میرے پۄتے ہرمن دی سدھارن چَیکِںگّ لئی اسِیں 29 جُلائی 2009 نُۄں ہسپتال لَے کے گئے ساں۔ سارا پرِوار ہسپتال وِچّ سی۔ اسِیں اُس دے رُۄم وِچّ بَیٹھے ساں۔ سانُۄں کِسے گلّ دا کۄئی بھیت نہِیں سی۔ دِنے تِنّ وجے ڈاکٹر آئِیا٬ اُسنے دسِّیا٬ “ہارٹ مِل گِیا ہَے”۔ تِیار رہِݨ لئی سانُۄں آکھ دِتّا۔ ڈاکٹر دے اچانک اِہ بۄل سُݨدِیاں ساڈے دِل ہِلّ گئے۔ ساڈے کمرے وِچّ جِویں بمبّ پھٹِیا ہۄوے۔ مناں وِچّ جِویں بِجلی پھِر گئی ہۄوے۔ اِس گھڑی دی بھاویں سانُۄں بیسبری نال اُڈِیک سی پر اِہ پتا نہِیں سی کِہ اجّ ہی دِل مِل جاݨ دی سُۄچنا مِل جاݨی ہَے۔ اسِیں تاں اویسلے ساں٬ سانُۄں پتا نہِیں سی ہارٹ کدۄں مِلݨا ہَے٬ کدۄں ساڈی واری آئُݨی ہَے۔ اُدۄں اسِیں کھُش وی ساں٬ ڈرے تے سہِمے ہۄئے وی۔ اِکّ پاسے دِل ہِلائۄُ پْرِیکھِیا دا سماں سی٬ دُۄجے پاسے اسہِ رۄگ دا جِیون بھر دی نوِرتی دا سماں سی۔ ساڈے اںدّر ڈر دے گھڑِیال وجّ رہے سن۔

ہسپتال دے پْربںدھّ انُسار رات دے سمیں مرِیذ دے کمرے وِچّ اِکّ تۄں ودھّ بںدّا نہِیں ٹھہِر سکدا سی۔ اُس کمرے وِچّ اُدۄں اسِیں ہرمن سمیت ستّ جݨے ساں۔ پر سانُۄں سارِیاں نُۄں ٹھہِرن دی آگِیا مِل گئی۔ اِکّ بَیڈّ وی مِل گِیا۔ پہِلاں شام دے 6 وجے٬ پھِر رات اِکّ وجے تے پھِر پںجّ وجے تِیاری کرن لئی کہِ دِتّا۔ رات اسِیں سارِیاں بہِ کے کٹّی۔

30 جُلائی 2009 سویرے 6 وجے ہرمن نُۄں اپریشن تھیٹر وِچّ لَے کے گئے۔ مگر-مگر اسِیں سارے۔ ڈرے تے سہِمے ہۄئے۔ اپریشن تھیٹر وِچّ مرِیذ تۄں بگَیر ہۄر کۄئی اںدّر نہِیں جا سکدا۔ ہرمن اپریشن تھیٹر وِچّ گِیا۔ اسِیں باہر۔ ہرمن دا پُراݨا دِل کڈھّ کے اُس دی تھاں نواں دِل پھِٹّ کرن دی گھڑی دے پھِکر وِچّ ساڈے آپݨے دِل ذۄر-ذۄر دی پھڑک رہے سن۔ مݨاں مُۄںہِیں پھِکر لَے کے٬ دھڑکدے دِلاں نال اسِیں سارے ویٹِںگّ رُۄم وِچّ جا بَیٹھے۔ ویٹِںگّ رُۄم وِچّ ساڈے ورگے ہۄر بتھیرے بَیٹھے ہۄئے سن۔ بتھیرِیاں دے دِلاں دے ٹُکڑِیاں دے اپریشن ہۄ رہے سن۔ رُۄم بھرِیا ہۄئِیا سی٬ کۄئی سِیٹ کھالی نہِیں سی۔ سبھناں دے چِہرِیاں ’تے غم دی اِبارت لِکھی ہۄئی سی۔ سارِیاں دا دھِیان کںدھّ نال لگّے اِنپھرمیشن بۄرڈ ولّ لگّا ہۄئِیا سی؛ جۄ کمپِّئُٹرائیِذ سی اتے جِس اُتّے ہر مرِیذ دی ہر پل دی اِنپھرمیشن اُکّری جا رہی سی۔ اپریشن رُۄم دی اںدّرلی ہالت دا پتا چلدا سی۔ اِس تۄں اِلاوا ہر اپریشن ویلے ہسپتال دے کرمچاری٬ آپ اںدّرۄں آ کے نالۄ نال بچّے دے وارساں نُۄں بچّے دی ہالت دسّدے رہِںدّے ہن۔ اپریشن سُکھّ ساںد نال ہۄݨ لئی اسِیں سارے ربّ اگّے جۄدڑِییاں-ارداساں کر رہے ساں۔ ارادھنا وِچّ ساڈے ہتھّ جُڑے ہۄئے سن۔ پُتّ نُۄں سہی سلامت ویکھݨ لئی ساڈے جِسم اکھّاں بݨے ہۄئے سن۔ اِکّ اِکّ مِںٹّ وڈّا ہۄ رِہا سی۔ کۄئی اِکّ گھںٹّے پِچھّۄں اںدّرۄں سُکھساںد دا سُنیہا مِلِیا۔ اپریشن سہی دِشا ولّ ہۄݨ دے سںکّیت مِلے۔ ساڈی جان وِچّ جان آئی۔ چار گھںٹّے وِچّ اپریشن مُکمّل ہۄئِیا اتے ہرمن نُۄں اپریشن تھیٹر تۄں کْرِٹِیکل کیئر رُۄم وِچّ لِیاںدا گِیا۔

کْرِٹِیکل کیئر رُۄم وِچّ واری واری سانُۄں ہرمن نُۄں ویکھݨ دی آگِیا دِتّی گئی۔ اسِیں اُس نُۄں دیکھݨ لئی ترسے ہۄئے ساں۔ اِس ہالت وِچّ ہرمن نُۄں مِلݨ جاں دیکھݨ ’تے کۄئی پابںدّی نہِیں سی۔ کٹھۄر شرتاں جاں بیلۄڑِییاں بںدّشاں نہِیں سن۔ کْرِٹِیکل کیئر رُۄم وِچّ جاݨ تۄں پہِلاں کیول سابݨ نال ہتھّ دھۄݨے ذرُۄری سن٬ ہۄر کِسے ترہاں دی کۄئی پھارمَیلٹی جاں کۄئی بںدّش نہِیں سی۔ واری نال دۄ-دۄ کرکے اسِیں اُس نُۄں دیکھ سکدے ساں۔

اسِیں اںدّر گئے٬ ہرمن بیہۄش پِیا سی۔ گِٹھّ تۄں وی ذِیادا چھاتی کھۄلہی ہۄئی سی٬ بھراڑ دا بھراڑ جِویں متِیرا (ہدواݨا) پاڑِیا ہُںدّا ہَے۔ اُس اںدّر لہُۄ تۄں بِنا ہۄر کُجھ دِکھائی نہِیں سی دِںدّا۔ مُۄںہ ’تے نکّ نالھِییاں نال بھرے ہۄئے سن۔ ٹیپاں لگِّییاں ہۄئیِیاں سن۔ ادھّ کھُلّہِییاں اکھّاں وِچّ مَۄت ورگا بھَیء سی۔ سرِیر دی بھۄرا-بھۄرا ہرکت کمپِّئۄُٹر دی وڈّی سکرِین ’تے آ رہی سی۔ اُہ مشِینری دُیارا جِئۄں رِہا سی۔ مشِینری وِچّ اُس دی جان سی۔ سارا کُجھ نکلی۔ ساہ٬ کھُۄن تے کھُراک آدِ کمپِّئُٹر پرنالی دُیارا دِتّی جا رہی سی۔ اُس دا سرِیر بیجان٬ بیسُرت پِیا سی۔ اِس ہالت وِچّ جِنّی وار اسِیں اُس نُۄں دیکھدے٬ اُنّی وار ساڈے پھِکر ہۄر ڈُۄںگھے ہۄئی جاںدے۔ ہر کۄئی آپݨے آپ وِچّ دِل دے درد نال بھرِیا ہۄئِیا سی۔ آپݨے پھِکر دی جاں درد دی گلّ کۄئی کِسے نُۄں کہِݨ سُݨن دی ہالت وِچّ نہِیں سی۔ آکھݨ لئی کِسے کۄل کُجھ بچِیا نہِیں سی۔

اِس ہالت وِچّ لگاتار دس دِن تک ہرمن بیہۄش پِیا رِہا۔ ڈاکٹر اُس نُۄں پاسا دُیا دِںدّے رہے۔ اُسدا مُۄںہ متھّا سُیاردے تے دںدّ ساپھ کردے رہے۔ اُس دِییاں ادھّ کھُلّہِییاں بیجان اکھّاں دی ہالت دیکھی نہِیں سی جاںدی۔ نوتیج تے سربجِیت دِن رات ہسپتال رہے۔ بیوسّ ہۄئے بِںدّے بِںدّے اُس نُۄں دیکھ لَیںدے۔ پر کُجھ کر نہِیں سی سکدے۔ ناں اُنہاں نُۄں کھاݨ دی٬ ناں پِیݨ دی سۄجھی سی٬ ناں ارام دی٬ نِیںد کِتھّۄں آئُݨی سی؟ ہرمن کدۄں اُٹھّے٬ کدۄں ٹھِیک ہۄوے٬ کدۄں بۄلے٬ سہی سلامت ہۄوے تے گلّاں کرکے سُݨاوے۔ اسِیں بُری ترہاں ترسے ہۄئے ساں۔ سارا کُجھ ڈاکٹراں دے وسّ سی۔ مِہنت ڈاکٹراں دی سی٬ اُہ ذِںدّگی دیݨ والے سن۔ اسِیں پرماتما تۄں تںدّرُستی دی بھِکھِّیا مںگّ رہے ساں۔

ڈاکٹراں دی آپݨی تسلّی پِچھّۄں دسویں دِن اُس نُۄں ہۄش وِچّ لِیاںدا گِیا۔ دساں دِناں پِچھّۄں اُس نیں پہِلی وار اکھّاں کھۄلہِییاں۔ پر اُدۄں اُہ کیول سُݨ سکدا سی٬ سمجھ سکدا سی تے پچھاݨ سکدا سی٬ بۄل نہِیں سی سکدا۔ سرِیر دے سارے اںگّ کھڑھ گئے سن۔ اِکّ اُںگل وی نہِیں سی ہِلا سکدا۔ سارے اںگّ جِںدّہِیݨ تے بیجان ہۄ چُکّے سن۔ اِس ہالت وِچّ وی ساڈے اںدّر اںتّاں دی گھبراہٹ سی۔ اِہ کی ہۄ گِیا؟ کدۄں اِہ بۄلݨ تے تُرن جۄگا ہۄویگا؟ سانُۄں چِںتّا وڈھّ-وڈھّ کھا رہی سی۔ پر ڈاکٹر پُۄری ترہاں آسوںدّ تے تسلّی وِچّ سن۔ وڈّا تے گُںجھّلدار کمّ ہۄ چُکّا سی٬ باکی گلّاں دی اُنہاں نُۄں بھۄرا وی چِںتّا نہِیں سی۔ بُجھے ہۄئے بلّب نُۄں لاہ کے اُس دی تھاں نواں بلّب پھِٹّ کرن واںگ پُراݨا دِل تبدِیل کر کے اُس دی تھاں نواں دِل پھِٹّ کِیتا گِیا سی۔ ڈاکٹراں انُسار اِہ کارج بہُت اَۄکھا کارج نہِیں۔

اِس پِچھّۄں بہُت اَۄکھا تے گُںجھّلدار کمّ ہۄر ہَے۔ ڈاکٹراں سانُۄں دسِّیا کِہ کِسے پُراݨے گھر وِچّ نویں مہِمان دے آئُݨ واںگ٬ پہِلے مالکاں نال اَیڈجسٹمَیںٹ کرن دا٬ جاݨ پچھاݨ, ساںجھ تے لِہاذ ستھاپت کرن دا کارج بہُت سُۄکھم تے بہُت اَۄکھا کارج ہَے۔ کُدرت دا اںدّرلا ڈھاںچا بہُت کۄمل تے سںوّیدنشِیل ہُںدّا ہَے۔ نواں دِل سرِیر دے اںدّرلے ڈھاںچے لئی اۄپرا ہُںدّا ہَے۔ نویں تے اۄپرے مہِمان دے کِسے نویں گھر وِچّ گھُسݨ واںگ٬ گھر دے پہِلے تے اسل مالکاں دی چھیتی کِیتے ساںجھ-لِہاذ نہِیں بݨدی۔ سرِیر دے پہِلے مالک امۄڑ تے ذِدّی بچّے واںگ ہُںدّے ہن۔ کِسے نویں مہِمان نال ورچدے نہِیں۔ پہِلے مالکاں نُۄں ورا کے٬ سمجھا کے٬ سَۄ ترہاں دِییاں دوائیِیاں دُیارا سُیا کے ہَۄلھی-ہَۄلھی نویں دِل نال جۄٹی پَیںدی ہَے اتے ہَۄلھی-ہَۄلھی مُڑ جِیون دا نگما ارمبھّ ہُںدّا ہَے۔ اِتھّے گُںجھّلاں وی پَے سکدِییاں ہن٬ پتا نہِیں کی کی گُںجھّلاں٬ بہُت بھِیانک گُںجھّلاں۔ اِنہاں نُۄں سُلجھائُݨ لئی لمّا سماں وی لگّ سکدا ہَے۔ پتا نہِیں کِنّا سماں؟

پر شُکر پرماتما دا تے بارمبّار دھنّواد ڈاکٹراں دا جۄ کِسے ترہاں دی کۄئی گُںجھّل نہِیں پئی٬ ہر اَۄکھی گھاٹی تۄں بچّت رہی۔ ہَۄلھی ہَۄلھی ہرمن دے ساہ٬ کھُۄن تے کھُراک آدِ وِگِیان دی بݨائی مشِینری وِچّۄں کڈھّ کے کُدرت دے بݨائے سرِیر نال جۄڑ دِتّے گئے۔ کۄئی پںدّراں دِن کْرِٹِیکل کیئر رُۄم وِچّ اُس لئی نوِیں ذِںدّگی دے راہ تلاش کِیتے جاںدے رہے۔ اِکّ-اِکّ مِںٹّ اُس لئی سُکھ ساںد دا سُنیہا لَے کے آئُںدا رِہا ہَے۔ ہَۄلی-ہَۄلی اُہ بۄلݨ لگّا٬ اںگّ پَیر ہِلائُݨ لگّا تے کھُراک وی کھاݨ لگّا۔ ویکھدِیاں-ویکھدِیاں اُس دے اںگّاں دِییاں سُکِّییاں لگراں وِچّ نویں سِرے تۄں پھُٹارا ارمبھّ ہۄ گِیا۔

ہرمن دے دِل دی ڈۄر وِشو پْرسِدھّ دِل دے ماہر تِنّ ڈاکٹراں تے دۄ نرساں دے ہتھّ سی: Dr. Anne Dipchand, Dr. Paul Kantor, Dr. Andrew Redington, اتے دۄ نرساں Judith Wilson and Kriston Goerge سن۔ ہرمن دی سرجری کرن والے ڈاکٹراں دی ٹِیم دی مُکھی٬ لمّی٬ پتلی٬ سُںدّر٬ سڈَۄل تے پْربھاوشالی چِہرے والی لیڈی ڈاکٹر اَینی دِیپچںدّ (Dr. Anne Dipchand) جِس دی اگوائی وِچّ ہرمن دی سرجری کِیتی گئی تے ہارٹ تبدِیل کِیتا گِیا سی٬ سویر تۄں شام تک ہرمن دی دیکھ بھال وِچّ مگن رہی۔ سارا دِن اُس نُۄں ناں وِہلے دیکھِیا٬ ناں ارام کردی نُۄں٬ ناں کُجھ کھاںدی پِیںدی نُۄں ویکھِیا۔ شام ہۄئی تاں شائِد اُس دی ڈِئُٹی اَۄپھ ہۄݨی ہۄوے٬ اُس نیں میرے پُتّر نوتیج نُۄں ہرمن بارے پُۄری جاݨکاری دِتّی تے ہر پکھّۄں بیپھِکر ہۄݨ دی تسلّی دِتّی۔ اںتّ آپݨے سٹائیِل وِچّ اُس نیں نوتیج نُۄں “اَینی ادر کُئَسچن؟” (کۄئی ہۄر سُیال) پُچھِّیا تاں نوتیج نیں آکھِیا٬ “ہۄر تاں سبھ ٹھِیک ہَے۔ پر اِکّ گلّ میرے من وِچّ آ رہی ہَے کِہ مَیں تَینُۄں سویر تۄں شام تک کمّ وِچّ مگن دیکھِیا ہَے۔ کُجھ کھاںدے پِیںدے جاں ارام کردے نہِیں دیکھِیا٬ کی تُہانُۄں تھکاوٹ نہِیں ہُںدّی جاں بھُکھّ پِیاس نہِیں لگدی؟”

ڈاکٹر اَینی دِیپچںدّ دا اُتّر بہُت رَۄچک سی٬ “ڈِئُٹی دَۄران کمّ کردِیاں مَینُۄں ناں بھُکھّ لگدی ہَے ناں پِیاس٬ ناں تھکاوٹ ہُںدّی ہَے۔ آسے پاسے جھاکݨ تک دی پھُرست نہِیں ہُںدّی۔ مرِیذ دی جان وِچّ جان ہُںدّی ہَے۔” گلّ اگّے تۄردِیاں اُس ہۄر آکھِیا٬ “کمّ مُکا کے جدۄں میرِییاں اکھّاں آپݨی سپھلتا دے اتے تںدّرُستی دے لچھّݨ دیکھدِییاں ہن تے مَینُۄں میری سپھلتا دے کھِڑے پھُل دِکھائی دِںدّے ہن تاں اِہ سارا کُجھ دیکھ کے مَینُۄں سرُۄر آ جاںدا ہَے تے میری بھُکھّ٬ پِیاس تے تھکاوٹ سبھ دُۄر ہۄ جاںدی ہَے۔” اجِہی کۄمل سۄچ اگّے بارمّبار سِر جھُکدا ہَے۔

’سِکّ چِلڈرن ہسپتال ٹراںٹۄ‘ دے بہِشت ورگے پْربںدھّ وِچّ اتے پھرِشتِیاں ورگے ڈاکٹراں تے کۄمل نرساں دی مِہنت تے لگن دُیارا ہرمن مُڑ بۄلݨ لگّا ہَے٬ اںگّ ہرکت وِچّ آئُݨ لگّے ہن۔ کھُراک کھاݨ لگّا ہَے۔ اُس دے تن من وِچّ نوِیں جۄت جگݨ لگّی تے جِیون دھارا دا وہاء ارمبھّ ہۄ گِیا ہَے۔ اجّ ہۄر کلّہ ہۄر٬ دِنۄ دِن ہۄر دا ہۄر۔ کُل 26 دِناں پِچھّۄں ہرمن نُۄں دۄ دِن گھر جاݨ دی اچانک چھُٹّی دِتّی گئی۔ اسِیں بہُت کھُش۔ کار وِچّ بِٹھا کے بہُت ارام نال گھر آئے۔

ہرمن پہِلے دِن گھر آئِیا ہَے۔ گھر وِچّ کھیڑا ہَے۔ پرِوار دی اُداس ذِںدّگی وِچّ پہِلی وار ہسّدا ہسائُںدا٬ تںدّرُستی بھرِیا ہوا دا بُلّا آئِیا ہَے۔ اِنے وڈّے کھترِیاں بھرے تے ناذک اپریشن پِچھّۄں اِنی چھیتی گھر جاݨ دی چھُٹّی مِل جاویگی اتے اُہ نوِیں نکۄر ذِںدّگی دے اِنا نیڑے ہۄویگا٬ اِہ سارا کُجھ اسِیں سۄچ وی نہِیں سی سکدے۔ ساڈے لئی تاں اِہ اِکّ کْرِشما سی٬ وِگِیان دا اِکّ اجِیب چمتکار۔ اُہ گھر آئِیا تاں گھر دا ماہَۄل ہی بدل گِیا۔ اسِیں تاں اُڈّے پھِردے ساں۔ دۄ دِن اُہ گھر رِہا۔ دۄ دِناں پِچھّۄں پھِر ہسپتال دی واپسی۔ اںتّ کُل 31 دِن ہسپتال رہِݨ پِچھّۄں٬ پہِلی اگست 2009 نُۄں ہرمن نُۄں ہسپتال تۄں پکّی چھُٹّی دِتّی گئی۔ 31 دِناں پِچھّۄں پُۄری ترہاں تںدّرُست ہۄ کے سُکھ ساںد نال ہرمن گھر آ گِیا۔

سانُۄں چِتّ چیتا وی نہِیں سی کِہ ہرمن اِنی چھیتی تکڑا ہۄ جاویگا تے اِنی چھیتی ہسپتالۄں چھُٹّی مِل جاویگی۔ کُل اِکّ مہِینے وِچّ ہی سارا کُجھ نِبّڑ گِیا۔ اِنا ناذک٬ گُںجھّلدار تے میجر اپریشن٬ اِنا چُست تے پھُرتِیلا اِلاج٬ ہَیران کردا کْرِشما ہَے۔ اِہ دیکھ کے ڈاکٹراں دی مِہنت٬ لگن اتے بھرۄسییۄگتا اگّے سِر جھُکدا ہَے۔ ہرمن نُۄں اِہ نواں جِیون مِلِیا ہَے۔ اِہ مَیڈِیکل وِگِیان دا اِکّ ترہاں دا انۄکھا تے ادبھُتّ کْرِشما ہَے۔

ہسپتالۄں چھُٹّی تاں مِل گئی٬ ہرمن گھر آ چُکّا سی؛ پھِر وی ڈاکٹراں دی سِدھّی نِگرانی وِچّ رِہا۔ گھر آ کے ڈاکٹر نِکّی نِکّی چِیذ چَیکّ کردے رہے۔ ہرمن دے رہِݨ سہِݨ دا٬ دوا تے کھاد کھُراک دا٬ سپَیشل اُس دا بَیڈّ چَیکّ کردے رہے۔ اُچّے نِیویں تھاں پَیر رکھّݨ دی٬ پَۄڑِییاں چڑھن دی تے وِیل چیئر تۄں بگَیر تُرن دی مناہی سی۔ کۄئی مہِینا بھر اِس ترہاں رکھِّیا کِیتی جاںدی رہی۔