ورتۄں کمپِّئۄُٹر دی: لڑی نمبّر 11 - ٹیبل 3

(نۄٹ: اِنہاں لڑِییاں نال سمبّںدھّت تسوِیراں چھاپ سکݨا ساڈے لئی سمبھّو نہِیں۔ لۄڑوںدّ پاٹھک کِرپال سِںگھّ پنُّۄں نال سمپّرک کر لَیݨ۔)

سِلَیکٹ کرنا: کِسے ناں کِسے لۄڑ لئی پُۄرے ٹیبل جاں اِسدے کُجھ بھاگ نُۄں سِلَیکٹ کرنا پَیںدا ہَے۔ اُس لئی کماںڈ پاتھ ہَے؛ کرسر نُۄں لۄڑِیںدے مُۄل تتّ وِچّ لَے جئۄ۔ ’ٹیبل ٹُۄلذ‘ دی لییائۄُٹ کماںڈ ٹَیب پہِلے کماںڈ سَیٹّ ’ٹیبل‘ وِچّ ’سِلَیکٹ‘ ہیٹھاں والی وِںڈّۄ کھُلّہ جائیگی۔ اُس وِچّ سِلَیکٹ سَیلّ٬ کَۄلم٬ رۄء اتے ٹیبل دِییاں چار کماںڈاں ہن۔ جِس وی کماںڈ نُۄں کلِکّ کِیتا جائیگا٬ ٹیبل دا اۄہۄ ہی مُۄل تتّ سِلَیکٹ ہۄ جائیگا۔ سِلَیکٹ کِیتے ایرِیئے نُۄں ڈِیسِلَیکٹ کرن لئی٬ مائۄُس نُۄں کِتے وی کلِکّ کرۄ۔

سِلَیکٹ وِںڈّۄ وِچّ جے ’وِئۄُ گْرِڈّ لائیِنذ‘ نُۄں کلِکّ کِیتا جاویگا تاں ٹیبل دے بارڈراں تے گْرِڈّ لائیِناں دِکھائی دیݨگِییاں۔ دۄبارا کلِکّ کرن نال اُہ ہٹ جاݨگِییاں۔ یاد رہے کِہ اِہ کاروائی کرن ویلے ٹیبل دِییاں بارڈر لائیِناں نہِیں ہۄݨِییاں چاہِیدِییاں٬ نہِیں تاں گْرِڈّ لائیِناں اُنہاں تھلّے چھُپ کے رہِ جاݨگِییاں۔

جے پرَۄپرٹِیذ کماںڈ نُۄں کلِکّ کِیتا جائیگا تاں سجّے پاسے والی وڈّی وِںڈّۄ کھُلّہ جائیگی۔ اِس وِچّ چارے مُۄل تتّاں وِچّۄں جِس تتّ دی ٹَیب نُۄں وی کلِکّ کِیتا جائیگا اُسدِییاں ہی پرَۄپرٹِیذ کھُلّہ جاݨگِییاں٬ جِنہاں وچّۄں آپݨی لۄڑ انُسار کلِکّ کرکے اۄکے کِیتا جا سکدا ہَے۔

الائیِنمَیںٹ: لییائۄُٹ کماںڈ ٹَیب وِچّ اگلا مہتّوپُۄرن کماںڈ سَیٹّ ہَے چھیواں٬ الائیِنمَیںٹ۔ اِس وِچّ سَیلّ اںدّر ٹَیکسٹ دی الائیِنمَیںٹ دا پْربںدھّ ہَے۔ اِکّ سَیلّ وِچّ 3 گُݨا 3, کُل 9 ترہاں نال ٹَیکسٹ نُۄں پا سکدے ہاں۔ کھبِّئۄں سجّے نُۄں؛ کھبّے٬ سَیںٹر اتے سجّے٬ اُپّرۄں تھلّے نُۄں؛ اُپّر٬ سَیںٹر اتے تھلّے۔ اِس سَیٹّ وِچّ سَیلّ دے چارے مارجن وی سَیٹّ کِیتے جا سکدے ہن۔ اِس وِچّ ذرُۄری کماںڈ ہَے ٹَیکسٹ ڈائِرَیکشن دی٬ جِسنُۄں بار-بار کلِکّ کرکے ٹَیکسٹ نُۄں کھبّے تۄں سجّے٬ اُپّرۄں تھلّے اتے تھلِّئۄں اُپّر نُۄں لِکھِیا جا سکدا ہَے۔ اِہ پْربںدھّ کھاس کرکے لمّے ہَیڈِںگّاں وِچّ کمّ آئُںدا ہَے۔

کماںڈ سَیٹّ ڈَیٹا: اگلا ذرُۄری کماںڈ سَیٹّ ہَے ڈَیٹا دا۔ اِس وِچّ پہِلی کماںڈ ہَے ’سَۄرٹ۔‘ اِہ اے تۄں ذَیڈّ اتے ذَیڈّ تۄں اے دی ترتِیب وِچّ ڈَیٹے دی ترتِیب دیݨ دے کمّ آئُںدی ہَے۔ دُۄجی اُپّرلی کماںڈ ’رِپِیٹ ہَیڈر رۄئذ‘ ہَے۔ بہُتے پنِّیاں دے ڈَیٹے وِچّ اُپّرلی ہَیڈر رۄء نُۄں ہر پیج اُتّے درسائُݨ دے کمّ آئُںدی ہَے۔ اُس تۄں ہیٹھلی بھاو وِچکارلی کماںڈ ’کنورٹ ٹُۄ ٹَیکسٹ‘ ٹیبل نُۄں ٹَیکسٹ وِچّ بدلݨ دے کمّ آئُںدی ہَے۔ سبھ تۄں ہیٹھلی کماںڈ ’پھارمُۄلا‘ ہِساب کِتاب کرن دے کمّ آئُںدی ہَے۔ ڈَیٹا کماںڈ سَیٹّ دے پْربںدھّاں نُۄں اِس ترہاں درسائِیا جا سکدا ہَے:

سَۄرٹ: کۄئی وی سُۄچی جے ڈِکشنری انُسار ناں ہۄوے تاں اُس وِچّۄں وِشیش ناں لبھّݨا گھاء دے ڈھیر وِچّۄں سُۄئی لبھّݨ دے برابر ہُںدّا ہَے۔ ٹیبل وِچّ سَۄرٹِںگّ دا کھاس پْربںدھّ ہَے۔ جِس ٹَیکسٹ نُۄں سَۄرٹ کرنا ہَے٬ اُسدِییاں پُۄرِییاں رۄیاں نُۄں سِلَیکٹ کر لوۄ۔ جِس کَۄلم نُۄں مُکھّ رکھّݨا ہَے اُس نُۄں کلِکّ کر لوۄ۔ دُۄجے اتے تِیجے نمبّر اُتّے چۄݨ وِچّ آئُݨ والِیاں کَۄلماں نُۄں وی کلِکّ کر لوۄ۔ نال-نال گھٹدے-ودھدے کْرم نُۄں وی کلِکّ کر لوۄ۔ لِسٹ وِچّ ہَیڈر ہَے کِہ نہِیں کلِکّ کر لوۄ۔ اۄکے کرن نال ساری لِسٹ اِچھّا انُسار سَۄرٹ ہۄ جائیگی۔

کنورٹ ٹیول ٹُۄ ٹَیکسٹ: ٹیبل نُۄں ٹَیکسٹ وِچّ بدلݨ لئی سَیپریٹر واستے سبھ تۄں ودھّ ڈھُکوِیں کماںڈ ’ٹَیب‘ ہی ہَے۔ لۄڑ انُسار کِسے کماںڈ دی وی چۄݨ کِیتی جا سکدی ہَے۔ ادر کماںڈ وِچّ ہائیِپھن٬ سٹار٬ پرسَیںٹ آدِ وِچّۄں کۄئی وی چُݨ سکدے ہۄ۔

پھارمُۄلا: اِس وِچّ جۄڑ گھٹائۄ دے نال-نال اَیوریج آدِ کئی پھارمُۄلِیاں دا پْربںدھّ ہَے۔ اگاںہودھُۄ اِنسان وِچّ پھۄلاپھالی دی رُچی ہۄݨی چاہِیدی ہَے٬ اُہ تھۄڑھی جِہی سیدھ مِلھ جاݨ پِچھّۄں باکی دی پھۄلاپھالی آپ کرکے ہر چِیذ دی تہِ تِیکر پہُںچّ جاںدا ہَے۔ کمپِّئۄُٹر وِچّ تاں ہر پاسے ہی بدلویں پْربںدھّ اتے اگّے ہۄر اگّے بیئںتّ ہَے۔

***

ورتۄں کمپِّئۄُٹر دی: لڑی نمبّر 12 - شَۄرٹ کٹّ کِییاں (1)

شَۄرٹ کٹّ کِییاں پگڈںڈّی واںگ ہُںدِّییاں ہن٬ ول-ولیویں کھاںدے وڈّے راہ دی تھاں نکّ دی سیدھ بݨائی پگڈںڈّی واںگ٬ مِتھے نِشانے اُتّے ٹھاہ بجّݨ لئی۔ جِہڑی کماںڈ کئی پاپڑ ویل کے دِتّی جا سکدی ہَے٬ اُہی کماںڈ دۄ کُ کِییاں دباکے دِتّی جاںدی ہَے۔ اِہۄ ہی شَۄرٹ کٹّ کِیء ہَے۔ سرب-پرواݨِت شَۄرٹ کٹّ کِییاں دی پُۄری سُۄچی بڑی لمّی ہَے٬ جۄ گُۄگل ’تے سرچ کرکے پْراپت کِیتی جا سکدی ہَے۔ پر آم ورتۄں وِچّ آئُݨ والھِییاں شَۄرٹ کٹّ کِییاں دی سارݨی نال دِتّی گئی ہَے۔ اِنہاں نُۄں یاد کر لَیݨا بہُت ہی آسان ہَے۔

شَۄرٹ کٹّ کِییاں بݨائُݨِییاں: آپݨی لۄڑ انُسار کئی ویر شَۄرٹ کٹّ کِییاں آپ وی بݨائُݨِییاں پَیںدِییاں ہن۔ ہَے اِہ وی بݨائُݨِییاں بہُت ہی سَۄکھِییاں۔ جِس کارج لئی وی اِہ بݨائُݨِییاں ہۄݨ, بݨائُݨ دا پْربںدھّ وی اُتھّے ہی دِتّا ہۄئِیا ہُںدّا ہَے۔

سِمبّل بݨائُݨ لئی: کِیئبۄرڈ راہِیں آم ہالت وِچّ اسِیں 96 ( 26+22 = 48 * 2 = 96) کُ چِنّہ ٹائیِپ کر سکدے ہاں۔ پر اِس تۄں ودھّ چِنّہ ٹائیِپ کرن دی لۄڑ پَیںدی رہِںدّی ہَے۔ اِس ہالت وِچّ لۄڑِیںدے سِمبّل دی شَۄرٹ کٹّ کِیء بݨا لئی جاںدی ہَے۔ جِویں کِہ دھارمک اَیڈاں وِچّ ’کھںڈّا-کِرپان‘ جاں کِسے وی ہۄر دھارمک چِنّہ دی لۄڑ پَے سکدی ہَے۔

جِس وی پھَۄںٹ دی سمرتھّا تے سِیما دیکھݨی ہۄوے تاں اُسدے سِمبّل چارٹ وِچّ جا کے دیکھ سکِیدا ہَے۔ اُس وِچّ درسائے گئے سارے سِمبّل ٹائیِپ کِیتے جا سکدے ہن۔ اُس پھَۄںٹ وِچّ٬ اُس تۄں باہرا کۄئی وی سِمبّل ٹائیِپ نہِیں کِیتا جا سکدا۔ ہاں٬ دُۄسری کِسے وی پھَۄںٹ دا کۄئی وی سِمبّل ٹائیِپ کِیتا جا سکدا ہَے۔ اِسدا بھاو ہَے کِہ کمپِّئۄُٹر وِچّ ہاذر سارِییاں پھَۄںٹاں دے بیئںتّ سِمبّل ٹائیِپ کِیتے جا سکدے ہن اتے اُنہاں دِییاں شَۄرٹ کٹّ کِییاں بݨائیِیاں جا سکدِییاں ہن۔ سِمبّل چارٹ کھۄلہݨ دی وِدھی ہَے؛ کماںڈ ٹَیب ’اِنسرٹ‘ کلِکّ٬ رِبن دے سجّے اکھِیر سِمبّل کماںڈ سَیٹّ٬ سِمبّل-تِیر کلِکّ٬ ہیٹھاں مۄر سِمبّلج کلِکّ۔ اگّے بݨِیا سِمبّل چارٹ کھُلّہ جائیگا۔

لمِّییاں واٹاں: کرسر والی تھاں اُتّے شاہ-راہ راہِیں سِمبّل ٹائیِپ کرن دِییاں تِنّ وِدھِییاں ہن۔ پہِلی وِدھی؛ لۄڑِیںدی پھَۄںٹ دا سِمبّل چارٹ کھۄلہۄ۔ سِمبّل کلِکّ٬ اِنسرٹ کماںڈ کلِکّ۔ دُۄسری وِدھی؛ لۄڑِیںدے سِمبّل نُۄں ڈبل کلِکّ کرۄ۔ تِیسری وِدھی؛ پہِلۄں چَیکّ کر لوۄ کِہ کی نِئۄُمَیرِیکل کِیء بھاگ وِچّ ’نمبّ لَۄک‘ اَۄن ہَے۔ اِس ہالت وِچّ جے نمبّر کِیء 0 تۄں 9 تک کۄئی وی دبائی جائیگی تاں اُہ نمبّر ٹائیِپ ہۄ جائیگا۔ پھِر کھبّے ہتھّ نال آلٹ کِیء دبائی رکھّۄ اتے سجّے ہتھّ نال نِئۄُمَیرِیکل کِییاں وِچّۄں 0 تے سِمبّل دا کۄڈ ٹائیِپ کرۄ اتے آلٹ کِیء چھڈّ دِئۄ۔ سِمبّل ٹائیِپ ہۄ جائیگا۔ کھںڈّا کِرپان دا انمۄل٬ چاتْرِک آدی پھَۄںٹاں وِچّ کۄڈ 199 ہَے سۄ اِس نُۄں ٹائیِپ کرن لئی کماںڈ ہَے؛ آلٹ + 0199.

شَۄرٹ کٹّ کِیء بݨائُݨ دی وِدھی: سِمبّل چارٹ وِچّ سِمبّل دیکھݨ دِییاں دۄ اَۄپشناں ہن۔ پہِلی سِمبّلذ٬ دُۄسری سپَیشل کرَیکٹرذ۔ پہِلی سِمبّلذ کلِکّ٬ پھَۄںٹ لائیِن وِچّ آپݨی اِچھّا دی پھَۄںٹ سِلَیکٹ کرۄ٬ اُس پھَۄںٹ دا سِمبّلذ چارٹ کھُلّہ جائیگا۔ جے سارے سِمبّل دِکھائی ناں دیݨ تاں سجّے پاسے ہیٹھلی لال لکِیر وِچّ پھرَۄم - تِیر کلِکّ کرکے ہلکا پِیلھا بَۄکس کھُلّہ جائیگا۔ پھَۄںٹ انُسار یُۄنِیکۄڈ جاں آسکی ڈَیسِیمل کلِکّ کرۄ٬ پھَۄںٹ دے پُۄرے سِمبّل اُجاگر ہۄ جاݨگے۔ آپݨی اِچھّا دا سِمبّل (کھںڈّا-کِرپان) لبھّکے کلِکّ کرۄ٬ اُہ سِلَیکٹ ہۄ جائیگا۔ ہیٹھاں شَۄرٹ کٹّ کِیء کلِکّ کرۄ اِکّ نوِیں ’کسٹۄمائیِذ وِںڈّۄ‘ دا بَۄکس کھُلّہ جائیگا۔

اِس وِچّ پْرَیسّ نِئۄُ شَۄرٹ کٹّ کِیء دے گھر نُۄں جے دھِیان نال دیکھۄ تاں اِس وِچّ کرسر بلِںکّ کردا دِکھائی دیویگا اتے اُسدے تھلّے چُݨے گئے سِمبّل دا چِتّر ہۄویگا۔ آلٹ کِیء دبّی رکھّ کے ’کے اکھّر‘ ٹائیِپ کرۄ تاں آلٹ + کے ٹائیِپ ہۄ جائیگا۔ ہُݨ کںرّٹلی اسائیِںڈ ٹُۄ دے ساہمݨے دیکھ لوۄ کِہ کِدھرے اِہ کِیء پہِلۄں ہی کِسے سِمبّل جاں کارج نُۄں ناں اسائیِن ہۄوے۔ جے نہِیں تاں ہیٹھلے کھبّے کۄنے وِچّ اسائیِن کماںڈ کلِکّ کرۄ ات کلۄذ کرۄ۔ ہُݨ جدۄں وی٬ جِتھّے وی آلٹ + کے شَۄرٹ کٹّ کماںڈ دیوۄگے کرسر والی تھاں اُتّے کھںڈّا-کِرپان ٹائیِپ ہۄ جائیگا۔

لال بتّی: بھُلّ کے وی ’رِیسَیٹّ آل …’ کماںڈ نُۄں کلِکّ نہِیں کرنا۔ اِہ تُہاڈِییاں بݨائیِیاں سارِییاں شَۄرٹ کٹّ کِییاں اتے مَیکرۄ نُۄں ساپھ کر دیویگی٬ جۄ پھِر انڈُۄ کرن نال وی ہتھّ نہِیں آئُݨگِییاں٬ مُڑکے سارِییاں دۄبارا بݨائُݨِییاں پَیݨگِییاں۔