ورتۄں کمپِّئۄُٹر دی: لڑی نمبّر 1

پںجّابی سںسّار وِچّ کمپِّئۄُٹر دی ورتۄں دِنۄں دِن ودھ رہی ہَے۔ اِسدی ناں کۄئی سِیما نہِیں ہَے۔ کمپِّئۄُٹر اُتّے ہۄݨ والھے کئی کمّ ہُݨ مۄبائیِل نیں وی سمبھّالھ لئے ہن۔ اجّ گُرمُکھی لِپّی٬ جۄ کمپِّئۄُٹر اتے مۄبائیِل دۄہاں اُتّے لِکھی جا سکدی ہَے٬ دی ورتۄں نیں پںجّابی بۄلی دِییاں سمبھّاوناواں وی اسِیم بݨا دِتِّییاں ہن۔ اِس مُدّے نُۄں ہۄر وِستھار ناں دِںدّے ہۄئے اِہۄ ہی سلاہ دِتّی جاںدی ہَے کِہ آپݨی لۄڑ انُسار ہر پںجّابی نُۄں کمپِّئۄُٹر دی جاݨکاری پْراپت کر لَیݨی چاہِیدی ہَے۔ اِہ جاݨکاری اُس لئی سدا سہائی ہۄویگی۔ اِہ جاݨکاری دیݨ لئی لیکھاں دی اِکّ لڑی آرمبھّ کِیتی جا رہی ہَے۔ آس ہَے کِہ لاہیوںدّ رہیگی۔

بھاگ پہِلا - کمپِّئۄُٹر چلائُݨا

اِہ گْرںٹّی نالھ کِہا جا سکدا ہَے کِہ کمپِّئۄُٹر سِکھّݨا بچِّیاں دی کھیڈ ہَے٬ لۄڑ ہَے اِسدا ہئۄُیا دُۄر کرن دی اتے آپݨے من وِچّ پربل اِچھّا بݨا لَیݨ دی۔ مَیں آپݨے انُبھو تۄں کہِ سکدا ہاں کِہ 1000 وِچّۄں 999 وِئکتی آپݨی لۄڑ پُۄری کر سکݨ جۄگا کمپِّئۄُٹر سَۄکھِیاں ہی سِکھّ سکدے ہن۔ سۄ آئۄ اگّے ودھِیئے٬ سمیں نالھ کدم میل سکِیئے۔

سہی گلّ گجّ بجّکے آ جا کہِیئے ہاݨِییاں۔

بݨکے سمیں دے ہاݨ دے سدا رہِیئے ہاݨِییاں۔

سٹارٹ کرنا: کمپِّئۄُٹر سٹارٹ کرن لئی اُس اُتّے اِکّ اَۄن بٹن بݨِیا ہُںدّا ہَے٬ جِسدا آئیِکَۄن (چِنّہ تسوِیر) گۄلھ چکّر وِچّ ڈںڈّی ہُںدّا ہَے۔ اُسنُۄں دبائُݨ نالھ کمپِّئۄُٹر نُۄں بِجلی دی سپلائی آرمبھّ ہۄ جاںدی ہَے اتے بںدّ پِیا کمپِّئۄُٹر سترک ہۄ جاںدا ہَے٬ اِس نالھ اَۄن لائیِٹ وی جگ پَیںدی ہَے۔ جے کمپِّئۄُٹر اَۄن نہِیں ہُںدّا تاں کمپِّئۄُٹر تۄں لَے کے مین پاور تکّ کُنَیکّشن چَیکّ کر لوۄ کِہ کِدھرے وِچکار کۄئی سوِچّ اَۄپھ تاں نہِیں جاں تُہاڈا مین پلگّ ہی کھراب تاں نہِیں۔

پاور کمپِّئۄُٹر دے سِسٹم وِچّ جاݨ نالھ پہِلۄں کمپِّئۄُٹر دی ہارڈ ڈِسک سٹارٹ کرن دا کمّ کردی ہَے٬ کمّ مُکا لَیݨ پِچھّۄں اُہ اگلی کاروائی اۄپریٹِںگّ سِسٹم (وِںڈّۄ) نُۄں سَۄمپ دِںدّی ہَے۔ جۄ آپݨی لۄڑِیںدی تِیاری کرکے تُہاتۄں پاس ورڈ (گُپت شبد) پُچھّدی ہَے۔ اُتّر سہی مِل جاݨ اُتّے تُہاڈے ساہمݨے ’ڈَیسک ٹاپ‘ کھۄلہ دِںدّی ہَے۔ اگّے تُسِیں لۄڑِیںدی اَیپلِیکیشن (اَیپ) چلا کے آپݨا اِچھّت کمّ کر سکدے ہۄ۔ یاد رہے پاور اَۄن کرن تۄں لَے کے پاسورڈ پُچھّݨ تکّ کمپِّئۄُٹر جۄ کاروائی کردا ہَے٬ اُس نُۄں بُۄٹ کرنا کہِںدّے ہن۔ اِہ کاروائی کمپِّئۄُٹر دی سمرتھّا اتے سپِیڈ انُسار وکھّۄ وکھّرا سماں لَیںدی ہَے۔ اِس سمیں کمپِّئۄُٹر نالھ بیلۄڑی چھیڑا چھیڑی نہِیں کرنی چاہِیدی۔ دھِیرج رکھّݨی چاہِیدی ہَے۔ کاہلھی اگّے ٹۄئے ہی ہُںدّے ہن۔ کمپِّئۄُٹر سٹکّ ہۄ سکدا ہَے۔ اُسنُۄں دۄوارا سٹارٹ کرنا پَے سکدا ہَے٬ جِس نالھ سماں ہۄر ودھّ لگّیگا۔

کمپِّئۄُٹر بںدّ کرنا:

یاد رہے کِہ جِس بٹن نالھ کمپِّئۄُٹر اَۄن کِیتا گِیا سی اُسے ہی بٹن نالھ اَۄپھ نہِیں کِیتا جاںدا۔ اِس نُۄں بںدّ کرن دی ہۄر اتے سہی وِدھی ہَے۔ جے سببّ نالھ سارِییاں سہی وِدھِییاں ورتݨ تے وی کمپِّئۄُٹر بںدّ نہِیں ہُںدّا تاں اکھِیرلے ہتھِیار وجۄں اَۄن بٹن نُۄں دبّکے اَۄپھ کرنا پَیںدا ہَے٬ جِسدی سمبھّاونا کمپِّئۄُٹر سٹکّ ہۄ جاݨ اُتّے کدے-کدے ہی بݨدی ہَے۔ اِہ وی یاد رہے کِہ کمپِّئۄُٹر بںدّ کرن تۄں پہِلاں اِکّ-اِکّ کرکے آپݨے سارے کھُلّہے ڈاکُۄمَیںٹ٬ پھائیِلاں٬ پھۄلڈر اتے اَیپس بںدّ کر لَیݨے چاہِیدے ہن۔ مانِیٹر نُۄں ڈَیسک ٹَۄپ دی ستھِتی وِچّ لَے جا کے ہی کمپِّئۄُٹر نُۄں بںدّ کرنا چاہِیدا ہَے۔ جے کدی کۄئی اَیپ جاں پھائیِل کِسے انجاݨے کارن کرکے بںدّ ہۄوے ہی ناں تاں ہُکمِییاں کماںڈ٬ تھْری پھِںگّر سلِئۄُٹ (کںٹّرَۄل + آلٹ + ڈِیلِیٹ) دے کے بںدّ کر دیݨا چاہِیدا ہَے۔

کمپِّئۄُٹر بںدّ کرن دی وِدھی:

کی بۄرڈ اُتّے وِںڈّۄ دی شکل (تسوِیر 2) والھی کِیء (اِہ کِیء کِیبۄرڈ اُتّے تُہاڈے کھبّے پاسے کںٹّْرۄل اتے آلٹ کِییاں دے وِچکار ہَے) نُۄں اِکّ ویر دبائۄ (دبّی نہِیں رکھّݨی) سُۄچنا: اِہ کماںڈ بٹن ’سٹارٹ‘ مانِیٹر دے کھبّے اتے تھلّے وی بݨِیا ہۄئِیا ہَے٬ اِس نُۄں وی مائۄُس نالھ کلِکّ کِیتا جا سکدا ہَے۔ مانِیٹر اُتّے کُجھ کُ کماںڈاں اُجاگر ہۄ جاݨگِییاں۔ اُنہاں وِچّۄں تُہاڈے کھبّے ہتھّ دے سبھ تۄں ہیٹھلے پاور آئیِکن نُۄں کلِکّ کرۄ۔ تِنّ کماںڈ آئیِکن٬ ’سلِیپ٬ شٹڈائۄُن اتے رِیسٹارٹ‘ اُجاگر ہۄ جاݨگے۔ اُنہاں وِچّۄں شٹّ ڈائۄُن نُۄں کلِکّ کرۄ۔ کمپِّئۄُٹر بںدّ ہۄ جائِگا۔ یاد رہے اِتھّۄں کمپِّئۄُٹر نُۄں سلِیپ اتے رِیسٹارٹ وی کِیتا جا سکدا ہَے۔

کمپِّئۄُٹر اُتّے کارج کرنا:

اُپّر دسّی ہۄئی وِدھی نالھ کمپِّئۄُٹر نُۄں سٹارٹ کرۄ۔ ڈَیسّک ٹاپ دی ہالت وِچّ پہُںچّݨ پِچھّۄں آپݨی لۄڑ انُسار اَیپ کھۄلہۄ۔ جاݨکاری لئی اِتھّے بہُتی ورتۄں والھا مائیِکرۄسَۄپھٹ ورڈ کھۄہلِیا جائِگا۔ نواں ڈاکُۄمَیںٹ کھۄہلݨ نالھ ساہمݨے آ گئے کھالی پیپر اُتّے تُسِیں آپݨا کارج کر سکدے ہۄ۔

کُجھ کُ شبداں دا وِستھار: آئیِکن - کماںڈ نُۄں درسائُںدی ہۄئی مانِیٹر اُتّے نِکّی جیہی تسوِیر۔ ہارڈ ڈِسک - کمپِّئۄُٹر دے ڈھاںچے اںدّر پْرۄگرام کِیتی ہۄئی اِکّ مہتّوپُۄرن ڈِسک جۄ کمپِّئۄُٹر نُۄں چلّݨا ارمبھّ کردی ہَے۔ اِس وِچّ وِگاڑ آ جاݨ نالھ کمپِّئۄُٹر سٹارٹ نہِیں ہُںدّا۔

اۄپریٹِںگّ سِسٹم - اِسدا چھۄٹا نام ’اۄئَسّ‘ ہَے۔ مائِکرۄسَۄپھٹ کمپّنی اِس نُۄں وِںڈّۄ کہِںدّی ہَے۔ اِہ پْرۄگرام اگّے کِسے وی اَیپلِیکیشن نُۄں آپݨا کمّ کرن دے یۄگ بݨائُںدا ہَے٬ جۄ اِس تۄں بگَیر سمبھّو نہِیں ہَے۔

پاس ورڈ - اِکّ گُپت شبد جِس راہِیں کمپِّئۄُٹر آپݨے مالک نُۄں پچھاݨدا ہَے۔ اِس تۄں بگَیر کمپِّئۄُٹر اگّے کۄئی وی کمّ نہِیں کردا۔ اِہ کیول ارمبھّ وِچّ اِکّ ویر پائُݨا ہُںدّا ہَے۔

ڈَیسک ٹاپ - تِنّاں چِیجاں دا اِہ ساںجھا نام ہَے۔ 1. پرسنل کمپِّئۄُٹر (پی سی) نُۄں٬ جۄ ڈَیسک دی ٹاپ اُتّے رکھِّیا جا سکے۔ 2. مانِیٹر دی اُہ ستھِتی جدۄں اُس اُتّے کیول وِںڈّۄ (اۄپْریٹِںگّ سِسٹم) کھُلّہی ہۄوے) اتے کۄئی وی اَیپ دِکھائی ناں دِںدّا ہۄوے۔ 3. ڈَیسکٹاپ دا آئیِکن۔ اَیپلِیکیشن - کِیتے جاݨ والھے کارج لئی ڈھُکواں پْرۄگرام۔ اۄپریٹِںگّ سِسٹم دی سہائِتا اتے ڈھُکویں اَیپلِیکیشن نالھ ہی آپݨا کمّ سِرے چاڑھِیا جا سکدا ہَے۔

سٹکّ ہۄݨا - جدۄں کمپِّئۄُٹر ساڈا ہُکم منّݨا بںدّ کر دیوے۔ کِیئبۄرڈ اتے مائۄُس دی ورتۄں ناں کِیتی جا سکدی ہۄوے٬ اُس ہالت نُۄں سٹکّ ہۄݨا کہِںدّے ہن۔ ہُکمِییاں کماںڈ - پھۄرس کماںڈ دا انُواد۔

ورتۄں کمپِّئۄُٹر دی: لڑی نمبّر 2

مَۄنِیٹر دی جاݨ پہِچاݨ

کمپِّئۄُٹر نالھ کمّ کرن تۄں پہِلۄں اِس دی کمّ کرن دی وِدھی اتے اِسدے چکّر-چِہن تۄں جاݨُۄں ہۄݨا بہُت ہی ذرُۄری ہَے۔

وِدھی: کمپِّئۄُٹر اںگّریجی اکھّراں آئی پی اۄ انُسار آپݨے سارے کارج پُۄرے کردا ہَے۔ آئی؛ بھاو ’اِنپُٹّ‘ ورتۄںکار کِیئبۄرڈ آدِ یںتّراں دِییاں کماںڈاں راہِیں کمپِّئۄُٹر نُۄں ہُکم بھاو اِنپُٹّ کردا ہَے۔ پی؛ ’پْرۄسَیسِّںگّ‘ کمپِّئۄُٹر آپݨے اںدّر پْرۄگرامراں ولّۄں پائے گئے سۄچ٬ وِچار اتے رچنا سںسّار انُسار اُنہاں کماںڈاں نُۄں سمجھدا اتے اُنہاں انُسار پْرۄسَیسّ بھاو کمّ کردا ہَے۔ اتے اۄ؛ ’آئۄُٹپُٹّ‘ کمپِّئۄُٹر آپݨے کِیتے کمّ دی مَۄنِیٹر اُتّے پْردرشݨی بھاو آئۄُٹپُٹّ کردا ہَے۔

یاد رہے کِہ کمپِّئۄُٹر آپݨے ولّۄں کُجھّ نہِیں کردا٬ جۄ اُسنُۄں کماںڈاں مِلھدِییاں ہن٬ اُنہاں دا ہِساب کِتاب لا کے سِٹّے پیش کرد ہَے۔ جدۄں ورتۄںکار کہِںدّا ہَے کِہ آہ کمّ آپے ہی ہۄ گِیا٬ اُہ غلت کہِںدّا ہَے۔ کِدھرے اݨجاݨپݨے وِچّ غلتی نالھ اُس کۄلھۄں کۄئی کماںڈ دِتّی گئی ہُںدّی ہَے۔ گلّ کی٬ جۄ تُسِیں کماںڈ دیوۄگے کمپِّئۄُٹر اُہۄ ہی کمّ کریگا۔ جے تُسِیں کِیئبۄرڈ ’تے ’اے‘ کِیء دبّکے کماںڈ دیوۄگے کِہ پںجّابی دا اُۄڑا ٹائیِپ کرۄ تاں کمپِّئۄُٹر مَۄنِیٹر اُتّے اُۄڑا پا دیویگا۔

بائِنری پْربںدھّ: سںسّار وِچّ گِݨتی دے انیک پْربںدھّ چلدے ہن۔ جۄ بہُتے پرچلت ہن٬ اُہ ہن؛ 1. ہَیکسا: 1, 16, 256 آدِ والھا۔ 2. دشملو: 1 اِکائی٬ 10 دہائی٬ 100 سَیںکڑا آدِ والھا۔ جۄ آم ہی ورتۄں وِچّ آئُںدا ہَے۔ 3. ڈَیکا: 1, 8, 64 آدِ والھا۔ 4. بائِنری: 1, 2, 4, 8, 16 آدِ والھا۔ کمپِّئۄُٹر بائِنری سِسٹم نالھ چلّدا ہَے۔ اِس کۄلھ کیول دۄ ہی اںکّ ہن۔ 0 اتے 1. اِہ آپݨے سارے کمّ اِس 0 اتے 1 دے میل-جۄلھ نالھ ہی کردا ہَے۔ 0 بھاو اِسدے گِݨتی مِݨتی پربںدھّ وِچّ بِجلی نہِیں گئی اتے 1 بھاو پربںدھّ وِچّ کھاس مِݨتی دی بِجلی گئی ہَے۔ اگّے پھِر تار-سںدّیش واںگ ’ڈِڈّ‘, ’ڈَۄٹ‘ چلّدا ہَے۔ اِس 0, 1 دی ترلتا کارن کمپِّئۄُٹر سںسّار دی ہر بھاشا سمجھدا ہَے اتے ہر بھاشا وِچّ آپݨے سِٹّے پیش کردا ہَے۔ کمّ کرن تۄں پہِلۄں کمپِّئۄُٹر نُۄں اِہ دسّ دِتّا جاںدا ہَے کِہ کِس لِپّی اتے کِس کِیئبۄرڈ انُسار کمّ کرنا ہَے۔

سۄ کمپِّئۄُٹر راہِیں کمّ کرن دے دۄ ہی مُکھّ اںگّ ہن۔ 1. آئی بھاو اِنپُٹّ وِدھِییاں نالھ کمپِّئۄُٹر نُۄں ہُکم دیݨے۔ جۄ کِیئبۄرڈ٬ مائۄُس٬ سکَینر٬ کَیمرا٬ اِںٹرنَیٹّ راہِیں دِتّے جا سکدے ہن۔ 2. اۄ بھاو آئۄُٹپُٹّ۔ جِس دی پْردرشݨی مَۄنِیٹر آدِ راہِیں کِیتی جاںدی ہَے تے اسِیں آپݨے کِیتے کارج نالھ اِکّ سُر وی رہِںدّے ہاں اتے اُسدا سہی ہۄݨا وی یکِینی بݨائُںدے ہاں۔ ورتۄںکار دا اِنہاں دۄہاں پْربںدھّاں سبںدھّی لۄڑ انُسار ودھّ تۄں ودھّ جاݨکار ہۄݨا لاہیوںدّ رہِںدّا ہَے۔ پہِلاں نمبّر 2 مَۄنِیٹر دے پْربںدھّ سبںدھّی جاݨکاری پْراپت کر لَیݨی ٹھِیک رہیگی۔ کِئُںکِہ اِس وِچّ نمبّر 1 پْربںدھّ وی بہُت ہدّ تِیکر سمِلت ہَے۔

آئۄُٹ پُٹّ پْربںدھّ: اِس دا مُکھّ تَۄر اُتّے پْردرشݨ مَۄنِیٹر راہِیں کِیتا جاںدا ہَے۔ جدۄں کۄئی اَیپ (اِتھّے اَیپ تۄں بھاو ورڈ پْرۄسَیسّر بھاو شبد-بِیڑ مائیِکرۄسَۄپھٹ ورڈ ہَے) سترک کِیتا جاںدا ہَے تاں مَۄنِیٹر اُتّے اُسدا ’یُۄذر’ذ اِںٹرپھیس‘ (ورتۄںکار لئی دْرشݨی دْرِش) ساہمݨے آ جاںدا ہَے٬ جِسدی جاݨکاری دیݨ لئی اُسنُۄں پںجّاں بھاگاں وِچّ وںڈّ لئیِدا ہَے۔ 1. اِسدے کیںدر وِچّ چِٹّا وڈّا مین بھاگ آپݨا کمّ کرن لئی۔ 2. اُپّرلا وڈّا مہتّو پُۄرن بھاگ کماںڈاں والھا۔ 3. ہیٹھلا تِنّ پٹّی بھاگ جاݨکاری والھا۔ 4. سجّے پاسے اُپّر تھلّے دی سکرَۄل والھا۔ 5. کھبّے پاسے اُپّر تھلّے دے رُۄلر والھا۔ ہُݨ اِنہاں نُۄں اِکّ-اِکّ کرکے وِستھار وِچّ وِچارِیا جاویگا۔ یاد رہے کِہ اِس پْربںدھّ دا گِیان ورتۄںکار دی یۄگتا نُۄں چار چنّ لائُںدا ہَے۔

1. کیںدری بھاگ: اِہ ورتۄںکار دی کارج بھُۄمی ہَے۔ اُسنے جۄ وی کمّ کرنا ہَے اِس وِچّ ہی کرنا ہَے۔ اِسدے چار چُپھیرے تاں آپݨے کارج وِچّ مانݨیۄگ سپھلتا پْراپت کرن لئی ورتے جاݨ والھے ٹُۄلاں بھاو کماںڈاں دا بھںڈّار پِیا ہَے۔ اِس بھاگ دے اگّے تِنّ بھاگ بݨ جاںدے ہن۔ پیپر دا اُپّرلا اِںچ کُ بھاگ ہَیڈر٬ اتے ہیٹھلا اِںچ کُ بھاگ پھُٹر کہائُںدا ہَے۔ اِکّ تۄں دُۄجے بھاگ وِچّ جاݨ لئی اُس دُۄجے بھاگ وِچّ مائۄُس لَے جا کے ڈبل کلِکّ کرنا ہُںدّا ہَے۔

2. اُپّرلا بھاگ: اِس وِچّ سبھ تۄں اُپّرلی پٹّی دا ناں ’ٹائیِٹل بار‘ بھاو سِرناواں پٹّی ہَے۔ اِہ پٹّی چِٹھّی اُتّے لِکھے سِرناویں تُلّ ہُںدّی ہَے۔ اِس وِچّ کئی مہتّوپُۄرن سُۄچناواں ہُںدِّییاں ہن۔ جِویں کِہ اِس پھائیِل جاں ڈاکُۄمَیںٹ دا ناں کی ہَے٬ اِہ کِس اَیپ جاں پْرۄگرام وِچّ لِکھی گئی ہَے تے کِس وِچّ کھُلّہیگی آدِ۔ اِس پٹّی وِچّ ورتۄںکار دے دھُر سجّے ہتھّ تِنّ کںٹّرۄل بٹن ہُںدّے ہن۔ یادُۄ دے جھُرلُۄ ہی سمجھۄ۔ مائیِنس دا نِشان کلِکّ کرن نالھ ڈاکُۄمَیںٹ بِںدُّۄ بݨکے سٹیٹس بار ’تے آ جائِگا۔ اُتھّۄں کلِکّ کرۄگے تاں پُۄرا کھُلّہ جائِگا۔ بَۄکس نُۄں کلِکّ کرۄگے تاں ڈاکُۄمَیںٹ چھۄٹا ہۄ جائیگا اتے اُس نُۄں سِر تۄں پھڑکے کِسے پاسے وی لَے جا سکدے ہۄ۔ کۄنے جاں کِنارے تۄں پھڑکے (جدۄں تِیر دۄہِیں پاسِیں ہۄوے) ڈاکُۄمَیںٹ نُۄں ہۄر چھۄٹا جاں وڈّا کر سکدے ہۄ۔ مُڑ باکس نُۄں کلِکّ کرۄگے ڈاکُۄمَیںٹ رِیسٹۄر ہۄ کے پُۄرے سائیِذ دا ہۄ جاویگا۔ کرَۄس جاں اںگّریجی اکھّر اَیکس٬ جدۄں ڈاکُۄمَیںٹ پکّا ہی بںدّ کرنا ہۄوے تاں کلِکّ کرِیدا ہَے۔ کںٹّرۄل بٹناں دے کۄلھ اُپّر نُۄں تِیر والھا اِکّ چَۄتھا بٹن وی ہُںدّا ہَے جۄ رِبن نُۄں لۄڑ انُسار چھۄٹا وڈّا کردا ہَے۔ ورتۄںکار دے کھبّے ہتھّ مائیِنس ہیٹھاں تِکۄن ہَے جۄ ’کُئِکّ اَیکسَیسّ ٹُۄلبار نُۄں رِبن دے اُپّر جاں ہیٹھاں لَے جاںدی ہَے۔

رِبن: اُپّرلے بھاگ وِچّ٬ ٹائیِٹل بار تۄں تھلّے اتے 1, 2, 3 اِںچی ٹیپ تۄں اُپّرلے سارے بھاگ نُۄں ’رِبن‘ کہِںدّے ہن۔ اِہ کماںڈاں دا بھںڈّار ہَے۔ پھائیِل٬ ہۄم والھی پٹّی وِچّ کماںڈ ٹَیباں نُۄں وڈّے ٹُۄل بکسِیاں واںگ رکھِّیا گِیا ہَے۔ جِہڑی وی کماںڈ ٹَیب نُۄں کلِکّ کراںگے اُسدے چھۄٹے چھۄٹے کئی ٹُۄل سَیٹّ کھُلّہ جاݨگے۔ اُنہاں نُۄں کماںڈ سَیٹّ کِہا جاںدا ہَے۔ ہر کماںڈ سَیٹّ دا پُۄرا ہیٹھاں ناں لِکھِیا ہُںدّا ہَے۔ اُسدے سجّے کھبّے دۄ کھڑھِییاں لائیِناں اُسنُۄں دُۄجے سَیٹّاں تۄں نکھیڑدِییاں ہن۔ ہر اِکّ سَیٹّ وِچّ اُس سَیٹّ دِییاں کماںڈاں ہُںدِّییاں ہن۔ ہر لۄڑِیںدے سَیٹّ وِچّ اُسدے ناں تۄں اگّے سجّے ہیٹھلے کۄنے وِچّ اِکّ ڈبّی وِچّ نِکّا جِہا تِیر (گُلابُۄ) ہُںدّا ہَے۔ اُسنُۄں کلِکّ کرِیئے تاں اُس سَیٹّ دِییاں کماںڈاں دا وِستھار اُجاگر ہۄ جاںدا ہَے۔ ’رِبن‘ دی چرچا اگلے لیکھ وِچّ کِیتی جائیگی۔

(چلدا)