اِکّ سماگم وِچّ اِکّ گائُݨ والا سدِییاں پہِلاں ہۄئے آپݨے دھارمِک رہِبر نُۄں واجاں مار رِہا سی کِہ آ کے ویکھ دُنِییا دا کی ہال ہۄ گِیا ہَے٬ تکڑا ماڑے نُۄں لُٹّ کے کھا رِہا ہَے۔ نِیاں اِنساف دُۄر دی کَۄڈی ہۄ گئے ہن٬ اِتھّے مار دھاڑ ہَے٬ لُٹّ کھسُٹّ ہَے٬ تُۄں دُبارا آ٬ تے آ کے اِس دُنِییاں نُۄں درُست کر۔

اِس رچنا مگرۄں اِکّ سِیاݨا بُلارا بۄلِیا تے اُس نیں آکھِیا٬ “ساڈے رہِبر جۄ سدِییاں پہِلاں ہۄ گئے ہن٬ اُنہاں نیں ہُݨ نہِیں آئُݨا۔ اُنہاں نیں اِس دُنِییاں نُۄں چںگّا بݨائُݨ لئی جۄ یۄگدان دِتّا٬ اُہ بہُت مہان سی۔ اُہنُۄں وِسارِیا نہِیں جا سکدا۔ اُہ ساڈے راہ دسیرے سن۔ اُنہاں دے شبد اجّ وی ساڈا مارگ درشن کردے ہن پر سچّ اِہ ہَے کِہ اُنہاں نیں ہُݨ نہِیں آئُݨا۔ اُنہاں دے دسّے راہ ’تے چلّ کے اسِیں آپ اِس دُنِییاں نُۄں چںگّا بݨائُݨ دا یتن کرِیئے جِہا کِہ اُنہاں کِہا سی۔”

ذمانے دے ہر دَۄر وِچّ سماج دی بہُگِݨتی نُۄں کِسے ناں کِسے کرامات دی اُڈِیک ہُںدّی ہَے۔ دھرم استھاناں ’تے ہر رۄذ پْرارتھناواں٬ بینتِییاں٬ ارجۄئیِیاں٬ جۄدڑِییاں٬ ارداساں ہُںدِّییاں ہن۔ بھۄلے-بھالے لۄکاں نُۄں کُجھ چلاک لۄک آپݨے دھرم نُۄں دُۄجِیاں دے مُکابلے ودھّ کراماتی دسّ کے اُنہاں دا دھرم پرِورتن وی کروائُںدے ہن۔ اِس ترہاں دِییاں گتِیوِدھِییاں دا وِرۄدھ وی ہُںدّا ہَے پر سماج وِچّ اجِہے ورتارے چلدے رہِںدّے ہن۔ ہر دھرم وِچّ دھرم نُۄں منّݨ والے لۄکاں دا دھرم وِچّ وِشواس بہُت ذرُۄری ہَے۔ وِشواس کرن لئی لۄک کرامات دی آس کردے ہن۔ بیشک کِنّے وی وِگِیانک ڈھںگّ نال سۄچݨ والے دھارمِک لۄک ہۄݨ اُنہاں وِچّۄں بہُگِݨتی دا کراماتاں وِچّ پکّا وِشواس ہُںدّا ہَے۔

اِس سمیں کراماتاں دا باذار اِکّ وڈّا کارۄبار بݨ گِیا ہَے۔ بہُت سارے اکھَۄتی جۄتِشی٬ سادھ سںتّ اتے آپݨے آپ نُۄں دھرم دے آگُۄ اکھوائُݨ والے کراماتاں دے ناںء ’تے لۄکاں نُۄں ورگلائُںدے ہن۔ کِسے ناں کِسے ڈھںگّ نال آپݨے ڈیرِیاں ’تے بھِیڑاں اِکٹھِّییاں کردے ہن۔ اِنہاں اِکٹھِّییاں ہۄئیِیاں بھِیڑاں تۄں مۄٹا پَیسا وسُۄلِیا جاںدا ہَے جِس نال اِنہاں دِییاں جائِداداں دِناں وِچّ امبّرویل واںگ ودھدِییاں ہن۔ ساڈے بھارتی لۄکاں دی بہُگِݨتی کئی ترہاں دِییاں آرتھِک تںگِّییاں تُرشِییاں دی شِکار ہَے۔ گھراں وِچّ کئی پْرکار دِییاں مُشکِلاں-پْریشانِییاں ہُںدِّییاں ہن۔ پرِوارک رِشتِیاں وِچّ اُہ نِگھّ نہِیں جۄ ہۄئِیا کردا سی جاں ہۄݨا چاہِیدا ہَے۔ باذار نیں سانُۄں سِکھائِیا ہَے کِہ سبر سںتّۄکھ والا جِیون کۄئی جِیون نہِیں ہُںدّا۔ اسِیں سٹیٹس لئی جِئۄُݨ لگّ پئے ہاں۔ ٹی.وی. اتے اِںٹرنَیٹّ دی دُنِییا نیں ساڈے تۄں سُکھ چَین٬ شاںتی٬ سہِج تے سبر کھۄہ لِیا ہَے۔ سماج دی بہُگِݨتی لالساواں٬ کھاہِشاں دے وِشال مارُۄتھل وِچّ بھٹک رہی ہَے۔ ساڈے سماج دی وڈّی گِݨتی کئی ترہاں دے مانسِک وِکاراں دی شِکار ہَے۔ اُداسی٬ پْریشانی٬ کُجھ چںگّا ناں لگّݨا٬ جِیون وِچّۄں دِلچسپی مُکّ جاݨا٬ من کاہلا پَیݨا٬ گلّ گلّ ’تے گُسّا آئُݨا٬ جاں رۄݨ آئُݨا٬ آتم ہتِّیا کرن دے وِچار آئُݨے٬ کھُشی ناں آئُݨی٬ من دا اُتشاہ مٹھّا پَے جاݨا٬ من نُۄں چَین-ٹِکاء ناں آئُݨا آدِ کئی مانسِک وِکار ہن جِنہاں تۄں سماج دی وڈّی گِݨتی پِیڑت ہَے۔ ہِسٹیرِییا٬ ڈِمَینشِییا٬ سکِیذۄپھرینِییا٬ ماس ہِسٹیرِییا اتے ہۄر مانسِک وِکاراں دے شِکار لۄک دھرماں دے اکھَۄتی ربّ نُۄں مِلے ہۄئے سِیاݨِیاں٬ سادھاں اگّے ڈِگدے ڈںڈّائُتاں کردے چِیکاں کُۄکاں ماردے بھُۄتاں پْریتاں دے مکڑجال وِچّۄں نِکلݨ لئی وال کھِلار کے کھیڈدے ہن۔ اِنہاں وِچّ 90 فِیسد اَۄرتاں ہُںدِّییاں ہن۔ آم سمجھ رکھّݨ نُۄں والے نُۄں اِہ ذرُۄر لگدا ہَے کِہ اِہ کِسے کراماتی ڈھںگّ نال ہۄ واپر رِہا ہَے۔ ذرُۄر ہی اِتھّے کِسے شَیتان دی آتما نیں آ کے اِنہاں مانسِک رۄگِییاں دے وِہار نُۄں بدل دِتّا ہَے تے کِسے پَیغمبّر دی پْرارتھنا کرن والا٬ سارا پْرپںچّ رچ رِہا اکھَۄتی سِیاݨا ہُݨ کراماتی ڈھںگّ نال اِنہاں نُۄں ٹھِیک کر دیویگا۔ پر اجِہا کُجھ نہِیں ہُںدّا۔ ہکِیکت اِہ ہَے کِہ اِہ لۄک گھراں دِییاں وکھّ وکھّ مُشکلاں سمسِّیاواں تۄں پِیڑت ہۄئے مانسِک رۄگی بݨ جاںدے ہن۔ کُجھ لۄکاں وِچّ جَینیٹکلی مانسِک وِکار ہُںدّے ہن۔ اجِہِییاں تھاںواں٬ جِتھّے بھُۄتاں کڈھّݨ دا پْرپںچّ رچِیا گِیا ہُںدّا ہَے٬ اُتھّے جا کے اِہ لۄک اِکّ ترہاں نال ماس ہِسٹِیرِییا دے پْربھاو ہیٹھ چلے جاںدے ہن اتے کھیڈݨ لگّ پَیںدے ہن۔ کھیڈ آئُݨ نال من ہلکا ہُںدّا ہَے٬ بِلکُل اُسے ترہاں جِویں کِسے نُۄں بہُت وڈّا دُکھّ ہۄوے تے اُہ رۄ-رۄ کے آپݨا من ہلکا کر لوے۔ اِس ترہاں وڈِّییاں بھِیڑاں وِچّ جدۄں کُجھ لۄک وال کھِلار کے کھیڈدے ہن تاں اِکٹھّی ہۄئی بھِیڑ ہۄر شردھاوان ہۄ جاںدی ہَے۔ اِہ سبھ کُجھ جِس غَیبی شکتِییاں دا دائوا کرن والے وِئکتی دی دیکھ-ریکھ ہۄ رِہا ہُںدّا ہَے٬ اُہ لۄکاں وِچّ آپݨے آپ نُۄں وڈّے جیتُۄ اںدّاذ وِچّ پیش کردا ہَے جِویں بھُۄتاں پْریتاں٬ کالِییاں تاکتاں اُس دی مُٹھّ وِچّ ہۄݨ تے کِسے ربّی شکتی نال اُہ پِیڑت لۄکاں دا کراماتی ڈھںگّ نال بھلا کر رِہا ہۄوے۔ منۄوِگِیانک دْرِشٹی تۄں سمجھدِیاں اِس وِچّ کُجھ وی کراماتی نہِیں ہُںدّا٬ ناں ہی اِہ کۄئی بھُۄتاں٬ بُرِییاں آتماواں جاں کِسے شَیتانی تاکت کرکے ہۄ رِہا ہُںدّا ہَے۔ اِتھّے وِچارنیۄگ گلّ اِہ ہَے کِہ جیکر کِسے تھاں پرماتما دی پْرارتھنا ہۄ رہی ہَے تاں اُتھّے شَیتان دی آمد کِویں ہۄ سکدی ہَے۔ پھِر اسِیں کہاںگے کِہ پْرماتما دی ہستی تۄں شَیتان دی ہستی تاکتور ہۄ گئی٬ جۄ پْرماتما لئی کِیتے جا رہے سماگم وِچّ آ کے وِگھن پا رہی ہَے۔ کُجھ شاتر لۄک یۄجنابدھّ ڈھںگّ نال اجِہے پْرۄگرام بݨا کے پیش کردے ہن کِہ لۄکاں نُۄں پْربھاوِت کِیتا جا سکے۔ اکسر اجِہے سادھ-بابے کُجھ سَیلیبِرٹی ہستِییاں نُۄں آپݨے پْرۄگراماں وِچّ بُلا کے آپݨے وڈّے دھرماتما ہۄݨ دا پْرچار کرن دا پْرپںچّ رچدے ہن۔ اِہ سبھ کُجھ آم لۄکاں نُۄں مُۄرکھ بݨا کے ودھّ تۄں ودھّ لۄکاں دی لُٹّ کرن لئی کِیتا جاںدا ہَے۔

جِہڑے سماجاں وِچّ دُکھّاں٬ مُسِیبتاں٬ گھریلُۄ مسلِیاں٬ کلیشاں اتے بیکاری دی بھرمار ہۄویگی اُس سماج وِچّ اُپرۄکت کِسم دے وِکار ذِیادا ہۄݨگے۔ اِس ترہاں اِنہاں کھِتِّیاں وِچّ دھرم دے نام ’تے پاکھںڈّ وی ذِیادا ہۄویگا اتے پاکھںڈّ کرن والے وی دُکھّاں مُسِیبتاں دے جھمبّے لۄکاں تۄں کمائیِیاں کر کے آپݨے گھر بھردے رہِݨگے۔ اِتھّے سمجھݨ والی گلّ اِہ ہَے کِہ کراماتاں دے نام ’تے بھُۄتاں٬ پْریتاں نُۄں کڈھّݨ دا ڈھکوںجّ کرن والے مُسِیبتاں بھۄگ رہے لۄکاں تۄں کمائیِیاں کردے ہن۔ اِہ پرمارتھ والا کمّ نہِیں٬ اِہ نِہائِت گھٹِییا پدھّر دا کارۄبار ہَے جِس وِچّ سںتّاپ بھۄگ رہے لۄکاں دا آرتھِک شۄشݨ کِیتا جاںدا ہَے۔

سانُۄں سمجھݨ دی اِہ لۄڑ ہَے کِہ ہر ترہاں دے ورتارِیاں دے واپرن پِچھّے بارِیک کارن ہُںدّے ہن جۄ سانُۄں سَۄکھِیاں کئی وار سمجھ نہِیں آئُںدے۔ دُۄجا٬ ساڈے اںدّر سدِییاں تۄں بݨِییاں اںدھّوِشواسی دھارناواں وی اِکّ وڈّا کارن ہُںدِّییاں ہن۔ سانُۄں آپݨے دُکھّاں مُسِیبتاں دے کارناں نُۄں سمجھ کے٬ اِنہاں نُۄں دُۄر کرکے ,ذِںدّگی وِچّ اگّے ودھݨ دی جُگت سِکھّݨی چاہِیدی ہَے۔ اُہ لۄک جۄ منُکھّ دِییاں مُسِیبتاں نُۄں کِسے شَیتانی شکتی نال جۄڑدے ہن٬ تۄں کراماتی ڈھںگّ نال دُکھّاں دا نِوارن کرائُݨ دی بجائے سانُۄں آپݨِییاں مُشکلاں دے منۄوِگِیانک کارن کھۄجݨے چاہِیدے ہن۔ دھرتی ’تے لکھّاں لۄک ہن جۄ اںدھّوِشواساں٬ کراماتاں٬ بھُۄتاں-پْریتاں٬ بُرِییاں آتماواں٬ کِسمت وِچّ وِشواس نہِیں رکھّدے تے ساڈے نالۄں کِتے بِہتر ذِںدّگی جِئُںدے ہن۔ لکھّاں لۄک ہن جۄ اکھَۄتی سادھاں-سںتّاں٬ سُیامِییاں٬ جۄتشِییاں٬ پُجارِییاں اگّے متھّے نہِیں رگڑدے سگۄں آپݨے وِویک نال ہر مُشکل دا ساہمݨا کرن دی ہِمّت رکھّدے ہن۔ اِدھّر اسِیں ہاں کِہ اسِیں جیکر باہرلے مُلکاں وِچّ جاݨا ہَے تاں وی اںدھّوِشواس دا آسرا لَیںدے ہاں۔ دھارمِک تھاںواں ’تے متھّے رگڑ کے اسِیں کِسے باہرلے مُلک جاݨ دا اشِیرواد لَیںدے ہاں۔ اسِیں کدے اِہ ارداس بینتی نہِیں کِیتی کِہ ہے ربّا اِس مُلک وِچّ وی وِکست مُلکاں جِہے چںگّے ہالات پَیدا کر دے تاں کِہ سانُۄں باہر ہۄر مُلکاں دی کھاک ناں چھانݨی پوے۔ کی اِسدا متلب اِہ تاں نہِیں کِہ آپݨے دھُر اںدّرۄں کِتے ناں کِتے اسِیں اِہ سمجھ رہے ہُںدّے ہاں کِہ ارداس کرِیاں اِہ نہِیں ہۄ سکدا؟

سانُۄں اِہ وی سمجھݨ دی لۄڑ ہَے کِہ سدِییاں پہِلاں ہۄئے ساڈے رہِنُماواں نیں ہُݨ مُڑ کے کدے نہِیں آئُݨا۔ سانُۄں اِس جِیون نُۄں چںگّا بݨائُݨ لئی آپ یتن کرنے پَیݨے ہن۔ اِکّ وِئکتی جاں پُۄرا سماج جدۄں جدۄں وی آپݨِییاں سمسِّیاواں نُۄں کِسے کراماتی ورتارے نال جۄڑ دیویگا٬ اۄدۄں اُہ سمسِّیاواں دے ہلّ لبھّݨ تۄں بھٹک جاویگا اتے ہۄر کئی ترہاں دِییاں سمسِّیاواں وِچّ گھِر جاویگا۔ دھرتی دے جِس کھِتّے وِچّ اںدھّوِشواس٬ پکھںڈّ اتے ڈیراواد جکڑ ودھیرے ہۄویگی٬ اُس کھِتّے وِچّ لۄکاں دِییاں سمسِّیاواں دُۄر ہۄݨ دی بجائے امبّرویل واںگ ودھدِییاں جاݨگِییاں۔ اسِیں اِس سمیں اُس دَۄر وِچّۄں گُذر رہے ہاں جِس دَۄر وِچّ مذہب دے نام ’تے پکھںڈّ کرن والِیاں ولۄں اتے راجنِیتک لۄکاں ولۄں منُکھّتا دے دُکھّاں نُۄں وکتی تَۄر ’تے دُۄر کرن دی نِرںتّر ڈُگڈُگی وجائی جا رہی ہَے۔ سانُۄں اِس ورتارے نُۄں سمجھݨ دی لۄڑ ہَے۔

سماج نُۄں اُنہاں لۄکاں تۄں سُچیت ہۄݨ دی لۄڑ ہَے جۄ کراماتی شکتِییاں دا پْرپںچّ رچ کے لۄکائی نُۄں اںدھّوِشواساں دی دلدل وِچّ دھکّ رہے ہن۔ اجِہا کرکے اِکّ ترہاں نال سانُۄں دسِّیا جا رِہا ہَے کِہ ساڈِییاں مُشکلاں٬ سمسِّیاواں کِسے گںدّے اتِ ماڑے نِذام دی دیݨ نہِیں بلکِہ اِہ ساڈی ماڑی کِسمت کرکے ہن۔ اجِہی منۄبِرتی سماج نُۄں رُۄڑھِیوادی دھارناواں دے راہ تۄردی ہَے۔ ساڈے سماج نُۄں وِویکشِیل بݨن دی لۄڑ ہَے۔ اسِیں وِگِیانک سۄچ دے دھارنی بݨ کے آپݨِییاں سمسِّیاواں تۄں نِجات پا سکدے ہاں۔

*****