راج کپُۄر ساہِب دی اِس ورہے 100وِیں ورہیگںڈھّ منائی گئی۔ اُہ اِکّ مہان پھِلمساذ اتے وڈّا کلاکار سی۔ اُسدِییاں پھِلماں دی کھِچّ اتے سارتھِکتا سدِیوی ہَے۔ اُس دے پْرشںسّک کیول بھارت وِچّ ہی نہِیں سگۄں سارے سںسّار وِچّ ہن۔ رُۄسی تاں اُس نُۄں آپݨا نائِک منّدے ہن۔ پھِلم نِرماݨ سمیں اُس دے ساہمݨے اِکّ سُپنا ہُںدّا سی٬ جِس نُۄں پُۄرا کرن لئی اُہ آپݨے سارے وسِیلے داء اُتّے لگا دِںدّا سی۔ اِس مہان کلاکار دی شتابدی جِس پدھّر اُتّے منائُݨی چاہِیدی سی٬ اجِہا ہۄئِیا نہِیں سگۄں اِہ کیول اُس دے پرِوار ولّۄں کِیتے اِکّ سماگم تک سِیمت ہۄ کے رہِ گِیا۔ اُس بارے سماگم اتے اُس دِییاں پھِلماں دا پْردرشن سارا سال چلّݨا چاہِیدا سی۔ مَینُۄں اُنہاں نُۄں مِلݨ دا مَۄکا 1965 وِچّ مِلِیا سی جِسدِییاں کُجھ یاداں پاٹھکاں نال ساںجھِییاں کر رِہا ہاں۔

مَیں اُدۄں پںجّاب اَیگرِیکلچرل یُۄنِیورسِٹی وِکھے سۄلہوِیں جمات وِچّ پڑھدا سی۔ ساڈی 10 مُںڈِّیاں دی کلاس سی۔ کلاس ولّۄں بھارت درشن دا پْرۄگرام بݨائِیا گِیا۔ مُکھّ مںتّو دیش دِییاں پْرمُکھّ کھیتی کھۄج سںسّتھاواں وِچّ جاݨا سی۔ ساڈے نال اِکّ ادھِیاپک سی جِہڑا ساڈے ورگا ہی سی کِئُںکِہ اِکّ سال پہِلاں ہی اُس پڑھائی پُۄری کرکے نَۄکری شُرُۄ کِیتی سی۔ اُدۄں گڈِّییاں وِچّ راکھواںکرن نہِیں ہُںدّا سی تے بِسترے وی آپݨے ہی لَے کے جاݨے پَیںدے سن۔ ساڈے پْرۄگرام وِچّ دِلّی٬ آگرا٬ ہَیدراباد٬ بںگّلَۄر٬ مَیسُۄر٬ اُۄٹی٬ بمبّئی آدِ وِچّ سن۔ مُمبّئی ساڈا آکھری پڑا سی تے اُتھّۄں مُڑ سِدھّے لُدھِیاݨا آئُݨا سی۔ سٹیشن اُتّے گڈّی پُجݨّ سار ہی ساڈے وِچّۄں جِہڑے پںجّ تکڑے مُںڈّے سن٬ اُہ تیذی نال ڈبّے اںدّر وڑ سِیٹاں ملدے سن تے پِچھّۄں سمان ٹِکائِیا جاںدا سی۔ اُدۄں سپھر مذیدار ہُںدّا سی۔ اُدۄں کِہڑا مۄبائِل ہُںدّے سن٬ سارا راہ گپّاں ماردِیاں تے رَۄلا پائُںدِیاں ہی بِیت جاںدا سی۔

مُمبّئی ساڈی گڈّی دادر سٹیشن اُتّے پُجّی۔ دادر گُرُۄ گھر وِچّ کمرا مِل گِیا۔ دُۄجے دِن دا پْرۄگرام اُلِیکِیا جا رِہا سی۔ ساڈے سارِیاں دی اِچھّا کِسے پھِلم دی شُۄٹِںگّ ویکھݨا سی۔ ساڈے اِکّ ساتھی دے رِشتیداراں دا اِتھّے ٹراںسپۄرٹ دا کارۄبار سی۔ اُنہاں اِکّ سٹیشن وَیگن بھیج دِتّی تاں جۄ اسِیں مُمبّئی دی سَیر کر سکِیئے۔ گڈّی دے ڈرائیِور نیں جدۄں پُچھِّیا کِہ کِتھّے چلِّیئے تاں ساڈے سارِیاں دے مُۄںہۄں اِہۄ نِکلِیا٬ “اسِیں تاں سبھ تۄں پہِلاں کِسے پھِلم دی شُٹِںگّ ویکھݨی ہَے۔”

اُس آکھِیا٬ “اِتھّۄں سبھ تۄں نیڑے چمبُّۄر وِکھے آر کے سٹُۄڈِیئۄ ہَے٬ اُتھّے چلدے ہاں۔ سُݨِیا ہَے٬ راج کپُۄر ساہِب پںجّاب تۄں آئِیاں نُۄں کھِڑے متھّے مِلدے ہن۔”

سانُۄں ہۄر کی چاہِیدا سی۔ راج کپُۄر ساہِب ساڈے سارِیاں دے چہیتے کلاکار سن تے آر کے سٹُۄڈِیئۄ دے نام تۄں اسِیں سارے ہی جاݨُۄ سی۔ اسِیں اُتسک سی پر اِہ وی پْرارتھنا کر رہے ساں کِہ راج کپُۄر ساہِب مِل جاݨ۔ ڈرائیِور نیں گڈّی آر کے سٹُۄڈِیئۄ دے گیٹ اگّے رۄک دِتّی۔

ساڈے پْرۄپھَیسر نیں گیٹ ’تے کھڑھے دربان نُۄں پُچھِّیا٬ “راج کپُۄر ساہِب ہن؟”

دربان دا اُتّر سی٬ “ہاں جی ہَیگے۔”

ساڈے چِہرے کھُشی نال کھِڑ گئے۔ پْرۄپھَیسر ساہِب نیں پھِر آکھِیا٬ “اسِیں اُنہاں نُۄں مِلݨا چاہُںدّے ہاں؟”

دربان دا اُتّر سی٬ “تُسِیں اِتھّے ہی رُکۄ٬ مَیں پُچھّ کے آئُںدا ہاں۔”

اسِیں کی ویکھدے ہاں کِہ راج کپُۄر ساہِب نںگّے پَیرِیں ساڈے ولّ آ رہے سن۔ اسِیں اگّے ودھ کے ستِ سْری اکال بُلائی۔ اُنہاں ساڈے نال ہتھّ مِلائِیا تے سانُۄں سارِیاں نُۄں آپݨے نال اںدّر آئُݨ لئی آکھِیا۔ سٹُۄڈِیئۄ دے اِکّ پاسے تھِیئیٹر سی۔ اُس دے بُۄہے اُتّے پُجّ کے اُہ آکھݨ لگّے٬ “تُہانُۄں اِکّ تکلِیپھ کرنی پویگی۔ اںدّر جاݨ تۄں پہِلاں جُتِّییاں لاہُݨِییاں پَیݨگِییاں۔ میرے لئی تھِیئیٹر اِکّ پوِتّر ستھان ہَے٬ اِتھّے اسِیں سارے جُتِّییاں اُتار کے جاںدے ہاں۔”

اسِیں آپݨِییاں جُتِّییاں لاہ کے اںدّر چلے گئے۔ چھۄٹا جِہا بہُت سُںدّر تھِیئیٹر سی۔ گدِّیاں والِییاں بہُت ہی آرامدائِک کُرسِییاں سن۔ پھرش اُتّے ودھِییا کارپَیٹ سی٬ جِس وِچّ پَیر دھسدے سن۔ اُہ آکھݨ لگّے٬ “جدۄں کۄئی پںجّاب تۄں آئُںدا ہَے تاں مَینُۄں بہُت ہی کھُشی ہُںدّی ہَے۔”

کپُۄر ساہِب بہُت ہی پِیاری پںجّابی بۄل رہے سن۔ ساڈا اِکّ ساتھی آکھݨ لگّا٬ “تُسِیں تاں بہُت ودھِییا پںجّابی بۄلدے ہۄ۔”

راج کپُۄر ساہِب دا اُتّر سی٬ “پںجّابی ہاں تاں پںجّابی ہی بۄلاںگا٬ پھارسی تے نہِیں بۄلاںگا۔”

اسِیں پُچھِّیا٬ “تُسِیں پںجّابی وِچّ پھِلم کِئۄں نہِیں بݨائُںدے؟”

اُنہاں دا اُتّر سی٬ “جدۄں کۄئی ودھِییا کہاݨی مِلی تاں ذرُۄر پںجّابی پھِلم بݨاواںگا۔ پںجّابی پھِلماں ویکھݨ والِیاں دی گِݨتی تھۄڑھی ہَے۔ کھرچا پُۄرا ناں ہۄݨ دا وی ڈر ہَے۔ کھَیر مَیں آپݨی اِچھّا ذرُۄر پُۄری کراںگا۔”

جدۄں اُنہاں نُۄں پُچھِّیا کِہ تُسِیں ہمیشا پْریم کہاݨِییاں آدھارِت پھِلماں ہی کِئۄں بݨائُںدے ہۄ تاں اُنہاں دا اُتّر سی٬ “سںسّار وِچّ سبھ پاسے لڑائی٬ جھگڑے٬ نفرت دا بۄلبالا ہَے۔ مَیں اِس وِچّ ہۄر وادھا نہِیں کرنا چاہُںدّا سگۄں کۄشِش کردا ہاں کِہ اِس وِچّ کُجھ کمی کر سکاں۔” اُنہاں کِہا٬ “’برسات‘ پھِلم دی سپھلتا نال میرا ہتھّ کُجھ کھُلّہا ہۄ گِیا تے مَیں آپݨے سُپنِیاں دا سٹُۄڈِیئۄ بݨا سکِیا ہاں۔ 1948 وِچّ ڈھائی ایکڑ ذمِین ’تے اِہ سٹُۄڈِیئۄ بݨائِیا سی۔”

اسِیں اُنہاں نُۄں پُچھِّیا کِہ آپݨے دیش وِچّ تاں تُسِیں سارِیاں دے دِلاں دی دھڑکݨ ہۄ۔ سُݨِیا ہَے کِہ رُۄس وِچّ وی لۄکِیں تُہاڈے لئی پاگل ہۄئے پھِردے ہن۔ اُنہاں دا اُتّر سی٬ “پِیار دی آپݨی ہی بھاشا ہُںدّی ہَے٬ جِس نُۄں سارے سمجھدے ہن۔ کُجھ اِہ وی آکھدے ہن کِہ میری شکل رُۄسِییاں نال ودھیرے مِلدی ہَے۔”

اسِیں ہۄر گلّاں کرنِییاں چاہُںدّے ساں پر آپݨے ادھِیاپک دا اِشارا سمجھ کے اسِیں چُپّ ہۄ گئے۔ ساڈے ادھِئپک نیں آکھِیا٬ “تُسِیں سانُۄں اِنا سماں دِتّا٬ تُہاڈی میہربانی۔ اسِیں تُہاڈے کمّ وِچّ ہۄر رُکاوٹ نہِیں بݨنا چاہُںدّے٬ سانُۄں آگِیا دیوۄ۔”

“اِہ کِویں ہۄ سکدا ہَے٬ تُسِیں پںجّاب تۄں آئے ہۄ٬ تُہاڈی سیوا تاں کرنی بݨدی ہَے۔ آوۄ پہِلاں چاہ پِیئیِئے۔”

اُہ سانُۄں آپݨی کاٹج ول لَے گئے۔ اُتھّے پہِلاں ہی چاہ تے کُجھ کھاݨ دا سمان سجِیا ہۄئِیا سی۔ اسِیں چاہ پی رہے ساں تے اُنہاں دی سادگی اتے نِمرتا ویکھ ہَیران ہۄ رہے ساں۔ جِس راج کپُۄر دے درشن لئی اسِیں ترسدے سی اجّ اُس ہی مہان کلاکار نال اُس دے سٹُۄڈِیئۄ وِچّ چاہ پِیݨ دا سُبھاگ پْراپت ہۄئِیا سی۔ اِس تۄں وڈّی کھُشکِسمتی ہۄر کی ہۄ سکدی سی۔

چاہ پِیݨ پِچھّۄں اسِیں اُنہاں تۄں آگِیا لئی۔ اُہ سانُۄں گیٹ تک چھڈݨ آئے تے ساڈے سارِیاں نال ہتھّ مِلائِیا۔ اِہ ابھُلّ یاترا ساڈے چیتِیاں وِچّ ہمیشا لئی اُکّری گئی۔ ہُݨ جدۄں آر کے سٹُۄڈِیئۄ دے وِک جاݨ دی خبر پڑھی تاں بہُت ہی اپھسۄس ہۄئِیا۔ اُنہاں دا پرِوار آپݨی مہان وِراست نُۄں سمبھّال ناں سکِیا۔

* * * * *