار تۄں ٹھلّہ نہِیں پائی جا سکی۔ مَیں کافی سمیں تۄں اِہ لِکھدا آ رِہا ہاں کِہ سانُۄں آپݨے ہتھِّیں آپݨے کاج آپ سوارنے چاہِیدے ہن۔ پِںڈّاں دِییاں پںچّائِتاں اِس پاسے اہِم بھُۄمِکا نِبھا سکدِییاں ہن٬ پِںڈّاں وِچّ نشِیاں دی وِکری نُۄں رۄکݨ اتے سرکاری سکُۄلاں نُۄں ودھِییا بݨائُݨ وِچّ اہِم یۄگدان پا سکدِییاں ہن۔ پِںڈّاں وِچّ وِکھاوے اُتّے کِیتے جا رہے کھرچ نُۄں وی ٹھلّہ پائی جا سکدی ہَے۔ بچِّیاں نُۄں پریر کے وِدِّیا دے لڑ لائِیا جا سکدا ہَے۔

اِہ جاݨ کے تسلّی ہۄ رہی ہَے کِہ نوِیںیاں چُݨِییاں پںچّائِتاں ولّۄں اِس پاسے یتن شُرُۄ ہۄ گئے ہن۔ نشِیاں وِرُدھّ متے پاس کِیتے جا رہے ہن اتے سکُۄلاں لئی وِشیش پھںڈّ بݨائے جا رہے ہن۔ مَینُۄں اِہ دسّ کے کھُشی ہۄ رہی ہَے کِہ اِنہاں پہِل کدمِییاں وِچّ میرا پِںڈّ سُۄراپُر وی اگّے آئِیا ہَے۔ اِہ پِںڈّ سدِییاں پُراݨی نویکلی ڈھںگّ دی آپݨی چھِںجھّ لئی مشہُۄر سی۔ مُڑ گائِک گُرکْرِپال سُۄراپُری نیں پِںڈّ دا نام چمکائِیا تے ہُݨ سُۄراپُر دے پِچھۄکڑ والے اجَیپال سِںگھّ بںگّا نیں وِشو بَیںک دے مُکھی بݨ کے اِس پِںڈّ دا نام رَۄشن کِیتا ہَے۔ نوِیں بݨی پںچّائِت نیں کُجھ متے پاس کرکے تھاں تھاں بۄرڈ لائے ہن۔ اِنہاں وِچّۄں کُجھ مُکھّ متے اِس پْرکار ہن:

1. پِںڈّ وِچّ نشا ویچݨ والے جاں نشا کرن والے اگر پُلِس ولّۄں پھڑے جاںدے ہن تاں پںچّائِت دۄشی دا ساتھ نہِیں دیویگی۔ نشے ویچݨ والے دا نام دسّݨ تے 2000 رُپئے نکد اِنام دِتّا جاویگا تے نام گُپت رکھِّیا جاویگا۔

2. پِںڈّ وِچّ ٹرَیکٹر٬ گڈّی ’تے اُچّی اواذ وِچّ گِیت وجائُݨا٬ مۄٹر سائیِکل دے پٹاکے مارن اتے تیذ سپِیڈ نال لںگھّݨ ’تے سکھت پابںدّی ہَے۔

3. پںچّائِت دی منذُۄری تۄں بِناں باہرلا کۄئی وی وِئکتی جاں دھارمِک سںسّتھا پِںڈّ وِچّ اُگراہی نہِیں کر سکدے۔

4. پِںڈّ وِچّ جِنّے وی کھۄلھے جاں کھالی پلاٹ پئے ہن اتے دۄویں سکُۄلاں دے کۄل جگہا پئیِیاں ہن٬ اُنہاں وِچّ کُۄڑا سُٹّݨا سکھت منہا ہَے۔

5. گرائۄُںڈ دے وِچّ دۄواں سکُۄلاں کۄل٬ پارک اتے گُرُۄ گھراں دِییاں اِمارتاں دے کۄل بَیٹھ کے کِسے وی کِسم دا نشا کرنا سکھت منہا ہَے۔ جیکر کۄئی وِئکتی پھڑِیا جاںدا ہَے تاں جُرمانا اتے کانُۄنی کاروائی کِیتی جاویگی۔

ہُݨ ساڈے پِںڈّۄں بہُتے پرِوار وِدیش چلے گئے ہن۔ جِتھّے اُہ گُرُۄ گھراں نُۄں کھُلّہ کے دان دِںدّے ہن٬ اُتھّے اِکّ وِدِّئک پھںڈّ وی بݨائِیا گِیا ہَے۔ جدۄں اسِیں پڑھدے ساں تاں ساڈے پِںڈّ کۄئی سکُۄل نہِیں سی۔ لۄکاں نیں آپݨی ہِمّت نال پہِلاں کُڑِییاں لئی سکُۄل بݨائِیا٬ پھِر مُںڈِّیاں لئی ہائی سکُۄل بݨِیا۔ ہُݨ اِہ دۄویں سرکاری سکُۄل ہن۔ سرکاری سکُۄلاں وِچّ ہۄر سہُۄلتاں دی گھاٹ دے نالۄ نال ادھِیاپکاں دی وی گھاٹ ہَے۔ اِس پھںڈّ وِچّۄں سکُۄل وِچّ لۄڑِیںدِییاں سہُۄلتاں دیݨ دے نالۄ نال لۄڑِیںدے ادھِیاپک وی نِیُکت کِیتے گئے ہن تاں جۄ پڑھائی ٹھِیک ڈھںگّ نال ہۄ سکے۔

پِںڈّاں وِچّ لائِبریری کھۄلہݨ والا وی اِہ پُراݨا پِںڈّ ہَے٬ جِتھّے 1954 وِچّ لائِبریری کھۄلہی گئی سی۔ مَینُۄں کِتاباں پڑھن اتے کھیڈاں وِچّ ہِسّا لَیݨ دی چیٹک اِتھّۄں ہی لگّی سی۔ کَینیڈا والے پاسے نِیاگرا پھال اُتّے ہر ورہے پںجّابی میلا لائُݨ والے بلجِںدّر سِںگھّ تمبّڑ وی اِسے پِںڈّ تۄں ہی ہن۔ پںچّائِت دا پںچّائِت گھر اتے آپݨی مارکِیٹ ہَے۔ سہِکاری سبھا وی سبھ تۄں پُراݨی ہَے۔ وِدیشاں وِچّ گئے پرِوار پِںڈّ وِچّ ڈاکٹری کَیمپ لگائُںدے ہن اتے کبڈّی کپّ وی کروائُںدے ہن۔ دسوِیں پاس کرکے کِسے تکنِیکی کالِج وِچّ داکھل ہۄݨ دا ماݨ مَینُۄں وی پْراپت ہۄئِیا ہَے۔ مَیں 1957 وِچّ سرکاری کھیتی کالِج لُدھِیاݨا وِکھے داکھلا لِیا سی۔ اِہ پِںڈّ نواں شہِر دا آکھری پِںڈّ ہَے۔

کھیتی وِچّ نویں ڈھںگّ ترِیکے اپنائُݨ والِیاں وِچّ وی اِہ پِںڈّ مۄہری ہۄ گِیا ہَے۔ آلُۄیاں دی کاشت لئی پْرسِدھّ ساڈے پِںڈّ دی اُپج وِئُپاری کھیتاں وِچّۄں ہی کھرِید لَیںدے ہن۔ اِس ورہے تاں چںگّا بھا ہۄݨ کرکے وارے-نِیارے ہۄ گئے ہن۔ اِس وار کِسے وی کِسان نیں پرالی نُۄں اگّ نہِیں لائی۔ بسںتّ رُتّی مکّی تۄں 40 کُئِںٹل تۄں وی ودھّ جھاڑ پْراپت کرن والے اِہ کِسان ہمیشا کھیتی وِگِیانِییاں تۄں وی اگّے سۄچدے ہن۔ ساڈے پِںڈّاں وِچّ آئی اِہ جاگْرتی شُبھ شگن ہَے۔

پِںڈّاں وِچّ نشِیاں دی رۄکتھام پِںڈّ واسی ہی کر سکدے ہن۔ ہریک پِںڈّ نُۄں باہر گئے ہۄئے ٹبّراں دی سہائِتا نال وِدِّیا پھںڈّ کائِم کرنا چاہِیدا ہَے تاں جۄ پِںڈّ دے سکُۄل نُۄں سمیں دا ہاݨی بݨائِیا جا سکے۔ بچِّیاں لئی پڑھائی دے نالۄ نال تکنِیکی سِکھلائی دا پْربںدھّ کرنا وی ذرُۄری ہَے۔ کمپِّئۄُٹر سِکھلائی تاں ہریک بچّے لئی لاذمی کِیتی جاݨی چاہِیدی ہَے۔ سرکاراں جاں لِیڈراں ولّ جھاکݨ دی تھاں آپݨے آپ پِںڈّاں دا نکشا بدلِیئے۔ اِکّ سُدھار لہِر شُرُۄ کِیتے جاوے۔ پِںڈّاں وِچّۄں کیول کُرِیتِییاں ہی سماپت ناں ہۄݨ سگۄں پِںڈّاں دے بچّے پڑھ لِکھ ودھِییا نَۄکرِییاں پْراپت کرن اتے آپݨے پِںڈّاں دا نام رَۄشن کرن۔

* * * * *