دیش نُۄں اذاد ہۄئِیاں 77 ورہے ہۄ گئے ہن پر اسِیں ناں تاں آپݨے منُکھّی وسِیلِیاں نُۄں وِکسِت کر سکے ہاں اتے ناں ہی ابادی وِچّ ہۄ رہے تیذی نال وادھے نُۄں رۄک سکے ہاں۔ دیش وِچّ اذادی دِوس ہریک ورہے دھُۄمدھام نال منائِیا جاںدا ہَے پر اذادی دا نِگھّ ساری وسۄں ماݨ سکے٬ اِس پاسے کۄئی ٹھۄس پْرۄگرام نہِیں اُلِیکے گئے۔ اذادی دِہاڑا دھُۄمدھام نال منائُݨا چاہِیدا ہَے پر اِہ وی ویکھِیا جاݨا چاہِیدا ہَے کِہ کی اذادی دا نِگھّ ساری وسۄں ماݨ رہی ہَے۔ اِس وِچّ کۄئی شکّ نہِیں کِہ پِچھلے 77 سالاں وِچّ دیش نیں ہر کھیتر وِچّ ترکّی کِیتی ہَے پر اِہ وی سچّ ہَے کِہ دیش دی ادھِّیئۄں ودھّ وسۄں اجِہی ہَے٬ جِسدِییاں مُڈھلِییاں لۄڑاں دی پُۄرتی نہِیں ہۄ رہی۔ اِس وسۄں نُۄں سںتُّلِت بھۄجن تاں دُۄر٬ ڈھِڈّ بھروِیں رۄٹی وی نسِیب نہِیں ہَے۔ آپݨا گھر نہِیں ہَے٬ وِدِّیا اتے سِہت سہُۄلتاں تۄں واںجھے ہن۔ امِیر گرِیب وِچّ پاڑا گھٹّ ہۄݨ دی تھاں اِس وِچّ وادھا ہۄئِیا ہَے۔ دیش دی ادھِّیئۄں ودھّ دَۄلت کیول دس پْرتِیشت لۄکاں دے کبذے وِچّ آ گئی ہَے۔ ابادی وِچّ تیذی نال وادھا ہۄئِیا ہَے۔ بھارت دُنِییاں دا سبھ تۄں ودھّ ابادی والا دیش بݨ گِیا ہَے۔

سںسّار دے بھُکھّے تے گرِیب لۄکاں دی ادھّی وسۄں بھارت وِچّ رہِںدّی ہَے۔ ہُݨ وی سرکار دیش دے 80 کرۄڑ لۄکاں دا ڈھِڈّ بھرن لئی مُفت راشن دے رہی ہَے۔ راجنِیتی دیش سیوا دی تھاں وِئُپار بݨ گئی ہَے۔ دیش وِچّ بھْرِشٹاچار دا بۄلبالا ہَے تے اِس نُۄں پْرپھُلِّت کرن وِچّ ساڈے نیتا مۄہری ہن۔ دیش لۄکراج دی تھاں وۄٹ راج بݨ رِہا ہَے۔ چۄݨاں وِچّ وۄٹ پْراپتی لئی بیتہاشا کھرچ کِیتا جاںدا ہَے۔ اِس کھرچے دی بھرپائی لئی گلت ڈھںگّاں نال پَیسا اِکٹھّا کِیتا جاںدا ہَے۔ اسل وِچّ دیش نُۄں کُجھ کُ پُۄںجِیپتی چلائُںدے ہن۔ وۄٹاں لَیݨ لئی لۄکاں نُۄں مُفت دِییاں رِیئۄُڑِییاں وںڈِّییاں جاںدِییاں ہن٬ جِسدا آرتھِکتا اُتّے بُرا پْربھاو پَیںدا ہَے۔

کیںدری سرکار تے راج سرکاراں کرذے ہیٹھ ڈُبِّییاں ہۄئیِیاں ہن۔ لِیڈراں اتے اپھسرشاہی نیں آپݨے کھرچے اِنے ودھا لئے ہن کِہ سرکار کۄل وِکاس لئی کۄئی پَیسا بچدا ہی نہِیں ہَے۔ سرکاری کھرچِیاں وِچّ کٹَۄتی کرن لئی سرکاری نَۄکرِییاں کھتم کِیتِییاں جا رہِییاں ہن۔ اِس نال بیرُذگاری وِچّ وادھا ہۄ رِہا ہَے۔

ساڈے پْردھان مںتّری دا سُپنا ہَے کِہ بھارت نُۄں اِکّ وِکسِت دیش بݨائِیا جاوے۔ اِس بارے اُنہاں پِچھلے اذادی دِن مَۄکے لال کِلے تۄں چرچا کِیتی سی تے اِس وار وی اِہۄ چرچا ہۄویگی۔ اِہ ٹِیچا اُنہاں اذادی دی سَۄوِیں ورہے گںڈھّ تِیک پُۄرا کرن دا وائِدا کِیتا ہَے۔ اُنہاں ولّۄں اُدۄں تک آپݨی ہی سرکار بݨائی رکھّݨ دا یتن ہۄ رِہا ہَے۔ پر اِس وار چۄݨاں سمیں ستّادھاری پارٹی نُۄں لۄکاں ولّۄں جِہڑا جھٹکا دِتّا گِیا ہَے٬ اُس نُۄں وی نذر اںدّاذ نہِیں کِیتا جا سکدا۔ دیش وِچّ لۄکراج ہَے تے لۄکراج دی سفلتا لئی اِکّ مذبُۄت وِرۄدھی دھِر دی لۄڑ ہُںدّی ہَے۔ پر سرکار ولّۄں وِرۄدھی پارٹِییاں نُۄں کمذۄر نہِیں٬ سگۄں کھتم کرن دا یتن کِیتا جا رِہا ہَے تاں جۄ دیش وِچّ اِکّۄ اِکّ راجنِیتک پارٹی دی سرداری بݨی رہے۔ پر لۄکاں نیں اِس وار وِرۄدھی دھِر نُۄں مذبُۄتی بکھشی ہَے۔

ساڈے دیش دے پْردھان مںتّری سُںدّرتا دے پُجاری ہن۔ اُنہاں نیں دیش نُۄں ساپھ سُتھرا تے سُںدّر بݨائُݨ دا سُپنا ویکھِیا ہَے۔ سوچھّ بھارت مُہِمّ چلائی گئی پر نتِیجے ساڈے ساہمݨے ہن۔ اُہ چاہُںدّے ہن کِہ دیش دِییاں سڑکاں امرِیکی سڑکاں تۄں وی ودھِییا ہۄݨ۔ دیش دے ہوائی اڈّے٬ بںدّرگاہاں٬ ریلوے سٹیشن٬ سکُۄل اتے ہسپتال اے کلاس ہۄݨے چاہِیدے ہن۔ اُہ اِہ وی جاݨدے ہن کِہ سرکار کۄل اِنے وسِیلے نہِیں ہن کِہ اجِہا کِیتا جا سکے۔ اِس کرکے پھَیسلا کِیتا گِیا ہَے کِہ اِہ سارا کُجھ نِجّی کمپّنِییاں دے ہوالے کِیتا جاوے٬ سرکار دا کمّ تاں راج کرنا ہَے٬ اُس دا کمّ ہوائی جہاذ جاں ریل گڈِّییاں چلائُݨا نہِیں ہَے۔ سڑکاں وی کمپّنِییاں ہی بݨائُݨ تے اِسدی سامبھ سمبھّال کرن۔ لۄکاں نُۄں اِنہاں سڑکاں اُتّے سفر کرن لئی پھِیس دیݨی پویگی تاں جۄ کمپّنِییاں آپݨا کھرچا پُۄرا کر لَیݨ۔ دیش وِچّ آلِیشان ہسپتال٬ سکُۄل تے یُۄنِیورسِٹِییاں بݨ رہِییاں ہن٬ جِنہاں اںدّر جاݨ دا دیش دی ادھّی وسۄں ہَۄسلا نہِیں کر سکدی۔ اِںجھ دیش دۄ ہِسِّیاں وِچّ وںڈِّیا جا رِہا ہَے۔ امِیراں دا بھارت تے گرِیباں دا بھارت۔ اِہ منِّیا گِیا ہَے کِہ دیش دی اِکّ پْرتِیشت وسۄں کۄل دیش دی 40 پْرتِیشت تۄں ودھّ دَۄلت ہَے۔ اِہ پاڑا گھٹّ ہۄݨ دی تھاں ودھ رِہا ہَے٬ جِس نال بیرُذگاری تے مہِںگّائی وِچّ وادھا ہۄ رِہا ہَے۔ نِجّی کمپّنِییاں دا مںتّو لۄک سیوا نہِیں سگۄں کمائی کرنا ہُںدّا ہَے۔ پہِلاں وی غَیر سرکاری سکُۄل اتے ہسپتال ہُںدّے سن پر اِہ لۄکاں ولّۄں اِکٹھّے ہۄ کے اُنہاں تھاواں اُتّے بݨائے جاںدے سن جِتھّے سرکاری سہُۄلتاں نہِیں سن۔ پر اِنہاں دی پھِیس سرکاری ادارِیاں واںگ ہی ہُںدّی سی تے مِشن لۄک سیوا ہُںدّا سی۔

نِجِّیکرن نُۄں اُتشاہِت کرن لئی سرکار ولّۄں وسِیلِیاں دی گھاٹ دا بہانا بݨائِیا جاںدا ہَے۔ بھارت ورگے وڈّے دیش وِچّ وسِیلِیاں دی گھاٹ دا مُکھّ کارن پْربںدھّک پْرݨالی دِییاں گھاٹاں ہن۔ جیکر سُچجّے ڈھںگّ نال وسِیلِیاں دا پْربںدھّ کِیتا جاوے تاں دیش وِچّۄں اِنہاں دی گھاٹ نُۄں کِسے ہدّ تک پُۄرا کِیتا جا سکدا ہَے۔ جدۄں تک دیش وِچّۄں گرِیبی اتے انپڑھتا دُۄر نہِیں ہُںدّی٬ اُدۄں تک اذادی دا نِگھّ سارے ناگرِکاں نُۄں نہِیں پہُںچّ سکدا۔ سںسّار دِییاں دبِّییاں کُچلِییاں کَۄماں نُۄں دِشا پْردان کرنا بھارت دی ذِمّیواری ہَے پر اسِیں تاں آپݨے دیش دے گرِیباں دی گرِیبی وی دُۄر نہِیں کر سکے۔ لۄکراج وِچّ لۄکاں نُۄں بھیڈ بکّرِییاں واںگ نہِیں سمجھِیا جا سکدا پر ساڈے دیش وِچّ لۄکراج وۄٹ راج بݨدا جا رِہا ہَے۔ بہُتے نیتاواں دا مُکھّ مںتّو وۄٹاں پْراپت کرنا ہی ہَے۔ وۄٹ پْراپتی لئی گلت ڈھںگّ ترِیکے اپݨائے جاںدے ہن۔ پَیسے دی کھُلّہ کے ورتۄں کِیتی جاںدی ہَے۔ آگُۄیاں وِچّۄں انُشاسن کھتم ہۄ رِہا ہَے۔ اِسدا اسر لۄکاں اُتّے وی پَیںدا ہَے۔ اُہ وی دیش پْرتی ذِمّیوارِییاں نُۄں بھُلّ رہے ہن۔

سانُۄں آپݨے دیش لئی اجِہا وِکاس ماڈل تِیار کرنا چاہِیدا ہَے جِسدا آدھار دیش دے وسِیلے ہۄݨ۔ دیش دا سںتُّلِت اتے سربپکھّی وِکاس دیش دا آپݨا وِکاس ماڈل وِکسِت کرکے ہی ہۄ سکدا ہَے۔ جیکر آپݨے وسِیلِیاں نُۄں ادھار بݨا کے یۄجناواں اُلِیکِییاں جاݨ تاں سربپکھّی وِکاس ول کدم پُٹّے جا سکدے ہن۔ دیش دی ساری وسۄں نُۄں رُذگار مِل سکدا ہَے۔ اِںجھ اسِیں آپݨے منُکھّی وسِیلِیاں دا پُۄرا لاہا پْراپت کر سکدے ہاں۔ گھریلُۄ اُتپاد٬ آپسی ساںجھ٬ آرتھِک سُتںتّرتا اتے برابری دا پْرتِیک ہَے۔ گھریلُۄ سنئت نُۄں وِکسِت کرکے ہی رۄذگار دے وسِیلے ودھائے جا سکدے ہن اتے دیش دی ساری وسۄں نُۄں رذگار مِل سکدا ہَے۔ اِںجھ اسِیں آپݨے منُکھّی وسِیلِیاں دا پُۄرا لاہا پْراپت کر سکدے ہاں اتے دیش دی گرِیب وسۄں دا آرتھِک وِکاس کِیتا جا سکدا ہَے۔ آتم-نِربھر ہۄݨ دا اِہۄ ہی راہ ہَے۔

بھارت پِںڈّاں وِچّ وسدا ہَے۔ اِس کرکے پِںڈّاں دے لۄکاں نُۄں ہُنری بݨا کے آپݨے پَیراں اُتّے کھڑھے ہۄݨ لئی اُتشاہِت کِیتا جاوے۔ اِںجھ اسِیں آپݨِییاں تِیار کِیتِییاں وستاں دی آپ ہی ورتۄں کرنی شُرُۄ کر دیواںگے۔ ہُݨ والا ماڈل پِںڈّاں نُۄں وِکسِت کرن دی تھاں اُنہاں نُۄں کھا رِہا ہَے۔ اِسے کرکے واہی ہیٹھ دھرتی گھٹ رہی ہَے جدۄں کِہ کِساناں دی گِݨتی ودھ رہی ہَے۔ اُہ گرِیبی بھۄگ رہے ہن پر ہۄر کۄئی راہ ناں ہۄݨ کرکے مجبُۄر کھیتی کر رہے ہن۔ دیش نُۄں نوِیں کھیتی نِیتی دی لۄڑ ہَے تاں جۄ کِساناں دی آمدن وِچّ وادھا ہۄ سکے اتے مںڈّی وِچّ ہۄ رہی اُنہاں دی لُٹّ نُۄں رۄکِیا جا سکے۔

دیش وِچّ ہۄ رہے ابادی دے وادھے نُۄں رۄکݨ دے وی گمبھِّیر یتناں دی لۄڑ ہَے۔ اِس سمیں دیش وِچّ ساری وسۄں نُۄں سںتُّلِت بھۄجن ہی پْراپت نہِیں ہُںدّا سگۄں پِیݨ لئی شُدھّ پاݨی وی نسِیب نہِیں ہۄ رِہا ہَے۔ پاݨی دی سامبھ سمبھّال لئی وی سمُچّے دیش لئی یۄجنا بݨائُݨ دی لۄڑ ہَے۔ امِیر گرِیب وِچّ ودھ رہے پاڑے نُۄں رۄکݨا سرکار دی ذِمّیواری ہَے۔ اِس وِچّ کۄئی شکّ نہِیں کِہ دیش دُنِییاں دا پںجّواں ارتھچارا بݨ گِیا ہَے پر اِسدا نِگھّ بہُگِݨتی وسۄں تۄں دُۄر ہۄ رِہا ہَے۔ وڈّے سُپنے ویکھݨا گلت نہِیں ہَے پر آپݨے ہالات نُۄں ویکھ اجِہے سُپنے ویکھݨے چاہِیدے ہن جِس نال دیش وِچّۄں گرِیبی٬ انپڑھتا اتے بھْرِشٹاچار کھتم ہۄ سکے اتے اذادی دا نِگھّ دیش دی ساری وسۄں ماݨ سکے۔

* * * * *